Adhyaya 57

Verse 1

व्यास उवाच । अथातः संप्रवक्ष्यामि दानधर्म्ममनुत्तमम् । ब्रह्मणाभिहितं पूर्वमृषीणां ब्रह्मवादिनाम्

వ్యాసుడు పలికెను—ఇప్పుడు నేను దానధర్మమనే అనుత్తమ ధర్మాన్ని సంపూర్ణంగా వివరిస్తాను; ఇది పూర్వం బ్రహ్మదేవుడు బ్రహ్మవాది ఋషులకు ఉపదేశించినది.

Verse 2

अर्थानामुचितं पात्रे श्रद्धया प्रतिपादनम् । दानमित्यभिनिर्दिष्टं भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्

తన సంపదను శ్రద్ధతో యోగ్య పాత్రునికి సమర్పించుటనే ‘దానం’ అని చెప్పబడింది; అది భోగమూ మోక్షమూ అనే రెండు ఫలములను ప్రసాదిస్తుంది।

Verse 3

यो ददाति विशिष्टेभ्यः श्रद्धया परया युतः । तद्वै दत्तमहं मन्ये शेषं कस्यापि रक्षति

పరమ శ్రద్ధతో యోగ్యులకు ఎవడు దానం చేస్తాడో, అదే నిజంగా ఇచ్చినదని నేను భావిస్తాను; మిగిలినది ఎవరోకరి కోసం నిల్వవుతుంది।

Verse 4

नित्यं नैमित्तिकं काम्यं त्रिविधं दानमुच्यते । चतुर्थं विमलं प्रोक्तं सर्वदानोत्तमोत्तमम्

దానం మూడు విధాలుగా చెప్పబడింది—నిత్యం, నైమిత్తికం, కామ్యం. నాలుగవది ‘విమలం’ అని ప్రసిద్ధి; అది సమస్త దానాలలో అత్యుత్తమం।

Verse 5

अहन्यहनि यत्किंचिद्दीयते नुपकारिणे । अनुद्दिश्यफलं तस्माद्ब्राह्मणाय तु नित्यकम्

ప్రతిరోజూ ఏదైనా ప్రతిఫలం ఆశించకుండా ఉపకారం చేయని వ్యక్తికి ఇచ్చేది నిత్యదానం; అందుచేత బ్రాహ్మణునికి నియమంగా దానం చేయవలెను।

Verse 6

यत्तु पापोपशांत्यर्थं दीयते विदुषां करे । नैमित्तिकं तदुद्दिष्टं दानं सद्भिरनुत्तमम्

పాపశాంతి కోసం పండితుల చేతుల్లో ఇచ్చే దానాన్ని ‘నైమిత్తిక’ దానం అని పేర్కొన్నారు; సజ్జనులు దానిని అనుత్తమమని భావించారు।

Verse 7

अपत्यविजयैश्वर्य सुखार्थं यत्प्रदीयते । दानं तत्काम्यमाख्यातमृषिभिर्धर्मचिंतकैः

సంతానం, విజయం, ఐశ్వర్యం లేదా వ్యక్తిగత సుఖం కోసము ఇచ్చే దానాన్ని ధర్మాన్ని విచారించే ఋషులు ‘కామ్య దానం’ అని ప్రకటించారు।

Verse 8

यदीश्वरस्य प्रीत्यर्थं ब्रह्मवित्सु प्रदीयते । चेतसा धर्मयुक्तेन दानं तद्विमलं शिवम्

ఈశ్వరుని ప్రీతికోసం, ధర్మయుక్తమైన మనస్సుతో బ్రహ్మవిదులకు దానం చేస్తే, ఆ దానం నిర్మలమై శివమయమైన మంగళకరం అవుతుంది।

Verse 9

दानधर्मं निषेवेत पात्रमासाद्य शक्तितः । उपास्यते तु तत्पात्रं यत्तारयति सर्वतः

శక్తి మేరకు యోగ్యమైన పాత్రను పొందిన తరువాత దానధర్మాన్ని ఆచరించాలి; నిజంగా, అన్ని వైపుల నుండీ (సంసారబంధం నుండి) తరింపజేసే పాత్రనే పూజ్యంగా భావించాలి।

Verse 10

कुटुंबभुक्तिवसनाद्देयं यदतिरिच्यते । अन्यथा दीयते यद्वै न तद्दानं फलप्रदम्

కుటుంబానికి ఆహారం, వస్త్రం సమకూర్చిన తరువాత మిగిలినదే దానంగా ఇవ్వాలి; లేకపోతే అలా ఇచ్చినది ఫలప్రదమైన దానం కాదు।

Verse 11

श्रोत्रियाय कुलीनाय विनीताय तपस्विने । व्रतस्थाय दरिद्राय प्रदेयं भक्तिपूर्वकम्

శ్రోత్రియుడు, కులీనుడు, వినయశీలుడు, తపస్వి, వ్రతస్థుడు మరియు దరిద్రుడు—వారికి భక్తిపూర్వకంగా దానం చేయాలి।

Verse 12

यस्तु दद्यान्महीं भक्त्या ब्राह्मणायाहिताग्नये । स याति परमं स्थानं यत्र गत्वा न शोचति

భక్తితో ఆహితాగ్ని బ్రాహ్మణునికి భూమిని దానం చేసేవాడు పరమ స్థానాన్ని పొందుతాడు; అక్కడికి వెళ్లిన తరువాత శోకించడు।

Verse 13

इक्षुभिः संयुतां भूमिं यवगोधूमशालिनीम् । ददाति वेदविदुषे यः स भूयो न जायते

వేదవిద్వాంసునికి చెరకు కలిగి, యవాలు-గోధుమలు-బియ్యం పండే సారవంతమైన భూమిని దానం చేసేవాడు మళ్లీ జన్మించడు।

Verse 14

गोचर्ममात्रामपि वा यो भूमिं संप्रयच्छति । ब्राह्मणाय दरिद्राय सर्वपापैः प्रमुच्यते

దరిద్ర బ్రాహ్మణునికి గోచర్మ పరిమాణమైన భూమినైనా దానం చేసేవాడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు।

Verse 15

भूमिदानात्परं दानं विद्यते नेह किंचन । अन्नदानं तेन तुल्यं विद्यादानं ततोधिकम्

ఈ లోకంలో భూమిదానానికి మించిన దానం లేదు. అన్నదానం దానికి సమానం; విద్యాదానం అయితే దానికన్నా అధికం।

Verse 16

यो ब्राह्मणाय शांताय शुचये धर्मशीलिने । ददाति विद्यां विधिना ब्रह्मलोके महीयते

శాంతుడు, శుచియైన, ధర్మశీలి బ్రాహ్మణునికి విధిపూర్వకంగా విద్యను బోధించేవాడు బ్రహ్మలోకంలో గౌరవింపబడతాడు।

Verse 17

दद्यादहरहः स्वर्णं श्रद्धया ब्रह्मचारिणे । सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मणः स्थानमाप्नुयात्

శ్రద్ధతో బ్రహ్మచారికి ప్రతిదినం స్వర్ణదానం చేయవలెను. అలా చేసినవాడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడై బ్రహ్మలోకాన్ని పొందును.

Verse 18

गृहस्थायान्नदानेन फलमाप्नोति मानवः । अन्नमेवास्य दातव्यं दत्वाप्नोति परां गतिम्

గృహస్థుడు అన్నదానంతో పుణ్యఫలాన్ని పొందును. నిజంగా అన్నమే దానమివ్వవలెను; అది ఇచ్చినవాడు పరమగతిని పొందును.

Verse 19

वैशाख्यां पूर्णमास्यां तु ब्राह्मणान्सप्त पंच वा । उपोष्य विधिना शांतः शुचिः प्रयतमानसः

వైశాఖ పౌర్ణమినాడు విధిపూర్వక ఉపవాసం చేసి, శాంతుడై, శుచిగా, నియమిత మనస్సుతో ఏడు లేదా ఐదు బ్రాహ్మణులను సత్కరించి భోజనం పెట్టవలెను.

Verse 20

पूजयित्वा तिलैः कृष्णैर्मधुना च विशेषतः । प्रीयतां धर्मराजेति यदा मनसि वर्त्तते

ప్రత్యేకంగా నల్ల తిలాలు మరియు తేనెతో పూజించి అర్పించిన తరువాత, ‘ధర్మరాజుడు ప్రసన్నుడగుగాక’ అనే భావం మనసులో నిలిచినప్పుడు ఆ సంకల్పమే ఫలప్రదమగును.

Verse 21

यावज्जीवं तु यत्पापं तत्क्षणादेव नश्यति । कृष्णाजिने तिलान्कृत्वा हिरण्यं मधुसर्पिषी

జీవితకాలమంతా కూడబెట్టిన పాపమంతయు, కృష్ణాజినంపై తిలాలు ఉంచి, వాటితో పాటు స్వర్ణం, తేనె, నెయ్యి అర్పించిన క్షణమే నశించును.

Verse 22

ददाति यस्तु विप्राय सर्वं तरति दुष्कृतम् । घृतान्नमुदकुंभं च वैशाख्यां तु विशेषतः

బ్రాహ్మణునికి దానం చేసే వాడు సమస్త దుష్కర్మాలను దాటిపోతాడు. ముఖ్యంగా వైశాఖ మాసంలో నెయ్యితో వండిన అన్నం మరియు జలకలశం దానం చేయడం విశేష పుణ్యదాయకం.

Verse 23

निर्द्दिश्य धर्मराजाय विप्रेभ्यो मुच्यते भयात् । सुवर्णतिलयुक्तैस्तु ब्राह्मणान्सप्त पंच वा

ధర్మరాజుని ఉద్దేశించి సంకల్పించి పండిత బ్రాహ్మణులకు దానం చేస్తే భయం నుండి విముక్తి కలుగుతుంది. బంగారంతో కలిపిన నువ్వులతో ఏడు—లేదా కనీసం ఐదు—బ్రాహ్మణులకు ఇవ్వాలి.

Verse 24

तर्पयेदुदपात्रैस्तु ब्रह्महत्यां व्यपोहति । माघमासे तमिस्रे तु द्वादश्यां समुपोषितः

జలపాత్రాలతో తర్పణం చేయడం వల్ల బ్రహ్మహత్య పాపం తొలగుతుంది. అలాగే మాఘ మాసం కృష్ణ పక్ష ద్వాదశి నాడు ఉపవాసం ఉంటే శుద్ధి కలుగుతుంది.

Verse 25

शुक्लांबरधरः कृष्णैस्तिलैर्हुत्वा हुताशनम् । प्रदद्याद्ब्राह्मणेभ्यस्तु तिलानेव समाहितः

తెల్ల వస్త్రాలు ధరించి, నల్ల నువ్వులతో పవిత్ర అగ్నిలో హోమం చేయాలి. అనంతరం మనస్సు ఏకాగ్రం చేసి బ్రాహ్మణులకు నువ్వులు దానం చేయాలి.

Verse 26

जन्मप्रभृति यत्पापं सर्वं तरति वै द्विजः । अमावास्यामनुप्राप्य ब्राह्मणाय तपस्विने

జన్మనుండి ద్విజుడు కూడబెట్టిన ఏ పాపమైనా, అమావాస్య నాడు తపస్వి బ్రాహ్మణుని సమీపించి దానం అర్పిస్తే, అది సమస్తం నిశ్చయంగా తొలగిపోతుంది.

Verse 27

यत्किंचिद्देवदेवेशं दद्याच्चोद्दिश्य केशवम् । प्रीयतामीश्वरो विष्णुर्हृषीकेशः सनातनः

హే దేవదేవేశా! కేశవుని ఉద్దేశించి ఏది దానం చేసినా, దానివల్ల సనాతన హృషీకేశుడు అయిన శ్రీ విష్ణువు ప్రసన్నుడగుగాక.

Verse 28

सप्तजन्मकृतं पापं तत्क्षणादेव नश्यति । यस्तु कृष्णचतुर्दश्यां स्नात्वा देवं पिनाकिनम्

ఏడు జన్మలలో కూడిన పాపం ఆ క్షణమే నశిస్తుంది—కృష్ణపక్ష చతుర్దశినాడు స్నానం చేసి పినాకి (శివ) దేవుని ఆరాధించువానికి.

Verse 29

आराधयेद्द्विजमुखेन तस्यास्ति पुनर्भवः । कृष्णाष्टम्यां विशेषेण धार्मिकाय द्विजातये

బ్రాహ్మణుని ముఖముచే (మంత్రోచ్చారణతో) ఆరాధన చేయించువానికి పునర్జన్మ కలుగుతుంది; అయితే కృష్ణాష్టమి ధర్మనిష్ఠ ద్విజునికి విశేష పుణ్యకాలము.

Verse 30

स्नात्वाभ्यर्च्य यथान्यायं पादप्रक्षालनादिभिः । प्रीयतां मे महादेवो दद्याद्द्रव्यं स्वकीयकम्

స్నానం చేసి, పాదప్రక్షాళనాది విధులతో యథాన్యాయంగా పూజించి—నా మహాదేవుడు ప్రసన్నుడగుగాక; తన స్వకీయ ద్రవ్యమును నాకు ప్రసాదించుగాక.

Verse 31

सर्वपापविनिर्मुक्तः प्राप्नोति परमां गतिम् । द्विजैः कृष्णचतुर्दश्यां कृष्णाष्टम्यां विशेषतः

సర్వ పాపముల నుండి విముక్తుడై పరమగతిని పొందుతాడు—ప్రత్యేకంగా ద్విజులు కృష్ణపక్ష చతుర్దశినాడు, ఇంకా విశేషంగా కృష్ణాష్టమినాడు, విధిపూర్వకంగా ఆచరించినప్పుడు.

Verse 32

अमावास्यां तथा भक्तैः पूजनीयस्त्रिविक्रमः । एकादश्यां निराहारो द्वादश्यां पुरुषोत्तमम्

అమావాస్య నాడు భక్తులు త్రివిక్రముని పూజించవలెను. ఏకాదశీనాడు నిరాహారంగా ఉండి, ద్వాదశీనాడు పురుషోత్తముని ఆరాధించవలెను.

Verse 33

अर्चयेद्ब्राह्मणमुखे स गच्छेत्परमं पदम् । एषा तिथिर्वैष्णवी स्याद्द्वादशी शुक्लपक्षतः

బ్రాహ్మణుని ‘ముఖం’గా భావించి అర్చన చేసినవాడు పరమపదాన్ని పొందును. శుక్లపక్ష ద్వాదశీ తిథి ‘వైష్ణవీ’ అని ప్రసిద్ధి.

Verse 34

तस्यामाराधयेद्देवं प्रयत्नेन जनार्दनम् । यत्किंचिद्देवमीशानमुद्दिश्य ब्राह्मणे शुचौ

ఆ తిథిలో శ్రమతో దేవ జనార్దనుని ఆరాధించవలెను. ఏదైనా సమర్పణను ఈశాన ప్రభువునకు అంకితం చేసి, శుచియైన బ్రాహ్మణునికి ఇవ్వవలెను.

Verse 35

दीयते विष्णुमेवापि तदनंतफलं स्मृतम् । यो हि यां देवतामिच्छेत्समाराधयितुं नरः

విష్ణువుకే అర్పించి ఏది దానం చేయబడుతుందో దాని ఫలం అనంతమని స్మృతులు చెప్పును. మనిషి ఏ దేవతను ఆరాధించదలచునో,

Verse 36

ब्राह्मणान्पूजयेद्यत्नात्स तस्यास्तोषयेत्ततः । द्विजानां वपुरास्थाय नित्यं तिष्ठंति देवताः

బ్రాహ్మణులను యత్నంతో పూజించి గౌరవించవలెను; అలా చేస్తే ఆమె (దేవి) వెంటనే తృప్తి చెందును. ఎందుకంటే దేవతలు నిత్యం ద్విజుల రూపాన్ని ధరించి నిలుచుచున్నారు.

Verse 37

पूज्यंते ब्राह्मणा लाभे प्रतिमादिषु तैः क्वचित् । प्रतिमादिषु यत्नेन तस्मात्फलमभीप्सता

లాభం లభించినప్పుడు వారు కొన్నిసార్లు ప్రతిమాదుల ఉపచారాలతో బ్రాహ్మణులను పూజిస్తారు. కాబట్టి సంపూర్ణ ఫలాన్ని కోరువాడు ప్రతిమా-ఆరాధనాదులలో శ్రద్ధతో యత్నించి సమ్యక్‌గా చేయవలెను.

Verse 38

द्विजेषु देवता नित्यं पूजनीया विशेषतः । विभूतिकामः सततं पूजयेद्धि पुरंदरम्

ద్విజులలో దేవతను నిత్యం—ప్రత్యేకంగా—పూజించవలెను. అందుచేత విభూతి సమృద్ధిని కోరువాడు సదా పురందరుడు (ఇంద్రుడు)ను నిరంతరం పూజించాలి.

Verse 39

ब्रह्मवर्चसकामस्तु ब्रह्माणं ज्ञानकामुकः । आरोग्यकामोथ रविं धनकामो हुताशनम्

బ్రహ్మవర్చస్సును కోరువాడు బ్రహ్మను పూజించాలి; జ్ఞానాన్ని కోరువాడూ బ్రహ్మనే ఆరాధించాలి. ఆరోగ్యాన్ని కోరువాడు రవి (సూర్యుడు)ను, ధనాన్ని కోరువాడు హుతాశనుడు (అగ్ని)ను పూజించాలి.

Verse 40

कर्म्मणां सिद्धिकामस्तु पूजयेद्वै विनायकम् । भोगकामस्तु शशिनं बलकामः समीरणम्

కార్యసిద్ధిని కోరువాడు నిశ్చయంగా వినాయకుని పూజించాలి. భోగాలను కోరువాడు శశి (చంద్రుడు)ను, బలాన్ని కోరువాడు సమీరణుడు (వాయువు)ను పూజించాలి.

Verse 41

मुमुक्षुः सर्वसंसारात्प्रयत्नेनार्चयेद्धरिम् । यस्तु योगं तथा मोक्षमन्विच्छेऽज्ज्ञानमैश्वरम्

సర్వ సంసారచక్రం నుండి విముక్తిని కోరువాడు శ్రద్ధతో యత్నించి హరిని ఆరాధించాలి. యోగమును మరియు మోక్షమును కోరువాడు ఐశ్వర్యమయమైన దివ్యజ్ఞానాన్ని అన్వేషించాలి.

Verse 42

अर्चयेत विरूपाक्षं प्रयत्नेन सुरेश्वरम् । ये वांच्छंति महाभोगान्ज्ञानानि च महेश्वरम्

మహాభోగములు మరియు ఆధ్యాత్మిక జ్ఞానమును కోరువారు, యత్నపూర్వకంగా దేవేశ్వరుడైన విరూపాక్ష మహేశ్వరుని ఆరాధించవలెను।

Verse 43

ते पूजयंति भूतेशं केशवं चापि भोगिनः । वारिदस्तृप्तिमाप्नोति जलदानं ततोधिकम्

భోగాసక్తులు భూతేశుని మరియు కేశవుని కూడా పూజిస్తారు. నీరు ఇచ్చేవాడు తృప్తిని పొందును; జలదానం దానికన్నా అధిక ఫలప్రదం।

Verse 44

तैलप्रदः प्रजामिष्टां दीपदश्चक्षुरुत्तमम् । भूमिदः सर्वमाप्नोति दीर्घमायुर्हिरण्यदः

నూనె దానం చేసేవాడు ఇష్టమైన సంతానాన్ని పొందును; దీపదాత ఉత్తమ దృష్టిని పొందును. భూమిదాత సర్వమును పొందును; స్వర్ణదాత దీర్ఘాయుష్షును పొందును।

Verse 45

गृहदाताग्र्यवेश्मानि रूप्यदो रूपमुत्तमम् । वासोदश्चंद्रसालोक्यमश्वदो यानमुत्तमम्

గృహదాత శ్రేష్ఠమైన భవనములను పొందును; రజతదాత ఉత్తమ సౌందర్యాన్ని పొందును. వస్త్రదాత చంద్రలోక నివాసాన్ని పొందును; అశ్వదాత ఉత్తమ వాహనాన్ని పొందును।

Verse 46

अन्नदाता श्रियं स्वेष्टां गोदो ब्राह्मणविष्टपम् । यानशय्याप्रदो भार्य्यामैश्वर्यमभयप्रदः

అన్నదాత తనకు ఇష్టమైన శ్రీమంతతను పొందును; గోదాత బ్రాహ్మణలోకాన్ని పొందును. యానము మరియు శయ్య దానం చేసేవాడు భార్యను పొందును; అభయదాత ఐశ్వర్యమును మరియు అధికారాన్ని పొందును।

Verse 47

धान्यदः शाश्वतं सौख्यं ब्रह्मदो ब्रह्मशाश्वतम् । धान्यान्यपि यथाशक्ति विप्रेषु प्रतिपादयेत्

ధాన్యదానం చేసినవాడు శాశ్వత సుఖాన్ని పొందుతాడు; బ్రహ్మదానం (పవిత్ర జ్ఞానదానం) చేసినవాడు నిత్య బ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. కాబట్టి యథాశక్తి బ్రాహ్మణులకు ధాన్యాన్ని సమర్పించాలి.

Verse 48

वेदविद्याविशिष्टेषु प्रेत्य स्वर्गं समश्नुते । गवां चान्नप्रदानेन सर्वपापैः प्रमुच्यते

వేదవిద్యలో విశిష్టత కలిగినవాడు మరణానంతరం స్వర్గాన్ని పొందుతాడు; గోవులకు అన్నదానం చేయడం వల్ల సమస్త పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.

Verse 49

इंधनानां प्रदानेन दीप्ताग्निर्जायते नरः । फलमूलानि पानानि शाकानि विविधानि च

ఇంధనదానం చేయడం వల్ల మనిషికి జఠరాగ్ని దీప్తమవుతుంది; అలాగే ఫలాలు, మూలాలు, పానీయాలు, వివిధ శాకాలు లభిస్తాయి.

Verse 50

प्रदद्याद्ब्राह्मणेभ्यस्तु मुदायुक्तः सदा भवेत् । औषधं स्नेहमाहारं रोगिणो रोगशांतये

బ్రాహ్మణులకు దానం చేసే వాడు ఎల్లప్పుడూ ఆనందంతో ఉంటాడు; రోగి వ్యాధి శాంతి కోసం ఔషధం, స్నేహం (నూనె/నెయ్యి) మరియు ఆహారం ఇవ్వాలి.

Verse 51

ददानो रोगरहितः सुखी दीर्घायुरेव च । असिपत्रवनं मार्गं क्षुरधारासमन्वितम्

దానం చేసే వాడు రోగరహితుడై, సుఖిగా, దీర్ఘాయుష్మంతుడై ఉంటాడు; అలాగే క్షురధారాసమమైన అసిపత్రవన మార్గాన్ని కూడా దాటిపోతాడు.

Verse 52

तीक्ष्णतापं च तरति छत्रोपानत्प्रदो नरः । यद्यदिष्टतमं लोके यच्चास्यापेक्षितं गृहे

ఛత్రం మరియు పాదుకలను దానం చేసే మనిషి దహించే వేడిని దాటిపోతాడు; లోకంలో అతనికి అత్యంత ఇష్టమైనదీ, ఇంటిలో అతడు కోరినదీ అన్నీ అతనికి లభిస్తాయి।

Verse 53

तत्तद्गुणवते देयं तदेवाक्षयमिच्छता । अयने विषुवे चैव ग्रहणे चंद्रसूर्ययोः

అక్షయ పుణ్యాన్ని కోరువాడు ఆ దానాన్ని గుణవంతుడైన యోగ్య పాత్రునికే ఇవ్వాలి; ముఖ్యంగా అయనకాలాల్లో, విషువత్తుల్లో, అలాగే చంద్రసూర్య గ్రహణ సమయాల్లో।

Verse 54

संक्रांत्यादिषु कालेषु दत्तं भवति चाक्षयम् । प्रयागादिषु तीर्थेषु पुण्येष्वायतनेषु च

సంక్రాంతి మొదలైన కాలాల్లో ఇచ్చిన దానం అక్షయమవుతుంది; అలాగే ప్రయాగాది తీర్థాల్లోను, పుణ్యమైన పవిత్ర ఆలయస్థానాల్లోను (ఇచ్చినదీ అక్షయమే)।

Verse 55

दत्वा चाक्षयमाप्नोति नदीप्रस्रवणेषु च । दानधर्मात्परो धर्मो भूतानां नेह विद्यते

నదీ ప్రస్రవణ స్థలాల్లో కూడా దానం చేయడం వల్ల అక్షయ పుణ్యం లభిస్తుంది; ఈ లోకంలో జీవులకు దానధర్మం కన్నా గొప్ప ధర్మం లేదు।

Verse 56

तस्माद्विप्राय दातव्यं श्रोत्रियाय द्विजातिभिः । स्वर्गाय भूतिकामेन तथा पापोपशांतये

కాబట్టి ద్విజులు శ్రోత్రియుడైన విప్రునికి దానం చేయాలి—స్వర్గం, ఐశ్వర్యం కోరుతూ, అలాగే పాపశాంతి కోసం కూడా।

Verse 57

मुमुक्षुणा तु दातव्यं ब्राह्मणेभ्यस्तथान्वहम् । दीयमानं तु यो मोहाद्गोविप्राग्निसुरेषु च

మోక్షాన్ని కోరువాడు ప్రతిదినం బ్రాహ్మణులకు దానం చేయవలెను. కాని మోహవశాత్ గోవులకు, బ్రాహ్మణులకు, అగ్నికి, దేవతలకు ఇవ్వబడుచున్న దానాన్ని అడ్డుకొనువాడు మహాదోషానికి పాత్రుడు అవుతాడు.

Verse 58

निवारयत्यधर्मात्मा तिर्यग्योनिं व्रजेत सः । यस्तु द्रव्यार्जनं कृत्वा नार्चयेद्ब्राह्मणान्सुरान्

అధర్మబుద్ధితో ఇచ్చుచున్న దానాన్ని అడ్డుకొనువాడు తిర్యగ్యోనికి (పశుజన్మకు) పోతాడు. అలాగే ధనం సంపాదించి కూడా బ్రాహ్మణులను, దేవతలను ఆరాధించి గౌరవించనివాడు దోషికి పాత్రుడు.

Verse 59

सर्वस्वमपहृत्यैनं राजा राष्ट्रात्प्रवासयेत् । यस्तु दुर्भिक्षवेलायामन्नाद्यं न प्रयच्छति

దుర్భిక్షకాలంలో అన్నమూ ఇతర అవసరాలూ ఇవ్వనివాడి సర్వస్వాన్ని స్వాధీనం చేసుకొని రాజు అతనిని రాజ్యమునుండి బహిష్కరించవలెను.

Verse 60

म्रियमाणेषु विप्रेषु ब्राह्मणः स तु गर्हितः । न तस्मात्प्रतिगृह्णीयुः न वसेयुश्च तेन हि

బ్రాహ్మణులు కష్టంలో మరణించుచుండగా సహాయం చేయని బ్రాహ్మణుడు నిందనీయం. అందువల్ల అతనివద్ద నుండి దానం స్వీకరించకూడదు, అతనితో కలిసి నివసించకూడదు.

Verse 61

आज्ञायित्वा स्वकाद्राष्ट्राद्राजा तं विप्रवासयेत् । पश्चात्सद्भ्यो ददातीह स्वद्रव्यं धर्मसाधनम्

ఆజ్ఞ జారీ చేసి రాజు అతనిని తన రాజ్యమునుండి బహిష్కరించవలెను. అనంతరం ఈ లోకంలో ధర్మసాధనార్థం తన ధనాన్ని సజ్జనులకు దానముగా ఇవ్వవలెను.

Verse 62

सपूर्वाभ्यधिकः पापी नरके पच्यते नरः । स्वाध्यायवंतो ये विप्रा विद्यावंतो जितेंद्रियाः

మునుపటికన్నా ఎక్కువ పాపి అయిన మనిషి నరకంలో కాల్చబడతాడు. కానీ స్వాధ్యాయనిష్ఠులు, విద్యావంతులు, ఇంద్రియజయులు అయిన బ్రాహ్మణులు వేరే స్థాయివారు.

Verse 63

सत्यसंयमसंयुक्तास्तेभ्यो दद्याद्द्विजोत्तमाः । प्रभुक्तमपि विद्वांसं धार्मिकं भोजयेद्द्विजम्

సత్యం, సంయమం కలిగిన బ్రాహ్మణులకు దానం ఇవ్వాలి. అతడు ముందే భోజనం చేసినా, విద్యావంతుడైన ధార్మిక బ్రాహ్మణునికి మళ్లీ భోజనం పెట్టాలి.

Verse 64

न च मूर्खमवृत्तस्थं दशरात्रमुपोषितम् । सन्निकृष्टमतिक्रम्य श्रोत्रियं यः प्रयच्छति

మూర్ఖుడు, దురాచారుడు—పది రాత్రులు ఉపవాసం చేసినా—అటువారికి దానం ఇవ్వకూడదు. దగ్గరలో ఉన్న శ్రోత్రియుణ్ణి వదిలి ఇచ్చేవాడు నింద్యుడు.

Verse 65

स तेन कर्मणा पापी दहत्यासप्तमं कुलम् । यदि स्यादधिको विप्रः शीलविद्यादिभिः स्वयम्

ఆ కర్మవల్ల ఆ పాపి తన వంశాన్ని ఏడవ తరము వరకు దహింపజేస్తాడు. కానీ ఆ వంశంలో శీలం, విద్య మొదలైన వాటితో శ్రేష్ఠుడైన బ్రాహ్మణుడు ఉంటే, అలా కాదు.

Verse 66

तस्मै यत्नेन दातव्यमतिक्रम्य च सन्निधिम् । योर्चितं प्रतिगृह्णीयाद्दद्यादर्चितमेव च

కాబట్టి కేవలం సమీపాన్ని మాత్రమే చూడకుండా, యత్నంతో అతనికే దానం ఇవ్వాలి. మరియు పూజతో అర్పించినదాన్ని స్వీకరించేవాడు, తానూ పూజితమైనదానినే దానంగా ఇవ్వాలి.

Verse 67

तावुभौ गच्छतः स्वर्गं नरकं तु विपर्यये । न वार्यपि प्रयच्छेत नास्तिके हैतुकेपि च

ఆ ఇద్దరిలో ఒకడు స్వర్గానికి వెళ్తాడు; మరొకడు విరుద్ధంగా నరకానికి పోతాడు. నాస్తికునికి, అతడు ఎంత తర్కవాదిగా ఉన్నా, నీళ్ల చుక్కయైనా ఇవ్వకూడదు.

Verse 68

न पाखंडेषु सर्वेषु नावेदविदिधर्मवित् । रूप्यं चैव हिरण्यं च गामश्वं पृथिवीं तिलान्

ఏ పాఖండ మార్గాల్లోనూ ప్రవేశించకూడదు; వేదవిధి నిర్దేశించిన ధర్మాన్ని తెలియని వాడిగా ఉండకూడదు. వెండి-బంగారం, ఆవు-గుర్రం, భూమి, నువ్వులు—ఇవన్నీ స్వీకరించకూడదు/వ్యవహరించకూడదు.

Verse 69

अविद्वान्प्रतिगृह्णीयाद्भस्मी भवति काष्ठवत् । द्विजातिभ्यो धनं लिप्सेत्प्रशस्तेभ्यो द्विजोतमः

అవిద్వానుడు దానం స్వీకరిస్తే, అతడు కట్టెలా కాలిపోయి భస్మమవుతాడు. కాబట్టి ద్విజోత్తముడు ప్రశస్తమైన (యోగ్యమైన) ద్విజ దాతల నుంచే ధనాన్ని కోరాలి.

Verse 70

अपि राजन्यवैश्याभ्यां न तु शूद्रात्कथंचन । वृत्तिसंकोचमन्विच्छेन्नेहेत धनविस्तरम्

క్షత్రియుడు లేదా వైశ్యుడి నుండి ప్రతిగ్రహం (నిర్వాహం) చేయవచ్చు; కానీ శూద్రుని నుండి ఏ విధంగానూ కాదు. ఇక్కడ ధనవిస్తరణం కాక, జీవికలో సంకోచం (సంయమం)నే కోరాలి.

Verse 71

धनलोभे प्रसक्तस्तु ब्राह्मण्यादेव हीयते । वेदानधीत्य सकलान्यज्ञांश्चावाप्य सर्वशः

ధనలోభంలో మునిగినవాడు బ్రాహ్మణ్యమునుండే పతనమవుతాడు—అతడు సమస్త వేదాలు అధ్యయనం చేసి, అన్ని విధాల యజ్ఞాలు చేసినా సరే.

Verse 72

न तां गतिमवाप्नोति संतोषाद्यामवाप्नुयात् । प्रतिग्रहरुचिर्न स्याच्छूद्रान्न तु समाहरेत्

సంతృప్తి వల్ల పొందవలసిన ఆ పరమగతిని అతడు పొందడు. దానగ్రహణంలో ఆసక్తి కలుగనీయక, శూద్రుని అన్నాన్ని స్వీకరించకూడదు.

Verse 73

स्थित्यर्थादधिकं गृह्णन्ब्राह्मणो यात्यधोगतिम् । यस्तु याति न संतोषं न स स्वर्गस्य भाजनम्

కేవలం జీవనాధారానికి అవసరమైనదానికన్నా ఎక్కువ తీసుకునే బ్రాహ్మణుడు అధోగతికి చేరుతాడు. సంతృప్తి పొందనివాడు స్వర్గానికి పాత్రుడు కాడు.

Verse 74

उद्वेजयति भूतानि यथा चौरस्तथैव सः । गुरुं भृत्यांश्चोज्जिहीर्षुस्तर्पयन्देवतातिथीन्

అతడు దొంగవలెనే ప్రాణులను భయపెడతాడు. గురువును, సేవకులను తొలగించాలనే కోరికతో దేవతలకూ అతిథులకూ తర్పణమిచ్చి అనుగ్రహం సంపాదించుకుంటాడు.

Verse 75

सर्वतः प्रतिगृह्णीयान्न तु तृप्येत्स्वयं ततः । एवं गृहस्थो युक्तात्मा देवतातिथिपूजकः

అతడు అన్ని వైపుల నుండీ వచ్చినదాన్ని స్వీకరించాలి, కానీ దానితో తనకు భోగతృప్తి కోరుకోకూడదు. ఇలా నియమిత గృహస్థుడు దేవతలకూ అతిథులకూ పూజకుడవుతాడు.

Verse 76

वर्तमानः संयतात्मा याति तत्परमं पदम् । पुत्रेषु भार्यां निक्षिप्य गत्वारण्यं तु तत्त्ववित्

ఆత్మసంయమంతో జీవిస్తూ అతడు ఆ పరమపదాన్ని పొందుతాడు. తత్త్వవేత్త తన భార్యను కుమారుల సంరక్షణకు అప్పగించి అరణ్యానికి బయలుదేరుతాడు.

Verse 77

एकाकी विचरेन्नित्यमुदासीनः समाहितः । एष वः कथितो धर्म्मो गृहस्थानां द्विजोत्तमाः । ज्ञात्वा तु तिष्ठेन्नियतं तथानुष्ठापयेद्द्विजान्

అతడు నిత్యం ఒంటరిగా సంచరించాలి; ఆసక్తిరహితుడై, సమాహితచిత్తుడై ఉండాలి. ఓ ద్విజోత్తములారా, గృహస్థుల ధర్మం మీకు ఇలా చెప్పబడింది. దీన్ని గ్రహించి నియమంగా నిలిచి, ఇతర ద్విజులను కూడా అలాగే ఆచరింపజేయాలి.

Verse 78

इति देवमनादिमेकमीशं गृहधर्मेण समर्चयेदजस्रम् । समतीत्य स सर्वभूतयोनिं प्रकृतिं याति परं न याति जन्म

ఇలా గృహధర్మం ద్వారా అనాది, ఏకైక ఈశ్వరదేవుని నిరంతరం ఆరాధించాలి. అతడు సమస్త భూతయోనిరూపమైన ప్రకృతిని అతిక్రమించి పరమపదాన్ని పొందుతాడు; మళ్లీ జన్మించడు.