Adhyaya 40

Verse 1

सूत उवाच । एवमुक्तानि तीर्थानि विष्णुदेहानि सुव्रताः । एषामन्यतमा संगान्मुक्तो भवति मानवः

సూతుడు పలికెను—హే సువ్రతులారా! ఈ విధంగా చెప్పబడిన తీర్థములు సాక్షాత్తు విష్ణుదేహములే. వాటిలో ఏ ఒక్క తీర్థసంగముతోనైనా మనుష్యుడు ముక్తిని పొందును.

Verse 2

तीर्थानुश्रवणं धन्यं धन्यं तीर्थनिषेवणम् । पापराशिनिपाताय नान्योपायः कलौयुगे

తీర్థముల గూర్చి వినుట ధన్యము; తీర్థసేవనము కూడా ధన్యము. కలియుగమున పాపరాశులను నశింపజేయుటకు దీనికన్నా వేరే ఉపాయం లేదు.

Verse 3

वासं कुर्यामहं तीर्थे तीर्थस्पर्शमहं तथा । एवं योऽनुदिनं ब्रूते स याति परमं महत्

“నేను తీర్థములో నివసించుదును; తీర్థస్పర్శము (స్నానము) కూడా చేయుదును”—ఇట్లు ప్రతిదినము పలికేవాడు పరమ మహత్తర పదమును పొందును.

Verse 4

पापानि तस्य नश्यंति तीर्थालापनमात्रतः । तीर्थानि खलु धन्यानि धन्यसेव्यानि सुव्रताः

తీర్థనామోచ్చారణమాత్రముతోనే అతని పాపములు నశించును. హే సువ్రతులారా! తీర్థములు నిజముగా ధన్యములు; ధన్యులచే సేవింపబడవలసినవే.

Verse 5

तीर्थानां सेवनादेव सेवितो भवति प्रभुः । नारायणो जगत्कर्ता नास्ति तीर्थात्परं पदम्

తీర్థములను సేవించుట ద్వారానే ప్రభువు సేవింపబడినవాడగును. జగత్కర్త నారాయణునకు తీర్థముకన్నా పరమైన పదము లేదు.

Verse 6

ब्राह्मणस्तुलसी चैव अश्वत्थस्तीर्थसंचयः । विष्णुश्च परमेशानः सेव्य एव सदा नृभिः

బ్రాహ్మణుడు, తులసి, అశ్వత్థ (రావి) — ఇవి తీర్థసమూహస్వరూపాలు; విష్ణువు పరమేశ్వరుడు. కాబట్టి మనుష్యులు వీటిని నిత్యం సేవించి పూజించాలి.

Verse 7

ब्राह्मणानां विशेषेण सेवनं मुनिपुंगवाः । सर्वतीर्थावगाहादेरधिकं विदुरग्रजाः

ఓ మునిపుంగవులారా! ప్రత్యేకంగా బ్రాహ్మణుల సేవ, ఓ విదురాగ్రజా, సమస్త తీర్థాలలో స్నానాది కర్మలకన్నా కూడా అధిక ఫలప్రదమని చెప్పబడింది.

Verse 8

तस्माद्द्विजपदं साक्षात्सर्वतीर्थमयं शुभम् । भजेतानुदिनं विद्वांस्तत्र तीर्थाधिकं भवेत्

కాబట్టి జ్ఞాని ప్రతిదినం ఆ శుభమైన ‘ద్విజ-పదం’ను భజించి పూజించాలి; అది ప్రత్యక్షంగా సర్వతీర్థమయం. అలా చేస్తే తీర్థసేవనకన్నా అధిక పుణ్యం కలుగుతుంది.

Verse 9

अश्वत्थस्य तुलस्याश्च गवां कुर्यात्प्रदक्षिणम् । सर्वतीर्थफलंप्राप्य विष्णुलोके महीयते

అశ్వత్థ వృక్షం, తులసి మొక్క, గోవులను ప్రదక్షిణ చేసే వాడు సమస్త తీర్థఫలాన్ని పొందించి విష్ణులోకంలో గౌరవింపబడతాడు.

Verse 10

तस्माद्दुष्कृतकर्माणि नाशयेत्तीर्थसेवनात् । अन्यथा नरकं याति कर्म्मभोगाद्धि शाम्यति

కాబట్టి తీర్థసేవను ఆశ్రయించి దుష్కృతకర్మలను నశింపజేయాలి; లేకపోతే మనిషి నరకానికి వెళ్తాడు, ఎందుకంటే కర్మ భోగంతోనే శమిస్తుంది.

Verse 11

पापिनां नरके वासः सुकृती स्वर्गमश्नुते । तस्मात्पुण्यं निषेवेत तीर्थं खलु विचक्षणः

పాపులు నరకంలో నివసిస్తారు; సుకృతులు స్వర్గాన్ని పొందుతారు. కనుక వివేకి పుణ్యాన్ని ఆచరించి, నిశ్చయంగా తీర్థస్థానాలను ఆశ్రయించాలి.

Verse 12

ऋषय ऊचुः । श्रुतानि किल तीर्थानि समाहात्म्यानि सुव्रत । इदानीं श्रोतुमिच्छामः प्रयागस्य विशेषकम्

ఋషులు పలికిరి—ఓ సువ్రతా! తీర్థాల సమాహిత మహాత్మ్యాలను మేము విన్నాము. ఇప్పుడు ప్రయాగపు విశేష మహిమను వినదలచాము.

Verse 13

प्रयागं तु पुरा प्रोक्तं संक्षेपात्सूत यत्त्वया । विशेषाच्छ्रोतुमिच्छामः सूत नः कथ्यतामिति

ఓ సూతా! నీవు పూర్వం ప్రయాగాన్ని సంక్షేపంగా చెప్పితివి. ఇప్పుడు మేము దానిని విశేషంగా విస్తారంగా వినదలచాము; కనుక, ఓ సూతా, మాకు వివరించుము.

Verse 14

सूत उवाच । साधु पृष्टं महाभागाः प्रयागं प्रति सुव्रताः । हंताहं तत्प्रवक्ष्यामि प्रयागस्योपवर्णनम्

సూతుడు పలికెను—హే మహాభాగ్యులైన సువ్రతులారా! ప్రయాగ విషయమై మీరు శుభ్రంగా ప్రశ్నించారు. రండి, ఇప్పుడు నేను ప్రయాగపు విస్తృత వర్ణనను చెప్పుదును.

Verse 15

मार्कंडेयेन कथितं यत्पुरा पांडुसूनवे । भारते तु यदा वृत्ते प्राप्तराज्ये पृथासुते

ఇది పూర్వం మార్కండేయుడు పాండుపుత్రునికి చెప్పినది; భారత సంఘటనలు జరిగిన తరువాత, పృథాపుత్రుడు రాజ్యాన్ని పొందినప్పుడు.

Verse 16

एतस्मिन्नंतरे राजा कुंतीपुत्रो युधिष्ठिरः । भ्रातृशोकेन संतप्तः चिंतयंस्तु पुनः पुनः

ఇంతలో కుంతీపుత్రుడైన రాజు యుధిష్ఠిరుడు సోదరుల శోకంతో దగ్ధుడై, మళ్లీ మళ్లీ మనసులో ఆలోచించసాగెను.

Verse 17

आसीद्दुर्योधनो राजा एकादशचमूपतिः । अस्मान्संतप्य बहुशः सर्वे ते निधनं गताः

దుర్యోధనుడు రాజుగా ఉండి పదకొండు అక్షౌహిణీ సేనలకు అధిపతిగా నిలిచెను. మమ్మల్ని ఎన్నిసార్లు బాధపెట్టినా, వారు అందరూ చివరకు మరణాన్ని పొందిరి.

Verse 18

वासुदेवं समाश्रित्य पंचशेषास्तु पांडवाः । कथं द्रोणं च भीष्मं च कर्णं चैव महाबलम्

వాసుదేవుని శరణు పొందిన మిగిలిన ఐదు పాండవులు—ద్రోణుడు, భీష్ముడు, మహాబలుడైన కర్ణుడు వీరిని ఎలా జయించగలరు?

Verse 19

दुर्योधनं च राजानं भ्रातृपुत्रसमन्वितम् । राजानो निहताः सर्वे ये चान्ये शूरमानिनः

సోదరులు, కుమారులతో కూడిన రాజు దుర్యోధనుడును హతుడయ్యెను; అలాగే రాజులందరూ, మరి ఇతర శూరమానులు కూడా సమస్తంగా నశించిరి.

Verse 20

विना राज्येन कर्तव्यं किं भोगैर्जीवितेनवा । धिक्कष्टमिति संचिंत्य राजा विह्वलतां गतः

“రాజ్యం లేక ఏమి చేయగలను—భోగాలెందుకు, జీవితం కూడా ఎందుకు?” అని ‘ధిక్, ఎంత దుఃఖం!’ అని తలచి రాజు పరమ వ్యాకులతకు లోనయ్యెను.

Verse 21

निश्चेष्टोऽथ निरुत्साहः किं चित्तिष्ठत्यधोमुखः । लब्धसंज्ञो यदा राजा चिंतयानः पुनः पुनः

అప్పుడు అతడు నిశ్చేష్టుడై, ఉత్సాహం లేనివాడై, కొంతసేపు ముఖం వంచి నిలిచెను. రాజుకు మళ్లీ చైతన్యం వచ్చినప్పుడు, అతడు పదేపదే ఆలోచించెను.

Verse 22

कं चरे विधिना योगं नियमं तीर्थमेव वा । येनाहं शीघ्रमामुच्ये महापातककिल्बिषात्

నేను విధిపూర్వకంగా ఏ సాధన చేయాలి—యోగమా, నియమవ్రతమా, లేక తీర్థయాత్రయా—ద్వారా నేను మహాపాతక కల్మషం నుండి త్వరగా విముక్తుడనగుదును?

Verse 23

यत्र स्नात्वा नरो याति विष्णुलोकमनुत्तमम् । कथं पृच्छामि वै कृष्णं येनेदं कारितं महत्

ఏ తీర్థంలో స్నానం చేసినవాడు అనుత్తమమైన విష్ణులోకాన్ని పొందుతాడో; ఆ మహత్తర కార్యాన్ని చేయించిన శ్రీకృష్ణుని నేను ఎలా ప్రశ్నించగలను?

Verse 24

धृतराष्ट्रं कथं पृच्छे यस्य पुत्रशतं हतम् । व्यासं कथमहं पृच्छे यस्य गोत्रक्षयः कृतः

వందమంది కుమారులు హతులైన ధృతరాష్ట్రుని నేను ఎలా ప్రశ్నించగలను? అలాగే వంశక్షయం జరిగిన వ్యాసుని నేను ఎలా అడగగలను?

Verse 25

एवं वैक्लव्यमापन्नो धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः । रुदंतः पांडवाः सर्वे भ्रातृशोकपरिप्लुताः

ఇలా ధర్మపుత్రుడైన యుధిష్ఠిరుడు అసహాయ వ్యాకులతకు లోనయ్యెను. అన్నదమ్ములందరూ ఏడుస్తూ, సోదరశోకంలో పూర్తిగా మునిగిపోయిరి.

Verse 26

ये च तत्र महात्मानः समेताः पांडवाश्रिताः । कुंती च द्रौपदी चैव ये च तत्र समागताः

అక్కడ పాండవాశ్రితులైన మహాత్ములు సమవేతులయ్యారు; కుంతీ, ద్రౌపదీ కూడా, అలాగే అక్కడ చేరిన ఇతరులందరూ।

Verse 27

भूमौ निपतिताः सर्वे रोदमानाः समंततः । वाराणस्यां तु मार्कंडस्तेन ज्ञातो युधिष्ठरः

అందరూ చుట్టూ విలపిస్తూ భూమిపై పడిపోయారు. అయితే వారాణసీలో మార్కండేయుడు ఉన్నాడు; అతని ద్వారా యుధిష్ఠిరుని గుర్తింపు తెలిసింది.

Verse 28

यथाविक्लवमापन्नो रोदमानः सुदुःखितः । अचिरेणैव कालेन मार्कंडस्तु महातपाः

ఇలా అతడు పూర్తిగా అశక్తుడై, విలపిస్తూ ఘోర దుఃఖంలో మునిగిపోయాడు; కొద్ది కాలంలోనే మహాతపస్వి మార్కండేయుడు అక్కడికి వచ్చాడు.

Verse 29

हस्तिनापुर संप्राप्तो राजद्वारे स तिष्ठति । द्वारपालोऽपि तं दृष्ट्वा राज्ञः कथितवान्द्रुतम्

హస్తినాపురానికి చేరి అతడు రాజద్వారంలో నిలిచాడు. అతనిని చూసిన ద్వారపాలుడు వెంటనే రాజుకు తెలియజేశాడు.

Verse 30

त्वां द्रष्टुकामो मार्कंडो द्वारे तिष्ठत्यसौ मुनिः । त्वरितो धर्मपुत्रस्तु द्वारमेत्याह तत्परः

మిమ్మల్ని దర్శించాలనే కోరికతో ముని మార్కండేయుడు ద్వారంలో నిలిచాడు. అప్పుడు ధర్మపుత్రుడు యుధిష్ఠిరుడు త్వరగా ద్వారానికి వచ్చి, ఏకాగ్రంగా పలికాడు.

Verse 31

युधिष्ठिर उवाच । स्वागतं ते महाप्राज्ञ स्वागतं ते महामुने । अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे पावितं कुलम्

యుధిష్ఠిరుడు పలికెను—హే మహాప్రాజ్ఞా, మీకు స్వాగతం; హే మహామునీ, మీకు స్వాగతం. నేడు నా జన్మ సఫలమైంది, నేడు నా వంశం పవిత్రమైంది.

Verse 32

अद्य मे पितरस्तृप्तास्त्वयि दृष्टे महामुने । सिंहासन उपस्थाप्य पादशौचार्चनादिभिः

హే మహామునీ, మిమ్మల్ని దర్శించినందున నేడు నా పితృదేవతలు తృప్తి పొందారు. మీకొరకు సింహాసనం సిద్ధం చేసి, పాదప్రక్షాళనం మరియు అర్చనాదులతో (నేను సేవచేస్తాను).

Verse 33

युधिष्ठिरो महात्मा वै पूजयामास तं मुनिम् । ततस्तमूचे मार्कण्डः पूजितोऽहं त्वया विभो

మహాత్ముడైన యుధిష్ఠిరుడు ఆ మునిని విధివిధానంగా పూజించాడు. అప్పుడు మార్కండేయుడు పలికెను—హే విభో, మీరు నన్ను సత్కరించారు.

Verse 34

आख्याहि त्वरितो राजन्किमर्थं त्वरितं त्वया । केन वा विक्लवीभूतः कथयस्व ममाग्रतः

హే రాజా, త్వరగా చెప్పుము—నీవు ఇంత తొందరపడటానికి కారణమేమిటి? ఏ కారణంతో నీవు వ్యాకులుడవయ్యావు? నా ముందే వివరించు.

Verse 35

युधिष्ठिर उवाच । अस्माकं चैव यद्वृत्तं राज्यस्यार्थे महामुने । एतत्सर्वं विदित्वा तु भगवानिह चागतः

యుధిష్ఠిరుడు పలికెను—హే మహామునీ, రాజ్య విషయమై మాకు జరిగిన సంగతులన్నిటిని పూర్తిగా తెలుసుకొని భగవానుడు ఇక్కడికి వచ్చాడు.

Verse 36

मार्कंडेय उवाच । शृणु राजन्महाबाहो यत्र धर्मो व्यवस्थितः । नैव दृष्टं रणे पापं युध्यमानस्य धीमतः

మార్కండేయుడు పలికెను—హే మహాబాహు రాజా, వినుము; యెక్కడ ధర్మము స్థిరంగా స్థాపితమై యున్నదో, అట్టి ధర్మయుద్ధములో యుద్ధము చేయు బుద్ధిమంతునికి రణములో పాపము కనబడదు।

Verse 37

किं पुना राजधर्मेण क्षत्रियस्य विशेषतः । तदेवं हृदये कृत्वा तस्मात्पापं न चिंतयेत्

అయితే రాజధర్మమునకు మరింతగా—ప్రత్యేకించి క్షత్రియునకు! ఈ భావనను హృదయములో స్థిరపరచుకొని, దాని కారణంగా పాపమని చింతించకూడదు।

Verse 38

ततो युधिष्ठिरो राजा प्रणम्य शिरसा मुनिम् । पृच्छामि त्वां मुनिश्रेष्ठ सदा त्रैकाल्यदर्शनम् । कथयस्व समासेन मुच्येऽहं येन किल्बिषात्

అనంతరం రాజు యుధిష్ఠిరుడు మునికి శిరస్సు వంచి నమస్కరించి పలికెను—హే మునిశ్రేష్ఠా, సదా భూత-వర్తమాన-భవిష్యత్ అనే త్రికాల దర్శనాన్ని ప్రసాదించే ఉపాయమును నేను అడుగుచున్నాను. దయచేసి సంక్షేపంగా చెప్పుము; దానివలన నేను పాపమునుండి విముక్తుడనగుదును।

Verse 39

मार्कंडेय उवाच । शृणु राजन्महाभाग यन्मां पृच्छसि भारत । एवं सांख्यं च योगं च तीर्थं चैव युधिष्ठिर

మార్కండేయుడు పలికెను—హే మహాభాగ రాజా, హే భారత, నీవు నన్ను అడుగుచున్నదాన్ని వినుము. హే యుధిష్ఠిరా, నేను సాంఖ్యమును, యోగమును, అలాగే తీర్థవిధానమును కూడా వివరిస్తాను।

Verse 40

इति श्रीपाद्मे महापुराणे स्वर्गखंडे चत्वारिंशोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీ పద్మ మహాపురాణము స్వర్గఖండములో నలభైవ అధ్యాయము సమాప్తమైంది।