Adhyaya 119

Verse 1

एकोनविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः । कपिंजल उवाच । यस्याः प्रहसनात्तात सुहृद्यानि भवंति वै । पुष्पाणि दिव्यगंधीनि दुर्लभानि सुरासुरैः

కపింజలుడు పలికెను— ఓ తాతా, ఆమె నవ్వు వలన హృద్యమైన, దివ్యసుగంధ పుష్పాలు ఉద్భవిస్తాయి; అవి దేవాసురులకైనా దుర్లభమైనవి.

Verse 2

कस्मात्तु देवताः सर्वाः प्रवांछंति महामते । शंकरः सुखमायाति हास्यपुष्पैः सुपूजितः

ఓ మహామతీ, సమస్త దేవతలు దీనిని ఎందుకు కోరుతున్నారు? హర్షహాస్యంతో అర్పించిన పుష్పాలతో సుపూజితుడైన శంకరుడు సులభంగా ప్రసన్నుడై వచ్చును.

Verse 3

को गुणस्तस्य पुष्पस्य तन्मे कथय विस्तरात् । कामोदा सा भवेत्का तु कस्य पुत्री वरांगना

ఆ పుష్పానికి ఉన్న విశేష గుణం ఏమిటి? దానిని నాకు విస్తారంగా చెప్పండి. అలాగే ‘కామోదా’ అనే ఆ సుందరి ఎవరు—ఆమె ఎవరి కుమార్తె?

Verse 4

हास्यात्तस्या महाभाग सुपुष्पाणि भवंति च । को गुणस्तत्कथां ब्रूहि सकलां विस्तरेण च

హే మహాభాగ! ఆమె చిరునవ్వుతోనే శ్రేష్ఠమైన పుష్పాలు పుట్టుకొస్తాయి. దానికి కారణమైన గుణం ఏమిటి? ఆమె సంపూర్ణ కథను విస్తారంగా చెప్పండి.

Verse 5

कुंजल उवाच । पुरा देवैर्महादैत्यैः कृत्वा सौहार्दमुत्तमम् । ममंथुः सागरं क्षीरममृतार्थं समुद्यताः

కుంజలుడు అన్నాడు—పూర్వకాలంలో దేవులు మరియు మహాదైత్యులు ఉత్తమ స్నేహసంధి చేసుకొని, అమృతాన్ని పొందుటకై క్షీరసాగరాన్ని మథనం చేయుటకు ఉద్యమించారు.

Verse 6

मथनाद्देवदैत्यानां कन्यारत्नचतुष्टयम् । वरुणेन दर्शितं पूर्वं सोमेनैव तथा पुनः

దేవ-దైత్యుల మథనంవల్ల కన్యారత్నాల చతుష్టయం ఉద్భవించింది. దానిని ముందుగా వరుణుడు దర్శింపజేశాడు; తరువాత సోముడూ అలాగే మరల చూపించాడు.

Verse 7

पश्चात्संदर्शितं पुण्यममृतं कलशे स्थितम् । कन्या चतुष्टयं पूर्वं देवानां हितमिच्छति

తరువాత కలశంలో నిల్వ ఉన్న పుణ్యమైన అమృతం దర్శింపబడింది. అంతకు ముందు ప్రదర్శితమైన ఆ నాలుగు కన్యలు దేవుల క్షేమాన్ని కోరుతున్నాయి.

Verse 8

सुलक्ष्मीर्नाम सा चैका द्वितीया वारुणी तथा । ज्येष्ठा नाम तथा ख्याता कामोदान्या प्रचक्षते

వారిలో ఒకదాని పేరు సులక్ష్మీ; రెండవది వారుణీ అని ప్రసిద్ధి. మరొకటి ‘జ్యేష్ఠా’గా ఖ్యాతి, ఇంకొకటి ‘కామోదా’ అని చెప్పబడుతుంది.

Verse 9

तासां मध्ये वरा श्रेष्ठा पूर्वं जाता महामते । तस्माज्ज्येष्ठेति विख्याता लोके पूज्या सदैव हि

హే మహామతీ! వారిలో శ్రేష్ఠతమయినది ముందుగా జన్మించింది; అందువల్ల ఆమె ‘జ్యేష్ఠా’ అని లోకంలో ప్రసిద్ధి, సదా పూజనీయం.

Verse 10

वारुणीपानरूपा च पयःफेनसमुद्भवा । अमृतस्य तरंगाच्च कामोदाख्या बभूव ह

ఆమె వారుణీ పానరూపాన్ని ధరించి, పాల నురగ నుండి జన్మించి, అమృత తరంగాల నుండి ప్రదర్శితమై ‘కామోదా’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది.

Verse 11

सोमो राजा तथा लक्ष्मीर्जज्ञाते अमृतादपि । त्रैलोक्यभूषणः सोमः संजातः शंकरप्रियः

అమృతం నుండే రాజు సోముడు మరియు లక్ష్మీ కూడా జన్మించారు. త్రిలోకభూషణుడైన సోముడు ప్రదర్శితుడై, శంకరునికి ప్రియుడయ్యాడు.

Verse 12

मृत्युरोगहरा जाता सुराणां वारुणी तथा । ज्येष्ठासु पुण्यदा जाता लोकानां हितमिच्छताम्

దేవతల కోసం వారుణీ మృత్యు-రోగాలను హరించే శక్తిగా ప్రదర్శితమైంది; అలాగే ‘జ్యేష్ఠా’ రూపంలో లోకహితం కోరువారికి పుణ్యాన్ని ప్రసాదించేది అయింది.

Verse 13

अमृतादुत्थिता देवी कामोदा नाम पुण्यदा । विष्णोः प्रीत्यै भविष्ये तु वृक्षरूपं प्रयास्यति

అమృతమునుండి ఉద్భవించిన ‘కామోదా’ అనే దేవి పుణ్యప్రదాయిని. భవిష్యత్తులో విష్ణువు ప్రీతికోసం ఆమె వృక్షరూపాన్ని ధరించును.

Verse 14

विष्णुप्रीतिकरी सा तु भविष्यति सदैव हि । तुलसी नाम सा पुण्या भविष्यति न संशयः

ఆమె నిత్యము విష్ణువును ప్రీతిపరచునది అవుతుంది. ఆమె ‘తులసి’ అనే పుణ్యమయినదిగా అవుతుంది—సందేహమే లేదు.

Verse 15

तया सह जगन्नाथो रमिष्यति न संशयः । तुलस्याः पत्रमेकं यो नीत्वा कृष्णाय दास्यति

ఆమెతో జగన్నాథుడు నిశ్చయంగా రమించును—సందేహం లేదు. తులసి ఒక్క ఆకు అయినా తెచ్చి కృష్ణునికి సమర్పించువాడు ఆయన అనుగ్రహం పొందును.

Verse 16

मेने तस्योपकाराणां किमस्मै च ददाम्यहम् । इत्येवं चिंतयेन्नित्यं तस्य प्रीतिकरो भवेत्

అతని ఉపకారాలను తలచి ‘నేను అతనికి ప్రతిదానంగా ఏమి ఇవ్వగలను?’ అని నిత్యం ఆలోచించాలి. ఇలా నిత్యచింతనచేసేవాడు అతని ఆనందకారణమగును.

Verse 17

एवं कामोद नामासौ पूर्वं जाता समुद्रजा । यदा सा हसते देवी हर्षगद्गदभाषिणी

ఇలా ‘కామోదా’ అనే ఆ దేవి పూర్వం సముద్రమునుండి జన్మించింది. ఆ దేవి నవ్వినప్పుడు ఆనందంతో గొంతు గద్గదలాడి మాటలు పలుకుతుంది.

Verse 18

सौहृद्यानि सुगंधीनि मुखात्तस्याः पतंति वै । अम्लानानि सुपुष्पाणि यो गृह्णाति समुद्यतः

ఆమె ముఖమునుండి సుగంధభరితమైన సౌహార్ద్యచిహ్నాలు నిజముగా జారిపడుతాయి—వాడని సుందర పుష్పాలు—వాటిని ఉత్సుకుడు లేచి స్వీకరిస్తాడు।

Verse 19

पूजयेच्छंकरं देवं ब्रह्माणं माधवं तथा । तस्य देवाः प्रतुष्यंति यदिच्छति ददंति तत्

శంకరదేవుని, బ్రహ్మను, మాధవుని కూడా పూజించాలి; వారు ప్రసన్నులైతే దేవతలు కోరినదాన్నే ప్రసాదిస్తారు।

Verse 20

रोदित्येषा यदा सा च केन दुःखेन दुःखिता । नेत्राश्रुभ्यो हि तस्यास्तु प्रभवंति पतंति च

ఆమె ఏదో దుఃఖంతో దుఃఖితయై ఏడ్చినప్పుడు, ఆమె కన్నుల నుండి కన్నీళ్లు పుట్టి కింద పడతాయి।

Verse 21

तानि चैव महाभाग हृद्यानि सुमहांति च । सौरभेण विना तैस्तु यः पूजयति शंकरम्

ఓ మహాభాగ! అవి నిజంగా హృద్యమైనవి, అత్యుత్తమమైనవి; కానీ తగిన సౌరభం లేకుండా వాటితో శంకరుని పూజించువాడు…

Verse 22

तस्य दुःखं च संतापो जायते नात्र संशयः । पुष्पैस्तु तादृशैर्देवान्सकृदर्चति पापधीः

అతనికి దుఃఖమూ దహనసంతాపమూ కలుగుతాయి—ఇందులో సందేహం లేదు. పాపబుద్ధిగలవాడు అటువంటి (అనుచిత) పుష్పాలతో దేవతలను ఒక్కసారైనా అర్చిస్తాడు।

Verse 23

तस्य दुःखं प्रकुर्वंति देवास्तत्र न संशयः । एतत्ते सर्वमाख्यातं कामोदाख्यानमुत्तमम्

అతని దుఃఖాన్ని దేవతలే కలిగిస్తారు—ఇందులో సందేహం లేదు. ఈ విధంగా ‘కామోదా’ అనే ఉత్తమాఖ్యానాన్ని నీకు సమగ్రంగా చెప్పితిని.

Verse 24

अथ कृष्णो विचिंत्यैव दृष्ट्वा विक्रमसाहसम् । विहुंडस्यापि पापस्य उद्यमं साहसं तदा

అప్పుడు శ్రీకృష్ణుడు క్షణమాత్రం ఆలోచించి, ఆ సమయంలో పాపి విహుణ్డుడు చేసిన విక్రమ-సాహసమును, దుస్సాహసిక ప్రయత్నమును చూచెను.

Verse 25

नारदं प्रेषयामास मोहयैनं दुरासदम् । नारदस्त्वथ संश्रुत्य वाक्यं विष्णोर्महात्मनः

ఆ దుర్జేయుడైన, దుర్గముడైన వానిని మోహింపజేయుటకు ఆయన నారదుని పంపెను. అప్పుడు మహాత్ముడైన విష్ణువు వాక్యమును విని నారదుడు (అనుసరించి) బయలుదేరెను.

Verse 26

गच्छमानं दुरात्मानं कामोदां प्रति दानवम् । गत्वा तमाह दैत्येंद्रं नारदः प्रहसन्निव

కామోదా వైపు వెళ్తున్న ఆ దురాత్మ దానవుని దగ్గరకు వెళ్లి, నారదుడు చిరునవ్వుతో ఉన్నట్లుగా ఆ దైత్యేంద్రునితో పలికెను.

Verse 27

क्व यासि त्वं च दैत्येंद्र सत्वरं च समातुरः । सांप्रतं केन कार्येण कस्यार्थं केन नोदितः

హే దైత్యేంద్రా! ఇంత తొందరగా, కలవరంతో ఎక్కడికి వెళ్తున్నావు? ఇప్పుడు ఏ కార్యముకోసం, ఎవరి నిమిత్తం, ఎవరి ప్రేరణతో నీవు బయలుదేరితివి?

Verse 28

ब्रह्मात्मजं नमस्कृत्य प्रत्युवाच कृतांजलि । कामोदपुष्पार्थमहं प्रस्थितो द्विजसत्तम

బ్రహ్ముని పుత్రునకు నమస్కరించి, కృతాంజలితో అతడు పలికెను— “హే ద్విజశ్రేష్ఠా, నేను కామోద పుష్పాల కోసం బయలుదేరితిని।”

Verse 29

तमुवाच स धर्मात्मा पुष्पैः किं ते प्रयोजनम् । विप्रवर्यं पुनः प्राह कार्यकारणमात्मनः

ఆ ధర్మాత్ముడు అతనితో అన్నాడు— “పుష్పాలతో నీకు ఏమి ప్రయోజనం?” ఆపై అతడు ద్విజశ్రేష్ఠునికి మళ్లీ తన కార్యకారణాన్ని వివరించాడు।

Verse 30

नंदनस्य वनोद्देशे काचिन्नारी वरानना । तस्या दर्शनमात्रेण गतोऽहं कामवश्यताम्

నందనవనంలోని ఒక ప్రదేశంలో ఒక సుందరముఖి స్త్రీ ఉండెను; ఆమెను చూడగానే నేను కామవశుడనయ్యాను।

Verse 31

तया प्रोक्तोऽस्मि विप्रेंद्र पुष्पैः कामोदसंभवैः । पूजयस्व महादेवं पुष्पैस्तु सप्तकोटिभिः

హే విప్రేంద్రా, ఆమె నాతో చెప్పెను— “కామోదసంభవ పుష్పాలతో మహాదేవుని పూజించు; ఏడు కోట్లు పుష్పాలతోనే।”

Verse 32

ततस्ते सुप्रिया भार्या भविष्यामि न संशयः । तदर्थे प्रस्थितोऽस्म्यद्य कामोदाख्यं पुरं प्रति

అప్పుడు నేను నీకు అత్యంత ప్రియమైన భార్యనగుదును— సందేహం లేదు. ఆ కారణంగా నేడు నేను కామోదనగరమునకు బయలుదేరితిని।

Verse 33

तामहं कामयिष्यामि सिंधुजां शुणु सांप्रतम् । मनोल्लासैर्महाहासैर्हासयिष्याम्यहं पुनः

ఇప్పుడు వినుము—నేను ఆ సింధుజ కన్యను కోరుచున్నాను. మనోల్లాసములతోను మహాహాసములతోను ఆమెను మళ్లీ మళ్లీ నవ్వించెదను।

Verse 34

प्रीता सती महाभागा हसिष्यति पुनः पुनः । तद्धास्यं गद्गदं विप्र मम कार्यप्रवर्द्धनम्

ఆ సతి మహాభాగ్యురాలు హృదయపూర్వకంగా ప్రీతిచెంది మళ్లీ మళ్లీ నవ్వును. ఓ విప్రా, ఆమె గద్గదమైన భావోద్వేగ హాస్యం నా కార్యాన్ని వృద్ధి చేయును.

Verse 35

तस्माद्धास्यात्पतिष्यंति दिव्यानि कुसुमानि च । तैस्तु देवमुमाकांतं पूजयिष्यामि सांप्रतम्

అందుచేత ఆ హాస్యమునుండి దివ్య పుష్పములు జారిపడును; వాటితోనే నేను ఇప్పుడు ఉమాకాంత దేవుని పూజించెదను।

Verse 36

तेन पूजाप्रदानेन तुष्टो दास्यति मे फलम् । ईश्वरः सर्वभूतेशः शंकरो लोकभावनः

ఆ పూజార్పణముచేత తృప్తిచెంది ఈశ్వరుడు—సర్వభూతేశుడు, లోకభావనుడు శంకరుడు—నాకు ఫలమును ప్రసాదించును।

Verse 37

नारद उवाच । तत्र दैत्य न गंतव्यं कामोदाख्ये पुरोत्तमे । विष्णुरस्ति सुमेधावी सर्वदैत्यक्षयावहः

నారదుడు పలికెను—ఓ దైత్యా, కామోదా అనే ఆ ఉత్తమ నగరమునకు నీవు వెళ్లకూడదు; అక్కడ పరమ మేధావి విష్ణువు నివసించుచున్నాడు, సమస్త దైత్యనాశకుడు।

Verse 38

येनोपायेन पुष्पाणि कामोदाख्यानि दानव । तव हस्ते प्रयास्यंति तमुपायं वदाम्यहम्

హే దానవా! ఏ ఉపాయంతో ‘కామోద’ అనే పుష్పాలు నీ చేతికి తానే వచ్చి చేరుతాయో, ఆ ఉపాయాన్ని నేను నీకు చెబుతున్నాను।

Verse 39

गंगातोयेषु दिव्यानि पतिष्यंति न संशयः । वाहितानि जलैर्दिव्यैरागमिष्यंति सांप्रतम्

గంగాజలాలలో ఆ దివ్య వస్తువులు తప్పక పడతాయి—సందేహం లేదు; ఆ పవిత్ర జలప్రవాహంతో కొట్టుకుపోయి అవి ఇప్పుడే ఇక్కడికి చేరుతాయి।

Verse 40

तानि त्वं तु प्रतिगृहाण सुहृद्यानि महांति च । गृहीत्वा तानि पुष्पाणि साधयस्व मनीप्सितम्

కాబట్టి నీవు ఆ మహత్తరమైన, హృదయానందకరమైన దానాలను స్వీకరించు; ఆ పుష్పాలను తీసుకొని నీ మనోరథాన్ని సిద్ధి చేసుకో।

Verse 41

नारदो दानवश्रेष्ठं मोहयित्वा ततः पुनः । ततश्च स तु धर्मात्मा चिंतयामास वै पुनः

దానవశ్రేష్ఠుడిని మోహింపజేసి నారదుడు మళ్లీ అక్కడి నుంచి తప్పుకున్నాడు; ఆ ధర్మాత్ముడు మరల ఆలోచించసాగాడు।

Verse 42

कथमश्रूणि सा मुंचेत्केनोपायेन दुःखिता । चिंतयानस्य तस्यैवं क्षणं वै नारदस्य च

“ఆ దుఃఖిత స్త్రీ ఏ ఉపాయంతో కన్నీళ్లు ఆపగలదు?” అని ఆలోచిస్తూ నారదుడు క్షణకాలం మౌనంగా నిలిచాడు।

Verse 43

ततो बुद्धिः समुत्पन्ना कामोदाख्यं पुरं गतः

అప్పుడు అతనిలో బుద్ధి ఉదయించింది; అతడు ‘కామోదా’ అనే నగరానికి వెళ్లెను।

Verse 119

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थमाहात्म्ये च्यवनचरित्रे कामोदाख्याने एकोनविंशत्यधिकशततमोऽध्यायः

ఇట్లు శ్రీపద్మపురాణం భూమిఖండంలో—వేనోపాఖ్యానం, గురుతీర్థమాహాత్మ్యం, చ్యవనచరిత్రం మరియు ‘కామోదా’ాఖ్యానంలో—నూట పందొమ్మిదవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।