
సనకుడు కమలాపతి/విష్ణువును స్తుతిస్తూ—విషయాసక్తి, మమకార మోహంలో ఉన్నవారి పాపాలను హరి నామం ఒక్కటే నశింపజేస్తుందని చెబుతాడు. హరి పూజలేని గృహం శ్మశానసమానం; వేదద్వేషం, గో-బ్రాహ్మణ ద్వేషం రాక్షస స్వభావం; ద్వేషంతో చేసిన పూజ స్వయంవినాశకమని, నిజ భక్తులు లోకహితకారులు, ‘విష్ణుమయులు’ అని నిర్దేశిస్తాడు. తరువాత కృతయుగ ఇతిహాసం—హింసక పాపి గులిక కేశవ మందిరాన్ని దోచేందుకు వచ్చి వైష్ణవ ముని ఉత్తంకునిపై దాడి చేస్తాడు. ఉత్తంకుడు అతన్ని నియంత్రించి క్షమ, మమకార వ్యర్థత, దైవ అనివార్యతను బోధించి, మరణానంతరం ధర్మాధర్మాలే వెంట వస్తాయని చెబుతాడు. సత్సంగం, హరి సాన్నిధ్యంతో గులిక పశ్చాత్తాపపడి పాపాన్ని ఒప్పుకుని మరణిస్తాడు; విష్ణు పాదప్రక్షాళన జలం/చరణామృతంతో అతడు పునర్జీవించి శుద్ధుడవుతాడు. పాపముక్తుడై విష్ణుధామానికి చేరగా, ఉత్తంకుడు మహావిష్ణువును స్తుతించి భక్తి-కేంద్రిత మోక్షధర్మ బోధను ముగిస్తాడు.
Verse 1
सनक उवाच । भूयः श्रृणुष्व विप्रेंद्र माहात्म्यं कमलापतेः । कस्य नो जायते प्रीतिः श्रोतुं हरिकथामृतम् ॥ १ ॥
సనకుడు పలికెను—హే విప్రేంద్రా! మరల కమలాపతి మహాత్మ్యాన్ని వినుము. హరికథామృతాన్ని శ్రవణించుటలో ఎవరికీ ప్రీతి కలగదు?
Verse 2
नराणां विषयान्धानां ममताकुलचेतसाम् । एकमेव हरेर्नाम सर्वपापप्रणाशनम् ॥ २ ॥
విషయాసక్తితో అంధులై, మమకారంతో కలతచెందిన మనుష్యులకు హరి యొక్క ఏక నామమే సమస్త పాపాలను నశింపజేయును।
Verse 3
सकृद्वा न नमेद्यस्तु विष्णुं पापहरं नृणाम् । श्वपचं तं विजानीयात्कदाचिन्नालपेञ्च तम् ॥ ३ ॥
మనుష్యుల పాపాలను హరించే విష్ణువుకు ఒక్కసారి కూడా నమస్కరించని వానిని శ్వపచుడు (అంత్యజుడు) అని తెలుసుకొనవలెను; ఎప్పుడూ అతనితో సంభాషించకూడదు।
Verse 4
हरिपूजाविहीनं तु यस्य वेश्म द्विजोत्तम । श्मशानसदृशं तद्धि कदाचिदपि नो विशेत् ॥ ४ ॥
హే ద్విజోత్తమా! హరి పూజ లేని ఇంటి స్వరూపం నిజంగా శ్మశానంతో సమానం; దానిలో ఎప్పుడూ ప్రవేశించకూడదు।
Verse 5
हरिपूजाविहीनाश्च वेदविद्वेषिणस्तथा । गोद्विजद्वेषनिरता राक्षसाः परिकीर्त्तिताः ॥ ५ ॥
హరి పూజ లేనివారు, వేదాన్ని ద్వేషించువారు, గోవులపై మరియు ద్విజులపై ద్వేషంలో నిమగ్నులైనవారు—వారిని రాక్షసులని ప్రకటించారు।
Verse 6
यो वा को वापि विप्रेन्द्र विप्रद्वेषपरायणः । समर्चयति गोविंदं तत्पूजा विफला भवेत् ॥ ६ ॥
హే విప్రేంద్రా! బ్రాహ్మణ ద్వేషంలో పరాయణుడైన ఎవడైనా, గోవిందుని భక్తితో సమర్చించినా, ఆ పూజ ఫలరహితమగును।
Verse 7
अन्यश्रेयोविनाशार्थं येऽर्चयंति जनार्दनम् । सा पूजैव महाभाग पूजकानाशु हंति वै ॥ ७ ॥
ఇతరుల శ్రేయస్సును నాశనం చేయాలనే ఉద్దేశంతో జనార్దనుని ఆరాధించువారు, ఓ మహాభాగ, ఆ పూజయే పూజకులను త్వరగా నశింపజేస్తుంది।
Verse 8
हरिपूजाकरो यस्तु यदि पापं समाचरेत् । तमेव विष्णुद्वेष्टारं प्राहुस्तत्त्वार्त्थकोविदाः ॥ ८ ॥
హరి పూజ చేయుచున్నవాడే అయినా పాపాన్ని ఆచరిస్తే, తత్త్వార్థాన్ని తెలిసినవారు అతడినే నిజంగా విష్ణుద్వేషి అని చెబుతారు।
Verse 9
ये विष्णुनिरताः संति लोकानुग्रहतत्पराः । धर्मकार्यरताः शश्वद्विष्णुरुपास्तु ते मताः ॥ ९ ॥
విష్ణువులో నిమగ్నులై, లోకానుగ్రహానికి తపనపడుతూ, ఎల్లప్పుడూ ధర్మకార్యాలలో నిమగ్నులై ఉన్నవారు—వారే విష్ణుస్వరూపులని భావించబడతారు।
Verse 10
कोटिजन्मार्दजितैः पुण्यैर्विष्णुभक्तिः प्रजायते । दृढभक्तिमतां विष्णौ पापबुद्धिः कथं भवेत् ॥ १० ॥
కోటికోట్ల జన్మల్లో సంపాదించిన పుణ్యాల వల్ల విష్ణుభక్తి జన్మిస్తుంది. విష్ణువుపై దృఢభక్తి ఉన్నవారికి పాపబుద్ధి ఎలా కలుగుతుంది?
Verse 11
जन्मकोट्यर्जितं पापं विष्णुपूजारतात्मनाम् । क्षयं याति क्षणादेव तेषां स्यात्पापधीः कथम् ॥ ११ ॥
విష్ణుపూజలో రతమైన ఆత్మల కోటి జన్మల పాపం క్షణంలోనే క్షయమవుతుంది; అప్పుడు వారికి పాపబుద్ధి ఎలా ఉంటుంది?
Verse 12
विष्णुभक्तिविहीना ये चंडालाः परिकीर्तिताः । चंडाला अपि वै श्रेष्ठा हरिभक्तिपरायणाः ॥ १२ ॥
విష్ణుభక్తి లేనివారు చండాళులని చెప్పబడతారు; అయితే హరిభక్తికి పూర్తిగా పరాయణులైన చండాళులే నిజంగా శ్రేష్ఠులు.
Verse 13
नराणां विषयांधानां सर्वदुःखविनाशिनी । हरिसेवेति विख्याता भुक्तिमुक्तिप्रदायिनी ॥ १३ ॥
విషయాలలో అంధులైన మనుషుల సమస్త దుఃఖాలను నశింపజేసేది; ‘హరిసేవ’గా ప్రసిద్ధి, భోగమూ మోక్షమూ ప్రసాదించేది.
Verse 14
संगात्स्नेहाद्भयाल्लोभादज्ञानाद्वापि यो नरः । विष्णोरुपासनं कुर्यात्सोऽक्षयं सुखमश्नुते ॥ १४ ॥
సంగం, స్నేహం, భయం, లోభం లేదా అజ్ఞానం వల్ల అయినా ఎవడు విష్ణువును ఉపాసిస్తాడో, వాడు అక్షయ సుఖాన్ని పొందుతాడు.
Verse 15
हरिपादोदकं यस्तु कणमात्रं पिबेदपि । स स्नातः सर्वतीर्थेषु विष्णोः प्रियतरो भवेत् ॥ १५ ॥
హరి పాదోదకాన్ని ఒక్క బిందువైనా త్రాగినవాడు, సర్వ తీర్థాలలో స్నానం చేసినవాడిగా భావింపబడతాడు; విష్ణువుకు అత్యంత ప్రియుడవుతాడు.
Verse 16
अकालमृत्युशमनं सर्वव्याधिविनाशनम् । सर्वदुःखोपशमनं हरिपोदोदक स्मृतम् ॥ १६ ॥
హరి పాదోదకం అకాలమరణాన్ని శమింపజేసేది, సమస్త వ్యాధులను నశింపజేసేది, అన్ని దుఃఖాలను ఉపశమింపజేసేదిగా స్మరించబడింది.
Verse 17
नारायणं परं धाम ज्योतिषां ज्योतिरुत्तमम् । ये प्रपन्ना महात्मानस्तेषां मुक्तिर्हि शाश्वती ॥ १७ ॥
నారాయణుడు పరమ ధామము, జ్యోతులలో అత్యుత్తమ జ్యోతి. ఆయన శరణు పొందిన మహాత్ములకు ముక్తి నిజముగా శాశ్వతమగును॥
Verse 18
अत्राप्युदाहरंतीममितिहासं पुरातनम् । पठतां श्रृण्वतां चैव सर्वपापप्रणाशनम् ॥ १८ ॥
ఇక్కడ కూడా నేను ఈ ప్రాచీన ఇతిహాసాన్ని ఉదాహరిస్తున్నాను. దీన్ని చదివేవారికీ వినేవారికీ ఇది సమస్త పాపనాశకమగును॥
Verse 19
आसीत्पुरा कृतयुगे गुलिको नाम लुब्धकः । परदारपरद्रव्यहरणे सततोद्यतः ॥ १९ ॥
పూర్వకాలంలో కృతయుగంలో గులిక అనే వేటగాడు ఉండెను. అతడు పరస్త్రీ అపహరణకూ పరధన హరణకూ ఎల్లప్పుడూ సిద్ధంగా ఉండెను॥
Verse 20
परनिंदापरो नित्यं जन्तूपद्रवकृत्तथा । हतवान्ब्राह्मणान् गाश्च शतशोऽथ सहस्रशः ॥ २० ॥
అతడు నిత్యం పరనిందలో లీనమై, జీవులకు హాని చేయుటలో అలవాటుపడ్డవాడు. బ్రాహ్మణులనూ గోవులనూ వందలుగా, వేలలుగా కూడా హతమార్చెను॥
Verse 21
देवस्वहरणे नित्यं परस्वहरणे तथा । उद्युक्तः सर्वदा विप्र कीनाशानामधीश्वरः ॥ २१ ॥
ఓ బ్రాహ్మణా! రైతుల అధిపతి అయిన అతడు దేవస్వాన్ని హరించుటలోను, ఇతరుల స్వత్తును అపహరించుటలోను నిత్యం నిమగ్నుడై ఉండెను—ఎల్లప్పుడూ అదే పనిలో తలమునకలై॥
Verse 22
तेन पापान्यनेकानि कृतानि सुमहांति च । न तेषां शक्यते वक्तुं संख्या वत्सरकोटिभिः ॥ २२ ॥
ఆ ప్రవర్తనవల్ల అనేకమైన, అత్యంత ఘోరమైన పాపాలు చేయబడ్డాయి; వాటి సంఖ్యను కోటి సంవత్సరాలైనా చెప్పలేం।
Verse 23
स कदाचिन्महापापो जंतृनामन्तकोपमः । सौवीरराज्ञो नगरं सर्वैश्वर्यसमन्वितम् ॥ २३ ॥
ఆ మహాపాపి, జీవులకు యముని వలె భయంకరుడై, ఒకసారి సర్వైశ్వర్యసంపన్నమైన సౌవీరరాజుని నగరానికి వచ్చాడు।
Verse 24
योषिद्धिर्भूषितार्भिश्च सरोभिनिर्मलोदकैः । अलंकृतं विपणिभिर्ययो देवपुरोपमम् ॥ २४ ॥
ఆ నగరం స్త్రీల సమూహాలతో, అలంకరించబడిన కన్యలతో శోభిల్లింది; నిర్మలజల సరస్సులతో, విపణులతో అలంకృతమై దేవపురంలా కనిపించింది।
Verse 25
तस्योपवनमध्यस्थं रम्यं केशवमंदिरम् । छदितं हेमकलशैर्दृष्ट्वा व्याधो मुदं ययौ ॥ २५ ॥
ఆ ఉపవనమధ్యంలో ఉన్న, బంగారు కలశాలతో కప్పబడిన శిఖరముగల రమ్యమైన కేశవ మందిరాన్ని చూసి వేటగాడు ఆనందంతో నిండిపోయాడు।
Verse 26
हराम्यत्र सुवर्णानि बहूनीति विनिश्चितम् । जगामाभ्यंतरं तस्य कीनाशश्चौर्यलोलुपः ॥ २६ ॥
“ఇక్కడ చాలా బంగారం దొంగిలిస్తాను” అని నిశ్చయించుకొని, దొంగతనానికి లోభపడిన ఆ రైతు ఆ స్థలంలోని అంతర్భాగంలోకి వెళ్లాడు।
Verse 27
तत्रापश्यद्द्विजवरं शांतं तत्त्वार्थकोविदम् । परिचर्यापरं विष्णोरुत्तंकं तपसां निधिम् ॥ २७ ॥
అక్కడ అతడు శ్రేష్ఠ ద్విజమునిని దర్శించాడు—శాంతుడు, తత్త్వార్థంలో నిపుణుడు, విష్ణు పరిచర్యలో పరుడు, తపస్సుల నిధి ఉత్తంకుడు।
Verse 28
एकाकिनं दयासुं च निस्पृहं ध्यानलोलुपम् । चौर्यान्तरायकर्तारं तं दृष्ट्वा लुब्धको मुने ॥ २८ ॥
ఓ మునీ, అతన్ని ఒంటరిగా—కరుణామయుడు, నిస్పృహుడు, ధ్యానంలో లీనుడు—చూసి లోభి వేటగాడు ‘ఇతడు నా దొంగతనానికి అడ్డుపడతాడు’ అని గ్రహించాడు।
Verse 29
द्रव्यजातं तु देवस्य हर्तुकामोऽतिसाहसी । उत्तंकं हंतुमारेभे विधृतासिर्मदोद्धतः ॥ २९ ॥
దేవుని ధనాన్ని దోచుకోవాలనే ఆశతో ఆ అతిసాహసి—ఖడ్గం దూసి, అహంకార మదంతో ఉబ్బి—ఉత్తంకుణ్ని చంపుటకు దాడి ప్రారంభించాడు।
Verse 30
पादेनाक्रम्य तद्वक्षो जटाः संगृह्य पाणिना । हंतुं कृतमतिं व्याधमुत्तंकः प्रेक्ष्य चाब्रवीत् ॥ ३० ॥
ఉత్తంకుడు వేటగాడి వక్షస్థలంపై పాదం మోపి, చేతితో జటలను పట్టుకొని—అతన్ని చంపాలని నిశ్చయించి—అతనిని చూసి ఇలా అన్నాడు।
Verse 31
उत्तंक उवाच । भो भो साधो वृथा मां त्वं हनिष्यसि निरागसम् । मया किमपराद्धं ते तद्वदस्व महामत्ते ॥ ३१ ॥
ఉత్తంకుడు అన్నాడు—“ఓ సద్గుణుడా, నిరపరాధినైన నన్ను నీవు వృథాగా చంపుతావు. నేను నీకు ఏ అపరాధం చేశాను? చెప్పు, ఓ మహామూఢా!”
Verse 32
कृतापराधिनां लोके शक्ताः शिक्षां प्रकुर्वते । नहि सौम्य वृथा घ्नंति सज्जना अपि पापिनः ॥ ३२ ॥
లోకంలో అపరాధం చేసినవారినికూడా శిక్షా-శాసనముల ద్వారా సరిదిద్దగలరు. ఓ సౌమ్యా, సజ్జనులుకూడా పాపులను కారణం లేకుండా హతమార్చరు; యుక్తితోనే దండిస్తారు.
Verse 33
विरोधिष्वपि मूर्खेषु निरीक्ष्यावस्थितान् गुणान् । विरोधं नहि कुर्वंति सज्जनाः शांतचेतसः ॥ ३३ ॥
విరోధించే మూర్ఖులలోనూ ఉన్న గుణాలను గమనించి, శాంతచిత్తులైన సజ్జనులు విరోధం చేయరు; గుణదర్శనమే వారి స్వభావం.
Verse 34
बहुधा बोध्यमानोऽपि यो नरः क्षमयान्वितः । तमुत्तमं नरं प्राहुर्विष्णोः प्रियतरं सदा ॥ ३४ ॥
ఎన్ని సార్లు బోధించినా సరిదిద్దినా క్షమాగుణంతో నిలిచే మనిషినే ఉత్తముడు అంటారు; అతడు సదా శ్రీ విష్ణువుకు అత్యంత ప్రియుడు.
Verse 35
सुजनो न याति वैरं परहितबुद्धिर्वनाशकालेऽपि । छेदेऽपि चंदनतरुः सुरभयति मुखं कुठारस्य ॥ ३५ ॥
సుజనుడు పరహితబుద్ధితో, తన నాశనకాలంలోనూ వైరం పట్టడు. చందనవృక్షం నరికినా, గొడ్డలి ముఖానికే సువాసన పంచినట్లే.
Verse 36
अहो विधिः सुबलवान्बा धते बहुधा जनान् । सर्वसंगविहीनोऽपि बाध्यते हि दुरात्मना ॥ ३६ ॥
అయ్యో! విధి (దైవం) అత్యంత బలవంతం; అది జనులను అనేక విధాల బంధిస్తుంది. సర్వసంగరహితుడైనా దురాత్ముల చేత బంధింపబడి బాధపడతాడు.
Verse 37
अहो निष्कारणं लोके बाधंते बहुधा जनान् । सर्वसंगविहीनोऽपि बाध्यते पिशुनैर्जनैः । तत्रापि साधून्बाधंते न समानान्कदाचन ॥ ३७ ॥
అయ్యో! ఈ లోకంలో జనులు కారణం లేకుండానే అనేక విధాలుగా ఇతరులను బాధిస్తారు. సర్వసంగవిహీనుడైనవాడినికూడా పిశునులు, దుష్టులు వేధిస్తారు. వారిలోనూ వారు ప్రత్యేకంగా సాధువులనే బాధిస్తారు; తమలాంటి వారిని ఎప్పుడూ కాదు.
Verse 38
मृगमीनसज्जनानां तृणजलसंतोषविहितवृत्तानाम् । लुब्धकधीवरपिशुना निष्कारणवैरिणो जगति ॥ ३८ ॥
ఈ జగత్తులో మృగాలు, చేపలు, సజ్జనులు—తృణం, నీటితో సంతృప్తి పడి జీవించే వారు—వారికి కారణం లేకుండానే శత్రువులు ఉంటారు: వేటగాడు, మత్స్యకారుడు, పిశున నిందకుడు.
Verse 39
अहो बलवती माया मोहयत्यखिलं जगत् । पुत्रमित्रकलत्रार्थं सर्वं दुःखेन योजयेत् ॥ ३९ ॥
అయ్యో! మాయ ఎంత బలవంతమైనది—ఆమె సమస్త జగత్తును మోహింపజేస్తుంది; కుమారుడు, మిత్రుడు, భార్య కోసం అన్నిటినీ దుఃఖబంధంలో కట్టిపడేస్తుంది.
Verse 40
परद्रव्यापहारेण कलत्रं पोषितं त्वया । अंते तत्सर्वमुत्सृज्य एक एव प्रयति वै ॥ ४० ॥
ఇతరుల ధనాన్ని అపహరించి నీవు భార్యను, గృహాన్ని పోషించావు; కానీ చివరికి ఆ సమస్తాన్ని విడిచి నీవు నిజంగా ఒంటరిగా వెళ్లిపోతావు.
Verse 41
मम माता मम पिता मम भार्या ममात्मजाः । ममेदमिति जंतूनां ममता बाधते वृथा ॥ ४१ ॥
“నా తల్లి, నా తండ్రి, నా భార్య, నా కుమారులు; ఇది నాది”—ఇలాంటి మమకారం జీవులను వ్యర్థంగా బాధిస్తుంది.
Verse 42
यावदर्जयति द्रव्यं बांधवास्तावदेव हि । धर्माधर्मौ सहैवास्तामिहामुत्र न चापरः ॥ ४२ ॥
మనిషి ధనాన్ని సంపాదిస్తున్నంతవరకు బంధువులు దగ్గరగా ఉంటారు. కానీ ఇహలోకములోనూ పరలోకములోనూ ధర్మం-అధర్మమే తోడుగా ఉంటాయి; మరెవ్వరూ కాదు.
Verse 43
धर्माधर्मार्जितैर्द्रव्यैः पोषिता येन ये नराः । मृतमग्निमुखे हुत्वा घृतान्नं भुंजते हि ते ॥ ४३ ॥
ధర్మం-అధర్మంతో సంపాదించిన ధనంతో ఎవరు పోషింపబడతారో, వారు మరణానంతరం అగ్నిముఖంలో ఆహుతిగా అర్పింపబడి, నెయ్యి కలిసిన అన్నాన్ని భోగిస్తారని చెప్పబడింది.
Verse 44
गच्छंतं परलोकं च नरं तु ह्यनुतिष्टतः । धर्माधर्मौ न च धनं न पुत्रा न च बांधवाः ॥ ४४ ॥
మనిషి పరలోకానికి వెళ్లునప్పుడు అతనితో ధనం గానీ, కుమారులు గానీ, బంధువులు గానీ రావు; ధర్మం-అధర్మమే మాత్రమే అనుసరిస్తాయి.
Verse 45
कामः समृद्धिमायाति नराणां पापकर्मिणाम् । कामः संक्षयमायाति नराणां पुण्यकर्मणाम् ॥ ४५ ॥
పాపకర్మలు చేసే మనుష్యులలో కోరిక పెరుగుతుంది; పుణ్యకర్మలలో నిమగ్నులైన మనుష్యులలో కోరిక క్షీణిస్తుంది.
Verse 46
वृथैव व्याकुला लोका धनादानां सदार्जने ॥ ४६ ॥
ధనం, ఆస్తి ఎల్లప్పుడూ సంపాదించడంలో ప్రజలు వ్యర్థంగా కలత చెందుతారు.
Verse 47
यद्भावि तद्भवत्येव यदभाव्यं न तद्भवेत् । इति निश्चितबुद्धीनां न चिंता बाधते क्वचित् ॥ ४७ ॥
ఏది జరగవలసినదో అది తప్పక జరుగుతుంది; జరగనిదే ఎప్పటికీ జరగదు. కాబట్టి నిశ్చయబుద్ధి గలవారిని చింత ఎప్పుడూ బాధించదు।
Verse 48
देवाधीनमिदं सर्वं जगत्स्थावरजंगमम् । तस्माज्जन्म च मृत्युं च दैवं जानाति नापरः ॥ ४८ ॥
ఈ సమస్త జగత్తు—స్థావర జంగమములు—దేవాధీనమే. అందుచేత జన్మమరణాలను దైవమే నిర్ణయిస్తుంది; మరెవ్వరూ కాదు।
Verse 49
यत्र कुत्र स्थितस्यापि यद्भाव्यं तद्भवेद् ध्रुवम् । लोकस्तु तत्र विज्ञाय वृथायासं करोति हि ॥ ४९ ॥
మనిషి ఎక్కడ ఉన్నా, జరగవలసినది తప్పక జరుగుతుంది. అయినా ప్రజలు ఇది తెలిసికూడా వ్యర్థ ప్రయత్నం చేస్తారు।
Verse 50
अहो दुःखं मनुष्याणां ममताकुलचेतसाम् । महापापानि कृत्वापि परान्पुष्यांति यत्नतः ॥ ५० ॥
అయ్యో, మమకారంతో కలతచెందిన మనుష్యుల దుఃఖస్థితి ఎంత దయనీయము! వారు మహాపాపాలు చేసినా తమవారిని, తమ ప్రయోజనాలను పోషించేందుకు యత్నిస్తారు।
Verse 51
अर्जितं च धनं सर्वं भुंजते बांधवाः सदा । स्वयमेकतमो मूढस्तत्पापफलमश्नुते ॥ ५१ ॥
సంపాదించిన ధనమంతా ఎల్లప్పుడూ బంధువులే అనుభవిస్తారు; కానీ ఆ మూర్ఖుడు ఒంటరిగా తన పాపఫలాన్ని అనుభవించాలి।
Verse 52
इति ब्रवाणं तमृषिं विमुच्य भयविह्वलः । गुलिकः प्रांजलिः प्राह क्षमस्वेति पुनः पुनः ॥ ५२ ॥
ఇలా పలుకుచున్న ఆ ఋషిని విడిచిపెట్టి భయంతో వణికిన గులికుడు అంజలి పెట్టి మళ్లీ మళ్లీ ఇలా అన్నాడు— “క్షమించండి, క్షమించండి.”
Verse 53
सत्संगस्य प्रभावेण हरिसन्निधिमात्रतः । गतपापो लुबग्दकश्च ह्यनुतापीदमब्रवीत् ॥ ५३ ॥
సత్సంగ ప్రభావంతో, కేవలం హరి సన్నిధి మాత్రముచేతనే వేటగాడి పాపాలు తొలగిపోయాయి; అతడు పశ్చాత్తాపంతో ఈ మాటలు పలికాడు.
Verse 54
मया कृता नि पापानि महांति सुबहूनि च । तानि सर्वाणि नष्टानि विप्रेंद्र तव दर्शनात् ॥ ५४ ॥
హే విప్రేంద్రా! నేను మహత్తరమైనవి, అనేకమైన పాపాలు చేసితిని; కాని మీ దర్శనమాత్రంతో అవన్నీ నశించిపోయాయి.
Verse 55
अहोऽहं पापधीर्नित्यं महापापमुपाचरम् । कथं मे निष्कृति र्भूयो यामि कं शरणं विभोः ॥ ५५ ॥
అయ్యో! పాపబుద్ధితో నేను నిత్యం మహాపాపాలు ఆచరించితిని. ఇక నాకు ప్రాయశ్చిత్తం ఎలా? హే విభో! నేను ఎవరి శరణు వేడుదును?
Verse 56
पूर्वजन्मार्जितैः पापैर्लुब्धकत्वमवाप्तवान् । अत्रापि पापजालानि कृत्वा कां गतिमाप्नुयाम् ॥ ५६ ॥
పూర్వజన్మలో కూడబెట్టిన పాపాల వల్ల నేను వేటగాడి స్థితిని పొందితిని; ఇక్కడ కూడా పాపజాలాన్ని చేసి నేను ఏ గతి పొందుదును?
Verse 57
अहो ममायुः क्षयमेति शीघ्रं पापान्यनेकानि समर्ज्जितानि । प्रातिक्रिया नैव कृता मयैषां गतिश्च का स्यान्ममजन्म किं वा ॥ ५७ ॥
అయ్యో! నా ఆయువు త్వరగా క్షీణిస్తోంది; నేను అనేక పాపాలను కూడబెట్టుకున్నాను. వాటికి ప్రాయశ్చిత్తం నేను చేయలేదు—నా గతి ఏమవుతుంది, నాకు ఎలాంటి పునర్జన్మ లభిస్తుంది?
Verse 58
अहो विधिः पापशता कुलं मां किं सृष्टवान्पापतरं च शश्वत् । कथं च यत्पापफलं हि भोक्ष्ये कियत्सु जन्मस्वहमुग्रकर्मा ॥ ५८ ॥
అయ్యో, ఏ విధి ఇది! వందల పాపాలతో నిండిన వంశంలో నన్నెందుకు సృష్టించింది, నన్ను ఎల్లప్పుడూ మరింత పాపిగా ఎందుకు చేసింది? నేను—ఘోర కర్మలు చేసినవాడిని—పాపఫలాన్ని ఎలా అనుభవించాలి, ఎన్ని జన్మల వరకు?
Verse 59
एवं विनिंदन्नात्मानमात्मना लुब्धकस्तदा । अंतस्तापाग्निसंतप्तः सद्यः पंचत्वमागतः ॥ ५९ ॥
అలా ఆ సమయంలో వేటగాడు తన మనసుతో తానే తనను నిందించుకుంటూ, అంతర తాపాగ్నితో దగ్ధుడై వెంటనే మరణాన్ని పొందాడు.
Verse 60
उत्तंकः पतितं प्रेक्ष्य लुबग्धकं तं दयापरः । विष्णुपादोदकेनैवमभ्यषिंचन्महामतिः ॥ ६० ॥
పడిపోయిన ఆ వేటగాడిని చూసి కరుణాపరుడైన మహామతి ఉత్తంకుడు, శ్రీ విష్ణువు పాదప్రక్షాళిత జలంతో అతనిపై చల్లించి అభిషేకం చేశాడు.
Verse 61
हरिपादोदकस्पर्शाल्लुब्धको गतकल्मषः । दिव्यं विमानमारुह्य मुनिमेतदथाब्रवीत् ॥ ६१ ॥
హరి పాదప్రక్షాళిత జలస్పర్శతో వేటగాడి పాపకల్మషాలు తొలగిపోయాయి. తరువాత అతడు దివ్య విమానాన్ని ఎక్కి మునితో ఈ మాటలు చెప్పాడు.
Verse 62
गुलिक उवाच । उत्तंक मुनिशार्दूल गुरुस्त्वं मम सुव्रत । विमुक्तस्त्वत्प्रसादेन महापातककंचुकात् ॥ ६२ ॥
గులిక అన్నాడు— ఓ ఉత్తంక మునిశార్దూలా, ఓ సువ్రతా! నీవే నా గురువు. నీ ప్రసాదముచే నేను మహాపాతకమనే కంచుకావరణం నుండి విముక్తుడనయ్యాను।
Verse 63
गतस्त्वदुपदेशान्मे संतापो मुनिपुंगव । तथैव सर्वपापानि विनष्टान्यतिवेगतः ॥ ६३ ॥
హే మునిపుంగవా! నీ ఉపదేశముచే నా సంతాపం తొలగిపోయింది; అలాగే నా సమస్త పాపములు కూడా అత్యంత వేగముగా నశించాయి।
Verse 64
हरिपादोदकं यस्मान्मयि त्वं सिक्तवान्मुने । प्रापितोऽस्मि त्वया तस्मात्तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ ६४ ॥
హే మునే! నీవు నాపై హరి పాదోదకాన్ని చల్లినందున, నీ ద్వారానే నేను విష్ణువின் పరమ పదాన్ని పొందితిని।
Verse 65
त्वयाहं तारितो विप्र पापादस्माच्छरीरतः । तस्मान्नतोऽस्मि ते विद्वन्मत्कृतं तत्क्षमस्व च ॥ ६५ ॥
హే విప్రా! నీవు నన్ను ఈ శరీరసంబంధ పాపమునుండి తరింపజేసితివి. అందుచేత హే విద్వన్మహాశయా, నీకు నమస్కరిస్తున్నాను—నావలన జరిగిన దోషమేదైనా క్షమించుము।
Verse 66
इत्युक्त्वा देवकुसुमैर्मुनिश्रेष्टं समाकिरम् । प्रदक्षिणात्रयं कृत्वा नमस्कारं चकार सः ॥ ६६ ॥
ఇట్లు చెప్పి అతడు దేవకుసుమములతో మునిశ్రేష్ఠుని పుష్పవృష్టిగా కప్పెను; అనంతరం మూడుసార్లు ప్రదక్షిణ చేసి భక్తితో నమస్కరించెను।
Verse 67
ततो विमानमारुह्य सर्वकामसमन्वितम् । अप्सरोगणसंकीर्णः प्रपेदे हरिमंदिरम् ॥ ६७ ॥
అనంతరం అతడు సమస్త కోరికలతో సమన్వితమైన దివ్య విమానమును అధిరోహించి, అప్సరాగణములతో పరివృతుడై, హరి మందిరధామమును చేరెను।
Verse 68
एतद्दृष्ट्वा विस्मितोऽसौ ह्युत्तंकस्तपसांनिधिः । शिरस्यंजलिमाधाय तुष्टाव कमलापतिम् ॥ ६८ ॥
ఇది చూచి తపస్సుల నిధియైన ఉత్తంకుడు విస్మయమొందెను; శిరస్సుపై అంజలి ఉంచి కమలాపతి విష్ణువును స్తుతించెను।
Verse 69
तेन स्तुतो महाविष्णुर्दत्तवान्वरमत्तमम् । वरेण तेनोक्तंकोऽपि प्रपेदे परमं पदम् ॥ ६९ ॥
ఆ స్తుతితో ప్రసన్నుడైన మహావిష్ణువు ఉత్తమ వరమును ప్రసాదించెను; ఆ వరప్రభావముచే ఉత్తంకుడును పరమపదమును పొందెను।
Verse 70
इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे विष्णुमाहात्म्ये सप्तत्रिंशोऽध्यायः ॥ ३७ ॥
ఇట్లు శ్రీ బృహన్నారదీయ పురాణము పూర్వభాగములోని విష్ణుమాహాత్మ్య విభాగమున సప్తత్రింశోధ్యాయము సమాప్తమైంది।
Caraṇāmṛta is presented as a concentrated purifier: it pacifies untimely death, destroys disease, ends sorrow, and—most crucially—burns accumulated sin instantly. In the Gulika episode it functions as a grace-bearing sacramental medium (prasāda) that completes the conversion initiated by satsaṅga and remorse, culminating in ascent to Viṣṇu’s abode.
It asserts that worship done with hostility—especially hatred toward brāhmaṇas or intent to destroy another’s welfare—becomes fruitless and even self-destructive. The text ties bhakti to ethical orientation (lokahita, dharma-kriyā), treating malice as incompatible with genuine devotion.