Yamapatha (The Road of Yama), Dāna-Phala, and the Imperishable Fruition of Karma

Verse 1

नारद उवाच । कथितो भवता सम्यग्वर्णाश्रमविधिर्मुने । इदानीं श्रोतुमिच्छामि यममार्गं सुदुर्गमम् ॥ १ ॥

నారదుడు అన్నాడు—ఓ మునీ! మీరు వర్ణాశ్రమ విధిని సమ్యకంగా వివరించారు. ఇప్పుడు నేను యమమార్గం అనే అత్యంత దుర్గమమైన పథం గురించి వినదలుచుకున్నాను।

Verse 2

सनक उवाच । श्रृणु विप्र प्रवक्ष्यामि यममार्गं सुदुर्गमम् । सुखदं पुण्यशीलानां पापिनां भयदायकम् ॥ २ ॥

సనకుడు అన్నాడు—ఓ విప్రా! విను, నేను యమమార్గం అనే అత్యంత దుర్గమమైన పథాన్ని వివరిస్తాను. అది పుణ్యశీలులకు సుఖదాయకం, పాపులకు భయదాయకం।

Verse 3

षडशीतिसहस्त्राणि योजनार्निनि मुनीश्वर । यममार्गस्य विस्तारः कथितः पूर्वसूरिभिः ॥ ३ ॥

ఓ మునీశ్వరా! పూర్వ ఋషులు యమమార్గ విస్తారాన్ని ఎనభై ఆరు వేల యోజనములుగా పేర్కొన్నారు।

Verse 4

ये नरा दानशीलास्तु ते यांति सुखिनो द्विज । धर्मशून्या नरा यांति दुःखेन भृशमर्दिताः ॥ ४ ॥

ఓ ద్విజా! దానశీలులైన మనుష్యులు సుఖంగా సాగుతారు; ధర్మశూన్యులైన వారు మాత్రం దుఃఖంతో తీవ్రంగా నలిగిపోతూ సాగుతారు।

Verse 5

अतिभीता विवश्त्राश्च शुष्ककंठौष्ठतालुकाः । क्रदंतो विस्तरं दीनाः पापिनो यांति तत्पथि ॥ ५ ॥

అతిభయంతో వశం తప్పి, గొంతు–పెదవులు–తాలువు ఎండిపోయి, పెద్దగా విలపిస్తూ దీనులై పాపులు ఆ మార్గముననే సాగుతారు।

Verse 6

हन्यमाना यमभटैः प्रतोदाद्यैस्तथायुधैः ॥ ६ ॥

యమభటుల చేత కొట్టబడుతూ, ప్రతోడము (అంకుశము) మొదలైన ఆయుధాలతో గాయపడి వారు ఘోరంగా బాధింపబడుతారు।

Verse 7

इतस्ततः प्रधावंतो यांति दुःखेन तत्पथि । क्वचित्पंकः क्वचिदूह्निः क्वचित्सेतप्तसैकतम् । क्वचिद्वै दावरुपेणः तीक्ष्णधाराः शिलाः क्वचित् ॥ ७ ॥

ఇటూ అటూ పరుగెత్తుతూ వారు దుఃఖంతో ఆ మార్గమున సాగుతారు—ఎక్కడో బురద, ఎక్కడో కఠిన ఎత్తు, ఎక్కడో మండే ఇసుక; ఎక్కడో దావానలంలా అగ్ని, ఎక్కడో పదునైన అంచుల రాళ్లు।

Verse 8

क्वचित्कंटकवृक्षाश्च दुःखारोहशिला नगाः । गाढांधकाराश्च गुहाः कंटकावरणं महत् ॥ ८ ॥

ఎక్కడో ముళ్ల చెట్లు, ఎక్కడో ఎక్కడం బాధాకరమైన రాతి పర్వతాలు; ఎక్కడో ఘనాంధకారంలో మునిగిన గుహలు, మరెక్కడో ముళ్లతో కప్పబడిన విస్తార ప్రాంతం।

Verse 9

वप्राग्रारोहणं चैव कन्दरस्य प्रवेशनम् । शर्कराश्च तथा लोष्टाः सूचीतुल्याश्च कण्टकाः ॥ ९ ॥

గట్టు శిఖరంపై ఎక్కడం, లోయలో ప్రవేశించడం, రాళ్లచిప్పలు మరియు మట్టిగడ్డలపై తడబడటం, సూదిలా పదునైన ముళ్లతో గుచ్చబడటం—ఇలాంటి కష్టాలు అక్కడ ఎదురవుతాయి।

Verse 10

शैवालं च क्वचिन्मार्गे क्वचित्कीचकपंक्तयः । क्वचिव्द्याव्राश्च गर्जंते वर्धंते च क्वचिज्ज्वराः ॥ १० ॥

మార్గములో ఎక్కడో శైవలపు జారుడు మట్టి, ఎక్కడో కీచకము (నెల్లెరలు) వరుసలు. ఎక్కడో అడవి మృగాలు గర్జిస్తాయి, ఎక్కడో జ్వరాలు రగిలి పెరుగుతాయి।

Verse 11

एवं बहुविधक्लेशाः पापिनो यांति नारद । क्रोशंतश्च रुदन्तश्च म्लायंतश्चैव पापिनः ॥ ११ ॥

ఓ నారదా! ఈ విధంగా అనేకరకాల కష్టాలతో బాధపడిన పాపులు ముందుకు సాగుతారు—కేకలు వేస్తూ, ఏడుస్తూ, పూర్తిగా వాడిపోతూ; ఇదే పాపుల గతి।

Verse 12

पाशेन यंत्रिताः केचित्कृष्यमाणास्तथांकुशैः । शास्त्रास्त्रैस्ताड्यमानाश्च पृष्टतो यांति पापिनः ॥ १२ ॥

కొంతమంది పాపులు పాశాలతో బిగించబడతారు, మరికొందరు అంకుశాలతో లాగబడతారు. వెనుకనుండి శస్త్రాలు, శిక్షా-దండాలతో కొట్టబడుతూ వారు ముందుకు తోలబడతారు।

Verse 13

नासाग्रपाशकृष्टाश्च केचिदंत्रैश्च बधिताः । वहंतश्चायसां भारं शिश्राग्रेण प्रयांति वै ॥ १३ ॥

కొంతమందిని ముక్కు చివర కట్టిన పాశంతో లాగుతారు; మరికొందరిని తమ అంత్రాలతోనే బంధిస్తారు. ఇనుప భారాన్ని మోస్తూ, వారిని శిశ్నాగ్రంతో కూడా లాగి నడిపిస్తారు।

Verse 14

अयोभारद्वयं केचिन्नासाग्रेण तथापरे । कर्णाभ्यां च तथा केचिद्वहंतो यांति पापिनः ॥ १४ ॥

కొంతమంది పాపులు ముక్కు చివరతో ఇనుప రెండు భారాలను మోస్తూ వెళ్తారు; మరికొందరు అలాగే. ఇంకొందరు రెండు చెవులతో మోస్తూ ముందుకు సాగుతారు।

Verse 15

केचिच्च स्खलिता यांति ताड्यमानास्तथापरे । अत्यर्थोच्ङ्वसिताः केचित्केचिदाच्छत्रलोचनाः ॥ १५ ॥

కొంతమంది తడబడుతూ ముందుకు సాగుతారు; మరికొందరు సాగుతూనే దండనకు గురవుతారు. కొందరు తీవ్రమైన వ్యాకులతతో గాఢంగా ఊపిరి తీసుకుంటారు; మరికొందరి కన్నులు కప్పబడినట్లుగా ఉంటాయి।

Verse 16

छायाजलविहीने तु पथि यांत्यतिदुःखिताः । शोचन्तः स्वानि कर्मणि ज्ञानाज्ञानकृतानि च ॥ १६ ॥

నీడా నీరూ లేని మార్గంలో వారు అత్యంత దుఃఖంతో సాగుతారు. తమ కర్మలను తలచి విలపిస్తారు—తెలిసి చేసినవీ, తెలియక చేసినవీ అన్నీ।

Verse 17

ये तु नारद धर्मिष्ठा दानशीला सुबुद्धयः । अतीव सुखसंपन्नास्ते यांति धर्ममंदिरम् ॥ १७ ॥

ఓ నారదా! ధర్మంలో స్థిరులై, దానశీలులై, సుబుద్ధులై ఉన్నవారు అపార సౌఖ్యసంపదతో ధర్మమందిరాన్ని చేరుతారు।

Verse 18

अन्नदास्तु मुनुश्रेष्ट भुंजंतः स्वादु यांति वै । नीरदा यांति सुखिनः पिबंतः क्षीरमुत्तममम् । तक्रदा दधिदाश्चैव तत्तद्भोगं लभंति वै । घृतदा मधुदाश्चैव क्षीरदाश्च द्विजोत्तम ॥ १८ ॥

ఓ మునిశ్రేష్ఠా! అన్నదానం చేసినవారు రుచికర భోజనాన్ని అనుభవిస్తూ సాగుతారు. నీరు దానం చేసినవారు సుఖంగా ఉత్తమ క్షీరాన్ని పానంచేస్తారు. మజ్జిగ, పెరుగు దానం చేసినవారు వాటి వాటి భోగాన్ని పొందుతారు. ఓ ద్విజోత్తమా! నెయ్యి, తేనె, పాలు దానం చేసినవారూ తమ దానానికి తగిన ఫలాన్ని అనుభవిస్తారు।

Verse 19

सुधापानं प्रकुर्वंतो यांति वै धर्ममंदिरम् । शाकदाः पायसं भुंजंन्दीपदो ज्वलयन्दिशः ॥ १९ ॥

అమృతసమాన పానీయాన్ని దానం చేసే వారు నిజంగా ధర్మమందిరాన్ని చేరుతారు. కూరగాయలు దానం చేసే వారు పాయసాన్ని ఆస్వాదిస్తారు; దీపదానం చేసే వారు దిశలను ప్రకాశింపజేస్తారు।

Verse 20

वस्त्रदो मुनुशार्दूल याति दिव्याम्बरावृतः । पुराकरप्रदो याति स्तूयमानोऽमरैः पथि ॥ २० ॥

హే నరశార్దూలా! వస్త్రదానం చేసినవాడు దివ్యాంబరాలతో ఆవరించబడి ముందుకు సాగుతాడు. పురాకరము (ధన-కరము/పూర్వ లేవీ) దానం చేసినవాడు అమరులు స్తుతించే మార్గమున సాగుతాడు.

Verse 21

गोदानेन नरो याति सर्वसौख्यसमन्वितः । भूमिदो गृहदश्चैव विमाने सर्वसंपदि ॥ २१ ॥

గోదానం వలన మనిషి సమస్త సుఖాలతో యుక్తుడై పరలోకానికి వెళ్తాడు. అలాగే భూమిదానం చేసినవాడు లేదా గృహదానం చేసినవాడు కూడా సమస్త సంపదలతో కూడిన విమానాన్ని పొందుతాడు.

Verse 22

अप्सरोगणसंकीर्णे क्रीडन्याति वृषालयम् । हयदो यानदश्चापि गजदश्च द्विजोत्तम ॥ २२ ॥

అప్సరాగణాలతో నిండిన ఆ క్రీడాస్థలంలో అతడు వృషాలయం (వృషధ్వజ శివుని ధామం) చేరుతాడు. హే ద్విజోత్తమా! అశ్వదానం, యానదానం, గజదానం చేసినవారికీ ఇదే ఫలం లభిస్తుంది.

Verse 23

धर्मालयं विमानेन याति भोगान्वितेन वै । अनडुद्दो मुनिश्रेष्ट यानारुढः प्रयाति वै ॥ २३ ॥

భోగసంపన్నమైన విమానంలో అతడు నిశ్చయంగా ధర్మాలయానికి వెళ్తాడు. హే మునిశ్రేష్ఠా! ఎద్దు దానం చేసినవాడు యానంపై ఆరూఢుడై ప్రయాణం చేస్తాడు.

Verse 24

फलदः पुष्पदश्चापि याति संतोषसंयुतः । तांबूलदो नरो याति प्रहृष्टो धर्ममंदिरम् ॥ २४ ॥

ఫలదానం చేసినవాడు, పుష్పదానం చేసినవాడు కూడా సంతోషంతో యుక్తుడై ముందుకు సాగుతాడు. తాంబూలదానం చేసిన మనిషి హర్షంతో ధర్మమందిరానికి వెళ్తాడు.

Verse 25

मातापित्रोश्च शुश्रूषां कृतवान्यो नरोत्तमः । स याति परितुष्टात्मा पूज्यमानो दिविस्थितैः ॥ २५ ॥

మాతాపితృులకు భక్తితో శుశ్రూష చేసిన నరోత్తముడు పరితృప్త హృదయంతో ముందుకు సాగి, దివ్యలోకవాసులచే పూజింపబడతాడు।

Verse 26

शुश्रूषां कुरुते यस्तु यतीनां व्रतचारिणाम् । द्विजाग्र्यब्राह्मणानां च स यात्यतिसुखान्वितः ॥ २६ ॥

వ్రతాచారులు అయిన యతులకూ, శ్రేష్ఠ ద్విజ బ్రాహ్మణులకూ భక్తితో శుశ్రూష చేసే వాడు అత్యధిక సుఖసంపన్న స్థితిని పొందుతాడు।

Verse 27

सर्वभूतदयायुक्तः पूज्यमानोऽमरैर्द्विजः । सर्वभोगान्वितेनासौ विमानेन प्रयाति च ॥ २७ ॥

సర్వభూతదయతో నిండిన ఆ ద్విజుడు అమరులచే పూజింపబడి, సమస్త భోగసంపత్తులతో కూడిన దివ్య విమానంలో ప్రయాణిస్తాడు।

Verse 28

विद्यादानरतो याति पूज्यमानोऽब्जसूनुभिः । पुराणपठको याति स्तूयमानो मुनीश्वरैः ॥ २८ ॥

విద్యాదానంలో నిమగ్నుడైన వాడు పద్మజుడు (బ్రహ్మ) కుమారులచే పూజింపబడి ఉన్నత లోకాలకు వెళ్తాడు; పురాణపాఠకుడు మునీశ్వరులచే స్తుతింపబడి ప్రయాణిస్తాడు।

Verse 29

एवं धर्मपरा यांति सुखं धर्मस्य मंदिरम् । यमश्चतुर्मुखो भूत्वा शंखचक्रगदासिभृत् ॥ २९ ॥

ఇలా ధర్మపరాయణులు సుఖంగా ధర్మధామానికి చేరుతారు; యముడూ శంఖచక్రగదాఖడ్గాలను ధరించి చతుర్ముఖుడై దివ్యరూపంగా దర్శనమిస్తాడు।

Verse 30

पुण्यकर्मरतं सम्यक्स्नेहान्मित्रमिवार्चति । भो भो बुद्धिमतां श्रेष्ठानरकक्लेषभीरवः ॥ ३० ॥

నిజమైన స్నేహంతో పుణ్యకర్మలలో నిమగ్నుడైన వానిని మిత్రునివలె విధిగా గౌరవిస్తాడు—ఓ బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠా! నరకక్లేశభయంతో।

Verse 31

युष्माभिः साधितं पुण्यमत्रामुत्रसुखावहम् । मनुष्य जन्म यः प्राप्य सुकृतं न करोति च ॥ ३१ ॥

మీరు సంపాదించిన పుణ్యం ఇహలోకములోనూ పరలోకములోనూ సుఖాన్ని ఇస్తుంది. కానీ మానవజన్మ పొందినవాడు సుకృతం చేయకపోతే, ఆ దుర్లభ అవకాశాన్ని వృథా చేసుకుంటాడు।

Verse 32

स एव पापिनां श्रेष्ट आत्मघातं करोति च । अनित्यं प्राप्य मानुष्यं नित्यं यस्तु न साधयेत् ॥ ३२ ॥

అతడే పాపులలో అగ్రుడు; అతడు ఆత్మహత్యసమానమైన కార్యం చేస్తాడు—ఈ అనిత్య మానవజీవితం పొందీ నిత్యమైన భగవత్తత్త్వాన్ని సాధించని వాడు।

Verse 33

स याति नरकं घोरं कोऽन्यस्तस्मादचेतनः । शरीरं यातनारुपं मलाद्यैः परिदूषितम् ॥ ३३ ॥

అతడు భయంకర నరకానికి వెళ్తాడు; అతనికన్నా అచేతుడు మరెవరు? ఎందుకంటే మలాది అపవిత్రాలతో పూర్తిగా కలుషితమైన, యాతనారూపమైన ఈ శరీరానికే అతడు అంటిపెట్టుకుంటాడు।

Verse 34

तस्मिन्यो याति विश्वासं तं विद्यादात्मघातकम् । सर्वेषु प्राणिनः श्रेष्टास्तेषु वै बुद्धिजीविनः ॥ ३४ ॥

అందులో (అయోగ్య ఆశ్రయంలో) విశ్వాసం పెట్టేవాడిని ఆత్మఘాతకుడని తెలుసుకో. సమస్త ప్రాణులలో మనుష్యులు శ్రేష్ఠులు; వారిలోనూ సద్బుద్ధితో జీవించేవారే నిజంగా శ్రేష్ఠులు।

Verse 35

बुद्धिमस्तु नराः श्रेष्टा नरेषु ब्राह्मणास्तथा । ब्राह्मणेषु च विद्वांसो विद्वत्सु कृतबुद्धयः ॥ ३५ ॥

మనుష్యులలో బుద్ధిమంతులు శ్రేష్ఠులు; మనుష్యులలో బ్రాహ్మణులు కూడా అగ్రగణ్యులు. బ్రాహ్మణులలో పండితులు విశిష్టులు; పండితులలో సుసంస్కృతమైన, పరిపక్వమైన బుద్ధి గలవారే పరములు.

Verse 36

कृतबुद्धिषु कर्त्तारः कर्तृषु ब्रह्मवादिनः । ब्रह्मवादिष्वपि तथा श्रेष्टो निर्मम उच्यते ॥ ३६ ॥

సుసంస్కృత బుద్ధి గలవారిలో కర్తలు శ్రేష్ఠులు; కర్తలలో బ్రహ్మాన్ని బోధించువారు శ్రేష్ఠులు. బ్రహ్మవాదులలో కూడా మమకారరహితుడు, ఆసక్తిరహితుడే ఉత్తముడని చెప్పబడును.

Verse 37

एतेभ्योऽपि परो ज्ञेयो नित्यं ध्यानपरायणः । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन कर्त्तव्यो धर्मसंग्रहः ॥ ३७ ॥

ఇవన్నిటికన్నా ఉన్నతుడు—నిత్యం ధ్యానపరాయణుడని తెలుసుకోవాలి. అందువల్ల సమస్త ప్రయత్నంతో ధర్మసంగ్రహాన్ని (ధర్మాన్ని సమీకరించి ఆచరించుటను) చేయవలెను.

Verse 38

सर्वत्र पूज्यते जंतुर्धर्मवान्नात्र संशयः । गच्छ स्वपुण्यैर्मत्स्थानं सर्वभोगसमन्वितम् ॥ ३८ ॥

ధర్మవంతుడైన జీవి సర్వత్ర పూజింపబడును—ఇందులో సందేహం లేదు. నీ పుణ్యబలంతో నా ధామానికి వెళ్లు; అది సమస్త భోగసంపదలతో సమన్వితమై ఉంది.

Verse 39

अस्ति चेद्दुष्कृतं किंचित्पश्चादत्रैव भोक्ष्यसे । एवं यमस्तमभ्यर्च्य प्रापयित्वा च सद्गतिम् ॥ ३९ ॥

ఏదైనా కొద్దిపాటి దుష్కృతం మిగిలి ఉంటే, తరువాత దాని ఫలాన్ని ఇక్కడే అనుభవించవలసి ఉంటుంది. ఈ విధంగా యముడు అతనిని సత్కరించి, సద్గతికి చేర్చి ముందుకు పంపెను.

Verse 40

आहूय पापिनश्चैव कालदंडेन तर्जयेत् । प्रलयांबुदनिर्घोषो ह्यंजनाद्रिसमप्रभः ॥ ४० ॥

అతడు పాపులను పిలిపించి కాలదండంతో బెదిరించి శిక్షించెను. అతని గర్జన ప్రళయమేఘగర్జనవలె, అతని కాంతి అంజనగిరి సమానముగా వెలిగెను।

Verse 41

विद्युत्प्र भायुर्घोर्भीमो द्वात्रिंशद्भुजसंयुतः । योजनत्रयविस्तारो रक्ताक्षो दीर्घनासिकः ॥ ४१ ॥

విద్యుత్తువలె కాంతిమంతుడై, ఘోరభీముడై, ద్వాత్రింశద్భుజములతో యుక్తుడై, మూడు యోజనాల విస్తారదేహముతో, రక్తాక్షుడై దీర్ఘనాసికుడై ఉన్నాడు।

Verse 42

दंष्ट्राकरालवदनो वापीतुल्योग्रलोचनः । मृत्युज्वरादिभिर्युक्तश्चित्रगुत्पोऽपि भीषणः ॥ ४२ ॥

దంష్ట్రలతో వికరాళమైన ముఖముతో, బావివలె లోతైన ఉగ్రనేత్రములతో; మృత్యు, జ్వరాది బాధలతో కూడి—చిత్రగుప్తుడుకూడా భీషణుడై కనిపించెను।

Verse 43

सर्वे दूताश्च गर्जंति यमतुल्यविभीषणाः । ततो ब्रवीति तान्सर्वान्कंपमानांश्च पापिनः ॥ ४३ ॥

యమునితో సమానంగా భయంకరమైన దూతలందరూ గర్జించిరి. అప్పుడు అతడు కంపిస్తున్న ఆ పాపులందరితో మాటలాడెను।

Verse 44

शोचन्तः स्वानि कर्माणि चित्रगुत्पो यमाज्ञया । भो भो पापा दुराचारा अहंकारप्रदूषिताः ॥ ४४ ॥

తమ తమ కర్మములను తలచి శోకించుచూ, యమాజ్ఞచే చిత్రగుప్తుడు పలికెను—“ఓ ఓ పాపులారా, దురాచారులారా, అహంకారముచే కలుషితులారా!”

Verse 45

किमर्थमर्जितं पापं युष्माभिरविवेकिभिः । कामक्तोधादिदृष्टेन सगर्वेण तु चेतसा ॥ ४५ ॥

హే అవివేకులారా! కామంతో అంధమైన, గర్వంతో ఉబ్బిన మనస్సుతో మీరు పాపాన్ని ఎందుకు సంపాదించారు?

Verse 46

यद्यत्पापतरं तत्तत्किमर्थं चरितं जनाः । कृतवंतः पुरा पापान्यत्यंतहर्षिताः ॥ ४६ ॥

ప్రజలు మరింత పాపకరమైన—అత్యంత పాపమైన—కార్యాలనే ఎందుకు చేస్తారు? గతంలో కూడా వారు పాపాలు చేసి, అదీ అపార ఆనందంతో చేశారు.

Verse 47

तथैव यातना भोज्याः किं वृथा ह्यतिदुरिवताः । भृत्यमित्रकलत्रार्थं दुष्कृतं चरितं यथा ॥ ४७ ॥

అలాగే యాతనలను అనుభవించాల్సిందే; మరి ఈ వ్యర్థమైన అతిదుఃఖం ఎందుకు? సేవకులు, మిత్రులు, భార్య కోసం చేసిన దుష్కర్మానికి తగిన ఫలమే అనుభవించాలి.

Verse 48

तथा कर्मवशात्प्राप्ता यूयमत्रातिदुःखिताः । युष्माभिः पोषिता ये तु पुत्राद्या अन्यतोगताः ॥ ४८ ॥

అలాగే కర్మబలంతో మీరు ఇక్కడికి వచ్చి అత్యంత దుఃఖిస్తున్నారు. మీరు పోషించిన వారు—పుత్రులు మొదలైనవారు—ఇతరచోటికి వెళ్లిపోయారు.

Verse 49

युष्माकमेव तत्पापं प्राप्तं किं दुःखकारणम् । यथा कृतानि पापानि युष्माभिः सुबहूनि वै ॥ ४९ ॥

ఆ పాపమే మీ మీదికి వచ్చింది; దుఃఖానికి ఇంకేమి కారణం ఉంటుంది? ఎందుకంటే మీరు నిజంగా అనేక పాపాలు చేశారు.

Verse 50

तथा प्राप्तनि दुःखानि किमर्थमिह दुःखिताः । विचारयध्वं यूयं तु युष्माभिश्चारितं पुरा ॥ ५० ॥

ఇలాంటి దుఃఖాలు మీకు వచ్చినప్పుడు, ఇక్కడ ఎందుకు దుఃఖిస్తున్నారు? మీరందరూ ఆలోచించండి—ఇది పూర్వంలో మీరే చేసిన కర్మఫలమే.

Verse 51

यमः करिष्यते दंडमिति किं न विचारितम् । दरिद्रेऽपि च मूर्खे च पंडिते वा श्रियान्विते ॥ ५१ ॥

యముడు తప్పక దండన విధిస్తాడని మీరు ఆలోచించలేదా? దరిద్రుడైనా, మూర్ఖుడైనా, పండితుడైనా, ఐశ్వర్యవంతుడైనా (అందరికీ అదే).

Verse 52

कांदिशीके च वीरे च समवर्तीः यमः स्मृतः । चित्रगुप्तेरितं वाक्यं श्रुत्वा ते पापिनस्तदा ॥ ५२ ॥

కాందిశీకలోను వీరలోను యముడు ‘సమవర్తి’ (నిష్పక్షపాత నియమకర్త)గా స్మరించబడతాడు. చిత్రగుప్తుడు పలికిన మాటలు విని ఆ పాపులు అప్పుడే నిశ్శబ్దమయ్యారు.

Verse 53

शौचंतः स्वानि कर्मणि तूष्णीं तिष्टंति भीषिताः । यमाज्ञाकारिणः क्रूरश्चंडा दूता भयानकाः ॥ ५३ ॥

భయంతో వణికుతూ వారు మౌనంగా నిలిచి, తమ తమ విధుల్లో నిమగ్నమై ఉంటారు—యమాజ్ఞను పాటించే ఆ క్రూర, చండ, భయంకర దూతలు.

Verse 54

चंडलाद्याः प्रसह्यैतान्नरकेषु क्षिपंति च । स्वदुष्कर्मफलं ते तु भुक्त्वांते पापशेषतः ॥ ५४ ॥

అప్పుడు చండాలులు మొదలైనవారు వారిని బలవంతంగా పట్టుకొని నరకాల్లోకి తోసివేస్తారు. అక్కడ వారు తమ దుష్కర్మఫలాన్ని అనుభవిస్తారు; అది క్షయమైన తరువాత పాపశేషమే మిగులుతుంది.

Verse 55

महीतलं च संप्राप्य भवंति स्थावरादयः । नारद उवाच । भगवन्संशयो जातो मच्चेतसि दयानिधे ॥ ५५ ॥

భూమితలాన్ని చేరి వారు వృక్షలతాదులైన స్థావరజీవులుగా అవుతారు. నారదుడు పలికెను—హే భగవన్, హే దయానిధి, నా చిత్తంలో ఒక సందేహం కలిగింది।

Verse 56

त्वं समर्थोऽसि तच्छेत्तुं यतो नो ह्यग्रजो भवान् । धर्माश्च विविधाः प्रोक्ताः पापान्यपि बहूनि च ॥ ५६ ॥

ఆ సందేహాన్ని తొలగించగల సమర్థుడు మీరు; ఎందుకంటే మీరు మా అగ్రజుడు. మీరు అనేక విధాల ధర్మాలను బోధించారు, అలాగే అనేక పాపాలనూ వివరించారు।

Verse 57

चिरभोज्यं फलं तेषामुक्तं बहुविदा त्वया । दिनांते ब्रह्मणः प्रोक्तो नाशो लोकत्रयस्य वै ॥ ५७ ॥

వారికి దీర్ఘకాలం అనుభవించదగిన ఫలాన్ని మీరు అనేక విధాలుగా వివరించారు. అలాగే బ్రహ్మదేవుని దినాంతంలో త్రిలోక నాశనం జరుగుతుందని కూడా మీరు ప్రకటించారు।

Verse 58

परार्द्धद्वितयांते तु ब्रह्माण्डस्यापि संक्षयः । ग्रामदानादिपुण्यानां त्वयैव विधिनंदन ॥ ५८ ॥

రెండు పరార్ధాల అంతంలో ఈ బ్రహ్మాండమూ లయమవుతుంది. కానీ గ్రామదానాది దానాల వల్ల కలిగే పుణ్యానికి విధానాన్ని మీరు ఒక్కడే నిర్దేశించారు, హే విధినందన।

Verse 59

कल्पकोटिसहस्त्रेषु महान्भोग उदाहृतः । सर्वेषामेव लोकानां विनाशः प्राकृते लये ॥ ५९ ॥

వేల కోట్ల కల్పాలపాటు ‘మహాభోగం’ అని చెప్పబడింది; అయినా ప్రాకృత లయ సమయంలో సమస్త లోకాల నాశనం నిశ్చయంగా జరుగుతుంది।

Verse 60

एकः शिष्यत एवेति त्वया प्रोक्तं जनार्दनः । एष मे संशयो जातस्तं भवाञ्छेत्तुमर्हति ॥ ६० ॥

హే జనార్దనా! నీవు ‘ఒక్కరే’ శిష్యుడిగా మిగులుతాడని చెప్పావు. దీనిగురించి నా మనస్సులో సందేహం కలిగింది—దయచేసి దాన్ని నివృత్తి చేయుము.

Verse 61

पुण्यपापोपभोगानां समाप्तिर्नास्य संप्लवे । सनक उवाच । साधु साधु महाप्राज्ञ गुह्याद्गुह्यतमं त्विदम् ॥ ६१ ॥

అతనికి ప్రళయకాలంలో కూడా పుణ్యపాప భోగాల సమాప్తి కలగదు. సనకుడు అన్నాడు—“సాధు, సాధు, మహాప్రాజ్ఞా! ఇది గుహ్యాలలో అత్యంత గుహ్యం.”

Verse 62

पृष्टं तत्तेऽभिधास्यामि श्रृणुष्व सुसमाहितः । नारायणोऽक्षरोऽनंतः परं ज्योतिः सनातनः ॥ ६२ ॥

నీవు అడిగినదాన్ని నేను చెప్పుదును—సంపూర్ణ ఏకాగ్రతతో వినుము. నారాయణుడు అక్షరుడు, అనంతుడు, పరమమైన సనాతన జ్యోతి.

Verse 63

विशुद्धो निर्गुणो नित्यो मायामोहविवर्जितः । निर्गुणोऽपि परानन्दो गुणवानिव भाति यः ॥ ६३ ॥

ఆయన పరమ విశుద్ధుడు, నిర్గుణుడు, నిత్యుడు, మాయామోహ రహితుడు. నిజానికి నిర్గుణుడైనప్పటికీ పరమానంద స్వరూపుడై గుణవంతుడివలె ప్రకాశిస్తాడు.

Verse 64

ब्रह्मविष्णुशिवाद्यैस्तु भेदवानिव लक्ष्यते । गुणोपाधिकभेदेषु त्रिष्वेतेषु सनातन ॥ ६४ ॥

ఆయన సనాతనుడైనప్పటికీ బ్రహ్మ, విష్ణు, శివ మొదలైన రూపాల ద్వారా భేదమున్నవాడివలె కనిపిస్తాడు—త్రిగుణ ఉపాధుల వల్ల కలిగిన భేదాల కారణంగా.

Verse 65

संयोज्य मायामखिलं जगत्कार्यं करोति च । ब्रह्मरुपेण सृजति विष्णुरुपेण पाति च ॥ ६५ ॥

భగవాన్ తన మాయను సంయోజించి సమస్త జగత్తు కార్యాన్ని నిర్వహిస్తాడు; బ్రహ్మరూపంగా సృష్టిస్తాడు, విష్ణురూపంగా పాలిస్తాడు।

Verse 66

अंते च रुद्ररुपेण सर्वमत्तीति निश्चितम् । प्रसयांते समुत्थाय ब्रह्मरुपी जनार्दनः ॥ ६६ ॥

అంతంలో రుద్రరూపంగా ఆయన సమస్తాన్ని గ్రసిస్తాడు—ఇది నిశ్చితం. తరువాత సృష్టికాలంలో మళ్లీ ఉద్భవించి జనార్దనుడు బ్రహ్మరూపం దాల్చుతాడు।

Verse 67

चराचरात्मकं विश्वं यथापूर्वमकल्पयत् । स्थावराद्याश्च विप्रेंद्र यत्र यत्र व्यवस्थिताः ॥ ६७ ॥

ఆయన చరాచరాత్మకమైన విశ్వాన్ని యథాపూర్వంగా మళ్లీ నిర్మించాడు; ఓ విప్రేంద్రా, స్థావరాది జీవులు ఎక్కడెక్కడ ముందుగా ఉన్నారో అక్కడక్కడే తిరిగి స్థాపితమయ్యారు।

Verse 68

ब्रह्मा तत्तज्जगत्सर्वं यथापूर्वं करोति वै । तस्मात्कृतानां पापानां पुण्यानां चैव सत्तम ॥ ६८ ॥

బ్రహ్ముడు ఆ సమస్త జగత్తును నిశ్చయంగా యథాపూర్వంగా మళ్లీ సృష్టిస్తాడు. అందువల్ల, ఓ సత్తమా, చేసిన పాపపుణ్యాల ఫలితాలు తప్పక అనుసరిస్తాయి।

Verse 69

अवश्यमेव भोक्तव्यं कर्मणां ह्यक्षयं फलम् । नाभुक्तं क्षीयते कर्म कल्पकोटिशतैरपि ॥ ६९ ॥

కర్మల అక్షయ ఫలాన్ని తప్పక అనుభవించాలి; అనుభవించని కర్మ కోటి కోటి కల్పాలైనా క్షీణించదు।

Verse 70

अवश्यमेव भोक्तव्यं कृतं कर्म शुभाशुभम् । यो देवः सर्वलोकानामंतरात्मा जगन्मयः । सर्वकर्मफलं भुक्ते परिपूर्णः सनातनः ॥ ७० ॥

మనుడు చేసిన శుభాశుభ కర్మఫలాన్ని తప్పక అనుభవించవలసిందే. సమస్త లోకాల అంతరాత్మగా జగద్వ్యాపిగా ఉన్న ఆ దేవుడు, సనాతన పరిపూర్ణుడు, సమస్త కర్మఫలభోగాన్ని అనుభవింపజేస్తాడు.

Verse 71

योऽसौ विश्वंभरो देवो गुणमेदव्यवस्थितः । सूजत्यवति चात्त्येतत्सर्वं सर्वभुगव्ययः ॥ ७१ ॥

విశ్వాన్ని ధారించే ఆ దేవుడు గుణాల నానావ్యవస్థలో స్థితుడై, ఈ సమస్త జగత్తును సృష్టించి, రక్షించి, చివరికి లయింపజేస్తాడు; ఆయన సర్వభోగి, అవ్యయుడైన ఈశ్వరుడు.