Varṇāśrama Saṁskāras, Upanayana Windows, Brahmacārin Ācāra, and Anadhyāya Prohibitions

Verse 1

सनक उवाच । वर्णाश्रमाचारविधिं प्रवक्ष्यामि विशेषतः । श्रृणुष्व तन्मुनिश्रेष्ट सावधानेन चेतसा ॥ १ ॥

సనకుడు పలికెను—వర్ణాశ్రమాచార విధానమును నేను విశేషంగా వివరించుదును. ఓ మునిశ్రేష్ఠా, జాగ్రత్తగల మనస్సుతో వినుము॥

Verse 2

यः स्वधर्मं परित्यज्य परधर्मं समाचरेत् । पाषंडः स हि विज्ञेयः सर्वधर्मबहिष्कृतः ॥ २ ॥

ఎవడు స్వధర్మమును విడిచి పరధర్మమును ఆచరించునో, వాడు పాషండుడని తెలిసికొనవలెను; అతడు సమస్త ధర్మముల నుండి బహిష్కృతుడు॥

Verse 3

गर्भाधानादिसंस्काराः कार्या मंत्रविधानतः । स्त्रीणाममंत्रतः कार्या यथाकालं यथाविधि ॥ ३ ॥

గర్భాధానాది సంస్కారములు మంత్రవిధానమునుబట్టి చేయవలెను. స్త్రీల విషయంలో అవి మంత్రరహితంగా, యథాకాలం యథావిధిగా నిర్వహించవలెను॥

Verse 4

सीमंतकर्म प्रथमं चतुर्थे मासि शस्यते । षष्टे वा सत्पमे वापि अष्टमे वापि कारयेत् ॥ ४ ॥

సీమంతకర్మను మొదటగా గర్భధారణ నాల్గవ నెలలో చేయుట శ్రేయస్కరం; లేదా ఆరవ, ఏడవ, ఎనిమిదవ నెలలలో కూడా చేయవచ్చును।

Verse 5

जाते पुत्रे पिता स्नात्वा सचैलं जातकर्म च । कुर्य्याच्च नांदीश्राद्धं च स्वस्तिवाचनपूर्वकम् ॥ ५ ॥

పుత్రుడు జన్మించినప్పుడు తండ్రి స్నానం చేసి శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించి, స్వస్తివాచనము ముందుగా చేసి జాతకర్మను, అలాగే నాందీశ్రాద్ధమును కూడా నిర్వహించవలెను।

Verse 6

हेम्ना वा रजतेनापि वृद्धिश्राद्धं प्रकल्पयेत् । अन्नेन कारयेद्यस्तु स चंडाल समो भवेत् ॥ ६ ॥

వృద్ధిశ్రాద్ధాన్ని బంగారంతో గానీ వెండితో గానీ ఏర్పాటు చేయవలెను; కానీ కేవలం అన్నంతోనే చేయించేవాడు చాండాలునితో సమానుడగును।

Verse 7

कृत्वाभ्युदयिकं श्राद्धं पिता पुत्रस्य वाग्यतः । कुर्वीत नामनिर्द्देशं सूतकांते यथाविधि ॥ ७ ॥

అభ్యుదయిక శ్రాద్ధాన్ని చేసి, తండ్రి పుత్రునికి తగిన సందర్భం/అనుమతి పొందిన తరువాత, సూతకాంతంలో విధివిధానంగా నామనిర్దేశం చేయవలెను।

Verse 8

अस्पष्टमर्थहीनं च ह्यतिगुर्वक्षरान्वितम् । न दद्यान्नाम विप्रेन्द तथा च विषमाक्षरम् ॥ ८ ॥

హే విప్రేంద్రా! అస్పష్టమైనది, అర్థహీనమైనది, అతిగురు అక్షరాలతో కూడినది, లేదా విషమ అక్షరాలున్నది—అటువంటి పేరును పెట్టకూడదు।

Verse 9

तृतीयवर्षे चौलं च पंचमे षष्टसम्मिते । सत्पमे चाष्टमे वापि कुर्याद् गृह्योक्तमार्गतः ॥ ९ ॥

మూడవ సంవత్సరంలో చౌళకర్మ (చూడాకరణం) చేయవలెను; లేక ఐదవ, ఆరవ, ఏడవ లేదా ఎనిమిదవ సంవత్సరంలో కూడా, గృహ్యసూత్రోక్త విధానమార్గానుసారంగా చేయవలెను।

Verse 10

दैवयोगादतिक्रांते गर्भाधानादिकर्मणि । कर्तव्यः पादकृच्छ्रो वै चौले त्वर्द्धं प्रकल्पयेत् ॥ १० ॥

దైవయోగవశాత్ గర్భాధానాది సంస్కారాలు తప్పిపోయినచో పాదకృచ్ఛ్ర ప్రాయశ్చిత్తం తప్పక చేయవలెను; అయితే చౌళకర్మ విషయంలో దాని సగమే విధించవలెను।

Verse 11

गर्भाष्टमेऽष्टमे वाब्दे बटुकस्योपनायनम् । आषोडशाब्दपर्यंतं गौणं कालमुशंति च ॥ ११ ॥

బాలుని ఉపనయనం గర్భగణన ప్రకారం ఎనిమిదవ సంవత్సరంలో గాని, జన్మగణన ప్రకారం ఎనిమిదవ సంవత్సరంలో గాని విధించబడింది; అలాగే పదహారవ సంవత్సరం వరకు కాలం గౌణంగా (అంగీకారయోగ్యంగా) చెప్పబడింది।

Verse 12

गर्भैकादशमेऽब्दे तु राजन्यस्योपनायनम् । आद्वाविंशाब्दपर्यंतं कालमाहुर्विपश्चितः ॥ १२ ॥

రాజన్యుడు (క్షత్రియుడు) యొక్క ఉపనయనం గర్భగణన ప్రకారం పదకొండవ సంవత్సరంలో విధించబడింది; పండితులు ఇరవై రెండవ సంవత్సరం వరకు కాలాన్ని అనుమతిస్తారు।

Verse 13

वैश्वोपनयनं प्रोक्तं गर्भाद्द्वादशमे तथा । चतुर्विंशाब्दपर्यंतं गौणमाहुर्मनीषिणः ॥ १३ ॥

వైశ్యుని ఉపనయనం గర్భగణన ప్రకారం పన్నెండవ సంవత్సరంలో చెప్పబడింది; మునులు ఇరవై నాలుగవ సంవత్సరం వరకు కాలాన్ని గౌణంగా (తక్కువ ఆదర్శంగా అయినా) అనుమతిస్తారు।

Verse 14

एतत्कालावधेर्यस्य द्विजस्यातिक्रमो भवेत् । सावित्रीपतितं विद्यात्तं तु नैवालपेत्कदा ॥ १४ ॥

నియత కాలమర్యాద దాటిపోయేలా సావిత్రీ-విధిని ఆచరించని ద్విజుడు ‘సావిత్రీపతితుడు’ అని తెలుసుకోవాలి; అతనితో ఎప్పుడూ మాటలాడకూడదు, సాంగత్యం చేయకూడదు।

Verse 15

द्विजोपनयने विप्र मुख्यकालव्यतिक्रमे । द्वादशाब्दं चरेत्कृच्छ्रं पश्चाज्चांद्रायणं तथा । सांतपनद्वयं चैव कृत्वा कर्म समाचरेत् ॥ १५ ॥

హే విప్రా! ద్విజుని ఉపనయనానికి ప్రధాన కాలం తప్పిపోయినట్లయితే, పన్నెండు సంవత్సరాలు కృచ్ఛ్ర ప్రాయశ్చిత్తం ఆచరించాలి; తరువాత చాంద్రాయణ వ్రతం కూడా చేయాలి, రెండు సాంతపన ప్రాయశ్చిత్తాలు చేసి ఆపై విధివిధానంగా ఆ కర్మను నిర్వహించాలి।

Verse 16

अन्यथा पतितं विद्यात्कर्त्तापि ब्रह्महा भवेत् । र्मौजी विप्रस्य विज्ञेया धनुर्ज्या क्षत्त्रियस्य तु ॥ १६ ॥

ఇది విధికి విరుద్ధంగా జరిగితే అది పతనకారణమని తెలుసుకోవాలి; చేయువాడు కూడా బ్రహ్మహత్యకు సమానమైన పాపానికి పాత్రుడవుతాడు। విప్రునికి మౌజీ (ముంజ గడ్డి మేఖల) అనేది, క్షత్రియునికి ధనుర్జ్యా (విల్లు తాడు) చిహ్నమని చెప్పబడింది।

Verse 17

आवी वैश्यस्य विज्ञेया श्रूयतामजिने तथा । विप्रस्य चोक्तमैणेयं रौरवं क्षत्रियस्य तु ॥ १७ ॥

వైశ్యునికి తగిన అజినం గొర్రె చర్మమని తెలుసుకోవాలి; అలాగే జింకచర్మాల విషయమై వినండి—విప్రునికి మైణేయం (కృష్ణసార జింక చర్మం) అని, క్షత్రియునికి రౌరవం (మచ్చల జింక చర్మం) అని చెప్పబడింది।

Verse 18

आजं वेश्यस्य विज्ञेयं दंडान्वक्ष्ये यथाक्रमम् । पालाशं ब्राह्मणस्योक्तं नृपस्यौदुम्बरं तथा ॥ १८ ॥

వైశ్యునికి దండం అజ-కట్టుతో (ఆజకాష్ఠంతో) చేయబడినదిగా తెలుసుకోవాలి. దండాలను క్రమంగా చెబుతున్నాను—బ్రాహ్మణునికి పలాశ కట్టుదండం అని, రాజు (క్షత్రియుడు) కు ఉదుంబర కట్టుదండం అని చెప్పబడింది।

Verse 19

बैल्वं वैश्यस्य विज्ञेय तत्प्रमाणं श्रृणुष्व मे । विप्रस्य केशमानं स्यादाललाटं नृपस्य च ॥ १९ ॥

వైశ్యునికి దండపు కొలత ‘బైల్వం’ అని చెప్పబడింది—దాని ప్రమాణాన్ని నన్ను విను. బ్రాహ్మణునికి కేశరేఖ వరకు, రాజుకు (క్షత్రియునికి) లలాటం వరకు కొలతగా నిర్దేశించారు.

Verse 20

नासाग्रसंमितं दण्डं वैश्यस्याहुर्विपश्चितः । तथा वासांसि वक्ष्यामि विप्रादीनां यथाक्रमम् ॥ २० ॥

విద్వాంసులు వైశ్యుని దండం ముక్కు చివరి వరకు కొలవాలని చెబుతారు. ఇక బ్రాహ్మణాది వర్ణాలకు విధించిన వస్త్రాలను కూడా క్రమంగా వివరిస్తాను.

Verse 21

कषायं चैव मांजिष्टं हारिद्रं च प्रकीर्तितम् । उपनीतो द्विजो विप्र परिचर्यापरो गुरोः ॥ २१ ॥

కషాయ (గెరువా), మాంజిష్ఠ (మంజిష్ఠ-ఎరుపు), హారిద్ర (పసుపు) వస్త్రాలు కూడా ప్రసిద్ధం. ఉపనయనం పొందిన ద్విజుడు—ఓ బ్రాహ్మణా—గురుసేవలో నిమగ్నుడై ఉండాలి.

Verse 22

वेदग्रहणपर्यंतं निवसेद्गुरुवेश्मनि । प्रातः स्नायी भवेद्वर्णी समित्कुशफलादिकान् ॥ २२ ॥

వేదాలను పూర్తిగా గ్రహించే వరకు శిష్యుడు గురువింట నివసించాలి. బ్రహ్మచారి ఉదయాన్నే స్నానం చేసి సమిధలు, కుశ, ఫలములు మొదలైన అవసరాలను (గురు మరియు కర్మల కోసం) సమకూర్చాలి.

Verse 23

गुर्वर्थमाहरेन्नित्यं कल्ये कल्ये मुनीश्वर । यज्ञोपवीतमजिनं दंडं च मुनिसत्तम ॥ २३ ॥

ఓ మునీశ్వరా, అతడు ప్రతిరోజు ఉదయాన్నే గురువుకోసం యజ్ఞోపవీతం, అజినం (మృగచర్మం), దండం—ఇవన్నీ తప్పక తీసుకురావాలి, ఓ మునిశ్రేష్ఠా.

Verse 24

नष्टे भ्रष्टे नवं मंत्राद्धृत्वा भ्रष्टं जले क्षिपेत् । वर्णिनो वर्त्तनं प्राहुर्भिक्षान्नेनैव केवलम् ॥ २४ ॥

మంత్రపాఠం నశించినా లేదా భ్రష్టమైనా, మంత్రోపదేశం నుండి శుద్ధమైన కొత్త పాఠాన్ని తీసుకొని, భ్రష్టమైనదాన్ని జలంలో వేయాలి. బ్రహ్మచారికి జీవనం కేవలం భిక్షలభ్యమైన అన్నమే అని మునులు చెప్పారు॥२४॥

Verse 25

भिक्षा च श्रोत्रियागारादाहरेत्प्रयतेंद्रियः । भवत्पूर्वं ब्राह्मणस्य भवन्मध्यं नृपस्य च ॥ २५ ॥

ఇంద్రియాలను నియంత్రించి, శ్రోత్రియుని ఇంటి నుండి భిక్షను తెచ్చుకోవాలి. బ్రాహ్మణుని సంబోధనలో ‘భవత్’ పదాన్ని ముందుగా, రాజును సంబోధనలో ‘భవత్’ పదాన్ని మధ్యలో ఉంచాలి॥२५॥

Verse 26

भवदत्यं विशः प्रोक्तं भिक्षाहरणकं वचः । सांयप्रातर्वह्निकार्यं यथाचारं जितेंद्रियः ॥ २६ ॥

వైశ్యునికి సత్యవాక్యమే విధిగా చెప్పబడింది; భిక్షను పొందేలా చేసే శిష్టమైన మాటలే పలకాలి. ఇంద్రియజయుడై ఆచారానుసారం సాయంకాలం, ప్రాతఃకాలం అగ్నికార్యాన్ని చేయాలి॥২৬॥

Verse 27

कुर्यात्प्रतिदिनं वर्णीं ब्रह्मयज्ञं च तर्पणम् । अग्निकार्यपरित्यागी पतितः प्रोच्यते बुधैः ॥ २७ ॥

బ్రహ్మచారి ప్రతిదినం వేదాధ్యయనం, బ్రహ్మయజ్ఞం మరియు తర్పణం చేయాలి. అగ్నికార్యాన్ని విడిచిపెట్టినవాడు పతితుడని పండితులు ప్రకటించారు॥२७॥

Verse 28

ब्रह्मयज्ञविहीनश्च ब्रह्महा परिकीर्तितः । देवताभ्यर्च्चनं कुर्याच्छुश्रूषानुपदं गुरोः ॥ २८ ॥

బ్రహ్మయజ్ఞం లేనివాడు ‘బ్రహ్మహా’ అని కీర్తించబడతాడు. అందువల్ల దేవతలను అర్చించి, గురువుకు నిరంతరం శ్రద్ధతో శుశ్రూష చేయాలి॥२८॥

Verse 29

भिक्षान्नं भोजयेन्नित्यं नैकान्नाशी कदाचन । आनीयानिन्द्यविप्राणां गृहाद्भिक्षां जितेंद्रियः ॥ २९ ॥

ఇంద్రియనిగ్రహం గల సాధకుడు నిత్యం భిక్షాన్నమే భుజించాలి; ఎన్నో ఇళ్ల అన్నం తినేవాడిగా ఎప్పుడూ మారకూడదు. నిందలేని బ్రాహ్మణుల గృహాల నుండి భిక్ష తెచ్చి భుజించాలి.

Verse 30

निवेद्य गुरवेऽश्रीयाद्वाग्यतस्तदनुज्ञया । मधुस्त्रीमांसलवणं ताम्बूलं दंतधावनम् ॥ ३० ॥

గురువుకు ముందుగా నివేదించి, వాక్సంయమంతో, ఆయన అనుమతితోనే ఆహారం స్వీకరించాలి. తేనె, స్త్రీసంగం, మాంసం, ఉప్పు, తాంబూలం, దంతధావనం వీటిని వర్జించాలి.

Verse 31

उच्छिष्टभोजनं चैव दिवास्वापं च वर्जयेत् । छत्रपादुक गंधांश्च तथा माल्यानुलेपनम् ॥ ३१ ॥

ఉచ్ఛిష్టం/అశుద్ధ భోజనం మరియు పగలు నిద్రను వర్జించాలి. అలాగే గొడుగు, పాదుకలు, సుగంధాలు, మాలలు, దేహలేపనాలను కూడా త్యజించాలి.

Verse 32

जलकेलिं नृत्यगीतवाद्यं तु परिवर्जयेत् । परिवादं चोपतापं विप्रलापं तथांजनम् ॥ ३२ ॥

జలక్రీడలు, నృత్యం, గానం, వాద్యవాయనం వర్జించాలి. పరనింద, ఇతరులకు బాధ కలిగించడం, వ్యర్థప్రలాపం, అంజనం (కాటుక) కూడా త్యజించాలి.

Verse 33

पाषण्ड जनसंयोगं शूद्रसंगं च वर्जयेत् । अभिवादनशीलः स्याद् वृद्धेषु च यथाक्रमम् ॥ ३३ ॥

పాషండుల సంగమును, అలాగే శూద్రులతో అనుచిత సంగతిని వర్జించాలి. అభివాదనలో నిత్యశీలుడై, పెద్దలకు యథాక్రమంగా నమస్కార-గౌరవం చేయాలి.

Verse 34

ज्ञानवृद्धास्तपोवृद्धा वयोवृद्धा इति त्रयः । आध्यात्मिकादिदुःखानि निवारयति यो गुरुः ॥ ३४ ॥

జ్ఞానవృద్ధులు, తపోవృద్ధులు, వయోవృద్ధులు—ఇవి మూడు రకాల ‘వృద్ధులు’. అయితే ఆధ్యాత్మికాది దుఃఖాలను నివారించువాడే నిజమైన గురువు.

Verse 35

वेदशास्त्रोपदेशेन तं पूर्वमभिवादयेत् । असावहमिति ब्रूयाद्दिजो वै ह्यभिवादने ॥ ३५ ॥

వేదశాస్త్రోపదేశమునుబట్టి ముందుగా ఆయనకు (వృద్ధుడు/ఆచార్యుడు) నమస్కరించాలి. అభివాదన సమయంలో ద్విజుడు ‘నేను అముకుడను’ అని తనను పరిచయం చేయాలి.

Verse 36

नाभिवाद्याश्च विप्रेण क्षत्रियाद्याः कथंचन । नास्तिकं भिन्नमर्यादं कृतन्घं ग्रामयाजकम् ॥ ३६ ॥

బ్రాహ్మణుడు ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ క్షత్రియాది (తక్కువ వర్ణాల) వారికి దిగువగా అభివాదన చేయకూడదు. అలాగే నాస్తికుడు, మర్యాద భంగం చేసేవాడు, కృతఘ్నుడు, జీవికకై గ్రామయాజకుడిని కూడా దూరం పెట్టాలి.

Verse 37

स्तेनं च कितवं चैव कदाचिन्नाभिवादयेत् । पाषण्डं पतितं व्रात्यं तथा नक्षत्रजीविनम् ॥ ३७ ॥

దొంగకూ మోసగాడికీ ఎప్పుడూ అభివాదన చేయకూడదు; అలాగే పాషండుడు, పతితుడు, వ్రాత్యుడు మరియు నక్షత్రజీవికుడికీ చేయరాదు.

Verse 38

तथा पातकिनं चैव कदाचिन्नाभिवादयेत् । उन्मत्तं च शठं धूर्त्तं धावन्तमशुचिं तथा ॥ ३८ ॥

అలాగే పాపికి ఎప్పుడూ అభివాదన చేయకూడదు; ఉన్మత్తుడు, శఠుడు, ధూర్తుడు, పరుగెత్తువాడు మరియు అశుచికీ చేయరాదు.

Verse 39

अभ्यक्तशिरसं चैव जपन्तं नाभिवादयेत् । विवादशीलिनं चंडं वमंतं जलमध्यगम् ॥ ३९ ॥

తల నూనెతో అభ్యక్తమైనవాడికి, జపంలో లీనమైనవాడికి నమస్కారం చేయకూడదు. కలహప్రియుడు, ఉగ్రుడు, వాంతి చేస్తున్నవాడు, లేదా నీటి మధ్య నిలిచినవాడికీ వందనం చేయరాదు॥౩౯॥

Verse 40

भिक्षान्नधारिणं चैव शयानं नाभिवादयेत् । भर्तृघ्नी पुष्पिणीं जारां सूतिकां गर्भपातिनीम् ॥ ४० ॥

భిక్షాన్నం మోసుకెళ్లేవాడికి, అలాగే పడుకొని ఉన్నవాడికి నమస్కారం చేయకూడదు. అలాగే భర్తహంతకురాలు, రజస్వల, పరపురుషగామిని, ప్రసూతి, గర్భపాతిని—వారికీ వందనం చేయరాదు॥౪౦॥

Verse 41

कृतन्घीं च तथा चंडीं कदाचिन्नाभिवादयेत् । सभायां यज्ञशालायां देवतायतनेष्वपि ॥ ४१ ॥

కృతఘ్నీ (కృతజ్ఞతలేని) స్త్రీకి, అలాగే చండీ (ఉగ్ర/అశుద్ధాచారిణి) స్త్రీకి ఎప్పుడూ నమస్కారం చేయకూడదు—ముఖ్యంగా సభలో, యజ్ఞశాలలో, దేవాలయాలలో కూడా॥౪౧॥

Verse 42

प्रत्येकं तु नमस्कारो हंति पुण्यं पुराकृतम् । श्राद्धं व्रतं तथा दानं देवताभ्यार्चनं तथा ॥ ४२ ॥

ప్రతి అనుచిత నమస్కారం పూర్వంలో సంపాదించిన పుణ్యాన్ని హరిస్తుంది; అలాగే శ్రాద్ధం, వ్రతం, దానం, దేవతార్చన—వాటి ఫలాన్నీ తగ్గిస్తుంది॥౪౨॥

Verse 43

यज्ञं च तर्पणं चैव कुर्वंतं नाभिवादयेत् । कृतेऽभिवादने यस्तु न कुर्यात्प्रतिवादनम् ॥ ४३ ॥

యజ్ఞం లేదా తర్పణం చేస్తున్నవాడికి అభివాదనం చేయకూడదు. అలాగే అభివాదనం పొందినవాడు ప్రతిఅభివాదనం చేయకపోతే—అది కూడా అనుచితాచారం॥౪౩॥

Verse 44

नाभिवाद्यः स विज्ञेयो यया शूद्रस्तथैव सः । प्रक्षाल्य पादावाचम्य गुरोरभिमुखः सदा ॥ ४४ ॥

ఎవడికి నమస్కారం చేయరాదో, అతడు ఆ కారణంగా శూద్రునితో సమానుడని గ్రహించాలి. పాదాలు కడిగి ఆచమనం చేసి ఎల్లప్పుడూ గురువు సమ్ముఖంగా నిలవాలి.

Verse 45

तस्य पादौ च संगृह्य अधीयीत विचक्षणः । अष्टकासु चतुर्दश्यां प्रतिपत्पर्वणोस्तथा ॥ ४५ ॥

ఆయన పాదాలను భక్తితో పట్టుకొని వివేకవంతుడైన శిష్యుడు అధ్యయనం చేయాలి—ప్రత్యేకంగా అష్టకా దినాల్లో, చతుర్దశీ నాడు, అలాగే ప్రతిపద మరియు ఇతర పర్వదిన సంధుల్లో.

Verse 46

महाभरण्यां विप्रेद्रं श्रवणद्वादशीदिने । भाद्रपदापरपक्षे द्वितीयायां तथैव च ॥ ४६ ॥

ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా! మహాభరణీ నక్షత్రంలో, శ్రవణ ద్వాదశీ రోజున, అలాగే భాద్రపద కృష్ణపక్ష ద్వితీయ నాడూ (ఇది ఆచరించాలి).

Verse 47

माघस्य शुक्लसप्तम्यां नवम्यामाश्विनस्य च । परिवेषं गते सूर्ये श्रोत्रिये गृहमागते ॥ ४७ ॥

మాఘ శుక్ల సప్తమి నాడు, అలాగే ఆశ్విన నవమి నాడు—సూర్యునికి పరివేషం (హాలో) కనిపించినప్పుడు, మరియు శ్రోత్రియ బ్రాహ్మణుడు ఇంటికి వచ్చినప్పుడు—(ఇవి విశేష పుణ్యకాలాలు).

Verse 48

बंधिते ब्रह्मणे चैव प्रवृद्धकलहे तथा । संध्यायां गर्जिते मेघे ह्यकाले परिवर्षणे ॥ ४८ ॥

బ్రాహ్మణుడు బంధించబడినప్పుడు, కలహం అత్యంతంగా పెరిగినప్పుడు, సంధ్య వేళ మేఘాలు గర్జించినప్పుడు, మరియు కాలం కానప్పుడు వర్షం కురిసినప్పుడు—ఇవి అపశకున సూచక స్థితులు.

Verse 49

उल्काशनिप्रपाते च तथा विप्रेऽवमानिते । मन्वादिषु च देवर्षे युगादिषु चतुर्ष्वपि ॥ ४९ ॥

హే దేవర్షీ! ఉల్కాపాతం లేదా వజ్రపాతం జరిగినప్పుడు, అలాగే బ్రాహ్మణుని అవమానించినప్పుడు; మన్వంతర ఆరంభంలోను, నాలుగు యుగాల ఆరంభాల్లోను—ధర్మంలో విశేష జాగ్రత్తతో విధివిధానంగా కర్మలు ఆచరించవలెను.

Verse 50

नाधीयीत द्विजः कश्चित्सर्वकर्मफलोत्सुकः । तृतीया प्राधवे शुक्ला भाद्रे कृष्णा त्रयोदशी ॥ ५० ॥

ఏ ద్విజుడూ సమస్త కర్మఫలాలపై ఆతురతతో శాస్త్రాధ్యయనం చేయకూడదు. అలాగే ప్రాధవ మాస శుక్ల తృతీయ, భాద్ర మాస కృష్ణ త్రయోదశి రోజుల్లో కూడా అధ్యయనం వర్జ్యము.

Verse 51

कार्त्तिके नवमी शुद्धा माघे पंचदशी तिथिः । एता युगाद्याः कथिता दत्तस्याक्षयकारिकाः ॥ ५१ ॥

కార్తీకంలో శుద్ధ నవమి, మాఘంలో పంచదశి తిథి—ఇవే ‘యుగాది’ దినములని చెప్పబడినవి; ఈ సందర్భాలలో ఇచ్చిన దానం అక్షయ పుణ్యాన్ని కలిగిస్తుంది.

Verse 52

मन्वादींश्च प्रवक्ष्यामि श्रृणुष्व सुसमाहितः । अक्षयुक्छुक्लनवमी कार्तिके द्वादशी सिता ॥ ५२ ॥

ఇప్పుడు నేను మనువులు మొదలైనవాటిని వివరిస్తాను—నీవు పూర్తిగా ఏకాగ్రతతో వినుము. శుక్ల పక్ష నవమి ‘అక్షయుక్’ అని ప్రసిద్ధి; అలాగే కార్తీకంలో కృష్ణ పక్ష ద్వాదశి కూడా విశేషంగా పేర్కొనబడింది.

Verse 53

तृतीया चैत्रमासस्य तथा भाद्रपदस्य च । आषाढशुक्लदशमी सिता माघस्य सप्तमी ॥ ५३ ॥

చైత్ర మాస తృతీయ, అలాగే భాద్రపద మాస తృతీయ; ఆషాఢ శుక్ల దశమి; మరియు మాఘ శుక్ల సప్తమి—ఈ తిథులు ధర్మానుష్ఠానాలకు శుభములుగా ప్రకటించబడ్డాయి.

Verse 54

श्रावणस्याष्टमी कृष्णा तथाषाढी च पूर्णमा । फाल्गुनस्य त्वमावास्या पौषस्यैकादशी सिता ॥ ५४ ॥

శ్రావణ మాసంలోని కృష్ణాష్టమి, ఆషాఢ పౌర్ణమి, ఫాల్గుణ అమావాస్య, మరియు పౌష శుక్ల ఏకాదశి—ఇవి ధర్మానుష్ఠానానికి విశేష పుణ్యతిథులుగా చెప్పబడినవి।

Verse 55

कार्तिकी फाल्गुनी चैत्रीं ज्यैष्ठी पंचदशी सिता । मन्वादयः समाख्याता दत्तस्याक्षयकारिकाः ॥ ५५ ॥

కార్తిక, ఫాల్గుణ, చైత్ర, జ్యేష్ఠ మాసాల శుక్ల పంచదశి (పౌర్ణమి) మరియు మన్వాది దినాలు—ఇవి దానానికి అక్షయ ఫలాన్ని కలిగించేవని ప్రకటించబడ్డాయి।

Verse 56

द्विजैः श्रद्धं चकर्त्तव्यं मन्वादिषु युगादिषु । श्राद्धे निमंत्रिते चैवग्रहणे चंद्रसूर्ययोः ॥ ५६ ॥

మన్వాది, యుగాది సందర్భాలలో ద్విజులు శ్రాద్ధం చేయవలెను; అలాగే శ్రాద్ధానికి ఆహ్వానించబడినప్పుడు, మరియు చంద్ర-సూర్య గ్రహణ సమయములో కూడా శ్రాద్ధకర్మ ఆచరించవలెను।

Verse 57

अयनद्वितये चैव तथा भूकंपने मुने । गलग्रहे दुर्द्दिने च नाधीयीत कदाचन ॥ ५७ ॥

మునివర్యా, రెండు అయన సంధికాలాలలో, భూకంప సమయంలో, గొంతు వ్యాధి ఉన్నప్పుడు, మరియు తీవ్రమైన దుర్దినంలో ఎప్పటికీ వేదాధ్యయనం చేయకూడదు।

Verse 58

एवमादिषु सर्वेषु अनध्यायेषु नारद । अधीयतां सुमूढानांप्रजांप्रज्ञांयशः श्रियम् ॥ ५८ ॥

హే నారదా, ఇలాంటి అన్ని అనధ్యాయ సందర్భాలలో కూడా అత్యంత మూర్ఖులు అధ్యయనం చేస్తే, వారు సంతానం, బుద్ధి, యశస్సు మరియు శ్రీ—ఇవన్నీ కోల్పోతారు।

Verse 59

आयुष्यं बलमारोग्यं निकृंतति यमः स्वयम् । अनध्याये तु योऽधीते तं विद्याद्वब्रह्मघातकम् ॥ ५९ ॥

యముడు స్వయంగా ఆయుష్యము, బలము, ఆరోగ్యమును కత్తిరిస్తాడు. అనధ్యాయ సమయంలో చదివేవాడు బ్రహ్మహత్యాపాపికి సమానుడని తెలుసుకో॥

Verse 60

न तं संभाषयेद्विप्रन तेन सह संवसेत् । कुंडगोलकयोः केचिज्जडादीनां च नारद ॥ ६० ॥

బ్రాహ్మణుడు అతనితో మాటలాడకూడదు, అతనితో కలిసి నివసించకూడదు. ఓ నారదా, కొందరు కుండ-గోలకులకూ, జడబుద్ధులకూ ఇదే నియమమని చెబుతారు॥

Verse 61

वदंति चोपनयनं तत्पुत्रादिषु केचन । अनधीत्य तु यो वेदमन्त्रय कुरुते श्रमम् ॥ ६१ ॥

కొందరు కుమారులు మొదలైనవారికీ ఉపనయనం చేయాలని అంటారు. కానీ సరిగా అధ్యయనం చేయకుండానే వేదమంత్ర జపంలో శ్రమపడేవాడు వృథా శ్రమపడుతున్నాడు॥

Verse 62

शूद्रतुल्यः स विज्ञेयो नरकस्य प्रियोऽतिथिः । अनधीतश्रुतिर्विप्र आचार प्रतिपद्यते ॥ ६२ ॥

శ్రుతిని అధ్యయనం చేయని బ్రాహ్మణుడు శూద్రసమానుడు, నరకానికి ప్రియ అతిథి అని తెలుసుకోవాలి. అయినా అతడు ఆచారపు బాహ్య రూపాన్ని అనుసరిస్తాడు॥

Verse 63

नाचारफलमान्पोति यथा शूद्रस्तथैव सः । नित्यं नैमित्तिकं काम्यं यच्चान्यत्कर्म वैदिकम् ॥ ६३ ॥

అతడు శూద్రునిలాగే ఆచారఫలాన్ని పొందడు. నిత్య, నైమిత్తిక, కామ్యమో లేదా ఇతర ఏ వైదిక కర్మ ఫలమూ అతనికి లభించదు॥

Verse 64

अनधीतस्य विप्रस्य सर्वं भवति निष्फलम् । शब्दब्रह्ममयो विष्णुर्वेदः साक्षाद्धारि स्मृकतः ॥ ६४ ॥

వేదాధ్యయనం చేయని బ్రాహ్మణునికి సమస్తమూ నిష్ఫలమవుతుంది. విష్ణువు శబ్దబ్రహ్మస్వరూపుడు; వేదము సాక్షాత్తు హరియే అని స్మరించబడుతుంది.

Verse 65

वेदाध्यायी ततो विप्रः सर्वान्कामानवाप्नुयात् ॥ ६५ ॥

కాబట్టి వేదాధ్యయనంలో నిమగ్నుడైన బ్రాహ్మణుడు సమస్త కావలసిన ఫలాలను పొందుతాడు.