Dharmopadeśa-Śānti: Rules of Impurity, Expiations, and Ancestor Rites

Verse 1

धर्मराज उवाच । श्रुतिस्मृत्युदितं धर्मं वर्णानामनुपूर्वशः । प्रब्रवीमि नृपश्रेष्ट तं श्रृणुष्व समाहितः ॥ १ ॥

ధర్మరాజు పలికెను—ఓ నృపశ్రేష్ఠా! శ్రుతి-స్మృతులలో చెప్పబడిన వర్ణధర్మాన్ని క్రమంగా నేను వివరిస్తాను; నీవు సమాహితచిత్తంతో వినుము.

Verse 2

यो भुञ्जानोऽशुचिं वापि चाण्डालं पतितं स्पृशेत् । क्रोधादज्ञानतो वापिं तस्य वक्ष्यामि निष्कृतिम् ॥ २ ॥

ఎవరైనా భోజనం చేస్తూ అపవిత్రుడిని గానీ, చాండాలుడిని గానీ, పతితుడిని గానీ స్పర్శిస్తే—కోపంతో అయినా అజ్ఞానంతో అయినా—ఆ కర్మకు ప్రాయశ్చిత్తమైన నిష్కృతిని నేను చెప్పుదును.

Verse 3

त्रिरात्रं वाथ षड्रात्रं यथासंख्यं समाचरेत् । स्नानं त्रिषवणं विप्रपञ्चगव्येन शुध्यति ॥ ३ ॥

యథాక్రమంగా మూడు రాత్రులు లేదా ఆరు రాత్రులు ప్రాయశ్చిత్తం ఆచరించాలి. ప్రాతః‑మధ్యాహ్న‑సాయంకాల త్రిసంధ్య స్నానంతో బ్రాహ్మణుడు పంచగవ్య సేవన/ప్రయోగంతో శుద్ధి పొందును।

Verse 4

भुञ्जानस्य तु विप्रस्य कदाचिजत्स्त्रवते गुदम् । उच्छिष्टत्वेऽशुचित्वे च तस्य शुद्धिं वदामि ते ॥ ४ ॥

కానీ భోజనం చేస్తున్న బ్రాహ్మణునికి ఎప్పుడైనా గుదమునుండి స్రావం కలిగితే, అతడు ఉచ్ఛిష్టదోషంతో కూడి అశుచియగును. అతని శుద్ధి విధానాన్ని నీకు చెప్పుదును।

Verse 5

पूर्वं कृत्वा द्विजः शौचं पश्चादप उपस्पृशेत् । अहोरात्रोषितो भूत्वा पञ्चगव्येन शुध्यति ॥ ५ ॥

ముందుగా ద్విజుడు శౌచం చేసి, తరువాత ఆచమనార్థం జలాన్ని స్పర్శించాలి. ఒక పగలు‑రాత్రి అశుచిగా ఉన్నచో, పంచగవ్యంతో శుద్ధి పొందును।

Verse 6

निगिरन्यदि मेहेत भुक्त्वा वा मेहने कृते । अहोरात्रोषितो भूत्वा जुहुयात्सर्पिषाऽनलम् ॥ ६ ॥

మింగుతున్నప్పుడు మూత్రం పోయినా, లేదా భోజనం చేసిన తరువాత మూత్రం చేసినా, ఒక పగలు‑రాత్రి ఉపవాస/నియమంతో ఉండి, నెయ్యితో అగ్నిలో ఆహుతి సమర్పించాలి—ఇదే ప్రాయశ్చిత్తం।

Verse 7

यदा भोजनकाले स्यादशुचिर्ब्राह्मणः क्वचित् । भूमौ निधाय तं ग्रासं स्नात्वा शुद्धिमवान्पुयात् ॥ ७ ॥

భోజన సమయంలో బ్రాహ్మణుడు ఏ కారణంతోనైనా అశుచిగా అయితే, ఆ ముద్దను నేలపై ఉంచాలి; తరువాత స్నానం చేసి శుద్ధుడై తిరిగి వచ్చి భోజనం చేయాలి।

Verse 8

भक्षयित्वा तु तद् आसमुपवालेन शुद्ध्यति । अशित्वा चैव तत्सर्वं त्रिरात्रमशुचिर्भवेत् ॥ ८ ॥

ఆ ఆహారాన్ని తిన్నచో ఉపవాసం ద్వారా శుద్ధి కలుగుతుంది; కాని దానిని పూర్తిగా తిన్నవాడు మూడు రాత్రులు అశౌచిగా ఉంటాడు।

Verse 9

अश्रतश्चेद्वमिः स्याद्वै ह्यस्वस्थस्त्रिश्रतं जपेत् । स्वस्थस्त्रीणि सहस्त्राणि गायत्र्याः शोधनं परम् ॥ ९ ॥

భోజనం చేసిన తరువాత వాంతి అయితే, అస్వస్థుడైతే గాయత్రీని మూడు వందల సార్లు జపించాలి. ఆరోగ్యంగా ఉంటే మూడు వేల సార్లు—ఇదే గాయత్రీ ద్వారా పరమ శోధనం।

Verse 10

चाण्डालैः श्वपर्चैः स्पृष्टो विण्मूत्रे च कृते द्विजः ॥ १० ॥

చాండాలుడు లేదా శ్వపచుడు తాకితే, అలాగే మలం-మూత్రాల స్పర్శ కలిగితే, ద్విజుడు అశుచిగా అవుతాడని ధర్మవిదులు చెప్పారు।

Verse 11

त्रिरात्रं तु प्रकुर्वीत भुक्तोच्छिष्टः षडाचरेत् । उदक्यां सूतिकांवापि संस्पृशेदन्त्यजो यदि ॥ ११ ॥

అంత్యజుడు రజస్వలిని లేదా సూతికను తాకితే మూడు రాత్రులు అశౌచం పాటించాలి; భుక్త-ఉచ్ఛిష్ట స్థితిలో ఉన్నవారిని తాకితే ఆరు రాత్రులు ఆచరించాలి।

Verse 12

त्रिरात्रेण विशुद्धिः स्यादिति शातातपोऽब्रवीत् । रजस्वला तु संस्पृष्टा श्वभिर्मातङ्गवायसैः ॥ १२ ॥

శాతాతపుడు ఇలా అన్నాడు—“మూడు రాత్రుల్లో శుద్ధి కలుగుతుంది.” రజస్వలిని కుక్కలు, చాండాలుడు (మాతంగ) లేదా కాకులు తాకితే అశౌచం కలుగుతుంది।

Verse 13

निराहारा शुचिस्तिष्टेत्काले स्नानेन शुद्ध्यति । रजस्वले यदा नार्यावन्योन्यं स्पृशतः क्वचित् ॥ १३ ॥

నిరాహారంగా ఉండి శుచిగా నిర్ణీత కాలంలో నిలవాలి; తగిన సమయంలో స్నానంతో శుద్ధి కలుగుతుంది. రజస్వల స్త్రీ ఉన్నప్పుడు ఎప్పుడైనా స్త్రీలు పరస్పరం స్పర్శించుకుంటే, శాస్త్రోక్త శౌచం ఆచరించాలి॥१३॥

Verse 14

शुद्धेते ब्रह्मकूर्चेन ब्रह्मकूर्चेन चोपरि । उच्छिष्टेन च संस्पृष्टो यो न स्नानं समाचरेत् ॥ १४ ॥

బ్రహ్మకూర్చ వ్రతంతో శుద్ధుడై, మరల పైగా బ్రహ్మకూర్చతో శుద్ధుడైనప్పటికీ—ఉచ్ఛిష్ట (జూఠ/అశుద్ధ అవశేష) స్పర్శతో దూషితుడై స్నానం విధిగా ఆచరించని వాడు శుద్ధుడని భావించరాదు॥१४॥

Verse 15

ऋतौ तु गर्भं शङ्कित्वा स्नानं मैथुनिनः स्मृतम् । अनॄतौ तु स्त्रियं गत्वा शौचं मूत्रपुरीषवत् ॥ १५ ॥

స్త్రీ ఋతుకాలంలో సంభోగం జరిగితే గర్భసంభావనను భావించి తరువాత స్నానం చేయాలి—ఇది మైథునినులకు స్మృతి నియమం. కానీ ఋతువు కానప్పుడు స్త్రీని ఆశ్రయిస్తే, మూత్ర-పురీషాల తరువాత చేసే శౌచంలాగ శౌచం విధేయం॥१५॥

Verse 16

उभावप्यशुची स्यातां दम्पती याभसंगतौ । शयनादुत्थिता नारी शुचिः स्यादशुचिः पुमान् ॥ १६ ॥

అశాస్త్రీయ (యాభ) సంగమంలో దంపతులు ఇద్దరూ అశుచులు అవుతారు. అయితే నిద్ర నుండి లేచిన తరువాత స్త్రీ శుచిగా భావించబడుతుంది, పురుషుడు మాత్రం అశుచిగా భావించబడతాడు॥१६॥

Verse 17

भर्त्तुः शरीरशुश्रूषां दौरात्म्यादप्रकुर्वती । दण्ड्या द्वादशकं नारी वर्षं त्याज्या धनं विना ॥ १७ ॥

దుష్ట ఉద్దేశంతో భర్త శరీర సేవ-శుశ్రూష చేయని స్త్రీకి పన్నెండు (దండ-ఏకకాలు) శిక్ష విధించాలి. అయినా ఆమె మారకపోతే, ధనం ఇవ్వకుండా ఒక సంవత్సరం ఆమెను త్యజించాలి॥१७॥

Verse 18

त्यजन्तो पतितान्बन्धून्दण्ड्यानुत्तमसाहसम् । पिता हि पतितः कामं न तु माता कदाचन ॥ १८ ॥

శిక్షార్హులైన పతిత బంధువులను విడిచిపెట్టే వారు ఘోరమైన తప్పు చేస్తారు. తండ్రి పతితుడు కావచ్చునేమో కానీ, తల్లి ఎప్పుడూ పతితురాలు కాదు.

Verse 19

आत्मानं घातयेद्यस्तु रज्ज्वादिभिरुपक्रमैः । मृते मेध्येन लेत्पव्यो जीवतो द्विशतं दमः ॥ १९ ॥

తాడు మొదలైన వాటితో ఆత్మహత్యకు పాల్పడేవాడు మరణిస్తే పవిత్రమైన లేపనం పూయాలి; బ్రతికి ఉంటే రెండు వందల పణాల జరిమానా విధించాలి.

Verse 20

दण्ड्यास्तत्पुत्रमित्राणि प्रत्येकं पाणिकं दमम् । प्रायश्चित्तं ततः कुर्युर्यथाशास्त्रप्रचोदितम् ॥ २० ॥

అతని కుమారులు మరియు మిత్రులకు ఒక్కొక్కరికి ఒక పణం చొప్పున జరిమానా విధించాలి. ఆ తర్వాత వారు శాస్త్రోక్తంగా ప్రాయశ్చిత్తం చేసుకోవాలి.

Verse 21

जलाग्न्युद्वन्धनभ्रष्टाः प्रव्रज्यानाशकच्युताः । विषप्रपतनध्वस्ताः शस्त्रघातहताश्च ये ॥ २१ ॥

నీరు, అగ్ని, ఉరి, సన్యాస భ్రష్టులు, ఉపవాస వ్రతం నుండి జారినవారు, విషం, ఎత్తు నుండి పడటం మరియు ఆయుధాల దెబ్బల వల్ల మరణించిన వారు.

Verse 22

न चैते प्रव्रत्यवसिताः सर्वलोकबहिष्कृताः । चान्द्रायणेन शुद्ध्यंन्ति तत्पकृच्छ्रद्वयेन वा ॥ २२ ॥

వీరిని శాశ్వతంగా పతితులుగా గానీ, సమాజం నుండి వెలివేయబడిన వారిగా గానీ భావించకూడదు. చాంద్రాయణ వ్రతం లేదా రెండు కృచ్ఛ్ర వ్రతాల ద్వారా వారు శుద్ధి పొందుతారు.

Verse 23

उभयावसितः पापश्यामच्छबलकाच्च्युतः । चान्द्रायणाभ्यां शुद्ध्येत दत्त्वा धेनुं तथा वृषम् ॥ २३ ॥

‘ఉభయావసిత’ అనే దోషంలో పడిపోయి, ‘పాపశ్యామ’ మరియు ‘ఛ్ఛబల’ అనే పాపకర్మాలలో చ్యుతుడైనవాడు, రెండు చాంద్రాయణ వ్రతాలు ఆచరించి, గోవును మరియు వృషభాన్ని దానం చేయుటచేత శుద్ధి పొందును।

Verse 24

स्वश्रृगालप्लवङ्गाद्यैर्मानुषैश्च रतिं विना । स्पृष्टः स्त्रात्वा शुचिः सद्यो दिवा संध्यासु रात्रिषु ॥ २४ ॥

కుక్క, నక్క, కోతి మొదలైనవాటిచేత గాని, లేదా మనిషిచేత గాని (కామసంబంధం లేకుండా) స్పర్శించబడితే, స్నానం చేసిన వెంటనే శుచిగా అవుతాడు—పగలు, సంధ్యాకాలాల్లో, రాత్రిలోనూ।

Verse 25

अज्ञानाद्वा तु यो भुक्त्वा चाण्डालान्नं कथंचन । गोमूत्रयावकाहारो मासार्द्धेन विशुद्ध्यति ॥ २५ ॥

అజ్ఞానవశాత్తు ఎవడైనా ఏ విధంగానైనా చాండాలుని అన్నం తినివేస్తే, గోమూత్రం మరియు యావక (యవాహారం) మాత్రమే తీసుకుంటూ అర్ధమాసంలో శుద్ధి పొందుతాడు।

Verse 26

गोब्राह्मणगृहं दग्ध्वा मृतं चोद्वन्धनादिना । पाशं छित्वा तथा तस्य कृच्छ्रमेकं चरेद्दिजः ॥ २६ ॥

గోశాలనో లేదా బ్రాహ్మణుని గృహాన్నో దహనం చేసి, ఉరితీయడం మొదలైన విధానాలతో మరణం కలిగించి, అలాగే ఆ పాశాన్ని (తాడు/ఉరి) కోసినవాడు—ద్విజుడు ఒక కృచ్ఛ్ర ప్రాయశ్చిత్తం ఆచరించవలెను।

Verse 27

चाण्डालपुल्पसानां च भुक्त्वा हत्वा च योषितम् । कृच्छ्रार्ध्दमाचरेज्ज्ञानादज्ञानादैन्दवद्वयम् ॥ २७ ॥

చాండాలుల లేదా పుల్పసుల అన్నం తిని, లేదా స్త్రీని హతమార్చి—తెలిసి చేసినా తెలియక చేసినా—కృచ్ఛ్ర ప్రాయశ్చిత్తంలో అర్ధభాగం ఆచరించాలి; అలాగే రెండు ఐందవ (చంద్రసంబంధ) వ్రతాలు కూడా పాటించాలి।

Verse 28

कोपालिकान्नभोक्तॄणां तन्नारीगामिनां तथा । अगम्यागमने विप्रो मद्यगो मांसभक्षणे ॥ २८ ॥

కాపాలికుల అన్నం భక్షించుటవలన, వారి స్త్రీలతో సంగమించుటవలన, నిషిద్ధ స్త్రీతో గమనం చేయుటవలన, మద్యపానం మరియు మాంసభక్షణం వలన బ్రాహ్మణుడు ఘోరంగా పతితుడగును।

Verse 29

तपत्कृच्छ्रपरिक्षिप्तो मौर्वीहोमेन शुद्ध्यति । महापातककर्त्तारश्चत्वारोऽथ विशेषतः ॥ २९ ॥

తపత్‌కృచ్ఛ్ర అనే ఘోర ప్రాయశ్చిత్తంతో బాధితుడైన వాడు మౌర్వీ-హోమం ద్వారా శుద్ధి పొందుతాడు; ప్రత్యేకంగా మహాపాతక కర్తలు నాలుగు విధాలుగా చెప్పబడ్డారు।

Verse 30

अग्निं प्रविश्य शुद्ध्यन्तिस्थित्वा वा महति क्रतौ । रहस्यकरणोऽप्येवं मासमभ्यस्य पूरुषः ॥ ३० ॥

పవిత్ర అగ్నిలో ప్రవేశించుటవలన శుద్ధి కలుగుతుంది; లేదా మహత్తర వైదిక క్రతువులో నిలిచి సేవచేయుటవలన కూడ. అలాగే రహస్య అపరాధం చేసినవాడుకూడ ఒక నెలపాటు నియమాన్ని అభ్యసిస్తే శుద్ధుడగును।

Verse 31

अघमर्षणसूक्तं वा शुद्ध्येदन्तर्जले जपन् । रजकश्चर्मकारश्च नटो बुरुड एव च ॥ ३१ ॥

లేదా నీటిలో నిలబడి అఘమర్షణ సూక్తాన్ని జపిస్తే శుద్ధి కలుగుతుంది—రజకుడు, చర్మకారుడు, నటుడు మరియు బురుడుడుకూడా।

Verse 32

कैवर्त्तमेदभिल्लाश्व सत्पैते ह्यन्त्यजाः स्मृताः । भुक्त्वा चैषां स्त्रियो गत्वा पीत्वा यः प्रतिगृह्यते ॥ ३२ ॥

కైవర్త, మేద, భిల్ల, అశ్వ, సత్పైత—ఇవన్నీ అంత్యజులుగా స్మరించబడ్డాయి. ఎవడు వారి అన్నం తింటాడో, వారి స్త్రీల వద్దకు వెళ్తాడో, లేదా వారితో కలిసి త్రాగి వారి దానం/ఆతిథ్యం స్వీకరిస్తాడో, అతడు దోషభాగి అవుతాడు।

Verse 33

कृच्छ्रार्द्धमाचरेज्ज्ञानादैन्दवद्वयम् । मातरं गुरुपत्नीं च दुहितृभगिनीस्नुषाः ॥ ३३ ॥

తెలిసి కూడా తల్లి, గురుపత్ని, కుమార్తె, సోదరి లేదా కోడలితో సంభోగించినచో, అతడు అర్ధ కృచ్ఛ్ర వ్రతము మరియు రెండు ఐందవ ఉపవాసాలను ఆచరించాలి.

Verse 34

संगम्य प्रविशेदग्निं नान्याशुद्धिर्विधीयते । राज्ञीं प्रव्रजितां धात्रीं तथावर्णोत्तमामपि ॥ ३४ ॥

రాణి, సన్యాసిని, దాది లేదా ఉన్నత వర్ణపు స్త్రీతో సంగమించినచో, అగ్ని ప్రవేశం చేయాలి; దీనికి వేరే శుద్ధి మార్గం లేదు.

Verse 35

गत्वाकृच्छ्रद्वयं कुर्यात्सगोत्रामभिगम्य च । अमूषु पितृगोत्रासु मातृगोत्रगतासु च ॥ ३५ ॥

సగోత్ర స్త్రీతో, ఆమె పితృ గోత్రానికి లేదా మాతృ గోత్రానికి చెందినదైనా సరే, సంగమించినచో రెండు కృచ్ఛ్ర వ్రతాలను ఆచరించాలి.

Verse 36

परदारेषु सर्वेषु कृच्छ्रार्द्धं तपनं चरेत् । वेश्याभिगमने पापं व्यपोहन्ति द्विजास्तथा ॥ ३६ ॥

పరస్త్రీతో సంగమించినచో అర్ధ కృచ్ఛ్ర మరియు తపన వ్రతాలను ఆచరించాలి. వేశ్యాగమన పాపాన్ని కూడా ద్విజులు ఇదే విధంగా పోగొట్టుకుంటారు.

Verse 37

पीत्वा सकृत्सुतत्पं च पञ्चरात्रं कुशोदकम् । गुरुतल्पगतो कुर्याद्रबाह्मणो विधिवद्रूतम् ॥ ३७ ॥

గురుపత్నిని పొందిన బ్రాహ్మణుడు ఒకసారి సుతప్త ద్రవాన్ని త్రాగి, ఐదు రాత్రులు కుशोదకాన్ని (దర్భ నీరు) సేవించి విధిपूर्वक వ్రతాన్ని ఆచరించాలి.

Verse 38

गोन्घस्य केचिदिच्छन्ति केचिच्चैवावकीर्णिनः । दण्डादूर्ध्वं प्रहारेण यस्तु गां विनिपातयेत् ॥ ३८ ॥

కొంతమంది గోహత్యకు ‘గోంఘా’ అనే ప్రాయశ్చిత్తాన్ని చెబుతారు; మరికొందరు ‘అవకీర్ణిన’ ప్రాయశ్చిత్తాన్ని పేర్కొంటారు. అయితే దండపు పరిమితిని మించి దెబ్బకొట్టి ఆవును కూల్చివేసినవాడు ఘోరాపరాధానికి పాత్రుడు; అతడు ఆ ప్రాయశ్చిత్తమే ఆచరించాలి.

Verse 39

द्विगुणं गोव्रतं तस्य प्रायश्चितं विशोधयेत् । अङ्गुष्टमात्रस्थूलस्तु बाहुमात्रप्रमाणकः ॥ ३९ ॥

ఆ దోషశుద్ధికి ద్విగుణంగా ‘గోవ్రతం’ ఆచరించి ప్రాయశ్చిత్తం చేయాలి. నిర్ణీత దండం/పరికరం బొటనవేలు మందంతో, మోచేతి నుంచి మణికట్టు వరకూ (బాహుమాత్ర) పొడవుతో ఉండాలి.

Verse 40

सार्द्रकस्सपालाश्च गोदण्डः परिकीर्त्तितः । गवां निपातने चैव गर्भोऽपि संभवेद्यदि ॥ ४० ॥

తేమగల కఱ్ఱతో పాటు పలాశ కఱ్ఱతో చేసిన దండాన్ని ‘గో-దండం’ అని ప్రకటించారు. అలాగే పశువులను కూల్చే/కొట్టే సమయంలో గర్భస్రావం కూడా జరిగితే, అది కూడా ఆ దోషంలోనే చేరుతుంది.

Verse 41

एकैकशश्वरेत्कृच्छ्रं एषा गोन्घस्य निष्कृतिः । बन्धने रोधने चैव पोषणे वा गवां रुजाम् ॥ ४१ ॥

ప్రతి (ఆవు విషయంలో) ఒక్కొక్కటిగా ‘కృచ్ఛ్ర’ తపస్సు చేయాలి; ఇదే గోపీడ (గోంఘ) పాపానికి ప్రాయశ్చిత్తం. ఆవును కట్టివేయడం, నిర్బంధించడం, లేదా ఆవుల రోగాలకు పోషణ/చికిత్స చేయకపోవడం—ఇవన్నీ కూడా ఈ దోషంలోనే వస్తాయి.

Verse 42

संपद्यते चेन्मरणं निमित्तेनैव लिप्यते । मूर्च्छितः पतितो वापि दण्डेनाभिहतस्ततः ॥ ४२ ॥

మరణం సంభవిస్తే, దోషం తక్షణ కారణం ప్రకారమే లెక్కించబడుతుంది. అతడు మూర్ఛపోయి ఉన్నా, పడిపోయి ఉన్నా, లేదా తరువాత దండంతో కొట్టబడినా—బాధ్యత ఆ ప్రత్యేక నిమిత్తం ప్రకారమే నిర్ణయించబడుతుంది.

Verse 43

उत्थाय षट्पदं गच्छेत्सप्त पञ्चदशापि वा । ग्रासं वा यदि गृह्णीयात्तोयं वापि पिबेद्यदि ॥ ४३ ॥

ఎవరైనా లేచి ఆరు అడుగులు—లేదా ఏడు, ఇంకా పదిహేను కూడా—నడిచినా, లేదా ఒక ముద్ద ఆహారం తీసుకున్నా, లేదా నీరు తాగినా, ఆ నియమం/వ్రతం భంగమైందిగా భావించి విధిప్రకారం మళ్లీ ప్రారంభించాలి।

Verse 44

सर्वव्याधिप्रनष्टानां प्रायश्चित्तं न विद्यते । कष्टलोष्टाश्मभिर्गावः शस्त्रैर्वा निहता यदि ॥ ४४ ॥

సర్వ విధాల ఘోర వ్యాధులతో నాశనప్రాయులైనవారికి ప్రాయశ్చిత్తం చెప్పబడలేదు—ప్రత్యేకంగా గోవులను కట్టె, మట్టి ముద్ద, రాయి లేదా శస్త్రంతో చంపినట్లయితే।

Verse 45

प्रायश्चित्तं स्मृतं तत्र शस्त्रे शस्त्रे निगद्यते । काष्टे सान्तपनं प्रोक्तं प्राजापत्यं तु लोष्टके ॥ ४५ ॥

ఆ సందర్భంలో శస్త్రం శస్త్రానికి తగినట్లుగా ప్రాయశ్చిత్తం వేరువేరుగా చెప్పబడింది. కట్టె వల్ల (హింస) అయితే సాంతపన, మట్టి ముద్ద వల్ల అయితే ప్రాజాపత్య ప్రాయశ్చిత్తం విధించబడింది।

Verse 46

तप्तकृच्छ्रं तु पाषाणे शस्त्रे चाप्यतिकृच्छ्रकम् । औषधं स्नेहमाहारं दद्याद्गोब्राह्मणेषु च ॥ ४६ ॥

రాయి సంబంధిత అపరాధానికి తప్తకృచ్ఛ్రం, శస్త్ర సంబంధిత అపరాధానికి మరింత కఠినమైన అతికృచ్ఛ్రం ఆచరించాలి. అలాగే ఔషధం, నెయ్యి వంటి స్నేహద్రవ్యాలు, ఆహారం దానం—ప్రత్యేకంగా గోవులకు, బ్రాహ్మణులకు—ఇవ్వాలి।

Verse 47

दीयमाने विपत्तिः स्यात्प्रायश्चित्तं तदा नहि । तैलभेषजपाने च भेषजानां च भक्षणे ॥ ४७ ॥

దానం/అర్పణం ఇస్తున్నప్పుడు ఏదైనా అపద కలిగితే, అప్పుడు ప్రాయశ్చిత్తం అవసరం లేదు. అలాగే నూనె లేదా ఔషధ పానంలో, మరియు ఔషధాలను భక్షించడంలో కూడా ప్రాయశ్చిత్తం చెప్పబడలేదు।

Verse 48

निशल्यकरणे चैव प्रायश्चित्तं न विद्यते । वत्सानां कण्ठबन्धेन क्रिययाभेषजेन तु ॥ ४८ ॥

నిశల్యకరణ కార్యానికి ప్రాయశ్చిత్తం విధించబడలేదు; దూడల విషయంలో కంఠబంధనం వంటి ప్రాయోగిక చర్యలతోను, ఔషధంతోను చికిత్స చేయవలెను।

Verse 49

सायं संगोपनार्थं च त्वदोषो रोषबन्धयोः । पादे चैवास्य रोमाणि द्विपादे श्मश्रु केवलम् ॥ ४९ ॥

సాయంకాలంలో రక్షణార్థం గోపనం చేయుట విధేయం; కాని నీ దోషం క్రోధములోను, వైరబంధములోను ఉంది. అతని దేహంలో—పాదాలలో రోమాలు, ద్విపాద మనుష్యునికి మాత్రం కేవలం శ్మశ్రువే.

Verse 50

त्रिपादे तु शिखावर्तं मूले सर्वं समाचरेत् । सर्वान्केशान्समुद्धृत्य छेदयेदङ्गुलद्वयम् ॥ ५० ॥

శిరస్సు తృతీయ భాగమందు శిఖావర్తాన్ని మూలమందే సమ్యకుగా ఏర్పాటు చేయవలెను. సమస్త కేశాలను ఏకత్రం చేసి రెండు వేళ్ల ప్రమాణమంత మిగిలేలా కత్తిరించవలెను।

Verse 51

एवमेव तु नारीणां मुण्डनं शिरसः स्मृतम् । न स्त्रिया वपनं कार्यं न च वीरासनं स्मृतम् ॥ ५१ ॥

ఇదేవిధంగా స్త్రీలకు శిరోముండనం స్మృతిలో చెప్పబడింది. అయితే స్త్రీ సంపూర్ణ వపనం (నిత్యాచారంగా) చేయకూడదు; ఆమెకు వీరాసనం కూడా విధేయం కాదు।

Verse 52

न च गोष्टे निवासोऽस्ति न गच्छन्तीमनुव्रजेत् । राजा वा राजपुत्रो वा ब्राह्मणो वा बहुश्रुतः ॥ ५२ ॥

గోశాలలో నివసించకూడదు; ఎక్కడికైనా వెళ్తున్న స్త్రీని అనుసరించకూడదు—రాజైనా, రాజపుత్రుడైనా, బహుశ్రుత బ్రాహ్మణుడైనా సరే।

Verse 53

अकृत्वा वपनं तेषां प्रायश्चित्तं विनिर्द्दिशेत् । केशानां रक्षणार्थं च द्विगुणं व्रतमादिशेत् ॥ ५३ ॥

వారు వపనం (ముండనం) చేయకపోతే, వారికి ప్రాయశ్చిత్తాన్ని విధించాలి; అలాగే కేశరక్షణార్థం ద్విగుణంగా వ్రతాన్ని ఆజ్ఞాపించాలి।

Verse 54

द्विगुणे गतु व्रते चीर्णे द्विगुणा व्रतदक्षिणा ॥ ५४ ॥

వ్రతాన్ని ద్విగుణంగా స్వీకరించి విధిపూర్వకంగా ఆచరించినప్పుడు, ఆ వ్రతదక్షిణ కూడా ద్విగుణంగా ఇవ్వాలి।

Verse 55

पापं न क्षीयते हन्तुर्दाता च नरकं व्रजेत् । अश्रौतस्मार्तविहितं प्रायश्चित्तं वदन्ति ये ॥ ५५ ॥

హంతకుని పాపం క్షీణించదు; ఆ కార్యానికి ఆజ్ఞ/అనుమతి ఇచ్చినవాడు నరకానికి వెళ్తాడు—శ్రుతి-స్మృతి విహితం కాని ప్రాయశ్చిత్తాలను చెప్పేవారు ఇలా అంటారు।

Verse 56

तान्धर्मविन्घकर्तॄंश्च राजा दण्डेन पीडयेत् । न चैतान्पीडयेद्राजा कथंचित्काममोहितः ॥ ५६ ॥

ధర్మానికి విఘ్నం కలిగించేవారిని రాజు దండంతో శిక్షించాలి; కానీ వ్యక్తిగత కామమోహంతో రాజు వారిని ఏ విధంగానూ శిక్షించకూడదు।

Verse 57

तत्पापं शतधाभूत्वा तमेव परिसर्पति । प्रायश्चित्ते ततश्चीर्णे कुर्याद्ब्राह्मणभोजनम् ॥ ५७ ॥

ఆ పాపం శతగుణమై అదే వ్యక్తిపై తిరిగి చేరుతుంది. కాబట్టి ప్రాయశ్చిత్తం ఆచరించిన తరువాత బ్రాహ్మణభోజనాన్ని ఏర్పాటు చేయాలి।

Verse 58

विंशतिर्गा वृषं चैकं दद्यात्तेषां च दक्षिणाम् । क्रिमिभिस्तृण संभूतैर्मक्षिकादिनिपातितैः ॥ ५८ ॥

ఇరవై గోవులను, ఒక వృషభాన్ని, అలాగే యథావిధిగా దక్షిణను దానం చేయాలి. గడ్డిలో పుట్టిన కృములు, ఈగలు మొదలైనవి పడటంవల్ల కలిగే దోషానికి ఇది ప్రాయశ్చిత్తమని చెప్పబడింది.

Verse 59

कृच्छ्रार्द्धं स प्रकुर्वीत शक्त्या दद्याच्च दक्षिणाम् । प्रायश्चित्तं च कृत्वा वै भोजयित्वा द्विजोत्तमान् ॥ ५९ ॥

అతడు అర్ధ-కృచ్ఛ్ర వ్రతాన్ని ఆచరించి, తన శక్తి మేరకు దక్షిణను ఇవ్వాలి. ప్రాయశ్చిత్తాన్ని సక్రమంగా చేసి, తరువాత శ్రేష్ఠ ద్విజులను (బ్రాహ్మణులను) భోజనమిచ్చాలి.

Verse 60

सुवर्णमानिकं दद्यात्ततः शुद्धिर्विधीयते । चाण्डालश्वपचैः स्पृष्टे निशि स्नानं विधीयते ॥ ६० ॥

నిర్దిష్ట పరిమాణంలో స్వర్ణాన్ని దానం చేయాలి; అప్పుడు శుద్ధి విధించబడుతుంది. చాండాలుడు లేదా శ్వపచుడు తాకినట్లయితే రాత్రి స్నానం చేయాలని విధి చెబుతుంది.

Verse 61

न वसेत्तत्र रात्रौ तु सद्यः स्नानेन शुद्ध्यति । वसेदथ यदा रात्रावज्ञानादविचक्षणः ॥ ६१ ॥

అక్కడ రాత్రి ఉండకూడదు; స్నానం చేస్తే వెంటనే శుద్ధి కలుగుతుంది. కానీ అవివేకి అజ్ఞానవశాత్తు రాత్రి అక్కడే ఉంటే, అతడు తక్షణమే స్నానం చేసి శుద్ధి పొందాలి.

Verse 62

तदा तस्य तु तत्पापं शतधा परिवर्तते । उद्गच्छन्ति च नक्षत्राण्युपरिष्टाच्च ये ग्रहाः ॥ ६२ ॥

అప్పుడు అతని ఆ పాపం వంద రెట్లు పెరుగుతుంది; పైభాగంలో సంచరించే నక్షత్రాలు మరియు గ్రహాలు కూడా (సాక్ష్యంగా) ఉదయిస్తాయి.

Verse 63

संस्पृष्टे रश्मिभिस्तेषामुदकस्नानमाचरेत् । याश्चान्तर्जलवल्मीकमूषिकोषरवर्त्मसु ॥ ६३ ॥

అవి (జలాలు) సూర్యకిరణాల స్పర్శ పొందినప్పుడు జలస్నానం ఆచరించాలి. అలాగే అంతర్జలప్రవాహ మార్గాలలో—పుట్టలు, ఎలుక బిళ్లు, ఉప్పు నేలలు, దారిబాటల మార్గాలలో—ఉన్న జలాల విషయంలో కూడా ఇదే విధి.

Verse 64

श्मशाने शौचशेषे च न ग्राह्याः सत्प मृत्तिकाः । इष्टापूर्तं तु कर्त्तव्यं ब्राह्मणेन प्रयत्नतः ॥ ६४ ॥

శ్మశానంలోనూ, శౌచక్రియ అనంతరం అపవిత్రత మిగిలి ఉన్నప్పుడు శుద్ధప్రయోగానికి ఉద్దేశించిన పవిత్ర మట్టిని గ్రహించరాదు. అయితే బ్రాహ్మణుడు ప్రయత్నపూర్వకంగా ఇష్టము మరియు పూర్తము—యజ్ఞాది పుణ్యకర్మలు, లోకహిత దానాలు—చేయవలెను.

Verse 65

इष्टेन लभते स्वर्गं मोक्षं पूर्त्तेन चान्पुयात् । वित्तक्षेपो भवेदिष्टं तडागं पूर्त्तमुच्यते ॥ ६५ ॥

ఇష్టకర్మల ద్వారా స్వర్గప్రాప్తి కలుగుతుంది; పూర్తకర్మల ద్వారా మోక్షప్రాప్తి కూడా సాధ్యమవుతుంది. యజ్ఞపూజల కోసం ధనవ్యయం ‘ఇష్టం’; తడాగం (చెరువు) నిర్మాణం ‘పూర్తం’ అని చెప్పబడింది.

Verse 66

आरामश्च विशेषेण देवद्रोण्यस्तथैव च । वापीकूपतडागानि देवतायतनानि च ॥ ६६ ॥

ప్రత్యేకంగా ఉద్యానారామాలు ఏర్పాటు చేయడం, దేవకార్యానికి జలద్రోణులు స్థాపించడం; అలాగే వాపి (బావి/స్టెప్‌వెల్), కూపం, తడాగాలు నిర్మించడం, దేవతాలయాలు నిర్మించడం—ఇవి మహాపుణ్యకార్యాలు.

Verse 67

पतितान्युद्धरेद्यस्तु स पूर्वफलमश्नुते । शुक्लाया आहरेन्मूत्रं कृष्णाया गोः शकृत्तथा ॥ ६७ ॥

పతితులను उद्धరించి సన్మార్గంలో నిలిపే వాడు పూర్వోక్త శ్రేష్ఠ ఫలాన్ని పొందుతాడు. తెల్ల ఆవు గోమూత్రాన్ని, అలాగే నల్ల ఆవు గోమయాన్ని విధిపూర్వకంగా సమకూర్చాలి.

Verse 68

ताम्रायाश्च पयो ग्राह्यं श्वेतायाश्च दधि स्मृतम् । कपिलाया घृतं ग्राह्यं महापातकनाशनम् ॥ ६८ ॥

తామ్రవర్ణ గోవు పాలను గ్రహించాలి; శ్వేత గోవు పెరుగు విధిగా చెప్పబడింది. కపిలా గోవు నెయ్యి గ్రహించాలి—అది మహాపాతకనాశకము.

Verse 69

कुशैस्तीर्थनदीतौयैः सर्वद्रव्यं पृथक् पृथक् । आहृत्य प्रणवेनैव उत्थाप्य प्रणवेन च ॥ ६९ ॥

కుశతోను, తీర్థనదీజలంతోను ప్రతి ద్రవ్యాన్ని వేరువేరుగా తెచ్చి, కేవలం ప్రణవం (ఓం)తోనే సమస్తాన్ని ఉత్తాపించి (సంస్కరించి), మళ్లీ ప్రణవంతోనే ఉత్తాపించాలి.

Verse 70

प्रणवेन समालोड्य प्रणवेनैव संपिबेत् । पालाशे मध्यमे पर्णे भाण्डे ताम्रमये शुभे ॥ ७० ॥

ప్రణవం (ఓం)తో కలిపి బాగా కలిపిన తరువాత, ప్రణవంతోనే త్రాగాలి. శుభమైన తామ్రపాత్రలో, మధ్యలో పలాశపత్రం ఉంచి సేవించాలి.

Verse 71

पिबेत्पुष्करपर्णे वा मृन्मये वा कुशोदकम् । सूतके तु समुत्पन्ने द्वितीये समुपस्थिते ॥ ७१ ॥

సూతకం ఏర్పడినప్పుడు, రెండవ రోజు వచ్చినపుడు, కుశోదకాన్ని కమలపత్రంలో గానీ మట్టిపాత్రలో గానీ ఉంచి త్రాగాలి.

Verse 72

द्वितीये नास्ति दोषस्तु प्रथमेनैव शुध्यति । जातेन शुध्यते जातं मृतेन मृतकं तथा ॥ ७२ ॥

రెండవ సందర్భంలో దోషం లేదు; మొదటిద్వారానే శుద్ధి కలుగుతుంది. జన్మవల్ల జన్మసంబంధమైనది శుద్ధమవుతుంది; మరణవల్ల మరణసంబంధమైనదీ అలాగే శుద్ధమవుతుంది.

Verse 73

गर्भसंस्त्रवणे मासे त्रीण्यहानि विनिर्दिशेत् ॥ ७३ ॥

గర్భస్రావం (గర్భపాతం) ఏ నెలలో జరిగితే, ఆ సందర్భంలో మూడు రోజుల శౌచకాలాన్ని విధించాలి।

Verse 74

रात्रिभिर्मासतुल्याभिर्गर्भस्त्रावे विशुद्ध्यति । रजस्युपरते साध्वी स्नानेन स्त्री रजस्वला ॥ ७४ ॥

గర్భస్రావంలో గర్భధారణ జరిగిన నెలల సంఖ్యకు సమానమైన రాత్రుల తర్వాత శుద్ధి కలుగుతుంది. రజస్సు ఆగిన తరువాత రజస్వల స్త్రీ స్నానంతో శుద్ధి పొందుతుంది।

Verse 75

स्वगोत्राद्भृश्यते नारी विवाहात्सप्तमे पदे । स्वामिगोत्रेण कर्त्तव्यास्तस्याः पिण्डोदकक्रियाः ॥ ७५ ॥

వివాహంలో ఏడవ అడుగున స్త్రీ తన స్వగోత్రం నుండి విడిపోయినదిగా భావించబడుతుంది; ఆ తరువాత ఆమె పిండోదకాది క్రియలు భర్త గోత్రంతో చేయవలెను।

Verse 76

उद्देश्यं पिण्डदाने स्यात्पिण्डे पिण्डे द्विनामतः । षण्णां देयास्त्रयः पिण्डा एवं दाता न मुह्यति ॥ ७६ ॥

పిండదానంలో ఉద్దేశ్యాన్ని (ఎవరికి) పేర్కొనాలి; ప్రతి పిండానికి రెండు పేర్లు చెప్పాలి. ఆరు మందికి మూడు పిండాలు ఇవ్వాలి; ఇలా దాతకు గందరగోళం ఉండదు।

Verse 77

स्वेन भर्त्रा सहस्त्राब्दं माताभुक्ता सुदैवतम् । पितामह्यपि स्वेनैव स्वेनैव प्रपितामही ॥ ७७ ॥

మాత తన స్వభర్తతో, సౌభాగ్యమూ దైవానుగ్రహమూ కలిగి, సహస్ర సంవత్సరాలు దాంపత్యసుఖాన్ని అనుభవించింది; అలాగే పితామహీ కూడా తన భర్తతోనే, అలాగే ప్రపితామహీ కూడా।

Verse 78

वर्षे तु कुर्वीत मातापित्रोस्तु सत्कृतिम् । अदैवं भोजयेच्छ्राद्धं पिण्डमेकं तु निर्वपेत् ॥ ७८ ॥

సంవత్సరంలో ఒక్కసారి తల్లిదండ్రులను విధిగా సత్కరించాలి. దేవతార్పణం లేని శ్రాద్ధంలో ఆహ్వానితులకు భోజనం పెట్టి, ఒకే పిండాన్ని సమర్పించాలి.

Verse 79

नित्यं नैमित्तिकं काम्यं वृद्धिश्राद्धमथापरम् । पार्वणं चेति विज्ञेयं श्राद्धं प़ञ्चविधं बुधैः ॥ ७९ ॥

బుధులు శ్రాద్ధాన్ని ఐదు విధాలుగా చెబుతారు—నిత్య, నైమిత్తిక, కామ్య, వృద్ధి-శ్రాద్ధం మరియు పార్వణ శ్రాద్ధం.

Verse 80

ग्रहोपरागे संक्रान्तौ पर्वोत्सवमलालये । निर्वपेत्र्रीन्नरः पिण्डानेकमेव मृतेऽहनि ॥ ८० ॥

గ్రహణం, సంక్రాంతి, పర్వోత్సవాలు మరియు ఆపదకాలంలో మనిషి మూడు పిండాలు సమర్పించాలి; కానీ మరణదినంలో మాత్రం ఒకే పిండం సమర్పించాలి.

Verse 81

अनूढ न पृथक्कन्या पिण्डे गोत्रे च सूतके । पाणिग्रहणमन्त्राभ्यां स्वगोत्राद्भ्रश्यते ततः ॥ ८१ ॥

అవివాహిత కన్య పిండం, గోత్రం, సూతకం విషయాలలో తండ్రి వంశం నుండి వేరుగా పరిగణించబడదు. కానీ పాణిగ్రహణ మంత్రాలతో వివాహక్రియ పూర్తయిన తరువాత ఆమె తన పితృగోత్రం నుండి విడిపోతుంది.

Verse 82

येन येन तु वर्णेन या कान्या परिणीयते । तत्समं सूतकं याति तथापिण्डोदकेऽपि च ॥ ८२ ॥

కన్య ఏ వర్ణంలో వివాహం చేయబడుతుందో, ఆ వర్ణానికి సమానమైన సూతకాన్ని ఆమె పొందుతుంది; అలాగే పిండం మరియు ఉదక (తర్పణ) విషయాలలో కూడా అదే నియమం వర్తిస్తుంది.

Verse 83

विवाहे चैव संवृत्ते चतुर्थेऽहनिरात्रिषु । एकत्वं सा व्रजेद्भर्तुः पिण्डे गोत्रे च सूतके ॥ ८३ ॥

వివాహం విధివిధానంగా పూర్తైన తరువాత నాల్గవ రోజు-రాత్రిలో భార్య భర్తతో ఏకత్వాన్ని పొందుతుంది—పిండం, గోత్రం మరియు సూతకంలోనూ ఆమె అతనితోనే భాగస్వామినిగా భావించబడుతుంది।

Verse 84

प्रथमेऽह्नि द्वितीये वा तृतीये वा चतुर्थके । अस्थिसंचयनं कार्यं बन्धुभिर्हितबुद्धिभिः ॥ ८४ ॥

మొదటి రోజు గానీ, రెండో రోజు గానీ, మూడో రోజు గానీ, నాల్గో రోజు గానీ—ఈ దినాల్లో ఏదైనా రోజున శుభబుద్ధి గల బంధువులు అస్తి-సంచయాన్ని చేయవలెను।

Verse 85

चतुर्थे पञ्चमे चैव सत्पमे नवमे तथा । अस्थिसंचयनं प्रोक्तं वर्णानामनुपूर्वशः ॥ ८५ ॥

వర్ణాల క్రమానుసారంగా అస్తి-సంచయం నాల్గవ, ఐదవ, ఏడవ మరియు తొమ్మిదవ రోజుల్లో చేయవలెనని చెప్పబడింది।

Verse 86

एकादशाहे प्रेतस्य यस्य चोत्सृज्यते वृषः । मुच्यते प्रेतलोकात्स स्वर्गलोके महीयते ॥ ८६ ॥

ఎవరి ప్రేతునిమిత్తం ఏకాదశాహంలో వృషభ-ఉత్సర్జనం చేయబడుతుందో, ఆ ప్రేతుడు ప్రేతలోకమునుండి విముక్తుడై స్వర్గలోకంలో గౌరవింపబడతాడు।

Verse 87

नाभिमात्रे जले स्थित्वा हृदयेन तु चिन्तयेत् । आगच्छन्तु मे पितरो गृह्णन्त्वेताञ्जाञ्जलीन् ॥ ८७ ॥

నాభివరకు నీటిలో నిలబడి హృదయంతో ఇలా ధ్యానించాలి—“నా పితృదేవతలు రాగాక, నా ఈ అంజలి-అర్పణలను స్వీకరించుగాక।”

Verse 88

हस्तौ कृत्वा तु संयुक्तौ पूरचित्वा जलेन च । गोश्रृङ्गमात्रमुद्धृत्य जलमध्ये विनिः क्षिपेत् ॥ ८८ ॥

రెండు చేతులు కలిపి నీటితో నింపుకొని, గోశృంగమాత్రమైన నీటిని మాత్రమే తీసి, ఆ నీటి మధ్యలోనే మళ్లీ నిమజ్జనం చేయాలి।

Verse 89

आकाशे च क्षिपेद्वारि वारिस्थो दक्षघिणामुखः । पितॄणां स्थानमाकाशं दक्षिणादिक् तथैव च ॥ ८९ ॥

నీటిలో నిలబడి దక్షిణముఖంగా ఉండి, కుడిచేతితో జలాన్ని ఆకాశంలోకి చల్లాలి; పితృదేవతల స్థానం ఆకాశమే, వారి దిక్కు దక్షిణమే.

Verse 90

आपो देवगणाः प्रोक्ता आपः पितृगणास्तथा । तस्मादस्य जलं देयं पितॄणां हितमिच्छता ॥ ९० ॥

‘ఆపః’ దేవగణములని చెప్పబడినవి; ‘ఆపః’ పితృగణములుగానూ ఉన్నవి. కనుక పితృహితం కోరువాడు వారికి జలార్పణ చేయాలి।

Verse 91

दिवासूर्यांशुसंतत्पं रात्रौ नक्षत्रमारुतैः । मध्ययोरप्युभाभ्यां च पवित्रं सर्वदा जलम् ॥ ९१ ॥

పగలు సూర్యకిరణాలతో తాపం పొందినదైనా, రాత్రి నక్షత్రాల కింద గాలిచేత ప్రభావితమైనదైనా, ఈ రెండింటి మధ్యకాలంలోనూ నీరు ఎల్లప్పుడూ పవిత్రమే.

Verse 92

स्वभावयुक्तमव्यक्तममेध्येन सदा शुचिः । भाण्डस्थं धरणीस्थं वा पवित्रं सर्वदा जलम् ॥ ९२ ॥

నీరు స్వభావతః అవ్యక్తమైన నిర్మలత్వంతో సదా శుచియే; అపవిత్ర పదార్థం తాకినప్పటికీ, పాత్రలో ఉన్నా భూమిపై ఉన్నా, నీరు ఎల్లప్పుడూ పవిత్రకరమే.

Verse 93

देवतानां पितॄणां च जलं दद्याज्जलाञ्जलीन् । असंस्कृतप्रमीतानां स्थले दद्याद्विचक्षणः ॥ ९३ ॥

దేవతలకు మరియు పితృదేవతలకు అంజలి రూపంలో జలాన్ని సమర్పించాలి. సంస్కారాలు లేక మరణించినవారికీ వివేకి తగిన స్థలంలో జలదానం చేయాలి.

Verse 94

श्राद्धे हवनकाले च दद्यादेकेन पाणिना । उभाभ्यां तर्पणे दद्यादेष धर्मो व्यवस्थितः ॥ ९४ ॥

శ్రాద్ధంలో మరియు హవనకాలంలో ఒక చేతితోనే అర్పించాలి. తర్పణంలో మాత్రం రెండు చేతులతో ఇవ్వాలి—ఇదే స్థిరమైన ధర్మవిధి.

Verse 95

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे प्रथमपादे धर्मशान्तिनिर्देशो नाम चतुर्दशोऽध्यायः ॥ १४ ॥

ఇట్లు శ్రీ బృహన్నారదీయ పురాణం పూర్వభాగం, ప్రథమ పాదంలో ‘ధర్మశాంతినిర్దేశ’ అనే పద్నాలుగవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది.