The Narration of the Trayodaśī Vow Observed Throughout the Twelve Months

Verse 1

सनातन उवाच । अथातः संप्रवक्ष्यामि त्रयोदश्या व्रतानि ते । यानि कृत्वा नरो भक्त्या सुभगो जायते भुवि ॥ १ ॥

సనాతనుడు పలికెను—ఇప్పుడు నేను నీకు త్రయోదశీ వ్రతాలను సమ్యకంగా వివరిస్తాను. వాటిని భక్తితో ఆచరించినవాడు ఈ లోకంలో సౌభాగ్యసంపన్నుడై సమృద్ధిని పొందుతాడు.

Verse 2

मधौ शुक्लत्रयोदश्यां मदनं चन्दनात्मकम् । कृत्वा संपूज्य यत्नेन वीजेयव्द्यजनेन च ॥ २ ॥

మధు మాస శుక్ల త్రయోదశీనాడు చందనరూపంగా మదనుని నిర్మించి, శ్రద్ధతో యత్నపూర్వకంగా పూజించి, తరువాత విజయ-వ్యజనంతో (పవిత్ర పంకాతో) వీసాలి.

Verse 3

ततः संक्षुधितः कामः पुत्रपौत्रविवर्द्धनः । अनंगपूजाप्यत्रोक्ता तां निबोध मुनीश्वर ॥ ३ ॥

తదుపరి తీవ్రంగా ఉద్ధీపితమైన కామము—పుత్రపౌత్రవృద్ధికరమని చెప్పబడినది—గురించి చెప్పబడింది; ఇక్కడే అనంగ (కామ) పూజ కూడా ఉపదేశించబడింది. ఓ మునీశ్వరా, దానిని గ్రహించు.

Verse 4

सिन्दूररजनीरागैः फलकेऽनंगमालिखेत् । रतिप्रीतियुतं श्लक्ष्णं पुष्पचापेषुधारिणम् ॥ ४ ॥

సిందూరం, పసుపు రంగులతో పలకపై అనంగుని చిత్రించాలి—సౌమ్యుడూ సుందరుడూ, రతి-ప్రీతితో యుక్తుడూ, పుష్పధనుస్సు మరియు పుష్పబాణాలు ధరించినవాడుగా.

Verse 5

कामदेवं वसन्तं च वाजिवक्त्रं वृषध्वजम् । मध्याह्ने पूजयेद्भक्त्या गंधस्रग्भूषणांशुकैः ॥ ५ ॥

మధ్యాహ్న సమయంలో భక్తితో కామదేవుడు, వసంతుడు, వాజివక్త్రుడు మరియు వృషధ్వజుడు (శివుడు)లను పూజించి, సుగంధాలు, మాలలు, ఆభరణాలు, ఉత్తమ వస్త్రాలు సమర్పించాలి.

Verse 6

क्षभ्यैर्नानाविधैस्चापि मन्त्रेणानेन नारद । नमो माराय कामाय कामदेवस्य मूर्त्तये ॥ ६ ॥

హే నారదా, నానావిధ నైవేద్యాదులతో కూడి ఈ మంత్రంతో జపించాలి— “మారాయ నమః, కామాయ నమః; కామదేవుని మూర్తికి నమస్కారం।”

Verse 7

ब्रह्मविष्णुशिवेंद्राणां मनःभोभकराय वै । तत्तस्याग्रतो भक्त्या पूजयेदंगनापतिम् ॥ ७ ॥

ఆయన బ్రహ్మ, విష్ణు, శివ, ఇంద్రుల మనోజనుడు; కాబట్టి ఆయన సన్నిధిలో భక్తితో అంగనాపతిని పూజించాలి।

Verse 8

वस्त्रमाल्याविभूषाद्यैः कामोऽयमिति चिंतयेत् । संपूज्य द्विजदांपत्यं गंधवस्त्रविभूषणैः ॥ ८ ॥

వస్త్రాలు, మాలలు, ఆభరణాలు మొదలైనవాటితో ‘ఇతడే కామదేవుడు’ అని ధ్యానించాలి; తరువాత సుగంధాలు, వస్త్రాలు, ఆభరణాలతో బ్రాహ్మణ దంపతులను సమ్యక్‌గా పూజించాలి।

Verse 9

एवं यः कुरुते विप्र वर्षे वर्षे महोत्सवम् । वसंतसमये प्राप्ते हृष्टः पुष्टः सदैव सः ॥ ९ ॥

హే విప్రా, ఈ విధంగా సంవత్సరానికొకసారి మహోత్సవం చేసే వాడు, వసంతకాలం రాగానే ఎల్లప్పుడూ హర్షితుడై పుష్టిగా (సమృద్ధిగా) ఉంటాడు।

Verse 10

प्रतिमासं पूजयेद्वा यावद्वर्षं समाप्यते । मदनं हृद्भवं कामं मन्मथं च रतिप्रियम् ॥ १० ॥

లేదా సంవత్సరం పూర్తయ్యే వరకు ప్రతి నెల పూజించాలి— మదనుడు, హృద్భవుడు, కాముడు, మన్మథుడు, రతిప్రియుడు అయిన దేవుని।

Verse 11

अनंगं चैव कंदर्पं पूजयेन्मकरध्वजम् । कुसुमायुधसंज्ञं च ततः पश्चान्मनोभवम् ॥ ११ ॥

కామదేవుని అనంగ, కందర్ప రూపాలలో, తరువాత మకరధ్వజ, కుసుమాయుధ అనే ఖ్యాతితో, ఆపై మనోభవ రూపంగా పూజించవలెను।

Verse 12

विषमेषु तथा विप्र मालतीगप्रियमित्यपि । अजाया दानमप्युक्तं स्नात्वा नद्या विधानतः ॥ १२ ॥

హే విప్రా, విషమ (అశుభ) దినములలోనూ ప్రియమైనది—మాలతి (మల్లె) పుష్పములు వంటి వాటిని—అర్పించమని చెప్పబడింది; విధివిధానంగా నదిలో స్నానం చేసి అజా (మేక) దానం చేయుట కూడా నిర్దిష్టం।

Verse 13

अजाः पयस्विनीर्दद्याद्दरिद्राय कुटुंबिने । भूयस्त्वनेन दानेन स लोके नैव जायते ॥ १३ ॥

పాలు ఇచ్చే మేకలను దరిద్ర గృహస్థునికి దానం చేయవలెను; ఈ దాన పుణ్యఫలంతో దాత ఈ లోకంలో మళ్లీ జన్మించడు।

Verse 14

यदीयं शनिना युक्ता सा महावारुणी स्मृता । गंगायां यदि लभ्येत कोटिसूर्यग्रहाधिका ॥ १४ ॥

ఈ వారుణీ కాలము శని యోగముతో కలిసినప్పుడు అది ‘మహావారుణీ’గా స్మరించబడుతుంది; గంగానదిలో అది లభిస్తే, దాని పుణ్యం కోటి సూర్యగ్రహణాలకన్నా అధికం।

Verse 15

शुभयोगः शतर्क्षं च शनौ कामे मधौ सिते । महामहेति विख्याता कुलकोटिविमुक्तिदा ॥ १५ ॥

శుభయోగము శతభిష (శతార్క్ష) నక్షత్రంతో కలసి—శనివారమున, కామ (ఫాల్గుణ) లేదా మధు (చైత్ర) మాసమున, శుక్లపక్షమున—ఉండినప్పుడు అది ‘మహామహా’గా ప్రసిద్ధి; అది వంశంలోని కోట్ల మందికి ముక్తిని ప్రసాదించునని చెప్పబడింది।

Verse 16

राधशुक्लत्रयोदश्यां कामदेवव्रतं स्मृतम् । तत्र गंधादिभिः कामं पूजयेदुपवासवान् ॥ १६ ॥

రాధ మాస శుక్ల త్రయోదశీన ‘కామదేవ వ్రతం’ అని స్మరించబడింది. ఆ రోజున ఉపవాసంతో గంధాది ఉపచారాలతో కామదేవుని పూజించాలి॥१६॥

Verse 17

प्रतिमासं ततः पश्चात्त्रयोदश्यां सिते दले । एवमेव व्रतं कार्यं वर्षांते गामलंकृताम् ॥ १७ ॥

ఆ తరువాత ప్రతి నెల శుక్ల పక్ష త్రయోదశీన ఇదే విధంగా వ్రతం చేయాలి; సంవత్సరాంతంలో అలంకరించిన ఆవును దానంగా ఇవ్వాలి॥१७॥

Verse 18

दद्याद्विप्राय सत्कृत्य व्रतसांगत्वसिद्धये । ज्येष्ठशुक्लत्रयोदश्यां दौर्भाग्यशमनं व्रतम् ॥ १८ ॥

వ్రతం సమగ్రంగా సిద్ధించుటకు విప్రునికి సత్కారంతో దానం ఇవ్వాలి. జ్యేష్ఠ శుక్ల త్రయోదశీన చేసే ఈ ‘దౌర్భాగ్య-శమన’ వ్రతం అపశకునాన్ని శాంతింపజేస్తుంది॥१८॥

Verse 19

तत्र स्नात्वा नदीतोये पूजयेच्छुचिदेशजम् । श्वेतमंदारमर्कं वा करवीरं च रक्तकम् ॥ १९ ॥

అక్కడ నది జలంలో స్నానం చేసి, శుచిస్థలంలో పొందిన పవిత్ర ద్రవ్యాలతో పూజించాలి—తెల్ల మందార పుష్పాలు, అర్క పుష్పాలు, లేదా కరవీరము మరియు ఎర్ర పుష్పాలు॥१९॥

Verse 20

निरीक्ष्य गगने सूर्यं प्रार्थयेन्मंत्रतस्तदा । मंदारकरवीरार्का भवंतो भास्करांशजाः ॥ २० ॥

తర్వాత ఆకాశంలోని సూర్యుని చూచి మంత్రపూర్వకంగా ప్రార్థించాలి—“మందార, కరవీర, అర్కా! మీరు భాస్కర కిరణజులు; అనుగ్రహించండి.”॥२०॥

Verse 21

पूजिता मम दौर्भाग्यं नाशयंतु नमोऽस्तु वः । इत्थं योऽर्चयते भक्त्या वर्षे वर्षे द्रुमत्रयम् ॥ २१ ॥

హే పవిత్ర వృక్షత్రయమా! పూజింపబడినప్పుడు నా దౌర్భాగ్యాన్ని నశింపజేయండి—మీకు నమస్కారం. ఎవడు భక్తితో సంవత్సరానుసంవత్సరం ఈ వృక్షత్రయాన్ని ఆరాధిస్తాడో…

Verse 22

नश्यते तस्य दौर्भाग्यं नात्र कार्या विचारणा । शुचिशुक्लत्रयोदश्यामेकभक्तं समाचरेत् ॥ २२ ॥

అతని దౌర్భాగ్యం నశిస్తుంది—ఇందులో సందేహం అవసరం లేదు. పవిత్ర శుక్లపక్ష త్రయోదశినాడు ‘ఏకభక్త’ (ఒకసారి భోజనం) ఆచరించాలి.

Verse 23

पूजयित्वा जगन्नाथावुमामाहेश्वरी तनूः । हैम्यौ रौप्यौ च मृन्मप्यौ यथाशक्त्या विधाय च ॥ २३ ॥

జగన్నాథుని పూజించి, ఉమా మరియు మహేశ్వరుని రూపాలనూ పూజించాలి; అలాగే తన శక్తి మేరకు వాటిని బంగారంలో, వెండిలో లేదా మట్టిలోనైనా తయారు చేయాలి.

Verse 24

सिंहोक्षस्थे देवगृहे गोष्ठे ब्राह्मणवेश्मनि । स्थापयित्वा प्रतिष्ठाप्य दैवमंत्रेण नारद ॥ २४ ॥

ఓ నారదా! సింహాసనంపై గానీ వృషాసనంపై గానీ, దేవాలయంలో, గోశాలలో లేదా బ్రాహ్మణుని ఇంటిలో—ఎక్కడ స్థాపించినా—దివ్య మంత్రంతో ప్రతిష్ఠ చేయాలి.

Verse 25

ततः पंचदिनं पूजा चैकभक्तं व्रतं तथा । तृतीयदिवसे प्रातः स्नात्वा संपूज्य तौ पुनः ॥ २५ ॥

ఆపై ఐదు రోజులు పూజ చేయాలి; అలాగే ‘ఏకభక్త’ వ్రతం కూడా పాటించాలి. మూడవ రోజు ఉదయం స్నానం చేసి, ఆ ఇద్దరినీ మళ్లీ సంపూర్ణ విధితో పూజించాలి.

Verse 26

समर्पणीयौ विप्राय वेदवेदांगशालिने । वर्षे वर्षे ततः पश्चाद्विधेयं वर्षपंचकम् ॥ २६ ॥

వేదవేదాంగాలలో నిపుణుడైన బ్రాహ్మణునికి అవి సమర్పించవలెను. అనంతరం సంవత్సరానుసంవత్సరం ఐదు సంవత్సరాల వ్రతాచరణను విధిగా చేయవలెను.

Verse 27

तदंते धेनुयुग्मेन सहितौ तौ प्रदापयेत् । इत्थं नरो वा नारी वा कृत्वा व्रतमिदं शुभम् ॥ २७ ॥

వ్రతాంతంలో ఆ రెండింటిని ఒక జత ఆవులతో కూడి దానమివ్వవలెను. ఈ విధంగా పురుషుడైనా స్త్రీయైనా ఈ శుభవ్రతం ఆచరించి (పుణ్యాన్ని పొందును).

Verse 28

नैव दांपत्यविच्छेदं लभते सप्तजन्मसु । नभः शुक्लत्रयोदश्यां रतिकामव्रतं शुभम् ॥ २८ ॥

నభస్ (శ్రావణ) మాస శుక్ల త్రయోదశిన ఈ శుభ రతి-కామ వ్రతాన్ని ఆచరించినవాడు/ఆచరించినది ఏడు జన్మల వరకు దాంపత్య వియోగాన్ని పొందడు/పొందదు.

Verse 29

वैधव्यवारणं स्त्रीणां तथा संतानवर्धनम् । कृतोपवासा कन्यैव नारी वा द्विजसत्तम ॥ २९ ॥

ఇది స్త్రీలకు వైధవ్య నివారణమును, అలాగే సంతాన వృద్ధినీ కలిగిస్తుంది. ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా! కన్య అయినా వివాహిత అయినా—ఉపవాసం చేసి ఈ ఫలాన్ని పొందుతుంది.

Verse 30

ताम्रे वा मृन्मये वापि सौवर्णे राजते तथा । रतिकामौ प्रविन्यस्य गंधाद्यैः सम्यगर्चयेत् ॥ ३० ॥

తామ్రం, మృణ్మయం, స్వర్ణం లేదా రజతంలో రతి-కాముల జంటను స్థాపించి, గంధాది ఉపచారాలతో సమ్యకంగా అర్చన చేయవలెను.

Verse 31

ततस्तु द्विजदांपत्यं चतुर्दश्यां निमंत्र्य च । सतकृत्य भोज्य प्रतिमे दद्यात्ताभ्यां सदक्षिणे ॥ ३१ ॥

తదుపరి చతుర్దశీ నాడు ద్విజ దంపతులను ఆహ్వానించి, సత్కరించి భోజనం పెట్టి, వారికి రెండు ప్రతిమలు మరియు యథోచిత దక్షిణను దానం చేయాలి।

Verse 32

एवं चतुर्दशाब्दं च कृत्वा व्रतमनुत्तमम् । धेनुयुग्मान्विते देये व्रतसंपूर्तिहेतवे ॥ ३२ ॥

ఇలా పద్నాలుగు సంవత్సరాలు ఈ అనుత్తమ వ్రతాన్ని ఆచరించి, వ్రత సంపూర్ణత కోసం ఒక జత ఆవులతో కూడిన దానాన్ని ఇవ్వాలి।

Verse 33

भाद्रशुक्लत्रयोदश्यां गोत्रिरात्रव्रतं स्मृतम् । लक्ष्मीनारायणं कृत्वा सौवर्णं वापि राजतम् ॥ ३३ ॥

భాద్రపద శుక్ల పక్ష త్రయోదశీ నాడు ‘గో-త్రిరాత్ర వ్రతం’ అని స్మరించబడింది. ఆ రోజున లక్ష్మీ-నారాయణ ప్రతిమను బంగారంతో గానీ వెండితో గానీ తయారు చేయాలి।

Verse 34

पंचामृतेन संस्नाप्य मण्डलेऽष्टदले शुभे । पीठे विन्यस्य वस्त्राढ्यं गंधाद्यैः परिपूजयेत् ॥ ३४ ॥

పంచామృతంతో అభిషేకం చేసి, శుభమైన అష్టదళ మండలంలో పీఠంపై స్థాపించి, వస్త్రాలతో అలంకరించి, గంధాది ఉపచారాలతో సంపూర్ణంగా పూజించాలి।

Verse 35

आरार्तिकं ततः कृत्वा दद्यात्सान्नोदकं घटम् । एवं दिनत्रयं कृत्वा व्रतांते मासमर्च्य च ॥ ३५ ॥

తదుపరి ఆరతి చేసి, వండిన అన్నంతో కూడిన నీటితో నిండిన ఘటాన్ని సమర్పించాలి. ఇలా మూడు రోజులు చేసి, వ్రతాంతంలో ఒక నెలపాటు కూడా అర్చన చేయాలి।

Verse 36

सम्यगर्थं च संपाद्य दद्यान्मंत्रेण नारद । पंचगावः समुत्पन्ना मथ्यमाने महोदधौ ॥ ३६ ॥

హే నారదా! కావలసిన ద్రవ్యాన్ని సమ్యక్గా సిద్ధం చేసి, విధివిధాన మంత్రంతో అర్పించాలి. మహోదధి మథనంలో పంచగవ్యములు ప్రాదుర్భవించాయి.

Verse 37

तासां मध्ये तु या नंदा तस्यै धेन्वै नमो नमः । प्रदक्षिणीकृत्य ततो दद्याद्विप्राय मंत्रतः ॥ ३७ ॥

వాటిలో నందా అనే ధేనువు ఉన్నది; ఆ గోవుకు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కరించాలి. తరువాత భక్తితో ప్రదక్షిణ చేసి, మంత్రపూర్వకంగా పండిత బ్రాహ్మణునికి దానం చేయాలి.

Verse 38

गावो ममाग्रतः सन्तु गावो मे संतु पृष्ठतः । गावो मे पार्श्वतः संतु गवां मध्ये वसाम्यहम् ॥ ३८ ॥

గోవులు నా ముందుండుగాక, గోవులు నా వెనుకుండుగాక. గోవులు నా పక్కలుండుగాక; నేను గోవుల మధ్య నివసించుదును.

Verse 39

ततश्च द्विजदांपत्यं सम्यगभ्यर्च्य भोजयेत् । लक्ष्मीनारायणं तस्मै सत्कृत्य प्रतिपादयेत् ॥ ३९ ॥

అనంతరం బ్రాహ్మణ దంపతులను సమ్యక్గా పూజించి భోజనం పెట్టాలి. తరువాత గౌరవంతో వారికి లక్ష్మీ-నారాయణ స్వరూపాన్ని (ప్రతిమను) సమర్పించాలి.

Verse 40

अश्वमेधसहस्राणि राजसूयशतानि च । कृत्वा यत्फलमाप्नोति गोत्रिरात्रव्रताच्च तत् ॥ ४० ॥

వెయ్యి అశ్వమేధాలు, వంద రాజసూయ యాగాలు చేసిన ఫలము ఏదో, అదే ఫలము గోత్రిరాత్ర వ్రతం వల్ల కూడా లభిస్తుంది.

Verse 41

इषे शुक्लत्रयोदश्यां त्रिरात्रशोककव्रतम् । हैमं ह्यशोकं निर्माय पूजयित्वा विधानतः ॥ ४१ ॥

ఈష మాస శుక్ల త్రయోదశిన మూడు రాత్రుల ‘అశోక వ్రతం’ ఆచరించాలి. స్వర్ణమయ అశోక ప్రతిమను నిర్మించి విధివిధానంగా పూజించాలి.

Verse 42

उपवासपरा नारी नित्यं कुर्यात्प्रदक्षिणाः । अष्टोत्तरशतं विप्र मंत्रेणानेन सादरम् ॥ ४२ ॥

హే విప్రా! ఉపవాసనిష్ఠ గల స్త్రీ నిత్యం ప్రదక్షిణలు చేయాలి—ఈ మంత్రాన్ని భక్తితో జపిస్తూ అష్టోత్తర శతం (108) సార్లు.

Verse 43

हरेण निर्मितः पूर्वं त्वमशोक कृपालुना । लोकोपकारकरणस्तत्प्रसीद शिवप्रिय ॥ ४३ ॥

హే అశోకా! కరుణామయ హరి నిన్ను పూర్వం లోకహితార్థం సృష్టించాడు; కనుక ప్రసన్నుడవు—హే శివప్రియ!

Verse 44

ततस्तृतीये दिवसे वृक्षे तस्मिन्वृषध्वजम् । समभ्यर्च्य विधानेन द्विजं संभोज्य दापयेत् ॥ ४४ ॥

తదుపరి మూడవ రోజున అదే వృక్షంపై వృషధ్వజుడు (శివుడు)ను విధివిధానంగా ఆరాధించాలి; బ్రాహ్మణునికి భోజనం పెట్టి తగిన దక్షిణ ఇవ్వాలి.

Verse 45

एवं कृतव्रता नारी वैधव्यं नाप्नुयात्क्वचित् । पुत्रपौत्रादि सहिता भर्तुश्च स्यात्सुवल्लभा ॥ ४५ ॥

ఈ విధంగా వ్రతం చేసిన స్త్రీ ఎప్పుడూ వైధవ్యం పొందదు; కుమారులు, మనవళ్లు మొదలైనవారితో సమృద్ధిగా ఉండి భర్తకు అత్యంత ప్రియమవుతుంది.

Verse 46

ऊर्ज्जकृष्णत्रयोदश्यामेकभक्तः समाहितः । प्रदोषे तैलदीपं तु प्रज्वाल्याभ्यर्च्य यत्नतः ॥ ४६ ॥

ఊర్జ (కార్తిక) కృష్ణపక్ష త్రయోదశినాడు ఏకభక్తుడై మనస్సు సమాహితంగా ఉంచి; ప్రదోషకాలంలో నూనె దీపం వెలిగించి యత్నపూర్వకంగా ఆరాధించాలి।

Verse 47

गृहद्वारे बहिर्दद्याद्यमो मे प्रीयतामिति । एवं कृते तु विप्रेंद्र यमपीडा न जायते ॥ ४७ ॥

ఇంటి ద్వారానికి బయట ‘యముడు నాపై ప్రసన్నుడగుగాక’ అని చెప్పి అర్పణ ఉంచాలి; ఇలా చేస్తే, ఓ విప్రేంద్రా, యమపీడ కలగదు।

Verse 48

ऊर्ज्शुक्लत्रयोदश्यामेकभोजी द्विजोत्तम । पुनः स्नात्वा प्रदोषे तु वाग्यतः सुसमाहितः ॥ ४८ ॥

ఓ ద్విజోత్తమా, ఊర్జ శుక్లపక్ష త్రయోదశినాడు ఒక్కసారి మాత్రమే భోజనం చేయాలి; తరువాత ప్రదోషంలో మళ్లీ స్నానం చేసి వాక్సంయమంతో, మనస్సు దృఢంగా సమాహితంగా ఉండాలి।

Verse 49

प्रदीपानां सहस्रेण शतेनाप्यथवा द्विज । प्रदीपयेच्छिवं वापि द्वात्रिंशद्दीपमालया ॥ ४९ ॥

ఓ ద్విజా, వెయ్యి దీపాలతో—లేదా వంద దీపాలతో—శివుని ప్రకాశింపజేయాలి; లేదా ముప్పై రెండు దీపాల మాలతో కూడా ఆయనను ఆలకించాలి।

Verse 50

घृतेन दीपयेद्द्वीपान्गंधाद्यैः पूजयेच्छिवम् । फलैर्नानाविधैश्चैव नैवेद्यैरपि नारद ॥ ५० ॥

ఓ నారదా, నెయ్యితో దీపస్థంభాలపై దీపాలు వెలిగించాలి; గంధాది ద్రవ్యాలతో శివుని పూజించి, నానావిధ ఫలాలు మరియు నైవేద్యాలను కూడా సమర్పించాలి।

Verse 51

ततः स्तुवीत देवेशं शिवं नाम्नां शतेन च । तानि नामानि कीर्त्यंते सर्वाभीष्टप्रदानि वै ॥ ५१ ॥

ఆపై దేవేశుడైన శివుని శతనామాలతో స్తుతించాలి; ఆ నామాలు కీర్తించదగినవి, ఎందుకంటే అవి నిశ్చయంగా సమస్త ఇష్టఫలాలను ప్రసాదిస్తాయి।

Verse 52

नमो रुद्राय भीमाय नीलकंठाय वेधसे । कपर्द्दिने सुरेशाय व्योमकेशाय वै नमः ॥ ५२ ॥

రుద్రుడికి, భీముడికి, నీలకంఠుడైన వేదస్కు నమస్కారం; జటాధారికి, దేవాధిపతికి, వ్యోమకేశుడికి—ఆకాశమే కేశములైనవాడికి—నమః।

Verse 53

वृषध्वजाय सोमाय सोमनाथाय वै नमः । दिगंबराय भृंगाय उमाकांताय वर्द्धिने ॥ ५३ ॥

వృషధ్వజుడికి, సోముడికి, సోమనాథుడికి నమః; దిగంబరుడికి, భృంగుడికి, ఉమాకాంతుడైన వర్ధినికి—వృద్ధి ప్రసాదించువాడికి—నమస్కారం।

Verse 54

तपोमयाय व्याप्ताय शिपिविष्याय वै नमः । व्यालप्रियाय व्यालाय व्यालानां पतये नमः ॥ ५४ ॥

తపోమయుడికి, సర్వవ్యాపకుడికి, శిపివిష్టుడికి నమః; వ్యాలప్రియుడికి, స్వయంగా వ్యాలస్వరూపుడికి, సమస్త వ్యాలాల పతికి నమస్కారం।

Verse 55

महीधराय व्योमाय पशूनां पतये नमः । त्रिपुरघ्नाय सिंहाय शार्दूलायार्षभाय च ॥ ५५ ॥

మహీధరుడికి, వ్యోమస్వరూపుడికి, సమస్త పశువుల పతికి నమః; త్రిపురఘ్నుడికి, సింహుడికి, శార్దూలుడికి, అలాగే ఋషభస్వరూపుడికి నమస్కారం।

Verse 56

मिताय मितनाथाय सिद्धाय परमेष्ठिने । वेदगीताय गुप्ताय वेदगुह्याय वै नमः ॥ ५६ ॥

మితుడైయుండి అమితుడైన, సమస్త ప్రమాణాల నాథుడైన, సిద్ధుడైన పరమేష్ఠికి నమస్కారం. వేదగీతుడైన, గుప్తుడైన, వేదాల పరమ గుహ్యరహస్యస్వరూపుడైన ప్రభువుకు ప్రణామం।

Verse 57

दीर्घाय दीर्घरूपाय दीर्घार्थाय महीयसे । नमो जगत्प्रतिष्ठाय व्योमरूपाय वै नमः ॥ ५७ ॥

అనంతుడైన, దీర్ఘరూపుడైన, దీర్ఘార్థస్వరూపుడైన మహనీయ ప్రభువుకు నమస్కారం. జగత్తుకు ప్రతిష్ఠ అయినవాడికి, వ్యోమరూపుడైన పరమేశ్వరునికి నిజంగా ప్రణామం।

Verse 58

कल्याणाय विशिष्याय शिष्टाय परमात्मने । गजकृत्ति धरायाथ अंधकासुरभेदिने ॥ ५८ ॥

కల్యాణస్వరూపుడైన, విశిష్టుడైన, శిష్టులు ఆరాధించే పరమాత్మకు నమస్కారం. గజచర్మాన్ని ధరించి, అంధకాసురుని భేదించి నశింపజేసినవాడికి ప్రణామం।

Verse 59

नीललोहितशुक्लाय चडमुंडप्रियाय च । भक्तिप्रियाय देवाय यज्ञांतायाव्ययाय च ॥ ५९ ॥

నీల, లోహిత, శుక్ల వర్ణస్వరూపుడైన; చండ-ముండులకు ప్రియుడైన; భక్తికి ప్రియుడైన దేవుడికి; యజ్ఞాంతస్వరూపుడైన, అవ్యయుడైన ప్రభువుకు నమస్కారం।

Verse 60

महेशाय नमस्तुभ्यं महादेवहराय च । त्रिनेत्राय त्रिवेदाय वेदांगाय नमो नमः ॥ ६० ॥

మహేశ్వరునికి నమస్కారం, మహాదేవ హరునికీ ప్రణామం. త్రినేత్రుడైన, త్రివేదస్వరూపుడైన, వేదాంగస్వరూపుడైన ప్రభువుకు పునఃపునః నమో నమః।

Verse 61

अर्थायार्थस्वरूपाय परमार्थाय वै नमः । विश्वरूपाय विश्वाय विश्वनाथाय वै नमः ॥ ६१ ॥

అర్థమై, అర్థస్వరూపమై, పరమార్థమై ఉన్న పరమేశ్వరునికి నమస్కారం. విశ్వరూపుడికి, స్వయంగా విశ్వమై ఉన్నవాడికి, విశ్వనాథునికి మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం.

Verse 62

शंकराय च कालाय कालावयवरूपिणे । अरूपाय विरूपाय सूक्ष्मसूक्ष्माय वै नमः ॥ ६२ ॥

శంకరునికి నమస్కారం—ఆయనే కాలము; కాలావయవాలే ఆయన స్వరూపము. ఆయన అరూపుడు, అయినా సమస్త రూపాలకు అతీతుడు; సూక్ష్మతమకన్నా అతి సూక్ష్ముడు—ఆయనకు నమస్కారం.

Verse 63

श्मशानवासिने तुभ्यं नमस्ते कृत्तिवाससे । शशांकशेखरायाथ रुद्रभूमिश्रिताय च ॥ ६३ ॥

శ్మశానవాసి అయిన నీకు నమస్కారం; కృత్తివాసి (చర్మవస్త్రధారి) అయిన నీకు నమస్కారం. శశాంకశేఖరునికి నమస్కారం; రుద్రభూమిని ఆశ్రయించినవాడికీ నమస్కారం.

Verse 64

दुर्गाय दुर्गपाराय दुर्गावयवसाक्षिणे । लिंगरूपाय लिंगाय लिंगानपतये नमः ॥ ६४ ॥

దుర్గాశక్తి స్వరూపుడైన రక్షకునికి నమస్కారం; సమస్త దుర్గతులను దాటించేవాడికి, దేహేంద్రియాల ప్రతి అవయవానికి సాక్షిగా ఉన్నవాడికి నమస్కారం. లింగరూపునికి నమస్కారం; స్వయంగా లింగమై ఉన్నవాడికి నమస్కారం; సమస్త లింగాలకు అధిపతికి నమస్కారం.

Verse 65

नमः प्रभावरूपाय प्रभावार्थाय वै नमः ॥ ६५ ॥

దివ్య ప్రభావమే స్వరూపమైనవాడికి నమస్కారం; ఆ ప్రభావాన్ని ప్రదర్శించి ప్రసాదించుటే లక్ష్యమైనవాడికీ నమస్కారం.

Verse 66

नमो नमः कारणकारणाय ते मृत्युंजयायात्मभवस्वरूपिणे । त्रियंबकाय शितिकंठभार्गिणे गौरीयुजे मंगलहेतवे नमः ॥ ६६ ॥

మీకు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం—మీరు కారణాలకు కారణం, మృత్యుంజయుడు, ఆత్మస్వరూపుడు, సృష్టికి మూలం. త్ర్యంబకుడు, నీలకంఠుడు, పరశుధారి, గౌరీపతి, మంగళకారణం—మీకు నమస్కారం।

Verse 67

नाम्नां शतमिदं विप्र पिनाकिगुणकीर्तनम् । पठित्वा दक्षिणीकृत्य प्रायान्निजनिकेतनम् ॥ ६७ ॥

ఓ విప్రా! పినాకి (శివుడు) గుణకీర్తనమైన ఈ శతనామాలను పఠించి, విధిగా దక్షిణ అర్పించి, అతడు తన స్వగృహానికి బయలుదేరెను।

Verse 68

एवं कृत्वा व्रतं विप्र महादेवप्रसादतः । भुक्त्वेह भोगानखिलानंते शिवपदं लभेत् ॥ ६८ ॥

ఓ విప్రా! ఈ విధంగా వ్రతం ఆచరించినవాడు మహాదేవుని ప్రసాదంతో ఇహలోకంలో సమస్త భోగాలను అనుభవించి, చివరికి శివపదాన్ని పొందును।

Verse 69

मार्गशुक्लत्रयोदश्यां योऽनंगं विधिना यजेत् । त्रिकालमेककालं वा शिवसंगमसंभवम् ॥ ६९ ॥

మార్గశీర్ష శుక్ల పక్ష త్రయోదశినాడు ఎవడు విధిపూర్వకంగా అనంగుడు (కామదేవుడు)ను ఆరాధించునో—త్రికాలమో ఒక్కకాలమో—శివ-శక్తి సంగమసంభవుడైనవానిని।

Verse 70

गन्धाद्यैरुपचारैस्तु पूजयित्वा विधानतः । घटे मंगलपट्टे वा भोजयेद्द्विजदंपती ॥ ७० ॥

గంధాది ఉపచారాలతో విధిపూర్వకంగా పూజించి, ఘటము సమీపంలో గాని మంగళపట్టము ఎదుట గాని, ద్విజ దంపతులకు భోజనం పెట్టాలి।

Verse 71

ततश्च दक्षिणां दत्वा स्वयमेकाशनं चरेत् । एवं कृते तु विधिवद्व्रती सौभाग्यभाजनः ॥ ७१ ॥

తదనంతరం విధిపూర్వకంగా దక్షిణను ఇచ్చి, తానే ఏకాశన వ్రతాన్ని ఆచరించాలి. ఇలా నియమంగా చేసిన వ్రతీ సౌభాగ్యానికి పాత్రుడగును।

Verse 72

जायते भुवि विप्रेन्द्र महादेवप्रसादतः ॥ ७१ ॥

ఓ విప్రేంద్రా, ఇది భూమిపై మహాదేవుడు (శివుడు) అనుగ్రహంతోనే కలుగుతుంది.

Verse 73

पौषशुक्लत्रयोदश्यां समभ्यर्च्याच्युतं हरिम् । घृतपात्रं द्विजेन्द्राय प्रदद्यात्सर्वसिद्धये ॥ ७२ ॥

పౌష శుక్ల త్రయోదశినాడు అచ్యుత హరిని విధిగా ఆరాధించి, సర్వసిద్ధి కోసం శ్రేష్ఠ ద్విజేంద్రునికి నెయ్యి పాత్రను దానం చేయాలి.

Verse 74

माघशुक्लत्रयोदश्यां समारभ्य दिनत्रयम् । माघस्नानव्रतं विप्र नानाकामफलावहम् ॥ ७३ ॥

ఓ విప్రా, మాఘ శుక్ల త్రయోదశి నుండి మూడు దినాలు మాఘస్నాన వ్రతాన్ని ప్రారంభిస్తారు; ఇది అనేక కోరికల ఫలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.

Verse 75

प्रयागे माघमासे तु त्र्यहं स्नातस्य यत्फलम् । नाश्वमेघसहस्रेण तत्फलं लभते भुवि ॥ ७४ ॥

మాఘమాసంలో ప్రయాగంలో మూడు దినాలు స్నానం చేసిన ఫలం, భూమిపై వెయ్యి అశ్వమేధ యజ్ఞాలు చేసినా లభించదు.

Verse 76

तत्र स्नानं जपो होमो दानं चानंत्यमश्नुते । फाल्गुने तु सिते पक्षे त्रयोदश्यामुपोषितः ॥ ७५ ॥

అక్కడ స్నానం, జపం, హోమం, దానం చేయుట వలన అక్షయ పుణ్యం లభిస్తుంది. ఫాల్గుణ మాస శుక్లపక్ష త్రయోదశిన ఉపవాసముండువాడు అవ్యయ ఫలాన్ని పొందును.

Verse 77

नमस्कृत्य जगन्नाथं प्रारंभे धनदव्रतम् । महाराजं यक्षपतिं गंधाद्यैरुपचारकैः ॥ ७६ ॥

ఆరంభంలో జగన్నాథునికి నమస్కరించి ధనద వ్రతాన్ని ప్రారంభించాలి. తరువాత యక్షాధిపతి మహారాజు కుబేరుని గంధానులేపనాది ఉపచారాలతో పూజించాలి.

Verse 78

लिखितं वर्णकैः पट्टे पूजयेद्भक्तिभावतः । एवं शुक्लत्रयोदश्यां प्रतिमासं द्विजोत्तम ॥ ७७ ॥

రంగులతో వస్త్రపట్టంపై వ్రాయించి దానిని భక్తిభావంతో పూజించాలి. ఓ ద్విజోత్తమా, ఈ విధంగా ప్రతి నెల శుక్ల త్రయోదశిన పూజ చేయాలి.

Verse 79

संपूजयेत्सोपवासश्चैकभुक्तो भवेन्नरः । ततो व्रतांते तु पुनः सौवर्णं धननायकम् ॥ ७८ ॥

ఉపవాసంతో సంపూర్ణ భక్తితో పూజించి, ఒక్కసారే భోజనం చేయాలి. తరువాత వ్రతాంతంలో ధననాయకుడు కుబేరుని స్వర్ణ ప్రతిమను మళ్లీ సమర్పించాలి.

Verse 80

विधाय निधिभिः सार्द्धं सौवर्णाभिर्द्विजोत्तम । उपचारैः षोडशभिः स्नानैः पंचामृतादिभिः ॥ ७९ ॥

ఓ ద్విజోత్తమా, నిధులతో కూడిన స్వర్ణార్పణాలను యథావిధిగా సమకూర్చి, షోడశోపచారాలతో పూజించి, పంచామృతాది ద్రవ్యాలతో స్నానమర్పించి సమర్చించాలి.

Verse 81

नैवेद्यैर्विविधैर्भक्त्या पूजयेत्तु समाहितः । ततो धेनुमलंकृत्य वस्त्रस्रग्गंधभूषणैः ॥ ८० ॥

సమాహిత మనస్సుతో భక్తిగా నానావిధ నైవేద్యాలను సమర్పించి దేవతను పూజించాలి. అనంతరం ఆవును వస్త్రాలు, మాలలు, సుగంధాలు, ఆభరణాలతో అలంకరించి విధి ప్రకారం కర్మను కొనసాగించాలి.

Verse 82

सवत्सां दापयेद्विप्र सम्यग्वेदविदे शुभाम् । संभोज्य विप्रान्मिष्टान्नैर्द्वादशाथ त्रयोदश ॥ ८१ ॥

ఓ బ్రాహ్మణా, దూడతో కూడిన శుభమైన ఆవును విధిగా వేదవిదుడైన యోగ్య బ్రాహ్మణునికి దానం చేయాలి. తరువాత బ్రాహ్మణులకు మిఠాయి అన్నాలతో భోజనం పెట్టి ద్వాదశ, త్రయోదశ విధులను ఆచరించాలి.

Verse 83

गुरुं समर्च्य वस्त्राद्यैः प्रतिमां तां निवेदयेत् । द्विजेभ्यो दक्षणां शक्त्या दत्वा नत्वा विसृज्य च ॥ ८२ ॥

వస్త్రాదులతో గురువును సమ్యక్‌గా పూజించి ఆ ప్రతిమను నివేదించాలి. తరువాత ద్విజులకు తన శక్తి మేరకు దక్షిణ ఇవ్వగా, నమస్కరించి విధిగా సమాప్తి చేయాలి.

Verse 84

स्वयं भुंजीत मतिमानिष्टैः सह समाहितः । एवं कृते व्रते विप्र निर्धनः प्राप्य वैभवम् ॥ ८३ ॥

బుద్ధిమంతుడు సమాహితుడై తన ప్రియులతో కలిసి స్వయంగా భోజనం చేయాలి. ఓ విప్రా, ఈ విధంగా వ్రతం చేసినచో పేదవాడుకూడా వైభవం, సమృద్ధిని పొందుతాడు.

Verse 85

मोदते भुवि विख्यातो राजराज इवापरः ॥ ८४ ॥

అతడు లోకంలో ప్రసిద్ధుడై, మరొక రాజాధిరాజువలె భూమిపై ఆనందిస్తాడు.

Verse 86

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे पूर्वभागे बृहदुपाख्याने द्वादशमासस्थितत्रयोदशीव्रतकथनं नाम द्वाविंशदधिकशततमोऽध्यायः ॥ १२२ ॥

ఇట్లు శ్రీ బృహన్నారదీయపురాణము పూర్వభాగంలోని బృహదుపాఖ్యానంలో ‘ద్వాదశమాసములంతటా ఆచరించు త్రయోదశీ వ్రతకథనం’ అనే నూట ఇరవై రెండవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।