Adhyaya 65

Verse 1

- “वैश्यायां क्षत्रियाज्जात: करण: परिकीर्तितः ।” (वैश्य माता और क्षत्रिय पितासे उत्पन्न पुत्र 'करण' कहलाता है) इस धर्मशास्त्रीय वचनके अनुसार युयुत्सुकी “करण' संज्ञा बतायी गयी है। (सम्भवपर्व) पञ्चषष्टितमो < ध्याय: मरीचि आदि महर्षियों तथा अदिति आदि दक्षकन्याओंके वंशका विवरण वैशमग्पायन उवाच अथ नारायणेनेन्द्रश्नबकार सह संविदम्‌ । अवतर्तु महीं स्वर्गादंशत: सहित: सुरै:

వైశంపాయనుడు పలికెను—అప్పుడు ఇంద్రుడు దేవతలతో కూడి నారాయణుడు (విష్ణువు)తో సంప్రదించి, స్వర్గం మరియు వైకుంఠం నుండి భూమిపై అంసావతారాలుగా అవతరించుట గురించి ఆలోచన చేశాడు. ఇది ధర్మస్థాపనకై, లోకవ్యవస్థను నిలుపుటకై దేవతలు నియత భాగాలతో మానవలోకంలో ప్రవేశించు దివ్య సంకల్పమని తెలిపెను.

Verse 2

आदिश्य च स्वयं शक्र: सर्वानिव दिवौकस: । निर्जगाम पुनस्तस्मात्‌ क्षयान्नारायणस्य ह,तत्पश्चात्‌ सभी देवताओंको तदनुसार कार्य करनेके लिये आदेश देकर वे भगवान्‌ नारायणके निवासस्थान वैकुण्ठधामसे पुन: चले आये

వైశంపాయనుడు పలికెను—శక్రుడు (ఇంద్రుడు) తానే సమస్త దేవతలకు తగిన ఆదేశాలు ఇచ్చి, అనంతరం నారాయణుని ఆ ధామం నుండి మరల బయలుదేరెను. ఇక్కడ దివ్య పరిపాలన యొక్క క్రమశిక్షణ స్పష్టమగుచున్నది—ఆజ్ఞ స్పష్టం, ఆచరణ సమూహబద్ధం.

Verse 3

ते5मरारिविनाशाय सर्वलोकहिताय च । अवतेरु: क्रमेणैव महीं स्वर्गाद्‌ दिवौकस:,तब देवतालोग सम्पूर्ण लोकोंके हित तथा राक्षसोंके विनाशके लिये स्वर्गसे पृथ्वीपर आकर क्रमश: अवतीर्ण होने लगे

దేవశత్రువుల వినాశనార్థం, సమస్త లోకాల హితార్థం స్వర్గవాసి దేవతలు క్రమక్రమంగా స్వర్గం నుండి భూమిపై అవతరించసాగిరి.

Verse 4

ततो ब्रद्मर्षिवंशेषु पार्थिवर्षिकुलेषु च । जज्ञिरे राजशार्दूल यथाकामं दिवौकस:,नृपश्रेष्ठ) वे देवगण अपनी इच्छाके अनुसार ब्रह्मर्षियों अथवा राजर्षियोंके वंशमें उत्पन्न हुए

అనంతరం, ఓ రాజశార్దూలా! స్వర్గవాసి దేవతలు తమ ఇష్టానుసారం బ్రహ్మర్షుల వంశాలలోను, భూలోక రాజర్షి కులాలలోను జన్మించిరి.

Verse 5

दानवान्‌ राक्षसांश्चैव गन्धर्वान्‌ पन्नगांस्तथा । पुरुषादानि चान्यानि जघ्नु: सत्त्वान्यनेकश:

వారు పునఃపునః అనేక విధమైన సత్త్వాలను సంహరించిరి—దానవులు, రాక్షసులు, గంధర్వులు, పన్నగములు (సర్పములు) మరియు ఇతర మనుష్యభక్షక జీవులు. వారి బలం అంతటి దైర్యమయినది; బాల్యములోనూ శత్రువులు వారి వెంట్రుకకూడా వంకర చేయలేకపోయిరి.

Verse 6

दानवा राक्षसाश्रैव गन्धर्वा: पन्नगास्तथा । न तान्‌ बलस्थान्‌ बाल्ये5पि जघ्नुर्भरतसत्तम

వైశంపాయనుడు పలికెను—ఓ భరతశ్రేష్ఠా! దానవులు, రాక్షసులు, గంధర్వులు, పన్నగులు (సర్పజాతి) కూడ ఆ మహాబలవంతులను—బాల్యములోనైనా—వధించలేకపోయిరి.

Verse 7

जनमेजय उवाच देवदानवसड्घानां गन्धर्वाप्सरसां तथा । मानवानां च सर्वेषां तथा वै यक्षरक्षसाम्‌

జనమేజయుడు పలికెను—భగవన్! దేవసంఘముల, దానవసమూహముల, గంధర్వుల-అప్సరసల, సమస్త మానవుల, అలాగే యక్షుల-రాక్షసుల ఉద్భవము నేను వినదలచితిని.

Verse 8

श्रोतुमिच्छामि तत्त्वेन सम्भवं कृत्स्नमादित: । प्राणिनां चैव सर्वेषां सम्भवं वक्तुमहसि

జనమేజయుడు పలికెను—ఆదినుండి సత్యానుసారంగా సమస్త ప్రాణుల ఉద్భవమును సంపూర్ణంగా వినదలచితిని; దానిని నాకు వివరించుటకు మీరు అర్హులు.

Verse 9

वैशम्पायन उवाच हन्त ते कथयिष्यामि नमस्कृत्य स्वयम्भुवे । सुरादीनामहं सम्यग लोकानां प्रभवाप्ययम्‌

వైశంపాయనుడు పలికెను—సరే; స్వయంభువు (బ్రహ్మ)కు నమస్కరించి, దేవతలాది సమస్త లోకాల ఉద్భవము మరియు లయము (ప్రళయము)ను నేను నీకు యథార్థంగా వివరిస్తాను.

Verse 10

ब्रह्मणो मानसा: पुत्रा विदिता: षण्महर्षय: । मरीचिरुत्यड्िरिसौ पुलस्त्य: पुलह: क्रतु:,ब्रह्माजीके मानस पुत्र छः महर्षि विख्यात हैं--मरीचि, अत्रि, अंगिरा, पुलस्त्य, पुलह और क्रतु

బ్రహ్ముని మానసపుత్రులుగా ప్రసిద్ధులైన ఆరు మహర్షులు—మరీచి, అత్రి, అంగిరసుడు, పులస్త్యుడు, పులహుడు, క్రతువు.

Verse 11

मरीचे: कश्यप: पुत्र: कश्यपात्‌ तु इमा: प्रजा: । प्रजज्ञिरे महाभागा दक्षकन्यास्त्रयोदश

వైశంపాయనుడు పలికెను— మరీచి కుమారుడు కశ్యపుడు; కశ్యపుని నుండే ఈ సమస్త ప్రజలు జన్మించారు. ప్రజాపతి దక్షునికి పరమ సౌభాగ్యశాలినులైన పదమూడు కుమార్తెలు ఉండిరి.

Verse 12

अदितिर्दितिर्दनु: काला दनायु: सिंहिका तथा । क्रोधा प्राधा च विश्वा च विनता कपिला मुनि:

వైశంపాయనుడు పలికెను— అదితి, దితి, దను, కాలా, దనాయు, సింహికా, క్రోధా, ప్రాధా, విశ్వా, వినతా, కపిలా, ముని— ఇవే వారి నామములు. నరశ్రేష్ఠా, భారతా, వీరందరూ దక్షుని కుమార్తెలే; వీరి నుండి బలపరాక్రమసంపన్నులైన కుమారులు-మనుమల అనంత వంశపరంపర ఉద్భవించింది.

Verse 13

कद्रश्न मनुजव्यात्र दक्षकन्यैव भारत । एतासां वीर्यसम्पन्नं पुत्रपौत्रमनन्‍्तकम्‌

వైశంపాయనుడు పలికెను— మనుష్యవ్యాఘ్రా, భారతా, కద్రూ కూడా దక్షుని కుమార్తెయే. ఈ కుమార్తెల నుండి వీర్య, బల, పరాక్రమములతో యుక్తులైన కుమారులు-మనుమల అనంత పరంపర జన్మించింది.

Verse 14

अदित्यां द्वादशादित्या: सम्भूता भुवने श्वरा: । ये राजन्‌ नामतत्तांस्ते कीर्तयिष्यामि भारत,अदितिके पुत्र बारह आदित्य हुए, जो लोकेश्वर हैं। भरतवंशी नरेश! उन सबके नाम तुम्हें बता रहा हूँ---

వైశంపాయనుడు పలికెను— అదితి నుండి లోకాధిపతులైన ద్వాదశ ఆదిత్యులు జన్మించారు. రాజా, భరతవంశజా, ఇప్పుడు వారి నామములను నీకు వివరిస్తాను.

Verse 15

धाता मित्रो<र्यमा शक्रो वरुणस्त्वंश एव च | भगो विवस्वान्‌ पूषा च सविता दशमस्तथा

వైశంపాయనుడు పలికెను— ధాత, మిత్ర, అర్యమ, శక్రుడు (ఇంద్రుడు), వరుణుడు మరియు అంశ; భగుడు, వివస్వాన్, పూష, మరియు పదవుడైన సవిత— వీరే ఆదిత్యులు. సంప్రదాయం ప్రకారం పదకొండవాడు త్వష్ట, పన్నెండవాడు విష్ణువు. ఈ ఆదిత్యులలో విష్ణువు కనిష్ఠుడైనా, గుణములలో సర్వోత్తముడు.

Verse 16

एकादशस्तथा त्वष्टा द्वादशो विष्णुरुच्यते । जघन्यजस्तु सर्वेषामादित्यानां गुणाधिक:

వైశంపాయనుడు పలికెను— పదకొండవాడు త్వష్టా, పన్నెండవాడు విష్ణువు అని చెప్పబడును. విష్ణువు ఆదిత్యులందరిలో కనిష్ఠుడైనను, గుణములలో వారందరినీ మించును. ఆదిత్యులు— ధాత, మిత్ర, అర్యమ, ఇంద్ర, వరుణ, అంశ, భగ, వివస్వాన్, పూషన్, సవితృ, త్వష్టా, విష్ణు।

Verse 17

एक एव दिते: पुत्रो हिरण्यकशिपु: स्मृतः । नाम्ना ख्यातास्तु तस्येमे पठ्च पुत्रा महात्मन:,दितिका एक ही पुत्र हिरण्यकशिपु अपने नामसे विख्यात हुआ। उस महामना दैत्यके पाँच पुत्र थे

వైశంపాయనుడు పలికెను— దితికి ఒక్క కుమారుడే హిరణ్యకశిపుడు అని స్మరించబడును; అతడు పేరుతోనే ప్రసిద్ధి పొందెను. అయితే ఆ మహాత్మ దైత్యునికి ఐదు కుమారులు ఉండిరి; వారు తమ తమ కీర్తితో ప్రసిద్ధులై యుండిరి।

Verse 18

प्रह्माद: पूर्वजस्तेषां संह्वादस्तदनन्तरम्‌ । अनुह्वादस्तृतीयो5भूत्‌ तस्माच्च शिविबाष्कलौ

వైశంపాయనుడు పలికెను— వారిలో పెద్దవాడు ప్రహ్లాదుడు; అతని తరువాత సంహ్లాదుడు. మూడవాడు అనుహ్లాదుడు; అతనివలన శిబి మరియు బాష్కలులు జన్మించిరి।

Verse 19

प्रह्मादस्य त्रय: पुत्रा: ख्याता: सर्वत्र भारत । विरोचनश्न कुम्भश्न निकुम्भश्नेति भारत,भारत! प्रह्मदके तीन पुत्र हुए, जो सर्वत्र विख्यात हैं। उनके नाम ये हैं--विरोचन, कुम्भ और निकुम्भ

వైశంపాయనుడు పలికెను— ఓ భారతా! ప్రహ్లాదునికి మూడు కుమారులు ఉండిరి; వారు సర్వత్ర ప్రసిద్ధులు— విరోచనుడు, కుంభుడు, నికుంభుడు।

Verse 20

विरोचनस्य पुत्रो5 भूद्‌ बलिरेक: प्रतापवान्‌ | बलेश्व प्रथित: पुत्रो बाणो नाम महासुर:,विरोचनके एक ही पुत्र हुआ, जो महाप्रतापी बलिके नामसे प्रसिद्ध है। बलिका विश्वविख्यात पुत्र बाण नामक महान्‌ असुर है

వైశంపాయనుడు పలికెను— విరోచనునికి ఒక్క కుమారుడే జన్మించెను; అతడు మహాప్రతాపవంతుడైన బలి. మరియు బలికి ప్రపంచప్రసిద్ధుడైన బాణుడు అనే మహాసురుడు కుమారుడుగా ఉన్నాడు।

Verse 21

जिसे सब लोग भगवान्‌ शंकरके पार्षद श्रीमान्‌ महाकालके नामसे जानते हैं। भारत! दनुके चौंतीस पुत्र हुए, जो सर्वत्र विख्यात हैं

వైశంపాయనుడు పలికెను—సర్వలోకములు భగవాన్ శంకరుని పార్షదుడైన శ్రీమాన్ మహాకాలుడని ఎవరిని తెలుసుకొనుచున్నారో—ఓ భారతా!—దనువుకు ముప్పై నాలుగు మంది కుమారులు కలిగిరి; వారు సర్వత్ర ప్రసిద్ధులు.

Verse 22

तेषां प्रथमजो राजा विप्रचित्तिमहायशा: । शम्बरो नमुचिश्वैव पुलोमा चेति विश्रुत:

వారిలో మొదట పుట్టినవాడూ శ్రేష్ఠుడైన రాజు మహాయశస్సు గల విప్రచిత్తి. అతని తరువాత శంబరుడు, నముచియు, పులోమా—ఇవన్నీ ప్రసిద్ధులు.

Verse 23

असिलोमा च केशी च दुर्जयश्वैव दानव: । अयःशिरा अश्वशिरा अश्वशंकुश्न वीर्यवान्‌

దానవులలో అసిలోమా, కేశీ, దుర్జయుడు; అలాగే అయఃశిరా, అశ్వశిరా, మరియు వీర్యవంతుడైన అశ్వశంకు కూడా ఉన్నారు.

Verse 24

तथा गगनमूर्धा च वेगवान्‌ केतुमांश्न॒ सः । स्वर्भानुरश्वो5श्चपतिर्वृषपर्वाजकस्तथा

అలాగే గగనమూర్ధుడు, వేగవంతుడు, కేతుమాన్; స్వర్భానువు, అశ్వుడు, అశ్వపతి, వృషపర్వా, అజకుడు కూడా ఉన్నారు.

Verse 25

अश्वग्रीवश्च सूक्ष्मश्न तुहुण्डश्व महाबल: । इषुपादेकचक्रश्न विरूपाक्षो हराहरी

అశ్వగ్రీవుడు, సూక్ష్ముడు; మహాబలుడైన తుహుణ్డ; ఇషుపాదుడు, ఏకచక్రుడు; అలాగే విరూపాక్షుడు, హరుడు, అహరుడు కూడా ఉన్నారు.

Verse 26

निचन्द्रश्न निकुम्भश्न कुपट: कपटस्तथा । शरभ: शलभश्चैव सूर्याचन्द्रमसौ तथा । एते ख्याता दनोरव॑शे दानवा: परिकीर्तिता:

వైశంపాయనుడు పలికెను— నిచంద్రుడు, నికుంభుడు, కుపటుడు మరియు కపటుడు, శరభుడు, శలభుడు, అలాగే సూర్యుడు, చంద్రమాసుడు— వీరందరూ దను వంశంలో ప్రసిద్ధ దానవులుగా కీర్తింపబడినవారు.

Verse 27

अन्यौ तु खलु देवानां सूर्याचन्द्रमसौ स्मृतौ । अन्यौ दानवमुख्यानां सूर्याचन्द्रमसौ तथा,देवताओंमें जो सूर्य और चन्द्रमा माने गये हैं, वे दूसरे हैं और प्रधान दानवोंमें सूर्य तथा चन्द्रमा दूसरे हैं

దేవతలలో సూర్యుడు, చంద్రమాసుడు అని స్మరించబడేవారు ఒక జంట; అలాగే దానవముఖ్యులలో సూర్యుడు, చంద్రమాసుడు అని పిలువబడేవారు మరొక జంట.

Verse 28

इमे च वंशा: प्रथिता: सत्त्ववन्तो महाबला: । दनुपुत्रा महाराज दश दानववंशजा:

మహారాజా! ఈ వంశాలు ప్రసిద్ధమైనవి— ధైర్యసంపన్నులు, మహాబలవంతులు. దను పుత్రులలో దానవుల పది కులాలు విశేషంగా ఖ్యాతిగాంచినవి.

Verse 29

एकाक्षो मृतपा वीर: प्रलम्बनरकावपि । वातापी शत्रुतपन: शठश्वैव महासुर:

వీరుడైన ఏకాక్షుడు, మృతపుడు, అలాగే ప్రలంబుడు, నరకుడు; వాతాపి, శత్రుతపనుడు, మహాసురుడైన శఠుడు; ఇంకా గవిష్ఠుడు, వనాయువు, దానవుడు దీర్ఘజిహ్నుడు— ఓ భారతా! వీరందరి కుమారులు, మనుమలు అసంఖ్యేయులని స్మరించబడుతున్నారు.

Verse 30

गविष्ठश्न॒ वनायुश्न दीर्घजिद्दश्व॒ दानव: । असंख्येया: स्मृतास्तेषां पुत्रा: पौत्राश्न भारत

గవిష్ఠుడు, వనాయువు, దానవుడు దీర్ఘజిహ్నుడు— ఓ భారతా! వీరి కుమారులు, మనుమలు అసంఖ్యేయులని స్మరించబడుతున్నారు.

Verse 31

सिंहिका सुषुवे पुत्र॑ राहुं चन्द्रार्कमर्टनम्‌ । सुचन्द्रं चन्द्रहर्तारं तथा चन्द्रप्रमर्दनम्‌

వైశంపాయనుడు పలికెను— సింహిక రాహు అనే కుమారుని ప్రసవించింది; అతడు చంద్రసూర్యుల గర్వాన్ని మర్దించువాడు. ఆమెనే సుచంద్రుడు, చంద్రహర్త, చంద్రప్రమర్దనులను కూడా కనెను.

Verse 32

क्रूरस्वभावं क्रूराया: पुत्रपौत्रमनन्तकम्‌ | गण: क्रोधवशो नाम क्रूरकर्मारिमर्दन:

వైశంపాయనుడు పలికెను— క్రూర స్వభావముగల క్రూరా (క్రోధా) నుండి క్రూర స్వభావముగల అనేకమంది కుమారులు, మనుమలు పుట్టిరి. శత్రువులను మర్దించు క్రూరకర్ముడు ‘క్రోధవశ’ అనే గణమూ ఆమె సంతానమే.

Verse 33

दनायुष: पुनः पुत्राश्नत्वारो5सुरपुड्रवा: | विक्षरो बलवीरौ च वृत्रश्नैव महासुर:,दनायुके असुरोंमें श्रेष्ठ चार पुत्र हुए--विक्षर, बल, वीर और महान्‌ असुर वृत्र

వైశంపాయనుడు పలికెను— దానాయు నుండి అసురులలో శ్రేష్ఠులైన నలుగురు కుమారులు పుట్టిరి— విక్షరుడు, బలుడు, వీరుడు మరియు మహాసురుడు వృత్రుడు.

Verse 34

कालाया: प्रथिता: पुत्रा: कालकल्पा: प्रहारिण: | प्रविख्याता महावीर्या दानवेषु परंतपा:

వైశంపాయనుడు పలికెను— కాలా యొక్క కుమారులు ప్రసిద్ధులు; వారు సాక్షాత్తు కాలసమాన భయంకరులు, ప్రహారంలో నిపుణులు. దానవులలో వారు మహావీర్యులు, శత్రువులను తపింపజేసేవారిగా ప్రఖ్యాతులు.

Verse 35

विनाशनकश्ष क्रोधक्ष क्रोधहन्ता तथैव च | क्रोधशत्रुस्तथैवान्ये कालकेया इति श्रुता:

వైశంపాయనుడు పలికెను— వారి పేర్లు: వినాశనకుడు, క్రోధుడు, క్రోధహంత, క్రోధశత్రువు; ఇంకా ‘కాలకేయులు’ అని ప్రసిద్ధులైన ఇతరులూ ఉన్నారని శ్రుతి చెబుతుంది.

Verse 36

असुराणामुपाध्याय: शुक्रस्त्वृषिसुतो 5भवत्‌ | ख्याताश्लोशनस: पुत्रा क्षत्वारो$सुरयाजका:

అసురుల ఉపాధ్యాయుడూ పురోహితుడూ మహర్షి కుమారుడైన శుక్రాచార్యుడు. ఆయన ఉశనా అనే పేరుతో కూడా ప్రసిద్ధుడు. ఉశనాకు నలుగురు కుమారులు కలిగారు; వారు అసురుల యజ్ఞాలను నిర్వహించే ఋత్విజులుగా ఖ్యాతి పొందారు.

Verse 37

त्वष्टाधरस्तथातन्रिक्ष द्वावन्यौ रौद्रकर्मिणौ । तेजसा सूर्यसंकाशा ब्रह्मलोकपरायणा:

వారితో పాటు త్వష్టాధరుడు మరియు అత్రి అనే మరో ఇద్దరు కుమారులు కూడా ఉన్నారు; వారు రౌద్రకర్మలను చేయువారూ చేయించువారూ. ఉశనుని కుమారులందరూ సూర్యుని సమాన తేజస్సుతో ప్రకాశించి, బ్రహ్మలోకాన్నే పరమాశ్రయంగా భావించేవారు.

Verse 38

इत्येष वंशप्रभव: कथितस्ते तरस्विनाम्‌ | असुराणां सुराणां च पुराणे संश्रुतो मया

రాజా! పురాణాలలో నేను వినిన ప్రకారమే, బలవంతులైన అసురులూ దేవతలూ వారి వంశోద్భవ వృత్తాంతాన్ని నీకు ఇలా వివరించాను.

Verse 39

एतेषां यदपत्यं तु न शक्‍्यं तदशेषत: । प्रसंख्यातुं महीपाल गुणभूतमनन्तकम्‌

మహీపాలా! వీరి సంతానాన్ని పూర్తిగా లెక్కించటం సాధ్యం కాదు; ఎందుకంటే వారి సంఖ్య అనంతం.

Verse 40

तार्क्ष्यक्षारिष्टनेमिश्व॒ तथैव गरुडह़ारुणौ । आरुणिवररिणिश्रैव वैनतेया: प्रकीर्तिता:

మహీపాలా! తార్క్ష్యుడు, అరిష్టనేమి, గరుడుడు, అరుణుడు, అలాగే ఆరుణి మరియు వరుణి—ఇవన్నీ వినత కుమారులుగా ప్రకటించబడ్డారు.

Verse 41

शेषो5नन्तो वासुकिश्न तक्षकश्न भुजड्भम: । कूर्मश्न॒ कुलिकश्नैव काद्रवेया: प्रकीर्तिता:,शेष, अनन्त, वासुकि, तक्षक, कूर्म और कुलिक आदि नागगण कढ्रूके पुत्र कहलाते हैं

వైశంపాయనుడు పలికెను— శేషుడు, అనంతుడు, వాసుకి, తక్షకుడు, అలాగే భుజగుడు, కూర్ముడు, కులికుడు— వీరందరూ కద్రూ పుత్రులని ప్రసిద్ధులు.

Verse 42

भीमसेनोग्रसेनौ च सुपर्णो वरुणस्तथा । गोपतिर्धतराष्ट्रश्न सूर्यवर्चाश्न सप्तम:

వైశంపాయనుడు పలికెను— భీమసేనుడు, ఉగ్రసేనుడు; సుపర్ణుడు, వరుణుడు; గోపతి, ధృతరాష్ట్రుడు; మరియు ఏడవవాడు సూర్యవర్చా— ఈ నామాలు పేర్కొనబడినవి.

Verse 43

सत्यवागर्कपर्णश्व प्रयुतश्चापि विश्रुत: । भीमश्रित्ररथश्वैव विख्यात: सर्वविद्‌ वशी

వైశంపాయనుడు పలికెను— సత్యవాక్, అర్కపర్ణ, ప్రయుత, విశ్రుత; అలాగే భీముడు, చిత్రరథుడు— వీరు ప్రసిద్ధులు, సర్వజ్ఞులు, ఇంద్రియనిగ్రహులు.

Verse 44

तथा शालिशिरा राजन पर्जन्यश्व चतुर्दश: । कलि: पञ्चदशस्तेषां नारदश्षैव षोडश: । इत्येते देवगन्धर्वा मौनेया: परिकीर्तिता:

వైశంపాయనుడు పలికెను— అలాగే, రాజా, శాలిశిరా; పద్నాలుగవాడు పర్జన్యుడు; పదిహేనవాడు కలి; పదహారవాడు నారదుడు. ఈ విధంగా వీరు పదహారు మౌనేయ దేవగంధర్వులని ప్రకటించబడిరి.

Verse 45

अथ प्रभूतान्यन्यानि कीर्तयिष्यामि भारत । अनवद्यां मनुं वंशामसुरां मार्गणप्रियाम्‌

వైశంపాయనుడు పలికెను— ఓ భారతా! ఇక నేను మరెన్నో ఇతర వంశాలను కూడా వివరిస్తాను— అనవద్యా, మను, వంశా, అసురా, మార్గణప్రియా.

Verse 46

अरूपां सुभगां भासीमिति प्राधा व्यजायत । सिद्धः पूर्णश्न बर्लिश्न पूर्णायुश्ष महायशा:

వైశంపాయనుడు పలికెను—ప్రాధా నుండి అరూపా, సుభగా, భాసీ అనే కుమార్తెలు జన్మించిరి. ఆమె నుండే సిద్ధుడు, పూర్ణుడు, బర్హి, పూర్ణాయువు మరియు మహాయశస్సు గలవాడు మొదలైన కుమారులును జన్మించిరి.

Verse 47

ब्रह्मचारी रतिगुण: सुपर्णश्वेव सप्तम: । विश्वावसुश्च भानुश्च सुचन्द्रो दशमस्तथा

బ్రహ్మచారి, రతిగుణుడు, ఏడవవాడైన సుపర్ణుడు; ఆపై విశ్వావసువు, భానువు, మరియు పదవవాడైన సుచంద్రుడు—ఇవన్నీ ప్రాధా సంతానమే.

Verse 48

इत्येते देवगन्धर्वा: प्राधेया: परिकीर्तिता: । इमं॑ त्वप्सरसां वंशं विदितं पुण्यलक्षणम्‌

ఇట్లు ప్రాధా వంశజులైన దేవగంధర్వులు కీర్తింపబడిరి. ఇక, ఓ భారతా, పుణ్యలక్షణములతో ప్రసిద్ధమైన అప్సరసల వంశాన్ని నేను వివరిస్తాను.

Verse 49

प्राधासूत महाभागा देवी देवर्षित: पुरा । अलनम्बुषा मिश्रकेशी विद्युत्पर्णा तिलोत्तमा

ఓ భారతా, పూర్వకాలమున మహాభాగ్యశాలినీ దేవి ప్రాధా దేవర్షి ద్వారా అలంబూషా, మిశ్రకేశీ, విద్యుత్పర్ణా, తిలోత్తమా లను ప్రసవించెను.

Verse 50

अरुणा रक्षिता चैव रम्भा तद्धन्मनोरमा | केशिनी च सुबाहुश्च सुरता सुरजा तथा

అరుణా, రక్షితా, రంభా, అత్యంత మనోహరమైన మనోరమా; కేశినీ, సుబాహు, అలాగే సురతా, సురజా కూడా.

Verse 51

सुप्रिया चातिबाहुश्न विख्यातौ च हाहा हूहू: । तुम्बुरुश्नेति चत्वार: स्मृता गन्धर्वसत्तमा:

వైశంపాయనుడు పలికెను— ఓ భారతా! సుప్రియా, అతిబాహు, ప్రసిద్ధులైన హాహా హూహూ, అలాగే తుంబురు—ఈ నలుగురూ గంధర్వులలో శ్రేష్ఠులుగా స్మరింపబడుదురు।

Verse 52

अमृतं ब्राह्मणा गावो गन्धर्वाप्सरसस्तथा | अपत्यं कपिलायास्तु पुराणे परिकीर्तितम्‌,अमृत, ब्राह्मण, गौएँ, गन्धर्व तथा अप्सराएँ--ये सब पुराणमें कपिलाकी संतानें बतायी गयी हैं

వైశంపాయనుడు పలికెను— పురాణప్రసిద్ధంగా అమృతము, బ్రాహ్మణులు, గోవులు, అలాగే గంధర్వులు మరియు అప్సరసలు—ఇవన్నీ కపిలా సంతానమని ప్రకటింపబడినది।

Verse 53

इति ते सर्वभूतानां सम्भव: कथितो मया । यथावत्‌ सम्परिख्यातो गन्धर्वाप्सरसां तथा

వైశంపాయనుడు పలికెను— ఇట్లు నేను నీకు సమస్త భూతముల ఉద్భవమును చెప్పితిని; అలాగే యథాక్రమంగా గంధర్వులు మరియు అప్సరసల జన్మవంశములనూ వివరించితిని।

Verse 54

भुजज़ानां सुपर्णानां रुद्राणां मरुतां तथा । गवां च ब्राह्मणानां च श्रीमतां पुण्यकर्मणाम्‌

నాగులు, సుపర్ణులు, రుద్రులు, మరుత్గణములు, గోవులు, అలాగే శ్రీమంతులై పుణ్యకర్మలతో యుక్తులైన బ్రాహ్మణుల జన్మవృత్తాంతమును కూడా నేను యథావిధిగా చెప్పితిని।

Verse 55

आयुष्यश्चैव पुण्यश्न धन्य: श्रुतिसुखावह: । श्रोतव्यश्वैव सततं श्राव्यश्वैवानसूयता

ఈ ప్రసంగము ఆయుష్షును పెంపొందించునది, పుణ్యప్రదము, ధన్యము, వినుటకు సుఖదాయకము; కావున మనుష్యుడు దోషదృష్టి, అసూయ లేకుండా దీనిని నిత్యము వినవలెను, ఇతరులకు వినిపించవలెను।

Verse 56

इमं तु वंशं नियमेन यः पठेत्‌ महात्मनां ब्राह्मणदेवसंनिधौ । अपत्यलाभं॑ लभते स पुष्कलं श्रियं यश: प्रेत्य च शो भनां गतिम्‌

వైశంపాయనుడు పలికెను—బ్రాహ్మణులూ దేవతల సన్నిధిలో మహాత్ముల ఈ వంశావళిని నియమబద్ధంగా, విధివిధానాలతో పఠించువాడు అపార సంతానాన్ని, శ్రీ-సంపదను, యశస్సును పొందును; మరణానంతరం శోభనమైన, మంగళప్రదమైన గతిని చేరును।

Verse 64

इस प्रकार श्रीमह्याभारत आदिपर्वके अन्तर्गत अंशावतरणपर्वमें चौंसठवाँ अध्याय पूरा हुआ

ఇట్లు శ్రీమహాభారత ఆదిపర్వాంతర్గత అంసావతరణపర్వములో అరవై నాలుగవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।

Verse 65

इति श्रीमहाभारते आदिपर्वणि सम्भवपर्वणि आदित्यादिवंशकथने पज्चषष्टितमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत आदिपरव्वके अन्तर्गत सम्भवपर्वमें आदित्यादिवंशकथनविषयक पैंसठवाँ अध्याय पूरा हुआ

ఇట్లు శ్రీమహాభారత ఆదిపర్వాంతర్గత సంభవపర్వములో ఆదిత్యాది వంశకథన విషయక అరవై ఐదవ అధ్యాయం సమాప్తమైంది।

Verse 231

रुद्रस्यानुचर: श्रीमान्‌ महाकालेति यं विदु: । चतुस्त्रिंशद्‌ दनो: पुत्रा: ख्याता: सर्वत्र भारत

వైశంపాయనుడు పలికెను—రుద్రుని ఒక శ్రీమంతమైన అనుచరుడు, జనులు ‘మహాకాల’ అని ఎవరిని తెలుసుకొందురో; అలాగే దనువు యొక్క ముప్పై నాలుగు కుమారులు, ఓ భారతా, సర్వత్ర ప్రసిద్ధులు।