Shloka 32

Duḥṣanta at Kaṇva-Āśrama; Śakuntalā’s Reception and Origin Prelude (दुःषन्तस्य कण्वाश्रमागमनम्)

Devanagari script

क्रूरस्वभावं क्रूराया: पुत्रपौत्रमनन्तकम्‌ | गण: क्रोधवशो नाम क्रूरकर्मारिमर्दन:,क्रूरा (क्रोधा)-के क्रूर स्वभाववाले असंख्य पुत्र-पौत्र उत्पन्न हुए। शत्रुओंका नाश करनेवाला क्रूरकर्मा क्रोधवश नामक गण भी क्रूराकी ही संतान हैं

Transliteration

vaiśampāyana uvāca | krūrasvabhāvaṃ krūrāyāḥ putrapautram anantakam | gaṇaḥ krodhavaśo nāma krūrakarmārimardanaḥ ||

Translation

వైశంపాయనుడు పలికెను— క్రూర స్వభావముగల క్రూరా (క్రోధా) నుండి క్రూర స్వభావముగల అనేకమంది కుమారులు, మనుమలు పుట్టిరి. శత్రువులను మర్దించు క్రూరకర్ముడు ‘క్రోధవశ’ అనే గణమూ ఆమె సంతానమే.

Word by Word

क्रूरस्वभावम्of cruel nature

क्रूरायाःof Krūrā

पुत्रपौत्रम्sons and grandsons (offspring)

अनन्तकम्countless

गणःa troop/group

क्रोधवशःunder the sway of anger

नामnamed/called

क्रूरकर्माone of cruel deeds

अरिमर्दनःcrusher of enemies

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

Vaiśampāyana

Krūrā

Krodhavaśa (gaṇa)

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Meter (Chandas)

Sandhi Notes

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse underscores an ethical causality: when cruelty and anger dominate one’s nature (svabhāva), they tend to reproduce socially and generationally—forming ‘hosts’ of harmful conduct. It implicitly warns that unchecked krodha becomes a governing force that shapes actions and communities.

What is happening in the narrative?

Vaiśampāyana continues a genealogical-cosmological account, describing Krūrā’s progeny as innumerable and cruel by disposition, and naming among them a specific troop called Krodhavaśa, characterized as fierce actors and destroyers of enemies.