Adhyaya 49

Verse 1

इति श्रीलिङ्गमहापुराणे पूर्वभागे ऽष्टचत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच शतमेकं सहस्राणां योजनानां स तु स्मृतः अनु द्वीपं सहस्राणां द्विगुणं द्विगुणोत्तरम्

ఇట్లు శ్రీలింగమహాపురాణ పూర్వభాగములో అష్టచత్వారింశోధ్యాయము. సూతుడు పలికెను—దాని ప్రమాణము ఒక లక్ష ఒక వంద యోజనములని స్మృతిలో ఉంది; మరియు ప్రతి తదుపరి ద్వీపమున ఆ ప్రమాణము ద్విగుణమై, మరల ద్విగుణోత్తర క్రమముగా పెరుగుతుంది.

Verse 2

पञ्चाशत्कोटिविस्तीर्णा ससमुद्रा धरा स्मृता द्वीपैश् च सप्तभिर् युक्ता लोकालोकावृता शुभा

భూమి సముద్రాలతో కూడి పంచాశత్ కోటి విస్తారముగా స్మరించబడింది. ఏడు ద్వీపములతో యుక్తమైన ఈ శుభ ధరణి లోకాలొక పర్వతముచే ఆవరించబడినది.

Verse 3

नीलस्तथोत्तरे मेरोः श्वेतस्तस्योत्तरे पुनः शृङ्गी तस्योत्तरे विप्रास् त्रयस्ते वर्षपर्वताः

ఓ విప్రులారా! మేరువు ఉత్తరమున నీల పర్వతము, దాని ఉత్తరమున మరల శ్వేత పర్వతము, శ్వేతము ఉత్తరమున శృంగీ ఉంది. ఈ మూడు వర్షపర్వతములుగా ప్రసిద్ధి.

Verse 4

जठरो देवकूटश् च पूर्वस्यां दिशि पर्वतौ निषधो दक्षिणे मेरोस् तस्य दक्षिणतो गिरिः हेमकूट इति ख्यातो हिमवांस्तस्य दक्षिणे

తూర్పు దిశలో జఠరము మరియు దేవకూటము అనే రెండు పర్వతాలు నిలిచియున్నవి. మేరువు దక్షిణమున నిషధ పర్వతము; దాని దక్షిణమున ‘హేమకూట’మని ప్రసిద్ధమైన గిరి. హేమకూటమునకు దక్షిణమున హిమవాన్ (హిమాలయము) పర్వతరాజు ఉన్నాడు.

Verse 5

मेरोः पश्चिमतश्चैव पर्वतौ द्वौ धराधरौ माल्यवान्गन्धमादश् च द्वावेतावुदगायतौ

మేరువు పశ్చిమమున భూమిని ధారించు రెండు పర్వతాలు ఉన్నాయి—మాల్యవాన్ మరియు గంధమాదన. ఈ రెండు ఉత్తరదిశగా విస్తరించి లోకవ్యవస్థను నిలుపుచున్నవి.

Verse 6

एते पर्वतराजानः सिद्धचारणसेविताः तेषाम् अन्तरविष्कम्भो नवसाहस्रमेकशः

ఈ పర్వతరాజులు సిద్ధులు మరియు చారణులచే సేవింపబడి వందింపబడుచున్నారు. వీరి మధ్య మధ్య విస్తీర్ణము ప్రతి ఒక్కటికి తొమ్మిది వేల (యోజనాలు)గా చెప్పబడింది.

Verse 7

इदं हैमवतं वर्षं भारतं नाम विश्रुतम् हेमकूटं परं तस्मान् नाम्ना किंपुरुषं स्मृतम्

ఈ హిమవత్ ప్రాంతము ‘భారతవర్షం’ అని ప్రసిద్ధి. దీనికి ఆవల హేమకూటము; ఇంకా ఆవల ‘కింపురుష’ అనే దేశము స్మరింపబడింది.

Verse 8

नैषधं हेमकूटात्तु हरिवर्षं तदुच्यते हरिवर्षात्परं चैव मेरोः शुभमिलावृतम्

హేమకూటమునకు ఆవల నిషధ సీమకు సంబంధించిన ప్రాంతము ‘హరివర్షం’ అని పిలువబడుతుంది. హరివర్షమునకు ఆవల, శుభమైన మేరువుకు సమీపముగా ‘ఇలావృత’ అనే దివ్యప్రదేశము ఉంది.

Verse 9

इलावृतात्परं नीलं रम्यकं नाम विश्रुतम् रम्यात्परतरं श्वेतं विख्यातं तद्धिरण्मयम्

ఇలావృతానికి ఆవల ‘నీల’ అనే ‘రమ్యక’ దేశం ప్రసిద్ధి. ‘రమ్య’కు మరింత ఆవల ఇంకా శ్రేష్ఠమైన ‘శ్వేత’ ఉంది; అది ‘హిరణ్మయ’ (సువర్ణభూమి)గా ఖ్యాతి పొందింది।

Verse 10

हिरण्मयात्परं चापि शृङ्गी चैव कुरुः स्मृतः धनुःसंस्थे तु विज्ञेये द्वे वर्षे दक्षिणोत्तरे

హిరణ్మయానికి ఆవల ‘శృంగీ’ కూడా స్మరించబడుతుంది; అలాగే ‘కురు’ కూడా. ధనుస్సాకార ప్రాంతంలో రెండు వర్షాలు తెలుసుకోవలెను—ఒకటి దక్షిణం, ఒకటి ఉత్తరం.

Verse 11

दीर्घाणि तत्र चत्वारि मध्यतस्तदिलावृतम् मेरोः पश्चिमपूर्वेण द्वे तु दीर्घेतरे स्मृते

అక్కడ నాలుగు ప్రాంతాలు దీర్ఘాకారముగా వర్ణించబడ్డాయి; వాటి మధ్యలో ఇలావృతం ఉంది. అలాగే మేరువు పశ్చిమ, తూర్పు వైపులా మరి రెండు దీర్ఘాకార భూభాగాలు స్మరించబడ్డాయి.

Verse 12

अर्वाक्तु निषधस्याथ वेद्यर्धं चोत्तरं स्मृतम् वेद्यर्धे दक्षिणे त्रीणि वर्षाणि त्रीणि चोत्तरे

నిషధానికి దక్షిణంగా వేదిక్షేత్రంలోని ఉత్తరార్ధం అని చెప్పబడింది. ఆ వేదిక్షేత్రంలో దక్షిణంగా మూడు వర్షాలు, ఉత్తరంగా కూడా మూడు వర్షాలు ఉన్నాయి.

Verse 13

तयोर्मध्ये च विज्ञेयं मेरुमध्यमिलावृतम् दक्षिणेन तु नीलस्य निषधस्योत्तरेण तु

ఆ రెండింటి మధ్య, మధ్యలో మేరువు ఉన్న ‘ఇలావృతం’ అని తెలుసుకోవాలి—అది నీలానికి దక్షిణంగా, నిషధానికి ఉత్తరంగా ఉంది.

Verse 14

उदगायतो महाशैलो माल्यवान्नाम पर्वतः योजनानां सहस्रे द्वे उपरिष्टात्तु विस्तृतः

ఉత్తరదిశలో మాల్యవాన్ అనే మహాశైలం ఉద్భవిస్తుంది; దాని శిఖరభాగం రెండు సహస్ర యోజనాల మేర విస్తరించి ఉంది।

Verse 15

आयामतश्चतुस्त्रिंशत् सहस्राणि प्रकीर्तितः तस्य प्रतीच्यां विज्ञेयः पर्वतो गन्धमादनः

దాని పొడవు ముప్పై నాలుగు సహస్ర (యోజనాలు) అని కీర్తించబడింది; దాని పడమర వైపున గంధమాదన అనే పర్వతం జ్ఞేయము।

Verse 16

आयामतः स विज्ञेयो माल्यवानिव विस्तृतः जम्बूद्वीपस्य विस्तारात् समेन तु समन्ततः

ఆయామంలో ఆ పర్వతం మాల్యవాన్ వలె విస్తరించినదిగా గ్రహించాలి; జంబూద్వీప విస్తారానికి అనుగుణంగా అది అన్ని దిక్కులా సమంగా వ్యాపించింది।

Verse 17

प्रागायताः सुपर्वाणः षडेते वर्षपर्वताः अवगाढाश्चोभयतः समुद्रौ पूर्वपश्चिमौ

ఈ ఆరు శ్రేష్ఠమైన, సుసంధితమైన వర్షపర్వతాలు తూర్పుదిశగా విస్తరించాయి; మరియు ఇరువైపులా తూర్పు సముద్రం, పడమర సముద్రంలో అవగాఢమై ఉన్నాయి।

Verse 18

हिमप्रायस्तु हिमवान् हेमकूटस्तु हेमवान् तरुणादित्यसंकाशो हैरण्यो निषधः स्मृतः

హిమవాన్ ఎక్కువగా హిమంతో ఆవరించబడినవాడని చెప్పబడింది; హేమకూటం స్వర్ణప్రభతో ప్రకాశిస్తుంది; మరియు నిషధం స్వర్ణవర్ణమై, నూతనోదయ సూర్యుని వలె కాంతిమంతమని స్మరించబడింది।

Verse 19

चतुर्वर्णः ससौवर्णो मेरुश्चोर्ध्वायतः स्मृतः वृत्ताकृतिपरीणाहश् चतुरस्रः समुत्थितः

మేరుపర్వతము నాలుగు వర్ణములతో, స్వర్ణకాంతితో ప్రకాశిస్తూ, పైకి మహావిస్తారంగా ఉద్భవించినదిగా స్మరించబడుతుంది. పరిధిలో వృత్తాకారమైనప్పటికీ అది చతురస్రంగా సుసంస్థితమై నిలుచును.

Verse 20

नीलश् च वैडूर्यमयः श्वेतः शुक्लो हिरण्मयः मयूरबर्हवर्णस्तु शातकुंभस् त्रिशृङ्गवान्

అది నీలవర్ణముగా వైడూర్యమణిమయమై, శ్వేతముగా ప్రకాశిస్తూ, స్వర్ణమయముగా, మయూరపిచ్ఛవర్ణముగా, శాతకుంభ స్వర్ణనిర్మితముగా, త్రిశృంగములతో కూడినదిగా వర్ణింపబడింది—ఇవి పతి (శివ) లింగమునకు శుభరూపాలు.

Verse 21

एवं संक्षेपतः प्रोक्ताः पुनः शृणु गिरीश्वरान् मन्दरो देवकूटश् च पूर्वस्यां दिशि पर्वतौ

ఇలా సంక్షేపంగా చెప్పబడింది; ఇప్పుడు మరల గిరీశ్వరులైన పర్వతములను వినుము. తూర్పు దిశలో మందరము మరియు దేవకూటము అనే రెండు పర్వతములు ఉన్నాయి.

Verse 22

कैलासो गन्धमादश् च हेमवांश्चैव पर्वतौ पूर्वतश् चायतावेताव् अर्णवान्तर्व्यवस्थितौ

తూర్పు దిశలో కైలాసము, గంధమాదనము అనే విస్తారమైన పర్వతములు, అలాగే హేమవానూ ఉన్నాడు. అవి చుట్టుముట్టిన సముద్రమధ్య స్థితమై, లోకధర్మానికి పవిత్ర ఆధారాలుగా, శివసన్నిధి ఆసనాలుగా ప్రసిద్ధి చెందాయి.

Verse 23

निषधः पारियात्रश् च द्वावेतौ वरपर्वतौ यथा पूर्वौ तथा याम्याव् एतौ पश्चिमतः श्रितौ

నిషధము మరియు పారియాత్రము—ఈ రెండూ ఉత్తమమైన పర్వతశ్రేణులు. ముందుగా చెప్పిన తూర్పు పర్వతములవలెనే, ఇవి దక్షిణ భాగానికి చెందినవై పశ్చిమ దిశవైపు స్థితమై ఉన్నాయి.

Verse 24

त्रिशृङ्गो जारुचिश्चैव उत्तरौ वरपर्वतौ पूर्वतश् चायतावेताव् अर्णवान्तर्व्यवस्थितौ

ఉత్తరదిశలో త్రిశృంగ, జారుచి అనే శ్రేష్ఠ పర్వతాలు ఉన్నాయి. తూర్పున ఈ రెండు దీర్ఘవిస్తారమైన పర్వతశ్రేణులు సముద్రాంతర్గతంగా నిలిచి, ప్రభువు (పతి) స్థాపించిన లోకమర్యాదలను సూచిస్తాయి.

Verse 25

मर्यादापर्वतान् एतान् अष्टावाहुर्मनीषिणः यो ऽसौ मेरुर्द्विजश्रेष्ठाः प्रांशुः कनकपर्वतः

మునులు వీటిని ఎనిమిది మర్యాదా-పర్వతాలుగా చెబుతారు. ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా! ఆ మేరువు ఎత్తైన స్వర్ణమయ పర్వతం.

Verse 26

तस्य पादास्तु चत्वारश् चतुर्दिक्षु नगोत्तमाः यैर्विष्टब्धा न चलति सप्तद्वीपवती मही

ఆయన నాలుగు పాదాలు నాలుగు దిక్కులలోని శ్రేష్ఠ పర్వతాలుగా ఉన్నాయి. వాటి ఆధారంతో ఏడు ద్వీపాలు కలిగిన భూమి కంపించదు, కదలదు.

Verse 27

दशयोजनसाहस्रम् आयामस् तेषु पठ्यते पूर्वे तु मन्दरो नाम दक्षिणे गन्धमादनः

వాటి విస్తీర్ణం పది వేల యోజనలని చెప్పబడింది. తూర్పున మందర అనే పర్వతం, దక్షిణాన గంధమాదన ఉంది.

Verse 28

विपुलः पश्चिमे पार्श्वे सुपार्श्वश्चोत्तरे स्मृतः महावृक्षाः समुत्पन्नाश् चत्वारो द्वीपकेतवः

పడమర వైపున విపులుడు, ఉత్తరాన సుపార్శ్వుడు అని స్మరించబడతారు. అలాగే నాలుగు మహావృక్షాలు ఉద్భవించాయి—ద్వీపాలకు కేతువులైన ధ్వజచిహ్నాలు, శివుని సుసంఘటిత సృష్టిలోని సూచకాలు.

Verse 29

मन्दरस्य गिरेः शृङ्गे महावृक्षः सकेतुराट् प्रलम्बशाखाशिखरः कदम्बश् चैत्यपादपः

మందరగిరి శిఖరంపై ధ్వజసమానంగా మహాకదంబ వృక్షము నిలిచియున్నది. దీర్ఘశాఖలే శిఖరమై విస్తరించి, అది పూజ్యమైన చైత్యపాదపము।

Verse 30

दक्षिणस्यापि शैलस्य शिखरे देवसेविता जम्बूः सदा पुण्यफला सदा माल्योपशोभिता

దక్షిణ పర్వత శిఖరంపై దేవులు సేవించే జంబూ వృక్షము ఉంది. అది ఎల్లప్పుడూ పుణ్యఫలములను ప్రసాదించి, ఎల్లప్పుడూ మాలలతో శోభిస్తుంది।

Verse 31

सकेतुर् दक्षिणे द्वीपे जम्बूर्लोकेषु विश्रुता विपुलस्यापि शैलस्य पश्चिमे च महात्मनः

జంబూద్వీప దక్షిణ విభాగంలో ‘సకేతు’ అనే ప్రసిద్ధ దేశము/నగరము లోకములలో ప్రసిద్ధి పొందింది. అది మహాత్ముడైన విపుల పర్వతానికి పడమరగా ఉంది।

Verse 32

संजातः शिखरे ऽश्वत्थः स महान् चैत्यपादपः सुपार्श्वस्योत्तरस्यापि शृङ्गे जातो महाद्रुमः

శిఖరంపై అశ్వత్థ వృక్షము జన్మించింది—అది మహత్తరమైన చైత్యపాదపము. అలాగే సుపార్శ్వ పర్వత ఉత్తర శృంగంపై కూడా ఒక మహావృక్షము పుట్టింది।

Verse 33

न्यग्रोधो विपुलस्कन्धो ऽनेकयोजनमण्डलः तेषां चतुर्णां वक्ष्यामि शैलेन्द्राणां यथाक्रमम्

న్యగ్రోధ (వట) విశాల కాండముతో, అనేక యోజనాల పరిధివరకు విస్తరించినది. ఇప్పుడు ఆ నాలుగు శైలేంద్రులను క్రమంగా నేను వివరిస్తాను।

Verse 34

अमानुष्याणि रम्याणि सर्वकालर्तुकानि च मनोहराणि चत्वारि देवक्रीडनकानि च

అమానుషమైన, రమ్యమైన, మనోహరమైన నాలుగు దేవక్రీడనస్థానాలు ఉన్నాయి; అక్కడ సర్వకాలములు, సర్వఋతువులు నిత్యం నిలిచి, దేవులకు క్రీడయోగ్యమై ఉంటాయి.

Verse 35

वनानि वै चतुर्दिक्षु नामतस्तु निबोधत पूर्वे चैत्ररथं नाम दक्षिणे गन्धमादनम्

నాలుగు దిశలలో ఉన్న వనాల పేర్లు వినుడి: తూర్పున ‘చైత్రరథ’ అనే వనం, దక్షిణాన ‘గంధమాదన’ అనే వనం.

Verse 36

वैभ्राजं पश्चिमे विद्याद् उत्तरे सवितुर्वनम् मित्रेश्वरं तु पूर्वे तु षष्ठेश्वरम् अतः परम्

పడమర దిశలో ‘వైభ్రాజ’ అని తెలుసుకొనుడి; ఉత్తరంలో ‘సవితృవనం’ ఉంది. తూర్పున ‘మిత్రేశ్వర’ము, దాని ఆపై ‘షష్ఠేశ్వర’ము.

Verse 37

वर्येश्वरं पश्चिमे तु उत्तरे चाम्रकेश्वरम् महासरांसि च तथा चत्वारि मुनिपुङ्गवाः

ఓ మునిపుంగవులారా, పడమర దిశలో ‘వర్యేశ్వర’ము, ఉత్తరంలో ‘ఆమ్రకేశ్వర’ము ఉన్నాయి; అలాగే నాలుగు మహాసరోవరములు కూడా ఉన్నాయి.

Verse 38

यत्र क्रीडन्ति मुनयः पर्वतेषु वनेषु च अरुणोदं सरः पूर्वं दक्षिणं मानसं स्मृतम्

పర్వతములలోను వనములలోను మునులు క్రీడా-విహారము చేయు ఆ స్థలమున, ‘అరుణోద’ సరస్సు తూర్పున, ‘మానస’ దక్షిణమున ఉన్నదని స్మరించబడింది.

Verse 39

सितोदं पश्चिमसरो महाभद्रं तथोत्तरम् शाखस्य दक्षिणे क्षेत्रं विशाखस्य च पश्चिमे

సితోద అనే సరస్సు పశ్చిమదిశలో ఉంది; అలాగే మహాభద్ర ఉత్తరదిశలో ఉంది. శాఖకు దక్షిణంగా క్షేత్రం, విశాఖకు పడమరగా—లింగారాధన ద్వారా పతి (మహాదేవుడు) పూజార్థం ఈ దిశలు స్థిరపరచబడ్డాయి.

Verse 40

उत्तरे नैगमेयस्य कुमारस्य च पूर्वतः अरुणोदस्य पूर्वेण शैलेन्द्रा नामतः स्मृताः

నైగమేయ కుమారుని ఉత్తరంగా, అలాగే తూర్పు దిశలో—అరుణోదకు కూడా తూర్పువైపు—‘శైలేంద్రా’ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధమైన పర్వతాధిపతులు స్మరించబడుతారు.

Verse 41

तांस्तु संक्षेपतो वक्ष्ये न शक्यं विस्तरेण तु सितान्तश् च कुरण्डश् च कुररश्चाचलोत्तमः

ఆ (పర్వత-తీర్థాల) విషయాన్ని నేను సంక్షేపంగా మాత్రమే చెబుతాను; విస్తారంగా చెప్పడం సాధ్యం కాదు. ఉదాహరణకు—సితాంత, కురండ, కురర, మరియు శ్రేష్ఠమైన అచల పర్వతం.

Verse 42

विकरो मणिशैलश् च वृक्षवांश्चाचलोत्तमः महानीलो ऽथ रुचकः सबिन्दुर्दर्दुरस् तथा

వికర, మణిశైల, వృక్షవాన్, అచలోత్తమ; అలాగే మహానీల, రుచక, సబిందు, దర్దుర—ఇవీ (పవిత్ర నామాలు) పేర్కొనబడ్డాయి.

Verse 43

वेणुमांश् च समेघश् च निषधो देवपर्वतः इत्येते पर्वतवरा ह्य् अन्ये च गिरयस् तथा

వేణుమాంశ, సమేఘ, నిషధ, దేవపర్వత—ఇవే నిజంగా శ్రేష్ఠ పర్వతాలు; అలాగే ఇతర గిరులు కూడా ఉన్నాయి.

Verse 44

पूर्वेण मन्दरस्यैते सिद्धावासा उदाहृताः तेषु तेषु गिरीन्द्रेषु गुहासु च वनेषु च

మందర పర్వతానికి తూర్పున ఇవి సిద్ధుల నివాసస్థానాలుగా ప్రకటించబడ్డాయి; అవి ఆ ఆ పర్వతాధిపతులపై, గుహలలోను పవిత్ర వనాలలోను ఉన్నాయి.

Verse 45

रुद्रक्षेत्राणि दिव्यानि विष्णोर्नारायणस्य च सरसो मानसस्येह दक्षिणेन महाचलाः

ఇక్కడ రుద్రుని దివ్య క్షేత్రాలు, అలాగే విష్ణు నారాయణునివి కూడా ఉన్నాయి; మానససరోవరానికి దక్షిణంగా మహాచలాలు పుణ్యాసనాలుగా ప్రసిద్ధి.

Verse 46

ये कीर्त्यमानास्तान्सर्वान् संक्षिप्य प्रवदाम्यहम् शैलश् च विशिराश्चैव शिखरश्चाचलोत्तमः

కీర్తింపబడుతున్న ఆ పేర్లన్నిటిని నేను సంక్షేపంగా చెబుతున్నాను—శైల, విశిరా, శిఖర, మరియు అచలోత్తమ.

Verse 47

एकशृङ्गो महाशूलो गजशैलः पिशाचकः पञ्चशैलो ऽथ कैलासो हिमवांश्चाचलोत्तमः

ఏకశృంగ, మహాశూల, గజశైల, పిశాచక, పంచశైల; అలాగే కైలాసం మరియు హిమవాన్—ఇవన్నీ అచలోత్తమమైన పర్వతశ్రేష్ఠాలు.

Verse 48

इत्येते देवचरिता उत्कटाः पर्वतोत्तमाः तेषु तेषु च सर्वेषु पर्वतेषु वनेषु च

ఇలా ఇవి దేవచరితమైన, ఉగ్రమైన పర్వతోత్తమాలు; మరియు ఆ ఆ పర్వతాలలోను వాటి వనాలలోను (ఆ మహిమ వ్యాపించి ఉంది).

Verse 49

रुद्रक्षेत्राणि दिव्यानि स्थापितानि सुरोत्तमैः दिग्भागे दक्षिणे प्रोक्ताः पश्चिमे च वदामि वः

దేవోత్తములు స్థాపించిన దివ్య రుద్రక్షేత్రాలు దక్షిణ దిశలో చెప్పబడ్డాయి; ఇప్పుడు పశ్చిమ దిశలోనున్నవాటినీ మీకు వివరిస్తాను।

Verse 50

अपरेण सितोदश् च सुरपश् च महाबलः कुमुदो मधुमांश्चैव ह्य् अञ्जनो मुकुटस् तथा

ఇంకా—సితోదశ, సురప, మహాబలుడు, కుముదుడు, మధుమాంశుడు, అంజనుడు మరియు ముకుటుడు—ఇవీ శివగణాలలో, శివుని పరివారంలో ఉన్నవే।

Verse 51

कृष्णश् च पाण्डुरश्चैव सहस्रशिखरश् च यः पारिजातश् च शैलेन्द्रः श्रीशृङ्गश्चाचलोत्तमः

ఆయన కృష్ణుడు (శ్యామవర్ణుడు) కూడా, పాండురుడు (ధవళప్రభ) కూడా; సహస్రశిఖరుడు. ఆయన పారిజాతుడు, శైలేంద్రుడు, శ్రీశృంగుడు, అచలోత్తముడు—అచలులలో శ్రేష్ఠుడు।

Verse 52

इत्येते देवचरिता उत्कटाः पर्वतोत्तमाः सर्वे पश्चिमदिग्भागे रुद्रक्षेत्रसमन्विताः

ఇలా దేవచరితములతో పవిత్రమైన ఈ ఉత్కటమైన శ్రేష్ఠ పర్వతాలు—అన్నీ పశ్చిమ దిశలోనే ఉన్నాయి; ప్రతి ఒక్కటి రుద్రక్షేత్రసహితంగా వెలసింది।

Verse 53

महाभद्रस्य सरसश् चोत्तरे च महाबलाः ये स्थिताः कीर्त्यमानांस्तान् संक्षिप्येह निबोधत

మహాభద్ర అనే సరస్సు ఉత్తరాన నివసించే మహాబలులు—ఇక్కడ కీర్తింపబడుతున్న వారి పేర్లను సంక్షిప్తంగా ఇప్పుడు గ్రహించండి।

Verse 54

शङ्खकूटो महाशैलो वृषभो हंसपर्वतः नागश् च कपिलश्चैव इन्द्रशैलश् च सानुमान्

శంఖకూట, మహాశైల, వృషభ, హంసపర్వత, నాగ, కపిల మరియు ఎత్తైన శిఖరాలతో కూడిన ఇంద్రశైల—ఇవి ప్రసిద్ధ పర్వతములుగా ప్రకటించబడినవి. ఇవి జగద్ధారణకారకాలు, పరమ పవిత్రాలు, మరియు పతి అయిన శ్రీశివుని పూజకు యోగ్యమైన పుణ్య నివాసస్థానాలు.

Verse 55

नीलः कण्टकशृङ्गश् च शतशृङ्गश् च पर्वतः पुष्पकोशः प्रशैलश् च विरजश्चाचलोत्तमः

నీల, కంటకశృంగ, శతశృంగ పర్వతము; పుష్పకోశ, ప్రశైల మరియు విరజ—అచల శిఖరములలో శ్రేష్ఠమైనది—ఇవీ ప్రసిద్ధ పవిత్ర పర్వతములు.

Verse 56

वराहपर्वतश्चैव मयूरश्चाचलोत्तमः जारुधिश्चैव शैलेन्द्र एत उत्तरसंस्थिताः

వరాహపర్వతము మరియు మయూరము—ఉత్తమ అచల శిఖరము—అలాగే జారుధి, శైలేంద్ర; ఇవన్నీ ఉత్తరదేశంలో స్థితమై ఉన్నాయి.

Verse 57

तेषु शैलेषु दिव्येषु देवदेवस्य शूलिनः असंख्यातानि दिव्यानि विमानानि सहस्रशः

ఆ దివ్య పర్వతములపై, దేవదేవుడైన త్రిశూలధారి శివునికి చెందినవిగా, వేల సంఖ్యలలో లెక్కలేనన్ని దివ్య విమానములు (ఆకాశ ప్రాసాదములు) ఉన్నాయి.

Verse 58

एतेषां शैलमुख्यानाम् अन्तरेषु यथाक्रमम् सन्ति चैवान्तरद्रोण्यः सरांस्युपवनानि च

ఈ ప్రధాన పర్వతశ్రేణుల మధ్య మధ్యలో, క్రమంగా, అంతర్గత లోయలు కూడా ఉన్నాయి; అలాగే సరస్సులు మరియు పవిత్ర ఉపవనములు కూడా ఉన్నాయి.

Verse 59

वसन्ति देवा मुनयः सिद्धाश् च शिवभाविताः कृतवासाः सपत्नीकाः प्रसादात्परमेष्ठिनः

పరమేశ్ఠి శివుని ప్రసాదముచే, శివభావనతో నిండిన దేవులు, మునులు, సిద్ధులు తమ భార్యలతో కూడి అక్కడ నివసిస్తారు।

Verse 60

लक्ष्म्याद्यानां बिल्ववने ककुभे कश्यपादयः तथा तालवने प्रोक्तम् इन्द्रोपेन्द्रोरगात्मनाम्

కకుభలోని బిల్వవనంలో లక్ష్మీ మొదలైన వారి సమూహం చెప్పబడింది; అలాగే తాలవనంలో కశ్యపాది వంశాలు, ఇంకా ఇంద్ర, ఉపేంద్ర (విష్ణు) మరియు నాగస్వభావుల వంశాలు ప్రకటించబడ్డాయి।

Verse 61

उदुंबरे कर्दमस्य तथान्येषां महात्मनाम् विद्याधराणां सिद्धानां पुण्ये त्वाम्रवने शुभे

ఉదుంబరవనంలో కర్దముడు మరియు ఇతర మహాత్ముల నివాసం ఉంది; అలాగే పుణ్యమైన, శుభమైన ఆమ్రవనంలో విద్యాధరులు, సిద్ధులు కూడా స్థితిచేస్తారు।

Verse 62

नागानां सिद्धसंघानां तथा निंबवने स्थितिः सूर्यस्य किंशुकवने तथा रुद्रगणस्य च

నింబవనంలో నాగులు మరియు సిద్ధసంఘాలు నివసిస్తాయి; కింశుకవనంలో సూర్యుని స్థానం, అలాగే రుద్రగణాల స్థానం కూడా ఉంది।

Verse 63

बीजपूरवने पुण्ये देवाचार्यो व्यवस्थितः कौमुदे तु वने विष्णुप्रमुखानां महात्मनाम्

పుణ్యమైన బీజపూరవనంలో దేవాచార్యుడు విధిగా స్థాపితుడై ఉన్నాడు; కౌముదవనంలో విష్ణు ప్రధానులైన మహాత్ములు ప్రతిష్ఠితులై ఉన్నారు।

Verse 64

स्थलपद्मवनान्तस्थन्यग्रोधे ऽशेषभोगिनः शेषस्त्वशेषजगतां पतिरास्ते ऽतिगर्वितः

భూమిపై ఉన్న పద్మవన అంతర్భాగంలోని మర్రిచెట్టులో అనేక భోగములు గల శేషనాగుడు నివసిస్తున్నాడు; అతిగర్వంతో తానే సమస్త లోకాల పతి అని భావిస్తున్నాడు।

Verse 65

स एव जगतां कालः पाताले च व्यवस्थितः विष्णोर्विश्वगुरोर्मूर्तिर् दिव्यः साक्षाद्धलायुधः

అతడే లోకాల కాలస్వరూపుడు; పాతాళంలోనూ స్థితుడై ఉన్నాడు. అతడు విశ్వగురు విష్ణువின் దివ్య మూర్తి—ప్రత్యక్షంగా హలాయుధుడు బలరాముడు, నాగలి ధరించినవాడు।

Verse 66

शयनं देवदेवस्य स हरेः कङ्कणं विभोः वने पनसवृक्षाणां सशुक्रा दानवादयः

ఆ వనంలో దేవదేవుని శయనస్థానం ఉంది; అదే విభువు హరి యొక్క కంకణముగా కూడా ఉంది. అక్కడి పనస చెట్లు శుక్రుడుతో కూడిన దైత్య-దానవులవలె—భగవంతుని పవిత్ర పరిధిలో ధరించిన రూపాలుగా కనిపిస్తాయి।

Verse 67

किन्नरैरुरगाश्चैव विशाखकवने स्थिताः मनोहरवने वृक्षाः सर्वकोटिसमन्विताः

విశాఖక వనంలో కిన్నరులు మరియు నాగజాతులు నివసిస్తారు; మనోహర వనంలో అనేక కోటి గుణసంపత్తితో కూడిన వృక్షాలు నిలిచివుంటాయి—పతి పరమేశ్వరుని పూజా-ధ్యానం జరిగే చోట ఉద్భవించే మంగళకరమైన క్రమబద్ధ వైభవాన్ని వెల్లడిస్తూ।

Verse 68

नन्दीश्वरो गणवरैः स्तूयमानो व्यवस्थितः संतानकस्थलीमध्ये साक्षाद्देवी सरस्वती

నందీశ్వరుడు శివగణాలలో శ్రేష్ఠులచే స్తుతింపబడుతూ దృఢంగా స్థితుడై ఉన్నాడు; మరియు సంతానక వనమధ్యంలో దేవి సరస్వతి స్వయంగా ప్రత్యక్షరూపంలో విరాజిల్లింది।

Verse 69

एवं संक्षेपतः प्रोक्ता वनेषु वनवासिनः असंख्याता मयाप्यत्र वक्तुं नो विस्तरेण तु

ఇలా అరణ్యాలలో నివసించే తపస్వుల గురించి సంక్షేపంగా చెప్పబడింది. వారు నిజంగా అసంఖ్యాకులు; నేనుకూడా ఇక్కడ వారిని విస్తారంగా వివరించలేను.