
सगरस्यौर्वाश्रमगमनम् (Sagara’s Journey to Aurva’s Hermitage)
ఈ అధ్యాయంలో రాజు సగరుడు మరియు భార్గవ మహర్షి ఔర్వుడు మధ్య రాజ-తపస్వి సంభాషణ వర్ణించబడుతుంది. సగరుడు ముందుగా పొందిన అస్త్ర-శాస్త్ర విద్య వల్ల వచ్చిన యుద్ధనైపుణ్యం, రాజ్యస్థిరత్వాన్ని చెప్పి, ఔర్వుణ్ని గురువు, ఉపకారి, ఏకైక శరణ్యుడిగా స్తుతిస్తాడు. అనంతరం ఔర్వాశ్రమంలోని తపశ్శక్తి ప్రభావం చూపబడుతుంది—అక్కడ హింస శమిస్తుంది, భక్షక-భక్ష్యాలు కూడా భయంలేక కలిసి ఉంటాయి. దీని ద్వారా ధర్మబద్ధమైన రాజ్యం, విజయాలు ఋషి అనుగ్రహం మరియు తపోబల ఫలితమని, కేవలం బలప్రయోగం కాదని; వంశపారంపర్యం తపస్వి ఆమోదంతో నిలుస్తుందని సూచించబడుతుంది।
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे सगरस्यौर्वाश्रमगमनं नाम पञ्चशत्तमो ऽध्यायः // ५०// सगर उवाच कुशलं मम सर्वत्र महर्षे नात्र संशयः / यस्य मे त्वमनुध्याता शमं भार्गवसत्तमः
ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణములో వాయుప్రోక్త మధ్యమభాగ తృతీయ ఉపోద్ధాతపాదములో ‘సగరస్య ఔర్వాశ్రమగమనము’ అను పంచాశత్తమోధ్యాయము. సగరుడు పలికెను—హే మహర్షీ, నాకు సర్వత్ర కుశలమే, ఇందులో సందేహము లేదు; హే భార్గవశ్రేష్ఠా, మీరు నా హితాన్ని అనుధ్యానించి శాంతిని ప్రసాదించువారు।
Verse 2
यस्तथा शिक्षितः पूर्वमस्त्रे शस्त्रे च सांप्रतम् / सो ऽहं कथमशक्तः स्यां सकलारिविनिग्रहे
మునుపు నాకు అస్త్రశస్త్రాలలో అలా శిక్షణ ఇచ్చినప్పుడు, ఇప్పుడు సమస్త శత్రువులను అణచివేయుటలో నేను ఎలా అశక్తుడనగుదును?
Verse 3
त्वं मे गुरुः सुहृद्दैवं बन्धुर्मित्रं च केवलम् / न ह्यन्यमभिजानामि त्वामृते पितरं च मे
నీవే నా గురువు, సుహృద్-దైవము, బంధువు మరియు ఏకైక మిత్రుడు. నిన్ను మరియు నా తండ్రిని తప్ప నేను మరెవ్వరినీ ఎరుగను।
Verse 4
त्वयोपदिष्टेनास्त्रेण सकला भूभृतो मया / विजिता यदनुस्मृत्या शक्तिः सा तपसस्तव
నీ ఉపదేశించిన అస్త్రంతో నేను సమస్త రాజులను జయించాను. దానిని స్మరించగానే కలిగే శక్తి నీ తపస్సు ప్రభావమే.
Verse 5
तपसा त्वं जगत्सर्वं पुनासि परिपासि च / स्रष्टुं संहर्त्तुमपि च शक्नोष्येव न संशयः
తపస్సుతో నీవు సమస్త జగత్తును పవిత్రం చేసి పరిరక్షిస్తావు. సృష్టించటానికి, సంహరించటానికి కూడా నీవు సమర్థుడవు—సందేహం లేదు.
Verse 6
महाननन्यसामान्यप्रभावस्तपसश्च ते / इह तस्यैकदेशो ऽपि दृश्यते विस्मयप्रदः
నీ తపస్సు ప్రభావం మహత్తరమైనది, ఎవరికీ సమానమైనది కాదు. ఇక్కడ దాని ఒక భాగమే కనిపించినా అది ఆశ్చర్యాన్ని కలిగిస్తుంది.
Verse 7
पश्यसिंहासने बाल्यादुपेत्य मृगपोतकः / पिबत्यंभः शनैर्ब्रह्मन्निःशङ्कं ते तपोवने
హే బ్రహ్మన్, చూడండి—నీ తపోవనంలో ఒక జింక పిల్ల బాల్యంనుంచి సింహాసనానికి దగ్గరగా వచ్చి భయంలేకుండా నెమ్మదిగా నీరు తాగుతోంది.
Verse 8
धयत्यत्रातिविस्रंभात् कृशापि हरिणी स्तनम् / करोति मृगशृङ्गाग्रे गण्डकण्डूयनं रुरुः
ఇక్కడ అత్యంత విశ్వాసంతో క్షీణమైన హరిణీ కూడా పాలిచ్చుతుంది; రురు మృగం మృగశృంగాగ్రంపై తన గండాన్ని గోక్కుంటుంది।
Verse 9
नवप्रसूतां हरिणीं हत्वा वृत्त्यै वनान्तरे / व्याघ्री त्वत्तपसावासे सैव पुष्णाति तच्छिशून्
అరణ్యంలో జీవనార్థం నవప్రసూత హరిణిని చంపినప్పటికీ, నీ తపోవన నివాసంలో అదే వ్యాఘ్రి ఆ పిల్లలను పోషిస్తుంది।
Verse 10
गजं द्रुतमनुद्रुत्य सिंहो यस्मादिदं वनम् / प्रविष्टो ऽनुसरन्तौ त्वद्भयादेकत्र तिष्ठतः
వేగంగా పరుగెత్తుతున్న గజాన్ని వెంబడిస్తూ సింహం ఈ వనంలో ప్రవేశించింది; అయినా నీ భయంతో వెంబడించేవాడు, వెంబడింపబడినవాడు—ఇద్దరూ ఒకచోట నిలుస్తారు।
Verse 11
नकुलस्त्वाशुमार्जारमयूरशशपन्नगाः / वृकसूकरशार्दूलशरभर्क्षप्लवङ्गमाः
ఇక్కడ నకులం, పిల్లి, నెమళ్లు, కుందేళ్లు, పాములు; అలాగే తోడేళ్లు, అడవి పందులు, పులులు, శరభాలు, ఎలుగుబంట్లు, వానరాలు ఉన్నాయి।
Verse 12
सृगाला गवयागावो हरिणा महिषास्तथा / वने ऽत्र सहजं वैरं हित्वा मैत्रीमुपागताः
ఈ వనంలో నక్కలు, గవయాలు, ఆవులు, హరిణాలు, మహిషాలు—సహజ వైరం విడిచి మైత్రీని పొందాయి।
Verse 13
एवंविधा तपःशक्तिर्लोकविस्मयदायिनी / न क्वापि दृश्यते ब्रह्मंस्त्वामृते भुवि दुर्लभा
ఇలాంటి తపశ్శక్తి లోకాలను విస్మయపరచేది; హే బ్రహ్మన్! నిన్ను తప్ప భూమిపై అది దుర్లభం, ఎక్కడా కనిపించదు.
Verse 14
अहं तु त्वत्प्रसादेन विजित्य वसुधामि माम् / रिपुभिः सह विप्रर्षे स्वराज्यं समुपागतः
హే విప్రర్షి! మీ ప్రసాదంతో నేను భూమిని జయించి, శత్రువులతో సహా నా స్వరాజ్యాన్ని పొందాను.
Verse 15
वश्यामात्यस्त्रिवर्गे ऽपि यथायोग्यकृतादरः / त्वयोपदिष्टमार्गेण सम्यग्राज्यमपालयम्
నా మంత్రులు వశంగా ఉన్నారు; ధర్మ-అర్థ-కామ అనే త్రివర్గంలో యథాయోగ్య గౌరవం చూపాను; మీరు ఉపదేశించిన మార్గంలో రాజ్యాన్ని సమ్యకంగా పాలించాను.
Verse 16
एवं प्रवर्त्तमानस्य मम राज्ये ऽवतिष्ठतः / भवद्दिदृक्षा संजाता सापेक्षा भृगुपुङ्गव
హే భృగుపుంగవ! ఈ విధంగా రాజ్యంలో నిలిచి కార్యంలో నిమగ్నుడై ఉండగా, మీ దర్శనాభిలాష నాకు కలిగింది; అది ఇంకా ఆశతోనే ఉంది.
Verse 17
किं त्वद्य मयि पर्याप्तमनपत्यतयैव मे / पितृपिण्डप्रदानेन सह संरक्षणं भुवः
కానీ ఈ రోజు నాలో ఏమి సరిపోతుంది? నాకు సంతానం లేకపోవడంతో, పితృులకు పిండప్రదానం చేయడముతో పాటు భూమిని రక్షించడం ఎలా సాధ్యం?
Verse 18
तदिदं दुःशमत्यर्थमनिवार्यं मनोगतम् / नानयो ऽपहर्त्तां लोकंऽस्मिन् ममेति त्वामुपागतः
ఇది నా మనస్సులో పుట్టిన అత్యంత దుఃసహమై, ఆపలేని సంకల్పం. ఈ లోకంలో ‘ఇది నాది’ అనే హక్కును మరెవ్వరూ హరించలేరు; అందుకే నేను మీ శరణు వచ్చాను.
Verse 19
इत्युक्तः सगरेणाथ स्थित्वा सो ऽतर्मनाः क्षणम् / उवाच भगवानौर्वः सनिदेशमिदं वचः
సగరుడు ఇలా చెప్పగా, అతడు క్షణకాలం అంతర్ముఖుడై నిలిచాడు. ఆపై భగవాన్ ఔర్వుడు ఉపదేశంతో కూడిన ఈ మాటలను పలికాడు.
Verse 20
नियम्य सह भार्याभ्यां किञ्चित्कालमिहावस / अवाप्स्यति ततो ऽभीष्टं भवान्नात्र विचारमा
నీవు నీ రెండు భార్యలతో కలిసి నియమాన్ని పాటిస్తూ కొంతకాలం ఇక్కడ నివసించు. ఆ తరువాత నీవు కోరినదాన్ని పొందుతావు; ఇందులో సందేహం పెట్టుకోకు.
Verse 21
स च तत्रावसत्प्रीतस्तच्छुश्रूषापरायमः / पत्नीभ्यां सह धर्मात्मा भक्तियुक्तश्चिरं तदा
అతడు ఆనందంతో అక్కడే నివసిస్తూ, వారి సేవలో నిమగ్నుడయ్యాడు. ధర్మాత్ముడైన రాజు తన రెండు భార్యలతో కలిసి భక్తితో దీర్ఘకాలం అక్కడ ఉన్నాడు.
Verse 22
राजपत्न्यौ च ते तस्य सर्वकालमतन्द्रिते / मुनेरतनुतां प्रीतिं विनयाचारभक्तिभिः
ఆ రెండు రాజపత్నులు కూడా ఎల్లప్పుడూ అప్రమత్తంగా ఉండి, వినయం, సదాచారం, భక్తి ద్వారా ఆ ముని యొక్క ప్రీతిని పెంపొందించేవారు.
Verse 23
भक्त्या शुश्रूषया चैव तयोस्तुष्टो महामुनिः / राजपत्न्यौ समाहूय इदं वचनम ब्रवीत्
వారి భక్తి, సేవలతో మహాముని సంతుష్టుడై, రాజపత్నీద్వయాన్ని పిలిచి ఈ వాక్యము పలికెను.
Verse 24
भवत्यौ वरमस्मत्तो व्रियतां काममीप्सितम् / दास्यामि तं न संदेहो यद्यपि स्यात्सुदुर्ल्लभम्
మీరు ఇద్దరూ నన్ను కోరిన వరాన్ని కోరండి; అది ఎంత దుర్లభమైనా సందేహం లేకుండా నేను ఇస్తాను.
Verse 25
ततः प्रणम्यशिरसा ते ऽप्युभे तं महामुनिम् / ऊचतुर्भगवान्पुत्रान्कामयावेति सादरम्
అప్పుడు వారు ఇద్దరూ శిరస్సు వంచి మహామునికి నమస్కరించి, ఆదరంతో—“భగవన్, మాకు పుత్రులు కావాలి” అని పలికిరి.
Verse 26
ततस्ते भगवानाह भवतीभ्यां मया पुनः / राज्ञश्चप्रियकामेन वरो दत्तो ऽयमीप्सितः
అప్పుడు భగవంతునివలె ఉన్న ముని పలికెను—“మీ ఇద్దరికీ, రాజుని ప్రియకామన ప్రకారం, ఈ కోరిన వరం నేను ఇచ్చితిని.”
Verse 27
पुत्रवत्यौ महाभागे भवत्यौ मत्प्रसादतः / भवेतां ध्रुवमन्यच्च श्रूयतां वचनं मम
హే మహాభాగ్యవతులారా, నా ప్రసాదముచేత మీరు ఇద్దరూ నిశ్చయంగా పుత్రవతులవుతారు; ఇంకా ఒకటి—నా మాట వినండి.
Verse 28
पुत्रो भविष्यत्येकस्यामेकः सो ऽनतिधार्मिकः / तथापि तस्य कल्पान्तं संभूतिश्च भविष्यति
ఒక రాణికి ఒక్క కుమారుడు పుడతాడు; అతడు అత్యంత ధార్మికుడు కాడు. అయినా కల్పాంతంలో అతనికీ శుభసంభవం కలుగుతుంది.
Verse 29
षष्टिः पुत्रसहस्राणामपरस्यां च जायते / अकृतार्थाश्च ते सर्वे विनङ्क्ष्यन्त्यचिरादिव
మరో రాణికి అరవై వేల మంది కుమారులు పుడతారు. వారు అందరూ కృతార్థులు కాక, త్వరలోనే నశించిపోతారు.
Verse 30
एवंविधगुणेपेतो वरौ दत्तौ मया युवाम् / अभीप्सितं तु यद्यस्याः स्वेच्छया तत्प्रकीर्त्यताम्
ఇలాంటి గుణాలతో కూడిన వరులను నేను మీ ఇద్దరికీ ఇచ్చాను. ఇప్పుడు ఆమెకు ఏది అభీష్టమో, తన ఇష్టానుసారం ప్రకటించుగాక.
Verse 31
एवमुक्ते तु मुनिना वैदर्भ्यान्वयवर्द्धनम् / वरयामास तनयं पुत्रानन्यास्तथा परा
ముని ఇలా చెప్పగానే వైదర్భి వంశవర్ధకుడైన కుమారుణ్ని వరించింది; మరొక ఆమె అలాగే ఇతర కుమారులను కోరుకుంది.
Verse 32
इति दत्त्वा वरं राज्ञे सगराय महामुनिः / सभार्यामनुमान्यैनं विससर्ज पुरीं प्रति
ఇలా మహాముని సగర రాజుకు వరం ఇచ్చి, అతనిని భార్యతో కూడ అనుమతించి నగరానికి పంపివేశాడు.
Verse 33
मुनिना समनुज्ञातः कृत कृत्यो महीपतिः / रथमारुह्य वेगेन सप्रियः प्रययौ पुरीम्
ముని అనుమతి పొందిన మహీపతి కృతకృత్యుడై, ప్రియులతో కలిసి రథమెక్కి వేగంగా నగరికి ప్రయాణమయ్యాడు।
Verse 34
स प्रविश्य पुरीं रम्यां त्दृष्टपुष्टजनावृताम् / आनन्दितः पौरजनै रेमे परमया मुदा
అతడు సమృద్ధి గల, పుష్టమైన జనసమూహంతో నిండిన ఆ రమ్య నగరంలో ప్రవేశించాడు; పౌరుల ఆనందంతో అతడు పరమ ముదతో విహరించాడు।
Verse 35
एतस्मिन्नेव काले तु राजपत्न्यावुभे नृप / राज्ञे प्रावोचतां गर्भं मुदा परमया युते
అదే సమయంలో, ఓ నృపా, రెండు రాజపత్నులు పరమ ముదతో యుక్తులై రాజుకు తమ గర్భధారణ వార్తను తెలియజేశారు।
Verse 36
ववृधे च तयोर्गर्भः शुक्लपक्षे यथोडुराट् / सह संतोषसंपत्त्या पित्रोः पौरजनस्य च
ఆ ఇద్దరి గర్భం శుక్లపక్ష చంద్రునిలా వృద్ధి చెందింది; తల్లిదండ్రులకూ పౌరజనులకూ సంతోషసంపత్తి కూడ పెరిగింది।
Verse 37
संपूर्णे तु ततः काले मुहूर्ते केशिनीशुभे / असूयताग्निगर्भाभं कुमारममितद्युतिम्
కాలం పూర్తయ్యాక, కేశినీ యొక్క శుభ ముహూర్తంలో, ఆమె అగ్నిగర్భంలా ప్రకాశించే, అమిత తేజస్సు గల కుమారుని ప్రసవించింది।
Verse 38
जातकर्मादिकं तस्य कृत्वा चैव यथाविधि / असमञ्चस इत्येव नाम तस्या करोन्नृपः
అతనికి జాతకర్మాది సంస్కారాలను విధివిధానంగా చేసి, రాజు అతనికి ‘అసమంచస’ అనే పేరును పెట్టెను.
Verse 39
सुमतिश्चापि तत्काले गर्भालाबमसूयत / संप्रसूतं तु तं त्यक्तं दृष्ट्वा राजाकरोन्मनः
ఆ సమయంలో సుమతి కూడా గర్భాలాబుని ద్వేషించింది; ప్రసవించిన తరువాత అతడు త్యజింపబడినట్లు చూసి రాజు మనస్సు కలవరపడెను.
Verse 40
तज्ज्ञात्वा भगवानौर्वस्तत्रागच्छद्यदृच्छया / सम्यक् संभावितो राज्ञा तमुवाच त्वरान्वितः
అది తెలిసి భగవాన్ ఔర్వుడు యదృచ్ఛగా అక్కడికి వచ్చెను; రాజు సమ్యకంగా సత్కరించగా, ఆయన త్వరతో అతనితో పలికెను.
Verse 41
गर्भालाबुरयं राजन्न त्यक्तुं भवतार्हति / पुत्राणां षष्टिसाहस्रबीजभूतो यतस्तव
ఓ రాజా, ఈ గర్భాలాబుని మీరు త్యజించుట అర్హము కాదు; ఎందుకంటే ఇతడే మీ అరవై వేల కుమారులకు బీజభూతుడు.
Verse 42
तस्मात्तत्सकलीकृत्य घृतकुंभेषु यत्नतः / निःक्षिप्य सपिधानेषु रक्षणीयं पृथक्पृथक्
కాబట్టి అతనిని భాగాలుగా చేసి, యత్నపూర్వకంగా నెయ్యి కుండలలో వేసి, మూతలతో మూసి, ఒక్కొక్కటిగా రక్షించవలెను.
Verse 43
सम्यगेवं कृते राजन्भवतो मत्प्रसादतः / यथोक्तसंख्या पत्राणां भविष्यति न संशयः
ఓ రాజా, ఈ విధంగా సరిగా చేసినచో నా ప్రసాదమువలన ఆకుల సంఖ్య చెప్పినట్లే అవుతుంది; సందేహం లేదు.
Verse 44
काले पूर्णे ततः कुम्भान्भित्त्वा निर्यान्ति ते पृथक् / एवं ते षष्टिसाहस्रं पुत्राणां जायते नृप
కాలం పూర్తయ్యాక వారు కుంభాలను పగలగొట్టి వేరువేరుగా బయటకు వస్తారు; ఈ విధంగా, ఓ నృపా, నీకు అరవై వేల మంది కుమారులు జన్మిస్తారు.
Verse 45
इत्युक्त्वा भगवानौर्वस्तत्रैवान्तरधाद्विभुः / राजा च तत्तथा चक्रे यथौर्वेण समीरितम्
ఇట్లు చెప్పి భగవాన్ ఔర్వుడు అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు; రాజు కూడా ఔర్వుడు చెప్పినట్లే అలాగే చేశాడు.
Verse 46
ततः संवत्सरे पूर्णे घृतकुंभात्क्रमेण ते / भित्त्वाभित्त्वा पुनर्जज्ञुः सहसैवानुवासरम्
తర్వాత ఒక సంవత్సరం పూర్తయ్యాక వారు నెయ్యి కుంభాలను క్రమంగా పగలగొట్టి, రోజురోజుకూ, అకస్మాత్తుగా మళ్లీ జన్మించారు.
Verse 47
एवं क्रमेण संजातास्तनयास्ते महीपते / ववृधुः संघशो राजन्षष्टिसाहस्रसंख्याया
ఓ మహీపతే, ఈ విధంగా క్రమంగా జన్మించిన ఆ కుమారులు, ఓ రాజా, గుంపులుగా పెరిగారు; వారి సంఖ్య అరవై వేలది.
Verse 48
अपृथग्धर्मचरणा महाबलपराक्रमाः / बभूवुस्ते दुराधर्षाः क्रूरात्मानो विशेषतः
వారు ధర్మాచరణలో ఏకరూపులు, మహాబలపరాక్రములు; ప్రత్యేకంగా వారు దురాధర్షులు, క్రూరహృదయులు అయ్యారు।
Verse 49
स नातिप्रीतिमांस्तेषु राजा मतिमतां वरः / केशिनीतनयं त्वेकं बहुमान सुतं प्रियम्
బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడైన ఆ రాజు వారిపై ఎక్కువ ప్రీతి చూపలేదు; కాని కేశినీ కుమారుని ఒక్కనినే ప్రియపుత్రుడిగా భావించి గౌరవించాడు।
Verse 50
विवाहं विधिवत्तस्मै कारयामास पार्थिवः / सचाप्यानन्दयामास स्वगुणैः सुहृदो ऽखिलान्
ఆ పార్థివుడు అతనికి విధివిధానంగా వివాహం జరిపించాడు; అతడూ తన సద్గుణాలతో సమస్త సుహృదులను ఆనందింపజేశాడు।
Verse 51
एवं प्रवर्त मानस्य केशिनीतनयस्य तु / अजायत सुतः श्रीमानंशुमानिति विश्रुतः
ఇలా కేశినీ కుమారుని జీవితం సాగుతుండగా, అతనికి ఒక శ్రీమంతుడైన కుమారుడు జన్మించాడు; అతడు ‘అంశుమాన్’ అని ప్రసిద్ధి పొందాడు।
Verse 52
स बाल्य एव मतिमानुदारैः स्वगुणैर्भृशम् / प्रीणयामास सुत्दृदः स्वपितामहमेव च
అతడు బాల్యమునుండే బుద్ధిమంతుడు; తన ఉదార సద్గుణాలతో అతడు ఎంతో సంతోషింపజేశాడు—తండ్రినీ, పితామహునీ కూడా।
Verse 53
एतस्मिन्नन्तरे राज्ञस्तस्य पुत्रो ऽसमञ्जसः / आविष्टो नष्टचेष्टो ऽभूत्स पिशाचेन केन चित्
అంతలో రాజుని కుమారుడు అసమంజసుడు ఏదో పిశాచం చేత ఆవిష్టుడై, చలనం‑చేతన కోల్పోయాడు।
Verse 54
स तु कश्चिदभूद्वैश्यः पूर्वजन्मनि धर्मवित् / कस्याचिद्विषये राज्ञः प्रभूतधनधान्यवान्
అతడు పూర్వజన్మలో ధర్మాన్ని తెలిసిన ఒక వైశ్యుడు; ఒక రాజు దేశంలో అపార ధనధాన్యాలతో సమృద్ధుడై ఉండెను।
Verse 55
स कदाचिदरण्येषु विचरन्निधिमुत्तमम् / दृष्ट्वा ग्रहीतुमारेभे वणिग्लोभवरिप्लुतः
ఒకసారి అడవుల్లో సంచరిస్తూ అతడు ఉత్తమ నిధిని చూచి, వ్యాపారి లోభంతో మునిగిపోయి దానిని తీసుకోవడానికి యత్నించాడు।
Verse 56
ततस्तद्रक्षको ऽभ्येत्य पिशाचः प्राह तं तदा / क्षुधितो ऽहं चिरादस्मिन्निवसन्निधिपालकः
అప్పుడు ఆ నిధి రక్షకుడైన పిశాచుడు దగ్గరకు వచ్చి అన్నాడు—‘నేను చాలాకాలంగా ఇక్కడ నివసించే నిధిపాలకుడను; ఆకలితో ఉన్నాను.’
Verse 57
तस्मात्तत्परिहाराय मम दत्त्वा गवामिषम् / कामतः प्रतिगृह्णीष्व निधिमेनं ममाज्ञया
కాబట్టి ఆ ఉపద్రవ నివారణార్థం నాకు గోవు మాంసం ఇచ్చి, నా ఆజ్ఞతో ఇష్టమొచ్చినట్లు ఈ నిధిని స్వీకరించు।
Verse 58
सतस्मै तत्परिश्रुत्य दास्यामीति गवामिषम् / आदत्त च निधिं तं तु पिशाचेनानुमोदितः
అతని మాట విని “నేను నీకు గోమాంసం ఇస్తాను” అని చెప్పి, పిశాచుని అనుమతితో ఆ నిధిని అతడు తీసుకున్నాడు।
Verse 59
न प्रादाच्च ततो मौढ्यात्तस्मै यत्तत्प्रतिश्रुतम् / प्रतिश्रुताप्रदानोत्थरोषं न श्रद्दधे नृप
కాని మూర్ఖత్వంతో అతడు వాగ్దానం చేసినదాన్ని ఇవ్వలేదు; ఓ నృపా, వాగ్దానం నెరవేర్చకపోవడం వల్ల కలిగే కోపాన్ని అతడు నమ్మలేదు।
Verse 60
तमेवं सुचिरं कालं प्रतीक्ष्याशनकाङ्क्षया / अपनीतधनः सो ऽपि ममार व्यथितः क्षुधा
ఆహారం ఆశతో అతడు చాలా కాలం ఎదురుచూశాడు; ధనం పోయిన వాడై, ఆకలితో బాధపడి అతడూ మరణించాడు।
Verse 61
वैश्यो ऽपि बालो मरणं संप्राप्य सगरस्य तु / बभूव काले केशिन्यां तनयो ऽन्वयवर्द्धनः
ఆ వైశ్య బాలుడూ మరణించి, కాలానుగుణంగా సగరునికి కేశినీ గర్భంలో కుమారుడిగా జన్మించాడు—వంశవర్ధకుడు।
Verse 62
अशरीरः पिशाचे ऽपि पूर्ववैरमनुस्मरन् / वायुभूतो ऽविशद्देहं राजपुत्रस्य भूपते
ఓ భూపతే, శరీరరహిత పిశాచుడూ పూర్వవైరాన్ని స్మరించి, వాయురూపుడై రాజపుత్రుని దేహంలో ప్రవేశించాడు।
Verse 63
तेनाविष्टस्ततः सो ऽपि क्रूरचित्तो ऽभवत्तदा / मतिविभ्रंशमासाद्य मुहुस्तेन बलात्कृतः
దానిచే ఆవహించబడినవాడై, అప్పుడు అతడు క్రూరమైన మనస్సు కలవాడయ్యాడు. బుద్ధి భ్రష్టమై, అతడు మాటిమాటికీ దానిచే బలవంతం చేయబడ్డాడు.
Verse 64
असमञ्जसत्वं नगरे चक्रे सो ऽपि नृशंसवत् / बालांश्च यूनः स्थविरान्योषितश्च सदा खलः
అతడు నగరంలో క్రూరుని వలె అనుచిత కార్యాలను చేశాడు. ఆ దుష్టుడు ఎల్లప్పుడూ బాలురను, యువకులను, వృద్ధులను మరియు స్త్రీలను హింసించేవాడు.
Verse 65
हत्वाहत्वा प्रचिक्षेप सरय्वामतिनिर्दयः / ततः पौरजनाः सर्वे दृष्ट्वा तस्य कदर्यताम्
అత్యంత నిర్దయుడై, అతడు వారిని చంపి సరయూ నదిలో పడవేసేవాడు. అప్పుడు పౌరులందరూ అతని ఆ నీచత్వాన్ని చూసి...
Verse 66
बहुशो निकृतास्तेन गत्वा राज्ञे व्यजिज्ञापन् / राजा च तदुपश्रुत्य तमाहूय प्रयत्नतः
అతనిచే అనేకసార్లు హింసించబడినవారై, వారు రాజు వద్దకు వెళ్లి విన్నవించుకున్నారు. రాజు అది విని, ప్రయత్నపూర్వకంగా అతన్ని పిలిపించాడు.
Verse 67
वारयामास बहुधा दुःखेन महतान्वितः / बहुशः प्रतिषिद्धो ऽपि पित्रा तेन महात्मना
మరియు గొప్ప దుఃఖంతో కూడినవాడై అనేక విధాలుగా వారించాడు. ఆ మహాత్ముడైన తండ్రిచే అనేకసార్లు నివారింపబడినప్పటికీ...
Verse 68
जले तप्ते च संतप्ताः संबभूवुर्यथा यवाः / नाशकत्तं यदा पापाद्विनिवर्त्तयितुं नृपः
మరిగిన నీటిలో యవాలు ఎలా కాలిపోతాయో, అలా వారు దగ్ధహృదయులై బాధపడ్డారు. రాజు కూడా అతనిని పాపం నుండి తిప్పలేకపోయాడు.
Verse 69
लोकापवादभीरुत्वाद्विषयानत्यजत्तदा
లోకనింద భయంతో అతడు అప్పుడే విషయాలను విడిచిపెట్టలేదు.
The core event is King Sagara’s engagement with Sage Aurva at his hermitage; Sagara foregrounds Aurva’s role as guru and source of power, while the hermitage itself becomes evidence of Aurva’s tapas through the pacification of natural hostilities.
It signifies a localized suspension of ordinary dharmic-physical behavior caused by tapas-shakti—an ascetic “field effect” that reorders prakritic impulses, serving as a cosmological proof that spiritual discipline can stabilize and harmonize the manifested world.
Vamsha/Vamshanucharita is the strongest alignment: the chapter encodes dynastic legitimacy and royal success as dependent on rishi-authorization and tapas-derived power, even though it implicitly rests on the cosmological assumption that tapas can modulate creation’s operational laws.