Shloka 4
सगरस्यौर्वाश्रमगमनम्
Sagara’s Journey to Aurva’s Hermitage
Devanagari script
त्वयोपदिष्टेनास्त्रेण सकला भूभृतो मया / विजिता यदनुस्मृत्या शक्तिः सा तपसस्तव
Transliteration
tvayopadiṣṭenāstreṇa sakalā bhūbhṛto mayā / vijitā yadanusmṛtyā śaktiḥ sā tapasastava
Translation
నీ ఉపదేశించిన అస్త్రంతో నేను సమస్త రాజులను జయించాను. దానిని స్మరించగానే కలిగే శక్తి నీ తపస్సు ప్రభావమే.
Word by Word
त्वयाby you
त्वया:
Karana (करण/Instrument; agent in passive sense)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
उपदिष्टेनtaught/instructed
उपदिष्टेन:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउपदिश् (धातु) → उपदिष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; ‘अस्त्रेण’ इति विशेषणम्
अस्त्रेणwith a weapon
अस्त्रेण:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
सकलाःall
सकलाः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसकल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); ‘भूभृतः’ इति विशेषणम्
भूभृतःkings (earth-bearers)
भूभृतः:
Karma (कर्म/Object; in passive construction)
TypeNoun
Rootभू-भृत् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (भूः + भृत् = ‘earth-bearer’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
मयाby me
मया:
Karana (करण/Agent in passive)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; तृतीया, एकवचन
विजिताःwere conquered
विजिताः:
Kriya (क्रिया/Predicative verbal)
TypeVerb
Rootजि (धातु) → विजित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP) used predicatively; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; passive sense ‘were conquered’
यत्which
यत्:
Sambandha (सम्बन्ध/Relative)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative)
अनुस्मृत्याby recollection
अनुस्मृत्या:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootस्मृ (धातु) → अनुस्मृति (कृदन्त/भाव-प्रातिपदिक)
Formभाववाचक-स्त्रीलिङ्ग (action noun), तृतीया, एकवचन; ‘अनुस्मरणेन’ (by recollection)
शक्तिःpower
शक्तिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
साthat
सा:
Anvaya (अन्वय/Correlative)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तपसःof austerity
तपसः:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी, एकवचन