Shloka 2
सगरस्यौर्वाश्रमगमनम्
Sagara’s Journey to Aurva’s Hermitage
Devanagari script
यस्तथा शिक्षितः पूर्वमस्त्रे शस्त्रे च सांप्रतम् / सो ऽहं कथमशक्तः स्यां सकलारिविनिग्रहे
Transliteration
yastathā śikṣitaḥ pūrvamastre śastre ca sāṃpratam / so 'haṃ kathamaśaktaḥ syāṃ sakalārivinigrahe
Translation
మునుపు నాకు అస్త్రశస్త్రాలలో అలా శిక్షణ ఇచ్చినప్పుడు, ఇప్పుడు సమస్త శత్రువులను అణచివేయుటలో నేను ఎలా అశక్తుడనగుదును?
Word by Word
यःwho
यः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; relative pronoun
तथाthus, in such a way
तथा:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक (thus/in that manner)
शिक्षितःtrained, instructed
शिक्षितः:
कर्म (Patient in passive)
TypeVerb
Root√शिक्ष् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; passive sense ‘trained’
पूर्वम्formerly
पूर्वम्:
क्रियाविशेषण (Temporal adverb)
TypeIndeclinable
Rootपूर्वम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (formerly)
अस्त्रेin weapons (missiles)
अस्त्रे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Domain)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन; Locative singular
शस्त्रेin arms (hand-weapons)
शस्त्रे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Domain)
TypeNoun
Rootशस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; Locative singular
चand
च:
सम्बन्ध (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-निपात (conjunction)
साम्प्रतम्now, at present
साम्प्रतम्:
क्रियाविशेषण (Temporal adverb)
TypeIndeclinable
Rootसाम्प्रतम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (at present/now)
सःthat (person), he
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; demonstrative pronoun
अहम्I
अहम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन; 1st person pronoun
कथम्how
कथम्:
क्रियाविशेषण (Interrogative modifier)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नवाचक (interrogative adverb: how)
अशक्तःincapable, powerless
अशक्तः:
प्रत्ययार्थ-विशेषण (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootअशक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; predicate adjective
स्याम्would be
स्याम्:
क्रिया (Verb/State)
TypeVerb
Root√अस् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; ‘might be/would be’
सकल-अरि-विनिग्रहेin the subduing of all enemies
सकल-अरि-विनिग्रहे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Domain)
TypeNoun
Rootसकल (प्रातिपदिक) + अरि (प्रातिपदिक) + वि-नि√ग्रह् (धातु) + घञ्/अ (कृत्; निग्रह)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुष: सकलानाम् अरिणाम् विनिग्रहः; Locative singular