Adhyaya 34

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते त्रयस्त्रिंशत्तमो ऽध्यायः सगर उवाच ब्रह्मपुत्र महाभाग महान्मे ऽनुग्रहः कृतः / यदिदं कवचं मह्यं प्रकाशितमनामयम्

ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణములో (వాయుప్రోక్తము), మధ్యమభాగములో, తృతీయ ఉపోద్ధాతపాదములో, భార్గవచరిత్రములో ముప్పైమూడవ అధ్యాయము. సగరుడు పలికెను—ఓ బ్రహ్మపుత్ర మహాభాగ, నాపై మహానుగ్రహము చేసితివి; ఈ నిరామయ కవచమును నాకు ప్రకటించితివి.

Verse 2

और्वेणानुगृहीतो ऽहं कृतास्त्रो यदनुग्रहात् / भवतस्तु कृपापात्रं जातो ऽहमधुना विभो

ఔర్వ ముని అనుగ్రహంతో నేను అనుగృహీతుడనై, ఆయన కృపవల్ల అస్త్రసంపన్నుడనయ్యాను. ఓ విభో, ఇప్పుడు నేను మీ కృపాపాత్రుడనయ్యాను.

Verse 3

रामेण भार्गवेन्द्रेण कार्त्तवीर्यो नृपो गुरो / यथा समापितो वीरस्तन्मे विस्तरतो वद

హే గురో, భార్గవేంద్రుడైన రాముడు వీరుడైన రాజు కార్త్తవీర్యుని ఏ విధంగా సంహరించాడో అది నాకు విస్తరంగా చెప్పండి.

Verse 4

कृपापात्रं स दत्तस्य राजा रामः शिवस्य च / उभौ तौ समरे वीरौ जघटाते कथं गुरो

హే గురో, దత్తుని కృపాపాత్రుడైన ఆ రాజు రాముడు మరియు శివుని కృపాపాత్రుడు—ఆ ఇద్దరు వీరులు యుద్ధంలో ఎలా ఢీకొన్నారో చెప్పండి.

Verse 5

वसिष्ठ उवाच शृणु राजन्प्रवक्ष्यामि चरितं पापनाशनम् / कार्त्तवीर्यस्य भूपस्य रामस्य च महात्मनः

వసిష్ఠుడు పలికెను—ఓ రాజా, విను; పాపనాశకమైన చరిత్రను నేను చెప్పుదును—భూపతి కార్త్తవీర్యుని మరియు మహాత్మ రాముని.

Verse 6

स रामः कवचं लब्ध्वा मन्त्रं चैव गुरोर्मुखात् / चकार माधनं तस्य भक्त्या परमया युतः

ఆ రాముడు గురువు ముఖమునుండి కవచమును, మంత్రమును పొందిన తరువాత, పరమభక్తితో యుక్తుడై, దాని మాదనము (సాధన/ఆరాధన) చేసెను.

Verse 7

भूमिशागी त्रिषवण स्नानसध्यापरायणः / उवासपुष्करे राम शतवर्षमतन्द्रितः

భూమిపై శయనించి, త్రిసంధ్యాస్నానము మరియు సంధ్యావందనములో నిత్యనిష్ఠుడైన రాముడు పుష్కరంలో శతవత్సరాలు అలసటలేక నివసించాడు.

Verse 8

समित्पुष्पकुशादीनि द्रव्याण्यहरहर्भृगोः / आनीय काननाद्भूप प्रायच्छदकृतव्रणः

హే భూపా! ఆ నిర్దోష వ్రతధారి ప్రతిరోజు అడవిలోనుండి సమిధలు, పుష్పాలు, కుశములు మొదలైన ద్రవ్యాలను తెచ్చి భృగువుకు సమర్పించెను.

Verse 9

सततं ध्यानसंयुक्तो रामो मतिमतां वरः / आराधयामास विभुं कृष्णं कल्मषनाशनम्

నిత్యం ధ్యానసమేతుడై, బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడైన రాముడు సర్వశక్తిమంతుడైన, పాపనాశకుడైన శ్రీకృష్ణుని ఆరాధించెను.

Verse 10

तस्यैवं यजमानस्य रामस्य जगतीपते / गतं वर्षशतं तत्र ध्यानयुक्तस्य नित्यदा

హే జగతీపతే! ఈ విధంగా యజ్ఞకర్మలో నిమగ్నుడై నిత్య ధ్యానయుక్తుడైన రామునికి అక్కడ శతవత్సరాలు గడిచిపోయెను.

Verse 11

एकदा तु महाराज रामः स्नातुं गतो महान् / मध्यमं पुष्करं तत्र ददर्शाश्वर्यमुत्तमम्

ఒకనాడు, హే మహారాజా! మహానైన రాముడు స్నానార్థం వెళ్లి, అక్కడ మధ్యమ పుష్కరంలో అత్యుత్తమ ఆశ్చర్యాన్ని దర్శించాడు.

Verse 12

मृग एकः समायातो मृग्य युक्तः पलायितः / व्याधस्य मृगयां प्राप्तो धर्मतप्तो ऽतिपीडितः

ఒక మృగము పరుగెత్తుకొచ్చి, వేటభయంతో కలవరపడింది. వ్యాధుని మృగయలో చిక్కి ధర్మతాపంతో అత్యంత పీడితమైంది.

Verse 13

पिपासितो महाभाग जलपानसमुत्सुकः / रामस्य पश्यतस्तत्र सरसस्तटमागतः

ఆ మహాభాగ మృగము దాహంతో, జలపానానికి ఉత్సుకమై, రాముడు చూస్తుండగానే అక్కడ సరస్సు తీరానికి చేరింది.

Verse 14

पश्चान्मृगी समायाता भीता सा चकितेक्षणा / उभो तौ पिबतस्तत्र जलं शङ्कितमानसौ

తర్వాత ఒక మృగీ వచ్చింది, భయంతో వణికుతూ ఆశ్చర్యభరిత చూపులతో. ఇద్దరూ అక్కడ నీరు తాగుతూనే, మనసులో సందేహంతో ఉన్నారు.

Verse 15

तावत्समागतो व्याधो बाणपाणिर्धनुर्द्धरः / स दृष्ट्वा तत्र संविष्टं रामं भार्गवनन्दनम्

అంతలో బాణం చేతబట్టి, ధనుస్సు ధరించిన వ్యాధుడు వచ్చాడు. అక్కడ కూర్చున్న భార్గవనందనుడైన రాముని అతడు చూశాడు.

Verse 16

अकृतव्रणसंयुक्तं तस्थौ दूरकृतेक्षणः / स चिन्तयामास तदा शङ्कितो भृगुनन्दनात्

దూరం నుంచే చూసి, గాయం లేనివాడిగా (రాముని) గమనించి అతడు నిలిచిపోయాడు. అప్పుడు భృగునందనుడిపై సందేహంతో ఆలోచించసాగాడు.

Verse 17

अयं रामो महावीरो दुष्टानामन्तकारकः / कथमेतस्य हन्म्येतौ पश्यतो मृगयामृगौ

ఈ రాముడు మహావీరుడు, దుష్టుల అంతకుడు. ఇతడు చూస్తుండగా ఈ వేటమృగాలిద్దరిని నేను ఎలా చంపగలను?

Verse 18

इति चिन्ता समाविष्टो व्याधो राजन्यसत्तम / तस्थौ तत्रैव रामस्य भयात्संत्रस्तमानसः

అలా చింతలో మునిగిన వేటగాడు, ఓ రాజన్యశ్రేష్ఠా, అక్కడే నిలిచిపోయాడు; రామభయంతో అతని మనసు వణికింది.

Verse 19

रामस्तु तौ मृगों दृष्ट्वा पिबन्तौ सभ्यं जलम् / तर्कयामास मेधावी किमत्र भयकारणम्

రాముడు ఆ రెండు మృగాలు స్వచ్ఛమైన నీరు తాగుతుండగా చూశాడు. అప్పుడు మేధావి రాముడు ఆలోచించాడు—ఇక్కడ భయానికి కారణం ఏమిటి?

Verse 20

नैवात्र व्याघ्रसेनादो न च व्याधो हि दृश्यते / केनैतौ कारणेनाहो शङ्कितौ चकितेक्षणौ

ఇక్కడ పులుల గర్జన శబ్దం లేదు, వేటగాడు కూడా కనిపించడం లేదు. మరి ఏ కారణంతో వీరిద్దరూ అనుమానంతో, భయచకిత దృష్టితో ఉన్నారు?

Verse 21

अथ वा मृगजातिर्हि निसर्गाच्चकितेक्षणा / चेनैतौ जलपाने ऽपि पश्यतश्चकितेक्षणौ

లేదా మృగజాతి సహజంగానే భయచకిత దృష్టి కలది; అందుకే వీరిద్దరూ నీరు తాగుతున్నప్పటికీ చూస్తూనే చకితంగా ఉన్నారు.

Verse 22

नैतावत्कारणं चात्र किन्तु खेदभयातुरौ / लक्षयेते खिन्नसर्वाङ्गौ कम्पयुक्तौ यतस्त्विमौ

ఇక్కడ అంతటితో కారణం కాదు; వీరిద్దరూ ఖేదభయాలతో ఆతురులై ఉన్నారు. అందువల్ల వారి సర్వాంగాలు క్షీణించి కంపంతో కనిపిస్తున్నాయి.

Verse 23

एवं संचिन्त्य मतिमान्स तस्थौ मध्यपुष्करे / शिष्येण संयुतो रामो यावत्तौ चापि संस्थितौ

ఇలా ఆలోచించిన బుద్ధిమంతుడైన రాముడు శిష్యుడితో కలిసి పుష్కర మధ్యభాగంలో నిలిచాడు; వారు ఇద్దరూ అక్కడే నిలిచినంతవరకు.

Verse 24

पीत्वा जलं ततस्तौ तु वृक्षच्छायासमाश्रितौ / रामं दृष्ट्वा महात्मानं कथां तौ चक्रतुर्मुदा

ఆపై వారు ఇద్దరూ నీరు త్రాగి వృక్షఛాయలో ఆశ్రయించారు. మహాత్ముడైన రాముణ్ని చూసి ఆనందంతో సంభాషణ ప్రారంభించారు.

Verse 25

मृग्युवाच कान्त चात्रैव तिष्ठावो यावद्रामो ऽत्रसंस्थितः / अस्य वीरस्य सांनिध्ये भयं नैवावयोर्भवेत्

మృగి చెప్పింది—ప్రియమా, రాముడు ఇక్కడ ఉన్నంతవరకు మనం ఇక్కడే ఉండుదాం. ఈ వీరుని సాన్నిధ్యంలో మనకు భయం ఉండదు.

Verse 26

अत्राप्यागत्य चैव्द्याधौ ह्यावयोः प्रहरिष्यति / दृष्टमात्रो हि मुनिना भस्मीभूतो भविष्यति

ఆ వ్యాధుడు ఇక్కడికీ వచ్చి మనపై దాడి చేస్తాడు; కానీ ముని దృష్టి పడగానే అతడు భస్మమైపోతాడు.

Verse 27

इत्युक्ते वचने मृग्या रामर् शनतुष्टया / मृगश्चोवाच हर्षेण समाविष्टः प्रियां स्वकाम्

ఆ మాట విన్న మృగి రామదర్శనంతో తృప్తి చెందగా, ఆ మృగము హర్షావేశంతో తన ప్రియమైన, మనోకాంక్షితమైన మాటను పలికెను।

Verse 28

एवमेव महाभागे यद्वै वदसि भामिनि / जाने ऽहमपि रामस्य प्रभावं सुमहात्मनः

హే మహాభాగ్యవతీ భామిని, నీవు చెప్పింది నిజమే; నేను కూడా ఆ సుమహాత్ముడైన రాముని ప్రభావాన్ని తెలుసుకొనుచున్నాను।

Verse 29

यो ऽयं संदृश्यते चास्य पार्श्वं शिष्यो ऽकृतव्रणः / सचाने न महाभागस्त्रातो व्याघ्रभयातुरः

అతని పక్కన కనిపిస్తున్న ఈ శిష్యుడు గాయములేనివాడు; ఇతడిని కూడా ఈ మహాభాగుడు పులి భయంతో కలత చెందినప్పుడు రక్షించాడు।

Verse 30

अयं रामो महाभागे जमदग्निसुतो ऽनुजः / पितरं कार्त्तवीर्येण दृष्ट्वा चैव तिरस्कृतम्

హే మహాభాగ్యవతీ, ఈ రాముడు జమదగ్ని కుమారుడు (అనుజుడు); కార్త్తవీర్యుడు తన తండ్రిని అవమానించినదాన్ని చూచెను।

Verse 31

चकारातितरां क्रुद्धः प्रतिज्ञां नृपघातिनीम् / तत्पूर्तिकामो ह्यगमद्ब्रह्मलोकं पुरा ह्ययम्

అత్యంత క్రోధంతో అతడు రాజవధకరమైన ప్రతిజ్ఞ చేశాడు; దానిని నెరవేర్చాలనే కోరికతో అతడు పూర్వం బ్రహ్మలోకానికి వెళ్లెను।

Verse 32

स ब्रह्मा दिष्टवांश्चैनं शिवलोकं व्रजेति ह / तस्य त्वाज्ञां समादाय गतो ऽसौ शिवसन्निधिम्

అప్పుడు బ్రహ్మ అతనికి ఆజ్ఞాపించాడు—“శివలోకానికి వెళ్లు.” ఆ ఆజ్ఞను స్వీకరించి అతడు శివసన్నిధికి చేరాడు.

Verse 33

प्रोवाचाखिलवृत्तान्त राज्ञश्चप्यात्मनः पितुः / स कृपालुर्महादेवः सभाज्य भृगुनन्दनम्

అతడు రాజుని మరియు తన తండ్రిని గురించిన సమస్త వృత్తాంతాన్ని చెప్పాడు. కరుణామయుడైన మహాదేవుడు భృగునందనుని సత్కరించాడు.

Verse 34

ददौ कृष्णस्य सन्मन्त्रमभेद्यं कवचं तथा / स्वीयं पाशुपतं चास्त्रमन्यास्त्रग्राममेव च

అతడు కృష్ణునికి శ్రేష్ఠమైన మంత్రాన్ని, ఛేదించలేని కవచాన్ని, తన పాశుపతాస్త్రాన్ని మరియు ఇతర అస్త్రసమూహాన్ని కూడా ఇచ్చాడు.

Verse 35

विसर्जयामास मुदा दत्त्वा शस्त्राणि चादरात् / सो ऽयमत्रागतो भद्रे मेत्रसाधनतत्परः

ఆదరంతో శస్త్రాలు ఇచ్చి అతడు ఆనందంగా పంపివేశాడు. ఓ భద్రే, అతడే ఇక్కడికి వచ్చాడు, మైత్రీసాధనలో నిమగ్నుడు.

Verse 36

नित्यं जपति धर्मात्मा कृष्णस्य कवचं सुधीः / शतवर्षाणि चाप्यस्य गतानि सुमहात्मनः

ఆ ధర్మాత్ముడు, సుధీ, నిత్యం కృష్ణకవచాన్ని జపిస్తాడు. ఆ మహాత్మునికి వంద సంవత్సరాలు కూడా గడిచాయి.

Verse 37

मन्त्र साधयतो भद्रे न च तत्सिद्धिरेति हि / आत्रास्ति कारणं भक्तिः साव वै त्रिविधा मता

భద్రే, కేవలం మంత్రసాధన చేసినంత మాత్రాన దాని సిద్ధి కలగదు. ఇక్కడ కారణం భక్తి; అది మూడు విధాలుగా చెప్పబడింది.

Verse 38

उत्तमा मध्यमा चैव कनिष्ठा तरलेक्षणे / शिवस्य नारदस्यापि शुकस्य च महात्मनः

తరలేక్షణే, భక్తి ఉత్తమ, మధ్యమ, కనిష్ఠ అని మూడు రకాలుగా చెప్పబడింది; శివుడు, నారదుడు, మహాత్ముడు శుకుడు వంటి వారి దృష్టాంతంగా.

Verse 39

अंबरीष्स्य राजर्षे रन्तिदेवस्य मारुतेः / बलेर्विभीषणस्यापि प्रह्लादस्य महात्मनः

రాజర్షి అంబరీషుడు, రంతిదేవుడు, మారుతి (హనుమంతుడు), బలి, విభీషణుడు, మహాత్ముడు ప్రహ్లాదుడు—వీరి భక్తి భేదాలూ చెప్పబడ్డాయి.

Verse 40

उत्तमा भक्तिरेवास्ति गोपीनामुद्धवस्य च / वसिष्ठादिमुनीशानां मन्वादीनां शुभेक्षणे

శుభేక్షణే, గోపికల భక్తి, అలాగే ఉద్ధవుని భక్తి ఉత్తమమైనది; వసిష్ఠాది మునీశ్వరులది, మన్వాదులది కూడా అలాగే.

Verse 41

मध्या च भक्तिरेवास्ति प्राकृतान्यजनेषु सा / मध्यभक्तिरयं रामो नित्यं यमपरायणः

మధ్యమ భక్తి సాధారణ ఇతర జనులలో ఉంటుంది. ఈ రాముడు మధ్యభక్తుడు; నిత్యం యమ (ధర్మ) పరాయణుడై ఉంటాడు.

Verse 42

सेवते गोपिकाधीशं तेन सिद्धिं न चागतः / वसिष्ठ उवाच इत्युक्ता त्वरितं कान्तं सा मृगी हृष्टमानसा

అతడు గోపికాధీశుని సేవించినా, దానివల్ల సిద్ధి పొందలేదు. వసిష్ఠుడు పలికెను—ఇలా చెప్పబడగానే ఆ మృగి హర్షితమనసుతో త్వరగా తన ప్రియుని చేరింది.

Verse 43

पुनः पप्रच्छ भक्तेस्तु लक्षणं प्रेमदायकम् / मृग्युवाच साधुकान्त महाभाग वचस्ते ऽलौकिकं प्रिय / र्हदृग् ज्ञानं तव कथं संजातं तद्वदाधुना

మళ్లీ ఆమె ప్రేమనిచ్చే భక్తి లక్షణాన్ని అడిగింది. మృగి పలికింది—సాధుకాంతా, మహాభాగుడా! నీ మాటలు అలౌకికమూ ప్రియమూ; నీ హృదయదృష్టి జ్ఞానం ఎలా కలిగింది, ఇప్పుడు చెప్పు.

Verse 44

मृग उवाच शृणु प्रिये महाभागे ज्ञानं पुण्येन जायते

మృగుడు పలికెను—ప్రియే, మహాభాగే! విను; జ్ఞానం పుణ్యంతో జన్మిస్తుంది.

Verse 45

तत्पुण्यमद्य संजातं भार्गवस्यास्य दर्शनात् / पुण्यात्मा भार्गवश्चायं कृष्णाभक्तो जितेन्द्रियः

ఆ పుణ్యం ఈ రోజు ఈ భార్గవుని దర్శనంతో కలిగింది. ఈ భార్గవుడు పుణ్యాత్ముడు, కృష్ణభక్తుడు, జితేంద్రియుడు.

Verse 46

गुरुशुश्रूषको नित्यं नित्यनैमित्तिकादरः / अतो ऽस्य दर्शनाज्जातं ज्ञानं मे/द्यैव भामिनि

అతడు నిత్యం గురుసేవలో నిమగ్నుడై, నిత్య-నైమిత్తిక కర్మల పట్ల ఆదరంతో ఉంటాడు. అందుకే, ఓ భామిని, ఈ రోజే అతని దర్శనంతో నా జ్ఞానం జన్మించింది.

Verse 47

त्रैलोक्यस्थितसत्त्वानां शुभाशुभनिदर्शकम् / अद्यैव विदितं मे ऽभूद्रासस्यास्य महात्मनः

త్రైలోక్యస్థిత జీవుల శుభాశుభాలను చూపించేది ఇది; ఈ మహాత్మ రాసుని నిజ స్వరూపం నేడు నాకు తెలిసింది।

Verse 48

चरितं पुण्यदं चैव पापघ्नं शृण्वतामिदम् / यद्यत्करिष्यते चैव तदपि ज्ञानगोचरम्

ఈ చరితం వినేవారికి పుణ్యదాయకం, పాపనాశకం; ఇకపై ఏది ఏది చేయబడునో అది కూడా జ్ఞాన పరిధిలోనే ఉంటుంది।

Verse 49

योत्तमा भक्तिराख्याता तां विना नैव सिद्ध्यति / कवचं मन्त्रसहितं ह्यपि वर्षायुतायुतैः

ఉత్తమ భక్తి అని చెప్పబడినది లేకుండా సిద్ధి కలగదు; మంత్రసహిత కవచమును కోటానుకోటి సంవత్సరాలు (జపించినా) ఫలించదు।

Verse 50

यद्ययं भार्गवो भद्रे ह्यगस्त्यानुग्रहं लभेत् / कृष्णप्रेमामृतं नाम स्तोत्रमुत्तमभक्तिदम्

భద్రే, ఈ భార్గవుడు అగస్త్యుని అనుగ్రహం పొందితే, ‘కృష్ణప్రేమామృతం’ అనే ఈ స్తోత్రం అతనికి ఉత్తమ భక్తిని ప్రసాదిస్తుంది।

Verse 51

ज्ञात्वा च लप्स्यते सिद्धिं मन्त्रस्य कवचस्य च / स मुनिर्ज्ञाततत्त्वार्थः सानुकंपो ऽभयप्रदः

ఇది తెలిసిన తరువాత అతడు మంత్రం మరియు కవచం రెండింటి సిద్ధిని పొందుతాడు; ఆ ముని తత్త్వార్థజ్ఞుడు, కరుణామయుడు, అభయప్రదుడు।

Verse 52

उपदेक्ष्यति चैवैनं तत्त्वज्ञानं मुदावहम् / श्रीकृष्णचारितं सर्वं नामभिर्ग्रथितं यतः

అతను అతనికి ఆనందాన్ని కలిగించే తత్వజ్ఞానాన్ని బోధిస్తాడు, ఎందుకంటే శ్రీకృష్ణుని చరిత్ర అంతా నామాలతో అల్లబడింది.

Verse 53

कृष्णप्रेमामृतस्तोत्राज्ज्ञास्यते ऽस्य महामतिः / ततः संसिद्ध कवचौ राजनं हैहयाधिपम्

కృష్ణ ప్రేमामృత స్తోత్రం ద్వారా అతని గొప్ప బుద్ధి తెలుస్తుంది. అప్పుడు, కవచాన్ని సిద్ధం చేసుకుని, అతను హైహయ రాజును ఎదుర్కొంటాడు.

Verse 54

हत्वा सपुत्रामात्यं च ससुहृद्बलवाहनम् / त्रिः सप्तकृत्वो निर्भूपां करिष्यत्यवनीं प्रिय

ఓ ప్రియమైనవాడా, కుమారులు, మంత్రులు, మిత్రులు మరియు సైన్యంతో సహా అతన్ని చంపి, అతను భూమిని ఇరవై ఒక్క సార్లు రాజులు లేనిదిగా చేస్తాడు.

Verse 55

वसिष्ठ उवाच एवमुक्त्वा मृगो राजन्विरराम मृगीं ततः / आत्मनो मृगभावस्य कारणं ज्ञातवांश्च ह

వసిష్ఠుడు పలికెను: ఓ రాజా, ఆడ జింకతో ఇలా పలికి ఆ మగ జింక మౌనంగా ఉండిపోయింది. అది తన జింక జన్మకు గల కారణాన్ని తెలుసుకుంది.