Shloka 49
Kārttavīrya–Paraśurāma-saṅgrāma-kathā
Sagara’s Inquiry and Vasiṣṭha’s Account
Devanagari script
योत्तमा भक्तिराख्याता तां विना नैव सिद्ध्यति / कवचं मन्त्रसहितं ह्यपि वर्षायुतायुतैः
Transliteration
yottamā bhaktirākhyātā tāṃ vinā naiva siddhyati / kavacaṃ mantrasahitaṃ hyapi varṣāyutāyutaiḥ
Translation
ఉత్తమ భక్తి అని చెప్పబడినది లేకుండా సిద్ధి కలగదు; మంత్రసహిత కవచమును కోటానుకోటి సంవత్సరాలు (జపించినా) ఫలించదు।
Word by Word
याwhich
या:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormRelative pronoun, Feminine, Nominative (1st/प्रथमा), Singular
उत्तमाsupreme
उत्तमा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular; superlative adjective
भक्तिःdevotion
भक्तिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
FormFeminine, Nominative, Singular
आख्याताis declared
आख्याता:
Kriya (क्रियाविशेष/वाक्ये विधेय)
TypeVerb
Rootआख्यात (कृदन्त, √ख्या with ā-)
FormPast passive participle (क्त), Feminine, Nominative, Singular; predicative ‘is declared/called’
ताम्that (devotion)
ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative (2nd/द्वितीया), Singular
विनाwithout
विना:
Apadana (अपादान/वियोग)
TypeIndeclinable
Rootविना (अव्यय)
FormPreposition/particle governing accusative (विना-योगे द्वितीया)
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
FormNegation particle (निषेध)
एवat all/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
FormParticle
सिद्ध्यतिis accomplished/succeeds
सिद्ध्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√सिध् (धातु)
Formलट् (Present), 3rd person, Singular, Parasmaipada
कवचम्armor; protective hymn
कवचम्:
Karta/Karma (प्रसङ्गानुसार)
TypeNoun
Rootकवच (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
मन्त्र-सहितम्accompanied by mantra(s)
मन्त्र-सहितम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमन्त्र (प्रातिपदिक) + सहित (कृदन्त, √सह)
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular; समासः—मन्त्रेण सहितम् (तृतीया-तत्पुरुष)
हिfor/indeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
FormParticle (हेतौ/निश्चये)
अपिeven
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
FormParticle
वर्ष-अयुत-अयुतैःby tens-of-millions of years
वर्ष-अयुत-अयुतैः:
Karana (करण/तृतीया)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक) + अयुत (प्रातिपदिक, संख्या) + अयुत (प्रातिपदिक, संख्या)
FormNeuter (time-measure), Instrumental (3rd/तृतीया), Plural; द्विगु-समासः—अयुतानि अयुतानि वर्षाणि (10^8 years) तैः