Shloka 1
Kārttavīrya–Paraśurāma-saṅgrāma-kathā
Sagara’s Inquiry and Vasiṣṭha’s Account
Devanagari script
इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यमभागे तृतीय उपोद्धातपादे भार्गवचरिते त्रयस्त्रिंशत्तमो ऽध्यायः सगर उवाच ब्रह्मपुत्र महाभाग महान्मे ऽनुग्रहः कृतः / यदिदं कवचं मह्यं प्रकाशितमनामयम्
Transliteration
iti śrībrahmāṇḍe mahāpurāṇe vāyuprokte madhyamabhāge tṛtīya upoddhātapāde bhārgavacarite trayastriṃśattamo 'dhyāyaḥ sagara uvāca brahmaputra mahābhāga mahānme 'nugrahaḥ kṛtaḥ / yadidaṃ kavacaṃ mahyaṃ prakāśitamanāmayam
Translation
ఇట్లు శ్రీబ్రహ్మాండ మహాపురాణములో (వాయుప్రోక్తము), మధ్యమభాగములో, తృతీయ ఉపోద్ధాతపాదములో, భార్గవచరిత్రములో ముప్పైమూడవ అధ్యాయము. సగరుడు పలికెను—ఓ బ్రహ్మపుత్ర మహాభాగ, నాపై మహానుగ్రహము చేసితివి; ఈ నిరామయ కవచమును నాకు ప్రకటించితివి.
Word by Word
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्तिसमाप्तिसूचक-अव्यय (quotative/end marker)
श्रीब्रह्माण्डेin the Śrī Brahmāṇḍa (Purāṇa)
श्रीब्रह्माण्डे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootश्रीब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक; श्री+ब्रह्माण्ड)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; अधिकरण
महापुराणेin the Mahāpurāṇa
महापुराणे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमहापुराण (प्रातिपदिक; महा+पुराण)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
वायुप्रोक्तेspoken by Vāyu
वायुप्रोक्ते:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवायुप्रोक्त (प्रातिपदिक; वायु+प्रोक्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; ‘spoken by Vāyu’
मध्यमभागेin the middle section
मध्यमभागे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootमध्यमभाग (प्रातिपदिक; मध्यम+भाग)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
तृतीयthird
तृतीय:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतृतीय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; क्रमवाचक विशेषण
उपोद्धातपादेin the introductory quarter/section
उपोद्धातपादे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootउपोद्धातपाद (प्रातिपदिक; उपोद्धात+पाद)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
भार्गवचरितेin the Bhārgava narrative
भार्गवचरिते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभार्गवचरित (प्रातिपदिक; भार्गव+चरित)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन
त्रयस्त्रिंशत्तमःthirty-third
त्रयस्त्रिंशत्तमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रयस्त्रिंशत्तम (प्रातिपदिक; त्रयस्+त्रिंशत्+तम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्रमवाचक
अध्यायःchapter
अध्यायः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्याय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
सगरःSagara
सगरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसगर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
ब्रह्मपुत्रO son of Brahmā
ब्रह्मपुत्र:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootब्रह्मपुत्र (प्रातिपदिक; ब्रह्मन्+पुत्र)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
महाभागO greatly fortunate one
महाभाग:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाभाग (प्रातिपदिक; महा+भाग)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन
महान्great
महान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषण
मेmy
मे:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6), एकवचन; सम्बन्ध
अनुग्रहःfavor/grace
अनुग्रहः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअनुग्रह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
कृतःhas been done
कृतः:
Kriya (क्रिया)
TypeAdjective
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘done/made’ (passive sense)
यत्that which
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; सम्बन्धसूचक
इदम्this
इदम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण
कवचम्armor (charm)
कवचम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकवच (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन
मह्यम्to me
मह्यम्:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (4), एकवचन; सम्प्रदान
प्रकाशितम्revealed
प्रकाशितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootप्र+काश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त
अनामयम्free from disease/harmless
अनामयम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनामय (प्रातिपदिक; अ-न+आमय)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषण