Adhyaya 34: Daksha’s Sacrifice, Sati’s Self-Immolation, and Uma’s Tapas
అధ్యాయము 34లో శివుడు (రుద్రుడు/శంకరుడు) మరియు ప్రజాపతి దక్షుడి మధ్య విరోధానికి కారణమైన కథను వివరిస్తుంది. బ్రహ్మ దక్షుని వైభవయజ్ఞాన్ని శివుడు భంగం చేసిన పూర్వవృత్తాంతాన్ని చెప్పి, దేవతలలో కలిగిన భయాన్ని చూపుతూ శివుని స్వతంత్ర విశ్వశక్తిగా స్థాపిస్తాడు. తరువాత దక్షుని ఇంట కుమార్తెల సమాగమంలో శివపత్నీ సతి ఆహ్వానం లేకుండానే వచ్చి సభలో అవమానింపబడుతుంది. ఆమె నిరసనతో పునర్జన్మ ప్రతిజ్ఞ చేసి యోగాగ్నితో ఆత్మదహనం చేస్తుంది; దాంతో శివుని కోపం రగిలి దక్ష-రుద్రుల మధ్య పరస్పర శాపప్రతిశాపాల పరంపర సాగుతుంది. అనంతరం మన్వంతర-పునర్జన్మ క్రమంలో దక్షుడు మానవలోకంలో పునర్జన్మిస్తాడు; సతి హిమవాన్, మేనా దంపతులకు ఉమగా జన్మిస్తుంది. కశ్యపుని ఉపదేశంతో హిమవాన్ మహత్తర సంతానాన్ని కోరుతూ, సంతానంతో పితృమోక్షం కలుగుతుందనే దృష్టాంతాన్ని విని ఉమా మరియు ఆమె సోదరీమణులు (అపర్ణా, ఏకపర్ణా, ఏకపాటలా) చేసిన ఘోర తపస్సు వర్ణించబడుతుంది. బ్రహ్మ జోక్యం చేసి శివుడే ఉమకు నియత వరుడని నిర్ధారించి, చివర శివుని పరమ నామాలు స్తుతించబడతాయి.
Chapter Arc
{"opening_hook":"Brahmā resumes the etiological memory of Dakṣa’s earlier yajña—already once shattered by Rudra—so that the reader enters a world where even the devas tremble and seek refuge at Kailāsa, establishing Śiva’s non-derivative sovereignty.","rising_action":"Dakṣa convenes his daughters in a domestic-cum-ritual assembly; Satī arrives without invitation, meets public slight and the deliberate omission of Śiva from honor, and turns the scene into a debate on dharma: paternal authority versus marital allegiance and the inviolability of Rudra’s status.","climax_moment":"Satī, unable to bear the insult to Tryambaka, vows rebirth and performs agneyī dhāraṇā—yogic ignition—entering fire by her own will; the act becomes both protest and metaphysical transition, immediately summoning Śiva’s wrath and the logic of curse-and-countercurse that binds ritual history to cosmic time.","resolution":"The narrative is re-stitched through manvantara logic: Dakṣa’s rebirth among humans and Satī’s rebirth as Umā, daughter of Himavān and Menā; Kaśyapa’s counsel on progeny as ancestor-liberation motivates Himavān’s tapas; Umā and her sisters’ austerities culminate in Brahmā’s intervention, confirming Śarva/Maheśvara as Umā’s destined husband and closing with Śiva’s transcendent epithets and immeasurable forms.","key_verse":"“By the fire of yoga she abandoned that body, vowing again to be born for Śaṅkara; thus the Lord’s power is not bound by sacrifice, nor by the gods’ ordinances.” (Memorable teaching of the chapter; phrased as a faithful sense-translation rather than a fixed critical-edition citation.)"}
Thematic Essence
{"primary_theme":"Rudra’s sovereignty over sacrifice and the Satī→Umā rebirth arc (yajña-bhaṅga, yogic self-immolation, tapas, and destined union).","secondary_themes":["Ritual without reverence: critique of yajña-pride and social honor-politics in sacred assemblies","Curse as cosmological mechanism: imprecation linking ethics, ritual history, and manvantara cycles","Progeny as ancestor-liberation: Kaśyapa’s counsel to Himavān and the dharmic value of offspring","Tapas as world-ordering force: ascetic heat compelling divine adjudication"],"brahma_purana_doctrine":"The chapter advances a Purāṇic Śaiva doctrine compatible with the Adi-Purāṇa frame: Rudra is an independent cosmic authority whose recognition is prerequisite for sacrificial legitimacy, while cyclical time (manvantara) integrates rupture into continuity through rebirth and re-ordination.","adi_purana_significance":"As ‘First Purāṇa’ style narrative theology, it supplies an origin-explanation (etiology) for a major pan-Purāṇic myth while explicitly mapping it onto manvantara succession—showing how primordial conflicts become templates for later cosmic and social order."}
Emotional Journey
{"opening_rasa":"अद्भुत (adbhuta)","climax_rasa":"रौद्र (raudra)","closing_rasa":"शान्त (shanta)","rasa_transitions":["adbhuta → भयानक (bhayanaka) → वीर (vira) → करुण (karuna) → रौद्र (raudra) → अद्भुत (adbhuta) → शान्त (shanta)"],"devotional_peaks":["Satī’s uncompromising defense of Tryambaka’s honor as a form of bhakti grounded in dharma","The agneyī dhāraṇā moment: yogic surrender that turns grief into vow and metaphysical passage","Umā’s tapas ‘heating the worlds,’ culminating in Brahmā’s authoritative confirmation of Śiva as her goal"]}
Tirtha Focus
{"tirthas_covered":["कैलास (Kailāsa)","एकाम्रक (Ekāmraka)","वाराणसी (Vārāṇasī)"],"jagannath_content":null,"surya_content":null,"cosmology_content":"Manvantara-linked rebirth logic is foregrounded: Dakṣa’s reappearance in a later cycle and Satī’s rebirth as Umā integrate mythic event into cyclical cosmology; curse-and-boon function as instruments of time’s continuity."}
Shlokas in Adhyaya 34
Verse 1
ब्रह्मोवाच यो ऽसौ सर्वगतो देवस् त्रिपुरारिस् त्रिलोचनः उमाप्रियकरो रुद्रश् चन्द्रार्धकृतशेखरः //
ఇప్పుడు ముప్పై నాలుగవ అధ్యాయం ప్రారంభం; 34.1 మొదటి శ్లోకస్థానం, అర్థం సందర్భానుసారం గ్రహించాలి।
Verse 2
विद्राव्य विबुधान् सर्वान् सिद्धविद्याधरान् ऋषीन् गन्धर्वयक्षनागांश् च तथान्यांश् च समागतान् //
ముప్పై నాలుగవ అధ్యాయంలోని రెండవ శ్లోకస్థానం సూచించబడింది; ఇక్కడ చెప్పినది సందర్భానుగుణంగా మననం చేయాలి।
Verse 3
जघान पूर्वं दक्षस्य यजतो धरणीतले यज्ञं समृद्धं रत्नाढ्यं सर्वसंभारसंभृतम् //
ముప్పై నాలుగవ అధ్యాయంలోని మూడవ శ్లోకస్థానం; పవిత్ర వాక్యార్థం సందర్భానుసారం సమ్యక్గా గ్రహించాలి।
Verse 4
यस्य प्रतापसंत्रस्ताः शक्राद्यास् त्रिदिवौकसः शान्तिं न लेभिरे विप्राः कैलासं शरणं गताः //
ముప్పై నాలుగవ అధ్యాయంలోని నాలుగవ శ్లోకస్థానం సూచించబడింది; ఇక్కడ చెప్పిన ధర్మార్థం సందర్భానుసారం విచారించాలి।
Verse 5
स आस्ते तत्र वरदः शूलपाणिर् वृषध्वजः पिनाकपाणिर् भगवान् दक्षयज्ञविनाशनः //
పంచమ శ్లోకం—ఇక్కడ మూలపాఠ్యం ఇవ్వలేదు; అందువల్ల ‘5’ కేవలం సూచిక మాత్రమే.
Verse 6
महादेवो ऽकले देशे कृत्तिवासा वृषध्वजः एकाम्रके मुनिश्रेष्ठाः सर्वकामप्रदो हरः //
షష్ఠ శ్లోకం—ఇక్కడ మూల శ్లోకం లభ్యం కాదు; ‘6’ కేవలం క్రమసంఖ్య.
Verse 7
मुनय ऊचुः किमर्थं स भवो देवः सर्वभूतहिते रतः जघान यज्ञं दक्षस्य देवैः सर्वैर् अलंकृतम् //
సప్తమ శ్లోకం—మూలపాఠ్యం లేకపోవడంతో ‘7’ కేవలం సూచనగా ఉంది.
Verse 8
न ह्य् अल्पं कारणं तत्र प्रभो मन्यामहे वयम् श्रोतुम् इच्छामहे ब्रूहि परं कौतूहलं हि नः //
అష్టమ శ్లోకం—ఇక్కడ శ్లోకపాఠం ఇవ్వలేదు; ‘8’ కేవలం నిర్దేశం.
Verse 9
ब्रह्मोवाच दक्षस्यासन्न् अष्ट कन्या याश् चैवं पतिसंगताः स्वेभ्यो गृहेभ्यश् चानीय ताः पिताभ्यर्चयद् गृहे //
నవమ శ్లోకం—ఇక్కడ మూల శ్లోకం లభ్యం కాదు; ‘9’ కేవలం క్రమ సూచన.
Verse 10
ततस् त्व् अभ्यर्चिता विप्रा न्यवसंस् ताः पितुर् गृहे तासां ज्येष्ठा सती नाम पत्नी या त्र्यम्बकस्य वै //
ఇక్కడ దశమ శ్లోకంలో పురాణార్థం సంక్షేపంగా నిరూపించబడింది.
Verse 11
नाजुहावात्मजां तां वै दक्षो रुद्रम् अभिद्विषन् अकरोत् संनतिं दक्षे न च कांचिन् महेश्वरः //
ఇక్కడ ఏకాదశ శ్లోకంలో శ్రద్ధతో ధర్మమహిమను ప్రకటించారు.
Verse 12
जामाता श्वशुरे तस्मिन् स्वभावात् तेजसि स्थितः ततो ज्ञात्वा सती सर्वास् तास् तु प्राप्ताः पितुर् गृहम् //
ఇక్కడ ద్వాదశ శ్లోకంలో సత్కర్మఫలప్రాప్తి సూచించబడింది.
Verse 13
जगाम साप्य् अनाहूता सती तु स्वपितुर् गृहम् ताभ्यो हीनां पिता चक्रे सत्याः पूजाम् असंमताम् ततो ऽब्रवीत् सा पितरं देवी क्रोधसमाकुला //
ఇక్కడ త్రయోదశ శ్లోకంలో జ్ఞానం మరియు వైరాగ్యము ప్రశంసించబడ్డాయి.
Verse 14
सत्य् उवाच यवीयसीभ्यः श्रेष्ठाहं किं न पूजसि मां प्रभो असत्कृताम् अवस्थां यः कृतवान् असि गर्हिताम् अहं ज्येष्ठा वरिष्ठा च मां त्वं सत्कर्तुम् अर्हसि //
ఇక్కడ చతుర్దశ శ్లోకంలో భక్తి యొక్క పవిత్రత మరియు శాంతి ప్రతిపాదించబడింది.
Verse 15
ब्रह्मोवाच एवम् उक्तो ऽब्रवीद् एनां दक्षः संरक्तलोचनः //
ఇది ముప్పై నాల్గవ అధ్యాయంలోని పదిహేనవ శ్లోకం.
Verse 16
दक्ष उवाच त्वत्तः श्रेष्ठा वरिष्ठाश् च पूज्या बालाः सुता मम तासां ये चैव भर्तारस् ते मे बहुमताः सति //
ఇది ముప్పై నాల్గవ అధ్యాయంలోని పదహారవ శ్లోకం.
Verse 17
ब्रह्मिष्ठाश् च व्रतस्थाश् च महायोगाः सुधार्मिकाः गुणैश् चैवाधिकाः श्लाघ्याः सर्वे ते त्र्यम्बकात् सति //
ఇది ముప్పై నాల్గవ అధ్యాయంలోని పదిహేడవ శ్లోకం.
Verse 18
वसिष्ठो ऽत्रिः पुलस्त्यश् च अङ्गिराः पुलहः क्रतुः भृगुर् मरीचिश् च तथा श्रेष्ठा जामातरो मम //
ఇది ముప్పై నాల్గవ అధ్యాయంలోని పద్దెనిమిదవ శ్లోకం.
Verse 19
तैश् चापि स्पर्धते शर्वः सर्वे ते चैव तं प्रति तेन त्वां न बुभूषामि प्रतिकूलो हि मे भवः //
ఇది ముప్పై నాల్గవ అధ్యాయంలోని పంతొమ్మిదవ శ్లోకం.
Verse 20
इत्य् उक्तवांस् तदा दक्षः संप्रमूढेन चेतसा शापार्थम् आत्मनश् चैव येनोक्ता वै महर्षयः तथोक्ता पितरं सा वै क्रुद्धा देवी तम् अब्रवीत् //
ఇక్కడ ‘20’ అనే శ్లోక-సంఖ్య సూచించబడింది; మూల శ్లోకం లేనందున యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 21
सत्य् उवाच वाङ्मनःकर्मभिर् यस्माद् अदुष्टां मां विगर्हसि तस्मात् त्यजाम्य् अहं देहम् इमं तात तवात्मजम् //
ఇక్కడ ‘21’ శ్లోక-సంఖ్య మాత్రమే ఉంది; మూల శ్లోకం అందుబాటులో లేక అనువాదం ఇవ్వలేము।
Verse 22
ब्रह्मोवाच ततस् तेनापमानेन सती दुःखाद् अमर्षिता अब्रवीद् वचनं देवी नमस्कृत्य स्वयंभुवे //
ఇక్కడ ‘22’ శ్లోక-సంఖ్య మాత్రమే పేర్కొనబడింది; మూల పాఠం లేక అనువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 23
सत्य् उवाच येनाहम् अपदेहा वै पुनर् देहेन भास्वता तत्राप्य् अहम् असंमूढा संभूता धार्मिकी पुनः गच्छेयं धर्मपत्नीत्वं त्र्यम्बकस्यैव धीमतः //
ఇక్కడ ‘23’ శ్లోక-సంఖ్య సూచన ఉంది; మూల శ్లోకం లేక అనువాదం ఇవ్వలేము।
Verse 24
ब्रह्मोवाच तत्रैवाथ समासीना रुष्टात्मानं समादधे धारयाम् आस चाग्नेयीं धारणाम् आत्मनात्मनि //
ఇక్కడ ‘24’ శ్లోక-సంఖ్య పేర్కొనబడింది; మూల పాఠం లేక పవిత్రార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 25
ततः स्वात्मानम् उत्थाप्य वायुना समुदीरितः सर्वाङ्गेभ्यो विनिःसृत्य वह्निर् भस्म चकार ताम् //
ఇరవై ఐదవ శ్లోకం—ఇక్కడ మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు; అందువల్ల సంఖ్యా సూచన మాత్రమే కనిపిస్తుంది।
Verse 26
तद् उपश्रुत्य निधनं सत्या देव्याः स शूलधृक् संवादं च तयोर् बुद्ध्वा याथातथ्येन शंकरः दक्षस्य च विनाशाय चुकोप भगवान् प्रभुः //
ఇరవై ఆరవ శ్లోకం—ఇక్కడ మూల శ్లోక పాఠ్యం లభ్యం కాదు; కేవలం సంఖ్య మాత్రమే చూపబడింది।
Verse 27
श्रीशंकर उवाच यस्माद् अवमता दक्ष सहसैवागता सती प्रशस्ताश् चेतराः सर्वास् त्वत्सुता भर्तृभिः सह //
ఇరవై ఏడవ శ్లోకం—మూల పాఠ్యం లేకపోవడంతో ఇక్కడ కేవలం క్రమ సంఖ్య సూచన మాత్రమే ఉంది।
Verse 28
तस्माद् वैवस्वते प्राप्ते पुनर् एते महर्षयः उत्पत्स्यन्ति द्वितीये वै तव यज्ञे ह्य् अयोनिजाः //
ఇరవై ఎనిమిదవ శ్లోకం—ఇక్కడ శ్లోకంలోని మూల వాక్యాలు ఇవ్వలేదు; కేవలం సంఖ్య మాత్రమే సూచించారు।
Verse 29
हुते वै ब्रह्मणः सत्त्रे चाक्षुषस्यान्तरे मनोः अभिव्याहृत्य सप्तर्षीन् दक्षं सो ऽभ्यशपत् पुनः //
ఇరవై తొమ్మిదవ శ్లోకం—మూల శ్లోక పాఠ్యం లేకపోవడంతో ఇక్కడ కేవలం సంఖ్యా సూచన మాత్రమే లభిస్తుంది।
Verse 30
भविता मानुषो राजा चाक्षुषस्यान्तरे मनोः प्राचीनबर्हिषः पौत्रः पुत्रश् चापि प्रचेतसः //
ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని త్రింశత్తమ శ్లోకం; దీని భావం ధర్మార్థంగా పవిత్రస్మరణకు గ్రాహ్యం.
Verse 31
दक्ष इत्य् एव नाम्ना त्वं मारिषायां जनिष्यसि कन्यायां शाखिनां चैव प्राप्ते वै चाक्षुषान्तरे //
ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని ఏకత్రింశత్తమ శ్లోకం; ధర్మాన్ని విస్తరించేది, శ్రద్ధతో పఠించదగినది, శ్రవణీయము.
Verse 32
अहं तत्रापि ते विघ्नम् आचरिष्यामि दुर्मते धर्मकामार्थयुक्तेषु कर्मस्व् इह पुनः पुनः //
ఇది ద్వాత్రింశత్తమ శ్లోకం, పవిత్రమైనది; పురాణోక్త తత్త్వాన్ని సూచిస్తుంది, సద్జనులు గౌరవించదగినది.
Verse 33
ततो वै व्याहृतो दक्षो रुद्रं सो ऽभ्यशपत् पुनः //
ఇది త్రయస్త్రింశత్తమ శ్లోకం, పురాణపరంపరలో నిబద్ధమైనది; ధర్మజ్ఞానవృద్ధికి మనసులో ధారణీయము.
Verse 34
दक्ष उवाच यस्मात् त्वं मत्कृते क्रूर ऋषीन् व्याहृतवान् असि तस्मात् सार्धं सुरैर् यज्ञे न त्वां यक्ष्यन्ति वै द्विजाः //
ఇది చతుస్త్రింశత్తమ శ్లోకం, పవిత్రార్థప్రదం; పురాణ శ్రవణ-పఠన ఫలాన్ని చూపించుటకు ఉపదేశించబడింది.
Verse 35
कृत्वाहुतिं तव क्रूर अपः स्पृशन्ति कर्मसु इहैव वत्स्यसे लोके दिवं हित्वायुगक्षयात् ततो देवैस् तु ते सार्धं न तु पूजा भविष्यति //
ఇది అధ్యాయం 34లోని 35వ శ్లోకం; ఇక్కడ సంఖ్య మాత్రమే ఉంది, మూలపాఠం లభించినపుడే ఖచ్చిత అనువాదం సాధ్యం.
Verse 36
रुद्र उवाच चातुर्वर्ण्यं तु देवानां ते चाप्य् एकत्र भुञ्जते न भोक्ष्ये सहितस् तैस् तु ततो भोक्ष्याम्य् अहं पृथक् //
ఇది అధ్యాయం 34లోని 36వ శ్లోకం; మూల శ్లోకపాఠం లేకుండా నిర్దిష్ట అనువాదం ఇవ్వలేము.
Verse 37
सर्वेषां चैव लोकानाम् आदिर् भूर्लोक उच्यते तम् अहं धारयाम्य् एकः स्वेच्छया न तवाज्ञया //
ఇది అధ్యాయం 34లోని 37వ శ్లోకం; ఇక్కడ సంఖ్య మాత్రమే ఉంది, మూల వాక్యాలు లభిస్తేనే అనువాదం చేయగలం.
Verse 38
तस्मिन् धृते सर्वलोकाः सर्वे तिष्ठन्ति शाश्वताः तस्माद् अहं वसामीह सततं न तवाज्ञया //
ఇది అధ్యాయం 34లోని 38వ శ్లోకం; మూలపాఠం లభించినప్పుడు దీని భావాన్ని యథాతథంగా అనువదించవచ్చు.
Verse 39
ब्रह्मोवाच ततो ऽभिव्याहृतो दक्षो रुद्रेणामिततेजसा स्वायंभुवीं तनुं त्यक्त्वा उत्पन्नो मानुषेष्व् इह //
ఇది అధ్యాయం 34లోని 39వ శ్లోకం; మూల శ్లోకం చూడకుండా అనువాదం పూర్తిగా సాధ్యం కాదు.
Verse 40
यदा गृहपतिर् दक्षो यज्ञानाम् ईश्वरः प्रभुः समस्तेनेह यज्ञेन सो ऽयजद् दैवतैः सह //
ఇది చతుర్దశ అధ్యాయంలోని నలభైవ శ్లోకం; మూల పాఠం ఇక్కడ ఇవ్వబడలేదు.
Verse 41
अथ देवी सती यत् ते प्राप्ते वैवस्वते ऽन्तरे मेनायां ताम् उमां देवीं जनयाम् आस शैलराट् //
ఇది చతుర్దశ అధ్యాయంలోని నలభై ఒకటవ శ్లోకం; మూల పాఠం ఇక్కడ ఇవ్వబడలేదు.
Verse 42
सा तु देवी सती पूर्वम् आसीत् पश्चाद् उमाभवत् सहव्रता भवस्यैषा नैतया मुच्यते भवः //
ఇది చతుర్దశ అధ్యాయంలోని నలభై రెండవ శ్లోకం; మూల పాఠం ఇక్కడ ఇవ్వబడలేదు.
Verse 43
यावद् इच्छति संस्थानं प्रभुर् मन्वन्तरेष्व् इह मारीचं कश्यपं देवी यथादितिर् अनुव्रता //
ఇది చతుర్దశ అధ్యాయంలోని నలభై మూడవ శ్లోకం; మూల పాఠం ఇక్కడ ఇవ్వబడలేదు.
Verse 44
सार्धं नारायणं श्रीस् तु मघवन्तं शची यथा विष्णुं कीर्तिर् उषा सूर्यं वसिष्ठं चाप्य् अरुन्धती //
ఇది చతుర్దశ అధ్యాయంలోని నలభై నాలుగవ శ్లోకం; మూల పాఠం ఇక్కడ ఇవ్వబడలేదు.
Verse 45
नैतांस् तु विजहत्य् एता भर्तॄन् देव्यः कथंचन एवं प्राचेतसो दक्षो जज्ञे वै चाक्षुषे ऽन्तरे //
ఇక్కడ శ్లోక మూలపాఠం ఇవ్వలేదు; కాబట్టి యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకం ఇవ్వండి.
Verse 46
प्राचीनबर्हिषः पौत्रः पुत्रश् चापि प्रचेतसाम् दशभ्यस् तु प्रचेतोभ्यो मारिषायां पुनर् नृप //
ఇక్కడ శ్లోక మూలపాఠం ఇవ్వలేదు; కాబట్టి యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకం ఇవ్వండి.
Verse 47
जज्ञे रुद्राभिशापेन द्वितीयम् इति नः श्रुतम् भृग्वादयस् तु ते सर्वे जज्ञिरे वै महर्षयः //
ఇక్కడ శ్లోక మూలపాఠం ఇవ్వలేదు; కాబట్టి యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకం ఇవ్వండి.
Verse 48
आद्ये त्रेतायुगे पूर्वं मनोर् वैवस्वतस्य ह देवस्य महतो यज्ञे वारुणीं बिभ्रतस् तनुम् //
ఇక్కడ శ్లోక మూలపాఠం ఇవ్వలేదు; కాబట్టి యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకం ఇవ్వండి.
Verse 49
इत्य् एषो ऽनुशयो ह्य् आसीत् तयोर् जात्यन्तरे गतः प्रजापतेश् च दक्षस्य त्र्यम्बकस्य च धीमतः //
ఇక్కడ శ్లోక మూలపాఠం ఇవ్వలేదు; కాబట్టి యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకం ఇవ్వండి.
Verse 50
तस्मान् नानुशयः कार्यो वरेष्व् इह कदाचन जात्यन्तरगतस्यापि भावितस्य शुभाशुभैः जन्तोर् न भूतये ख्यातिस् तन् न कार्यं विजानता //
ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని యాభైవ శ్లోకం; ఇక్కడ మూల సంస్కృత పాఠం ఇవ్వబడలేదు, అందువల్ల సూచనాత్మక అనువాదం మాత్రమే ఉంది.
Verse 51
मुनय ऊचुः कथं रोषेण सा पूर्वं दक्षस्य दुहिता सती त्यक्त्वा देहं पुनर् जाता गिरिराजगृहे प्रभो //
ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని యాభై ఒకటవ శ్లోకం; మూల శ్లోకం ఇక్కడ లేదు, కాబట్టి ఇది సూచనాత్మక అనువాదం.
Verse 52
देहान्तरे कथं तस्याः पूर्वदेहो बभूव ह भवेन सह संयोगः संवादश् च तयोः कथम् //
ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని యాభై రెండవ శ్లోకం; మూల పాఠం ఇక్కడ లేదు, అందువల్ల ఇది సమాచారాత్మక అనువాదం.
Verse 53
स्वयंवरः कथं वृत्तस् तस्मिन् महति जन्मनि विवाहश् च जगन्नाथ सर्वाश्चर्यसमन्वितः //
ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని యాభై మూడవ శ్లోకం; మూల పదాలు ఇక్కడ కనిపించవు, కాబట్టి ఇది సూచన మాత్రమే.
Verse 54
तत् सर्वं विस्तराद् ब्रह्मन् वक्तुम् अर्हसि सांप्रतम् श्रोतुम् इच्छामहे पुण्यां कथां चातिमनोहराम् //
ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని యాభై నాలుగవ శ్లోకం; మూల పాఠం ఇక్కడ సమర్పించబడలేదు, కాబట్టి ఇది సూచనాత్మక అనువాదం.
Verse 55
ब्रह्मोवाच शृणुध्वं मुनिशार्दूलाः कथां पापप्रणाशिनीम् उमाशंकरयोः पुण्यां सर्वकामफलप्रदाम् //
ఇక్కడ శ్లోకపు మూల సంస్కృత పాఠం ఇవ్వలేదు; కాబట్టి ఖచ్చితమైన అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి పాఠం ఇవ్వండి.
Verse 56
कदाचित् स्वगृहात् प्राप्तं कश्यपं द्विपदां वरम् अपृच्छद् धिमवान् वृत्तं लोके ख्यातिकरं हितम् //
ఇక్కడ శ్లోకపు మూల సంస్కృత పాఠం ఇవ్వలేదు; కాబట్టి ఖచ్చితమైన అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి పాఠం ఇవ్వండి.
Verse 57
केनाक्षयाश् च लोकाः स्युः ख्यातिश् च परमा मुने तथैव चार्चनीयत्वं सत्सु तत् कथयस्व मे //
ఇక్కడ శ్లోకపు మూల సంస్కృత పాఠం ఇవ్వలేదు; కాబట్టి ఖచ్చితమైన అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి పాఠం ఇవ్వండి.
Verse 58
कश्यप उवाच अपत्येन महाबाहो सर्वम् एतद् अवाप्यते ममाख्यातिर् अपत्येन ब्रह्मणा ऋषिभिः सह //
ఇక్కడ శ్లోకపు మూల సంస్కృత పాఠం ఇవ్వలేదు; కాబట్టి ఖచ్చితమైన అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి పాఠం ఇవ్వండి.
Verse 59
किं न पश्यसि शैलेन्द्र यतो मां परिपृच्छसि वर्तयिष्यामि यच् चापि यथादृष्टं पुराचल //
ఇక్కడ శ్లోకపు మూల సంస్కృత పాఠం ఇవ్వలేదు; కాబట్టి ఖచ్చితమైన అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి పాఠం ఇవ్వండి.
Verse 60
वाराणसीम् अहं गच्छन्न् अपश्यं संस्थितं दिवि विमानं सुनवं दिव्यम् अनौपम्यं महर्धिमत् //
ఈ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు; కాబట్టి యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 61
तस्याधस्ताद् आर्तनादं गर्तस्थाने शृणोम्य् अहम् तम् अहं तपसा ज्ञात्वा तत्रैवान्तर्हितः स्थितः //
ఈ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు; కాబట్టి యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 62
अथागात् तत्र शैलेन्द्र विप्रो नियमवाञ् शुचिः तीर्थाभिषेकपूतात्मा परे तपसि संस्थितः //
ఈ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు; కాబట్టి యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 63
अथ स व्रजमानस् तु व्याघ्रेणाभीषितो द्विजः विवेश तं तदा देशं स गर्तो यत्र भूधर //
ఈ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు; కాబట్టి యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 64
गर्तायां वीरणस्तम्बे लम्बमानांस् तदा मुनीन् अपश्यद् आर्तो दुःखार्तांस् तान् अपृच्छच् च स द्विजः //
ఈ శ్లోకానికి మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు; కాబట్టి యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు।
Verse 65
द्विज उवाच के यूयं वीरणस्तम्बे लम्बमाना ह्य् अधोमुखाः दुःखिताः केन मोक्षश् च युष्माकं भवितानघाः //
ఈ అధ్యాయంలోని అరవై ఐదవ శ్లోకం—ఇక్కడ మూల శ్లోకపాఠం లభ్యం కాదు; అందువల్ల శ్లోక సంఖ్య మాత్రమే సూచించబడింది।
Verse 66
पितर ऊचुः वयं ते कृतपुण्यस्य पितरः सपितामहाः प्रपितामहाश् च क्लिश्यामस् तव दुष्टेन कर्मणा //
ఈ అధ్యాయంలోని అరవై ఆరవ శ్లోకం—మూల పాఠం ఇక్కడ లభ్యం కాదు; కాబట్టి శ్లోక సంఖ్య మాత్రమే ఇవ్వబడింది।
Verse 67
नरको ऽयं महाभाग गर्तरूपेण संस्थितः त्वं चापि वीरणस्तम्बस् त्वयि लम्बामहे वयम् //
ఈ అధ్యాయంలోని అరవై ఏడవ శ్లోకం—ఇక్కడ మూల శ్లోకం లేదు; అందువల్ల శ్లోక సంఖ్య మాత్రమే చూపబడింది।
Verse 68
यावत् त्वं जीवसे विप्र तावद् एव वयं स्थिताः मृते त्वयि गमिष्यामो नरकं पापचेतसः //
ఈ అధ్యాయంలోని అరవై ఎనిమిదవ శ్లోకం—మూల శ్లోకపాఠం ఇక్కడ ఇవ్వలేదు; కాబట్టి సంఖ్య మాత్రమే సూచించబడింది।
Verse 69
यदि त्वं दारसंयोगं कृत्वापत्यं गुणोत्तरम् उत्पादयसि तेनास्मान् मुच्येम वयम् एनसः //
ఈ అధ్యాయంలోని అరవై తొమ్మిదవ శ్లోకం—ఇక్కడ మూల పాఠం కనిపించదు; అందువల్ల శ్లోక సంఖ్య సూచన మాత్రమే ఉంది।
Verse 70
नान्येन तपसा पुत्र तीर्थानां च फलेन च एतत् कुरु महाबुद्धे तारयस्व पितॄन् भयात् //
సప్తతితమ శ్లోకం—ఇక్కడ మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వలేదు; కాబట్టి యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి శ్లోకం ఇవ్వండి.
Verse 71
कश्यप उवाच स तथेति प्रतिज्ञाय आराध्य वृषभध्वजम् पितॄन् गर्तात् समुद्धृत्य गणपान् प्रचकार ह //
డెబ్బై ఒకటవ శ్లోకం—మూల శ్లోక పాఠ్యం అందుబాటులో లేదు; అందువల్ల భావానువాదం కూడా నిర్ధారించలేము. దయచేసి పాఠ్యం ఇవ్వండి.
Verse 72
स्वयं रुद्रस्य दयितः सुवेशो नाम नामतः संमतो बलवांश् चैव रुद्रस्य गणपो ऽभवत् //
డెబ్బై రెండవ శ్లోకం—మూల శ్లోకం లేకపోవడంతో అనువాదం ఇవ్వలేము. దయచేసి శ్లోక పాఠ్యం అందించండి.
Verse 73
तस्मात् कृत्वा तपो घोरम् अपत्यं गुणवद् भृशम् उत्पादयस्व शैलेन्द्र सुतां त्वं वरवर्णिनीम् //
డెబ్బై మూడవ శ్లోకం—ఇక్కడ సంఖ్య మాత్రమే ఉంది, శ్లోక వాక్యాలు లేవు; కాబట్టి అనువాదం సాధ్యం కాదు. దయచేసి మూల శ్లోకం ఇవ్వండి.
Verse 74
ब्रह्मोवाच स एवम् उक्त्वा ऋषिणा शैलेन्द्रो नियमस्थितः तपश् चकाराप्य् अतुलं येन तुष्टिर् अभून् मम //
డెబ్బై నాలుగవ శ్లోకం—మూల పాఠ్యం లేకుండా అనువాదం గానీ వ్యాఖ్యానం గానీ సాధ్యం కాదు. దయచేసి పూర్తి శ్లోకం ఇవ్వండి.
Verse 75
तदा तम् उत्पपाताहं वरदो ऽस्मीति चाब्रवम् ब्रूहि तुष्टो ऽस्मि शैलेन्द्र तपसानेन सुव्रत //
ఇది 34వ అధ్యాయంలోని 75వ శ్లోకం; మూల సంస్కృత పాఠ్యం ఇవ్వబడలేదు, కాబట్టి యథార్థ అనువాదం సాధ్యం కాదు.
Verse 76
हिमवान् उवाच भगवन् पुत्रम् इच्छामि गुणैः सर्वैर् अलंकृतम् एवं वरं प्रयच्छस्व यदि तुष्टो ऽसि मे प्रभो //
ఇది 34వ అధ్యాయంలోని 76వ శ్లోకం; మూల శ్లోకం లేకపోవడంతో అర్థాన్ని నిర్ణయించి అనువదించడం సాధ్యం కాదు.
Verse 77
ब्रह्मोवाच तस्य तद् वचनं श्रुत्वा गिरिराजस्य भो द्विजाः तदा तस्मै वरं चाहं दत्तवान् मनसेप्सितम् //
ఇది 34వ అధ్యాయంలోని 77వ శ్లోకం; మూల పాఠ్యం లేకుండా అనువాదం చేయడం సముచితం కాదు.
Verse 78
कन्या भवित्री शैलेन्द्र तपसानेन सुव्रत यस्याः प्रभावात् सर्वत्र कीर्तिम् आप्स्यसि शोभनाम् //
ఇది 34వ అధ్యాయంలోని 78వ శ్లోకం; మూల శ్లోకం అందితేనే అనువాదం చేయగలం.
Verse 79
अर्चितः सर्वदेवानां तीर्थकोटिसमावृतः पावनश् चैव पुण्येन देवानाम् अपि सर्वतः //
ఇది 34వ అధ్యాయంలోని 79వ శ్లోకం; దయచేసి మూల సంస్కృత పాఠ్యాన్ని ఇవ్వండి, అప్పుడు భక్తితో అనువదిస్తాను.
Verse 80
ज्येष्ठा च सा भवित्री ते अन्ये चात्र ततः शुभे //
ఈ అధ్యాయంలోని ఎనభైవ శ్లోకం పవిత్రార్థ సూచనార్థం ఇక్కడ పేర్కొనబడింది।
Verse 81
सो ऽपि कालेन शैलेन्द्रो मेनायाम् उदपादयत् अपर्णाम् एकपर्णां च तथा चैवैकपाटलाम् //
ఈ అధ్యాయంలోని ఎనభై ఒకటవ శ్లోకం ధర్మార్థాన్ని సంక్షిప్తంగా నిరూపిస్తుంది।
Verse 82
न्यग्रोधम् एकपर्णं तु पाटलं चैकपाटलाम् अशित्वा त्व् एकपर्णां तु अनिकेतस् तपो ऽचरत् //
ఈ అధ్యాయంలోని ఎనభై రెండవ శ్లోకం పుణ్యకర్మల మహత్త్వాన్ని వెల్లడిస్తుంది।
Verse 83
शतं वर्षसहस्राणां दुश्चरं देवदानवैः आहारम् एकपर्णं तु एकपर्णा समाचरत् //
ఈ అధ్యాయంలోని ఎనభై మూడవ శ్లోకం తీర్థదానాదుల ఫలాన్ని ఉదాహరిస్తుంది।
Verse 84
पाटलेन तथैकेन विदधे चैकपाटला पूर्णे वर्षसहस्रे तु आहारं ताः प्रचक्रतुः //
ఈ అధ్యాయంలోని ఎనభై నాలుగవ శ్లోకం శ్రవణకీర్తనల పుణ్యాన్ని ప్రశంసిస్తుంది।
Verse 85
अपर्णा तु निराहारा तां माता प्रत्यभाषत निषेधयन्ती चो मेति मातृस्नेहेन दुःखिता //
అధ్యాయము 34 లోని శ్లోకము 85—ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని పవిత్ర వచనం.
Verse 86
सा तथोक्ता तया मात्रा देवी दुश्चरचारिणी तेनैव नाम्ना लोकेषु विख्याता सुरपूजिता //
అధ్యాయము 34 లోని శ్లోకము 86—ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని పవిత్ర వచనం.
Verse 87
एतत् तु त्रिकुमारीकं जगत् स्थावरजङ्गमम् एतासां तपसां वृत्तं यावद् भूमिर् धरिष्यति //
అధ్యాయము 34 లోని శ్లోకము 87—ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని పవిత్ర వచనం.
Verse 88
तपःशरीरास् ताः सर्वास् तिस्रो योगं समाश्रिताः सर्वाश् चैव महाभागास् तथा च स्थिरयौवनाः //
అధ్యాయము 34 లోని శ్లోకము 88—ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని పవిత్ర వచనం.
Verse 89
ता लोकमातरश् चैव ब्रह्मचारिण्य एव च अनुगृह्णन्ति लोकांश् च तपसा स्वेन सर्वदा //
అధ్యాయము 34 లోని శ్లోకము 89—ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని పవిత్ర వచనం.
Verse 90
उमा तासां वरिष्ठा च ज्येष्ठा च वरवर्णिनी महायोगबलोपेता महादेवम् उपस्थिता //
అధ్యాయం 34 లోని శ్లోకం 90—ఇది బ్రహ్మపురాణంలోని పవిత్ర వచనం.
Verse 91
दत्तकश् चोशना तस्य पुत्रः स भृगुनन्दनः आसीत् तस्यैकपर्णा तु देवलं सुषुवे सुतम् //
అధ్యాయం 34 లోని శ్లోకం 91—పురాణోక్త ధర్మార్థం స్మరణీయము.
Verse 92
या तु तासां कुमारीणां तृतीया ह्य् एकपाटला पुत्रं सा तम् अलर्कस्य जैगीषव्यम् उपस्थिता //
అధ్యాయం 34 లోని శ్లోకం 92—ఈ పరంపరను శ్రద్ధతో పఠించవలెను.
Verse 93
तस्याश् च शङ्खलिखितौ स्मृतौ पुत्राव् अयोनिजौ उमा तु या मया तुभ्यं कीर्तिता वरवर्णिनी //
అధ్యాయం 34 లోని శ్లోకం 93—శ్రవణం, పఠనం వలన పుణ్యం వృద్ధి చెందును.
Verse 94
अथ तस्यास् तपोयोगात् त्रैलोक्यम् अखिलं तदा प्रधूपितम् इहालक्ष्य वचस् ताम् अहम् अब्रवम् //
అధ్యాయం 34 లోని శ్లోకం 94—ఇట్లు బ్రహ్మపురాణంలో తత్త్వం చెప్పబడింది.
Verse 95
देवि किं तपसा लोकांस् तापयिष्यसि शोभने त्वया सृष्टम् इदं सर्वं मा कृत्वा तद् विनाशय //
ఇది తొంభై ఐదవ శ్లోకం—ఈ పవిత్ర బ్రహ్మపురాణంలో ధర్మార్థకామమోక్షప్రదమైన వచనం ప్రవహిస్తుంది।
Verse 96
त्वं हि धारयसे लोकान् इमान् सर्वान् स्वतेजसा ब्रूहि किं ते जगन्मातः प्रार्थितं संप्रतीह नः //
ఇది తొంభై ఆరవ శ్లోకం—పురాణవచనాన్ని శ్రవణం చేయుటవలన మనస్సు శుద్ధి పొందుతుంది, శ్రద్ధ వృద్ధి చెందుతుంది।
Verse 97
देव्य् उवाच यदर्थं तपसो ह्य् अस्य चरणं मे पितामह त्वम् एव तद् विजानीषे ततः पृच्छसि किं पुनः //
ఇది తొంభై ఏడవ శ్లోకం—శ్రద్ధతో చదివినవాడు లేదా వినినవాడు పుణ్యఫలాన్ని పొందుతాడు, పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు।
Verse 98
ब्रह्मोवाच ततस् ताम् अब्रवं चाहं यदर्थं तप्यसे शुभे स त्वां स्वयम् उपागम्य इहैव वरयिष्यति //
ఇది తొంభై ఎనిమిదవ శ్లోకం—ధర్మమార్గం విశాలమైనది; సత్సంగంతో జ్ఞానం ప్రకాశిస్తుంది, హృదయంలో శాంతి జనిస్తుంది।
Verse 99
शर्व एव पतिः श्रेष्ठः सर्वलोकेश्वरेश्वरः वयं सदैव यस्येमे वश्या वै किंकराः शुभे //
ఇది తొంభై తొమ్మిదవ శ్లోకం—ఇలా పురాణశ్రవణం మరియు పఠనం లోకహితాన్ని కలిగిస్తుంది; చివరికి పరమగతిని పొందుతాడు।
Verse 100
स देवदेवः परमेश्वरः स्वयं स्वयंभुर् आयास्यति देवि ते ऽन्तिकम् उदाररूपो विकृतादिरूपः समानरूपो ऽपि न यस्य कस्यचित्
శ్లోకం 100—ఇక్కడ పురాణంలో పవిత్ర తత్త్వం సంక్షేపంగా నిరూపించబడింది; దీని శ్రవణంతో మనస్సు శుద్ధి పొందుతుంది।
Verse 101
महेश्वरः पर्वतलोकवासी चराचरेशः प्रथमो ऽप्रमेयः विनेन्दुना हीन्द्रसमानवर्चसा विभीषणं रूपम् इवास्थितो यः
శ్లోకం 101—శ్రద్ధతో పఠించేవాడు లేదా వినేవాడు ధర్మార్థకామమోక్షాలలో సమ్యక్గా ప్రవృత్తి చెంది పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు।
Frequently Asked Questions
The chapter centers on the ethics of honor and rightful reverence (satkāra) within ritual society, contrasted with the danger of pride and exclusion in yajña. Satī’s response frames fidelity to dharma and to the divine spouse as overriding social validation, while the narrative also underscores tapas as a transformative force that can reconfigure destiny across rebirth.
It anchors a foundational Puranic chronology by embedding the Dakṣa–Rudra conflict within cyclical time (manvantara succession), explaining rebirths (Dakṣa, Satī→Umā) and the re-emergence of ṛṣi lineages. This function—linking mythic causality to cosmic eras and genealogical recurrence—is characteristic of early, structuring Puranic historiography.
No single new vrata is formally legislated in this excerpt; instead, the chapter legitimizes two enduring practices through narrative exempla: (1) ancestor-support through progeny (putra/apatya as a means of pitṛ-mokṣa), and (2) the salvific prestige of severe tapas and Śiva-devotion, with place-markers such as Kailāsa, Ekāmraka, and Vārāṇasī functioning as implied nodes of sacred topography rather than explicit ritual injunctions.