Brahma Purana — Daksha’s Sacrifice, Sati’s Self-Immolation, and Uma’s Tapas, Shloka 101
Devanagari script
महेश्वरः पर्वतलोकवासी चराचरेशः प्रथमो ऽप्रमेयः विनेन्दुना हीन्द्रसमानवर्चसा विभीषणं रूपम् इवास्थितो यः
Translation
శ్లోకం 101—శ్రద్ధతో పఠించేవాడు లేదా వినేవాడు ధర్మార్థకామమోక్షాలలో సమ్యక్గా ప్రవృత్తి చెంది పాపాల నుండి విముక్తుడవుతాడు।
Word by Word
mahā-īśvaraḥMaheśvara (Great Lord)
mahā-īśvaraḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + īśvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः
parvata-loka-vāsīdwelling in the mountain region
parvata-loka-vāsī:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootparvata (प्रातिपदिक) + loka (प्रातिपदिक) + vāsin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः: 'dweller in the mountain-world'
cara-acara-īśaḥlord of the moving and unmoving
cara-acara-īśaḥ:
Pradhana-predicative (विधेय)
TypeNoun
Rootcara (प्रातिपदिक) + acara (प्रातिपदिक) + īśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्वन्द्वः (इतरेतर): 'of moving and unmoving (beings)' + तत्पुरुषार्थः: 'lord'
prathamaḥfirst, primordial
prathamaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootprathama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
aprameyaḥimmeasurable
aprameyaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaprameya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण; नञ्-समासपूर्वक: 'immeasurable'
vināwithout
vinā:
Sambandha (सम्बन्ध/Exclusion)
TypeIndeclinable
Rootvinā (अव्यय)
Formअव्यय, उपसर्गसदृश-निपात; वियोगार्थक (preposition-like: without)
indunāwith the moon
indunā:
Karana (करण/Instrument or accompaniment)
TypeNoun
Rootindu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd case/Instrumental), एकवचन
hiindeed, for
hi:
Nipata (निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formअव्यय, निपात (emphatic/causal particle)
indra-samāna-varcasāwith splendor like Indra’s
indra-samāna-varcasā:
Karana (करण/Instrumental of manner)
TypeAdjective
Rootindra (प्रातिपदिक) + samāna (प्रातिपदिक) + varcas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (varcas-), तृतीया (Instrumental), एकवचन; तत्पुरुषः: 'with splendor equal to Indra'
vibhīṣaṇamterrifying
vibhīṣaṇam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvibhīṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; विशेषण
rūpamform
rūpam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootrūpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन
ivaas if, like
iva:
Upamana-dyotaka (उपमान-द्योतक)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formअव्यय, उपमानवाचक (particle of comparison: like/as if)
āsthitaḥhaving assumed / standing in
āsthitaḥ:
Kriya (क्रिया/Participial predicate)
TypeVerb
Rootā-sthā (धातु)
Formक्त (Past Passive Participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः: 'having assumed/standing'
yaḥwho
yaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
Speaker
Brahma continues the description of Shiva to Devi.