Brahma Purana — Daksha’s Sacrifice, Sati’s Self-Immolation, and Uma’s Tapas, Shloka 7
Devanagari script
मुनय ऊचुः किमर्थं स भवो देवः सर्वभूतहिते रतः जघान यज्ञं दक्षस्य देवैः सर्वैर् अलंकृतम् //
Translation
సప్తమ శ్లోకం—మూలపాఠ్యం లేకపోవడంతో ‘7’ కేవలం సూచనగా ఉంది.
Word by Word
munayaḥthe sages
munayaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, बहुवचन
ūcuḥsaid
ūcuḥ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootvac (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
kim-arthamfor what reason/why
kim-artham:
Hetu/Prayojana (हेतु/प्रयोजन)
TypeIndeclinable
Rootkim (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव समासः; प्रश्नार्थक अव्यय (interrogative adverb) ‘कस्य अर्थाय/किमर्थम्’
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन
bhavaḥBhava (Śiva)
bhavaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootbhava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; शिवनाम (name of Śiva)
devaḥthe god
devaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; apposition to ‘bhavaḥ’
sarva-bhūta-hitein the welfare of all beings
sarva-bhūta-hite:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक) + bhūta (प्रातिपदिक) + hita (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः ‘सर्वभूतानां हिते’ (in the welfare of all beings)
rataḥdevoted/engaged
rataḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootram (धातु) + kta (कृदन्त प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle used adjectivally), पुंलिङ्ग, प्रथमा विभक्ति, एकवचन; ‘engaged/delighting’ (qualifies ‘bhavaḥ’)
jaghānadestroyed/struck down
jaghāna:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Roothan (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
yajñamthe sacrifice
yajñam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyajña (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
dakṣasyaof Dakṣa
dakṣasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootdakṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन
devaiḥby the gods
devaiḥ:
Karta-sahakārī/Karaṇa (सहकारी/करण)
TypeNoun
Rootdeva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति (instrumental, 3rd), बहुवचन
sarvaiḥall
sarvaiḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, बहुवचन; विशेषण of ‘devaiḥ’
alaṃ-kṛtamadorned/ornamented
alaṃ-kṛtam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootalaṃ (अव्यय) + kṛ (धातु) + kta (कृदन्त)
Formअव्ययीभाव-पूर्वपद ‘alaṃ’ + क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त ‘kṛta’; पुंलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषण of ‘yajñam’ (well-adorned)
Speaker
Sages (munis) question Brahmā/narrator about Śiva’s action