Opening the text

నగర పొరుగు చట్టానికి సంబంధించిన ప్రాయోగిక సంహిత: ఇది భవన లక్షణాలను ప్రామాణికం చేస్తుంది, ఇబ్బందులను ద్రవ్య జరిమానాలుగా మారుస్తుంది, దారులు, కాలువలు, రోజువారీ వాణిజ్యాన్ని తక్కువ వివాదాలతో రాష్ట్ర పాలనలో ఉంచుతుంది. ప్రైవేట్ నిర్మాణం ప్రధానంగా బాహ్య ప్రభావాలను నివారించడానికి నియంత్రించబడుతుంది, నగర అందానికి కాదు. రాజ మార్గాలు, ప్రధాన దారులు వ్యూహాత్మక ధమనులుగా రక్షించబడతాయి; అడ్డంకులు శిక్షార్హ వర్గంగా మారుతాయి. కిటికీలు, ద్వారాలు, గోడలు, మెట్లు, కాలువలు, నిర్గమన మార్గాలు హానికి ఊహించదగిన ప్రమాద స్థానాలుగా పరిగణించబడతాయి. నిర్ణీత జరిమానాలు అవ్యవస్థీయ పొరుగు వివాదాలను పరిపాలనాపరంగా, పునరావృతమయ్యే అమలు చర్యలుగా మారుస్తాయి. పారిశుద్ధ్యం, జల నియంత్రణ క్రమానుగత నష్టాన్ని, ప్రజారోగ్య అస్థిరతను తగ్గిస్తాయి, వ్యాజ్య భారాన్ని తగ్గిస్తాయి. దండం అనేది విస్తరించదగిన అనుసరణ సాంకేతికతగా పనిచేస్తుంది, దైనందిన క్రమం ద్వారా అధికారాన్ని బలపరుస్తుంది.
Sutra 1
सामन्तप्रत्यया वास्तुविवादाः ॥ कZ_०३.८.०१ ॥
వాస్తు (ఆస్తి/స్థలం) సంబంధిత వివాదాలు పక్కనున్న సరిహద్దు పొరుగువారి (సామంతుల) సాక్ష్యాధారాలపై తీర్చాలి।
Sutra 2
गृहं क्षेत्रमारामः सेतुबन्धस्तटाकमाधारो वा वास्तुः ॥ कZ_०३.८.०२ ॥
‘వాస్తు’ (ఆస్తి/స్థలం)లో ఇల్లు, పొలం, తోట/ఉద్యానం, సెతుబంధం (అడ్డంకి/తటబంధం), చెరువు/కుంట, లేదా జలాధారం/జలస్రోతం ఉంటాయి।
Sutra 3
कर्णकीलायससम्बन्धोऽनुगृहं सेतुः ॥ कZ_०३.८.०३ ॥
‘సేతు’ (జలకార్యం/తటబంధం) అనగా దానికి అనుసంధానమైన ఉపాంగాలు—కర్ణ (మట్టితో చేసిన ఉబ్బు/ఆధారం), కీళ్లు (గుచ్చులు/మేకులు), ఇనుప అమరికలు—మరియు సహాయక నిర్మాణం (అనుగృహం)తో కూడినది।
Sutra 4
यथासेतुभोगं वेश्म कारयेत् ॥ कZ_०३.८.०४ ॥
సేతు-సంబంధిత భోగం/వినియోగహక్కులు (కాలువలు, కట్టలు మొదలైనవి) ప్రకారం ఇల్లు నిర్మించాలి।
Sutra 5
अभूतं वा परकुड्यादपक्रम्य द्वावरत्नी त्रिपदीं वा देशबन्धं कारयेत् ॥ कZ_०३.८.०५ ॥
(రక్షణ పట్టీ/సరిహద్దు బంధం) ముందుగా లేకపోతే, పొరుగువారి గోడ నుండి వెనక్కి తగ్గి—రెండు అరత్నీలు లేదా మూడు పదాలు—పరిమాణంలో భూమి-బంధం (సెట్బ్యాక్/బఫర్) చేయించాలి.
Sutra 6
अवस्करं भ्रममुदपानं वा न गृहोचितादन्यत्र अन्यत्र सूतिकाकूपादानिर्दशाहादिति ॥ कZ_०३.८.०६ ॥
చెత్త గుంత, మల-కాలువ/అశుద్ధి గోతు, లేదా బావి—ఇంటి కోసం నిర్ణయించిన తగిన స్థలం తప్ప మరెక్కడా ఏర్పాటు చేయరాదు; ప్రసూతి-కూపం/గుంత మాత్రమే మినహాయింపు, అది కూడా ప్రసవానంతరం పది రోజులు వరకే.
Sutra 7
तस्यातिक्रमे पूर्वः साहसदण्डः ॥ कZ_०३.८.०७ ॥
ఆ నియమాన్ని అతిక్రమిస్తే మొదటి (అత్యల్ప స్థాయి) సాహస-దండం విధించాలి.
Sutra 8
तेनेन्धनावघातनकृतं कल्याणकृत्येष्वाचामोदकमार्गाश्च व्याख्याताः ॥ कZ_०३.८.०८ ॥
అదే సూత్రం ప్రకారం ఇంధనం/కట్టెలు కొట్టడం వల్ల కలిగే ఇబ్బందులు, అలాగే ప్రజోపయోగ పనుల్లో—ఉదాహరణకు చేతి-ముఖం కడుక్కునే నీటి నిష్క్రమణ మార్గాలు మరియు నీటి మార్గాలు/కాలువలు—సంబంధించిన నియమాలు కూడా వివరించబడ్డాయి.
Sutra 9
त्रिपदीप्रतिक्रान्तमध्यर्धमरत्निं वा गाढप्रसृतमुदकमार्गं प्रस्रवणप्रपातं वा कारयेत् ॥ कZ_०३.८.०९ ॥
మూడు పదాలు వెనక్కి తగ్గించి, లేదా ఒకన్నర అరత్ని లోతుతో, దృఢ/నియంత్రిత ప్రవాహం గల నీటి మార్గం/కాలువ నిర్మించాలి; లేదా స్రావం-నిష్క్రమణ లేదా ప్రపాతం/పడవ (డిశ్చార్జ్) ఏర్పాటు చేయాలి.
Sutra 10
तस्यातिक्रमे चतुष्पञ्चाशत्पणो दण्डः ॥ कZ_०३.८.१० ॥
ఆ నియమాన్ని ఉల్లంఘిస్తే యాభై నాలుగు పణాల దండన విధించాలి.
Sutra 11
एकपदीप्रतिक्रान्तमरत्निं वा चक्रिचतुष्पदस्थानमग्निष्ठमुदञ्जरस्थानं रोचनीं कुट्टनीं वा कारयेत् ॥ कZ_०३.८.११ ॥
ఒక పాదం దూరంగా లేదా ఒక అరత్ని లోపల, బండి/చక్రం నిలిపే స్థలం, నాలుగు కాళ్ల జంతువుల స్థలం, అగ్నిస్థానం (చుల్లు/హార్త్), నీటి కుండల స్థలం, అలాగే రోచనీ, కుట్టనీ వంటి వెలుగు/పని పరికరాలను ఏర్పాటు చేయించాలి.
Sutra 12
तस्यातिक्रमे चतुर्विंशतिपणो दण्डः ॥ कZ_०३.८.१२ ॥
ఆ నియమాన్ని ఉల్లంఘిస్తే ఇరవై నాలుగు పణాల దండన విధించాలి.
Sutra 13
सर्ववास्तुकयोः प्राक्षिप्तकयोर्वा शालयोः किष्कुरन्तरिका त्रिपदी वा ॥ कZ_०३.८.१३ ॥
సర్వవాస్తుక (భవనస్థలాన్ని చుట్టుముట్టిన) లేదా ప్రాక్షిప్తక (అంటుకున్న/చొప్పించిన) శాలల మధ్య నిర్దిష్ట అంతరం ఒక కిష్కు లేదా మూడు పాదాలు.
Sutra 14
तयोश्चतुरङ्गुलं नीप्रान्तरम् (नीव्रान्तरम्) समारूढकं वा ॥ कZ_०३.८.१४ ॥
రెండు (పక్కపక్కన ఉన్న ఇళ్లు/గోడలు) మధ్య నాలుగు అంగుళాల (అంగుల) ఖాళీ ఇవ్వాలి, లేదా సమారూఢక (మెట్లలా/ఎత్తుగా ఉన్న జాయింట్) ఏర్పాటు చేయాలి.
Sutra 15
किष्कुमात्रमाणिद्वारमन्तरिकायां खण्डफुल्लार्थमसम्पातं कारयेत् ॥ कZ_०३.८.१५ ॥
అంతరికా (మధ్య ఖాళీ స్థలం)లో ఒక కిష్కు ప్రమాణం గల చిన్న ద్వారం/రంధ్రం మరమ్మత్తు వంటి పరిమిత అవసరాల కోసం చేయవచ్చు; అయితే అది నేరుగా ప్రవేశం/ఘాతం కలిగించకుండా ఉండాలి।
Sutra 16
प्रकाशार्थमल्पमूर्ध्वं वातायनं कारयेत् ॥ कZ_०३.८.१६ ॥
వెలుతురు కోసం పై భాగంలో చిన్న కిటికీ (వాతాయనం) చేయాలి।
Sutra 17
तदवसिते वेश्मनिच्छादयेत् ॥ कZ_०३.८.१७ ॥
అది (వ్యవస్థ/నిర్మాణం) పూర్తయ్యాక ఇంటిని సరిగా కప్పి/మూసివేయాలి।
Sutra 18
सम्भूय वा गृहस्वामिनो यथेष्टं कारयेयुः अनिष्टं वारयेयुः ॥ कZ_०३.८.१८ ॥
లేదా గృహస్వాములు కలిసి: తమకు ఇష్టమైన/అంగీకరించినదాన్ని చేయాలి, అనిష్టమైన/అనుచితమైనదాన్ని అడ్డుకోవాలి।
Sutra 19
वानलट्याश्चोर्ध्वमावार्यभागं कटप्रच्छन्नमवमर्शभित्तिं वा कारयेद्वर्षाबाधभयात् ॥ कZ_०३.८.१९ ॥
వర్షం వల్ల కలిగే నష్టం/అడ్డంకి భయంతో సరిహద్దు పైభాగంలో ఒక రక్షిత భాగం నిర్మించాలి—చాప/మాటింగ్తో కప్పినదిగా గానీ, లేదా రక్షణాత్మక గోడ-పొరగా గానీ।
Sutra 20
तस्यातिक्रमे पूर्वः साहसदण्डः प्रतिलोमद्वारवातायनबाधायां च अन्यत्र राजमार्गरथ्याभ्यः ॥ कZ_०३.८.२० ॥
ఆ నియమాన్ని అతిక్రమిస్తే ప్రథమ-స్థాయి సాహసదండం విధించాలి; అలాగే అనుచితంగా/వ్యతిరేకంగా తలుపులు లేదా కిటికీలను అడ్డుకుంటే కూడా—కాని రాజమార్గం మరియు ప్రజా వీధుల విషయంలో కాదు।
Sutra 21
खातसोपानप्रणालीनिश्रेण्यवस्करभागैर्बहिर्बाधायां भोगनिग्रहे च ॥ कZ_०३.८.२१ ॥
గుంతలు, మెట్లు, కాలువలు/డ్రెయిన్లు, నిచ్చెనలు లేదా బయటకు పొడుచుకొచ్చిన భాగాల వల్ల బయట అడ్డంకి ఏర్పడితే, అలాగే వాటివల్ల మరొకరి చట్టబద్ధమైన భోగ-ఉపయోగం నిరోధించబడితే కూడా అదే (దండ నియంత్రణ) వర్తిస్తుంది।
Sutra 22
परकुड्यमुदकेनोपघ्नतो द्वादशपणो दण्डः मूत्रपुरीषोपघाते द्विगुणः ॥ कZ_०३.८.२२ ॥
నీటితో ఇతరుల గోడ/ఇల్లు దెబ్బతీస్తే పన్నెండు పణాల దండం; మూత్రం లేదా మలంతో హాని కలిగితే దండం రెండింతలు।
Sutra 23
प्रणालीमोक्षो वर्षति अन्यथा द्वादशपणो दण्डः ॥ कZ_०३.८.२३ ॥
వర్షం పడుతున్నప్పుడు కాలువ/ప్రణాళి ద్వారా నీటిని విడుదల చేయడం అనుమతించబడుతుంది; లేకపోతే పన్నెండు పణాల దండం।
Sutra 24
प्रतिषिद्धस्य च वसतः निरस्यतश्चावक्रयिणमन्यत्र पारुष्यस्तेयसाहससंग्रहणमिथ्याभोगेभ्यः ॥ कZ_०३.८.२४ ॥
అద్దెదారు నిషిద్ధంగా నివసిస్తే, లేదా అతడిని వెలివేస్తే, ఇంటి యజమాని అతడిని తొలగించవచ్చు (బహిష్కరించవచ్చు)—కానీ విషయం దాడి/మార్పిడి (పారుష్య), దొంగతనం (స్తేయ), హింసాత్మక దుస్సాహసం (సాహస), అక్రమ స్వాధీనం/ఆపివేత (సంగ్రహణ), లేదా మోసపూరిత భోగం/దావా (మిథ్యాభోగ)కు సంబంధించినదైతే, అవి ఆయా నేరాల ప్రకారమే పరిష్కరించాలి.
Sutra 25
स्वयं अभिप्रस्थितो वर्षावक्रयशेषं दद्यात् ॥ कZ_०३.८.२५ ॥
కౌలుదారు తన ఇష్టంతో వెళ్లిపోతే, వార్షిక అద్దె మిగిలిన మొత్తాన్ని చెల్లించాలి।
Sutra 26
सामान्ये वेश्मनि साहाय्यमप्रयच्छतः सामान्यमुपरुन्धतो भोगं च गृहे द्वादशपणो दण्डः ॥ कZ_०३.८.२६ ॥
సామూహిక నివాసంలో తగిన సహాయం చేయని వాడు, లేదా సామాన్య వినియోగం/ప్రవేశాన్ని అడ్డుకునే వాడు, అలాగే ఇంట్లోని భోగాన్ని తనదిగా చేసుకునే వాడికి పన్నెండు పణాల దండం.
Sutra 27
विनाशयतस्तद्द्विगुणः ॥ कZ_०३.८.२७ ॥
ఎవడు (సామాన్య సౌకర్యం/లాభాన్ని) నాశనం చేస్తాడో, అతనికి దానికి రెట్టింపు దండం.
Sutra 28
विवृतानां च सर्वेषां सामान्यो भोग इष्यते ॥ कZ_०३.८.२८च्द् ॥
…మరియు ఇలాంటి అన్ని తెరిచి/సులభంగా అందుబాటులో ఉన్న సౌకర్యాల వినియోగం సామాన్య (పంచుకోబడిన)దిగా నిర్ణయించబడింది।
Reduced neighbour-conflict, controlled rainwater/waste nuisance, safer and more durable housing stock, unobstructed lanes (especially near royal roads), and reliable shared-use arrangements—supporting public health, commerce, and predictable urban administration.
A ‘pūrvaḥ sāhasa-daṇḍaḥ’ for violating the specified construction constraints and for obstructive doors/windows (except on royal roads/main lanes); 12 paṇas for external obstruction via stairs/drains/ladders/refuse parts and for water damage to another’s wall; double (24 paṇas) for urine/feces damage; 12 paṇas for improper drain release when it is raining; 12 paṇas for refusing help/obstructing common enjoyment in a common house, doubled if one destroys common facilities; additional eviction/tenant-liability rules for prohibited residence and rent/remaining-term settlement are stated.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Arthashastra in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.