Adhyaya 6
వారసత్వం రాష్ట్ర భద్రతా వ్యవస్థగా రూపొందించబడింది: ప్రామాణిక వాటాలు మరియు ప్రత్యామ్నాయ వారసులు న్యాయస్థానాన్ని అంతిమ కేటాయింపుదారుగా చేస్తాయి, కుటుంబ ఆస్తి తిరుగుబాటు ఇంధనంగా మారకుండా లేదా ఆదాయం నష్టపోకుండా నిరోధిస్తాయి. వారసత్వ వివాదాలు ఉత్పత్తి, ఆదాయం మరియు అంతర్గత శాంతికి ముప్పులుగా చిత్రీకరించబడతాయి (విజిగీషు తర్కం). సమాన మరియు అసమాన స్థితి వారసులలో హక్కులను శ్రేణిపరచడం ద్వారా అంచనా వేసిన సందర్భాలు పరిష్కరించబడతాయి. ప్రత్యక్ష వారసులు లేనప్పుడు ప్రత్యామ్నాయ మార్గాలు వర్తిస్తాయి (బంధువులు; గురువు/శిష్యుడు). క్షేత్రజ పుత్రుని సృష్టించడానికి నియంత్రిత సంతానోత్పత్తి నియామకం అనుమతించబడుతుంది, వంశం-ఆస్తి బాధ్యతల కొనసాగింపును కాపాడుతుంది. అమలు వంశ బలవంతం నుండి తీర్పు మరియు నమోదుకు మారుతుంది, ఆస్తులను వసూళ్లు మరియు విధులకు పారదర్శకంగా ఉంచుతుంది. ఆశ్రితుల భరణ మరియు గృహ బాధ్యతలు క్రమబద్ధమైన బదిలీ ద్వారా నిర్ధారించబడతాయి.
Sutras
Sutra 1
कामाचारः सर्वं जीयेत ॥
‘కామాచార’ (పరస్పర కోరికతో జరిగిన సంబంధం) ద్వారా పుట్టిన కుమారుడు మొత్తం ఆస్తిని వారసత్వంగా పొందుతాడు.
Sutra 2
तेन मध्यमकनिष्ठौ व्याख्यातौ ॥
ఆ సూత్రం ప్రకారమే ‘మధ్యమ’ మరియు ‘కనిష్ఠ’ (కుమారులు/వారసులు) గురించీ వివరణ అవుతుంది; అంటే వారి స్థితి కూడా అదే విధంగా నిర్ణయించాలి.
Sutra 3
तयोर्मानुषोपेतो ज्येष्ठांशादर्धं लभेत ॥
ఆ ఇద్దరిలో మానవ చర్య/అంగీకారంతో స్థాపితమైనవాడు (మానుషోపేత) జ్యేష్ఠుని వాటాలో సగం పొందాలి.
Sutra 4
नानास्त्रीपुत्राणां तु संस्कृतासंस्कृतयोः कन्याकृतक्षतयोरभावे च एकस्याः पुत्रयोर्यमयोर्वा पूर्वजन्मना ज्येष्ठभावः ॥
వేర్వేరు స్త్రీల నుండి పుట్టిన కుమారుల విషయంలో, ‘సంస్కృత/అసంస్కృత’ వంటి భేదం లేకపోతే, లేదా (ఇతర) గుర్తింపు చిహ్నాలు లేకపోతే (ఉదా: కన్యకు మొదటి సంభోగం/క్షత చిహ్నం), అలాగే ఒకే తల్లికి ఇద్దరు కుమారులు జంటలు అయితే, జ్యేష్ఠత్వం ముందుగా పుట్టినదానివల్ల (అంటే ఎవరు ముందుగా జన్మించారో) నిర్ణయించాలి.
Sutra 5
सूतमागधव्रात्यरथकाराणामैश्वर्यतो विभागः ॥
సూత, మాగధ, వ్రాత్య, రథకార వర్గాల విషయంలో విభజన (వారసత్వం) ఐశ్వర్యం—అంటే వారి స్థితి/సామర్థ్యం—ప్రకారం ఉంటుంది.
Sutra 6
शेषास्तमुपजीवेयुः ॥
మిగిలినవారు అతనిపై ఆధారపడి (అతని పోషణలో) జీవించాలి.
Sutra 7
अनीश्वराः समविभागाः ॥
అనీశ్వరులు (అధికారము/సాధనము లేనివారు) సమాన భాగం పొందాలి.
Sutra 8
चातुर्वर्ण्यपुत्राणां ब्राह्मणीपुत्रश्चतुरोऽंशान् हरेत्क्षत्रियापुत्रस्त्रीनंशान्वैश्यापुत्रो द्वावंशौ एकं शूद्रापुत्रः ॥
చాతుర్వర్ణ్య పుత్రులలో—బ్రాహ్మణీ పుత్రుడు నాలుగు భాగాలు పొందాలి; క్షత్రియ పుత్రుడు మూడు భాగాలు; వైశ్య పుత్రుడు రెండు భాగాలు; శూద్ర పుత్రుడు ఒక భాగం పొందాలి.
Sutra 9
तेन त्रिवर्णद्विवर्णपुत्रविभागः क्षत्रियवैश्ययोर्व्याख्यातः ॥
అదే నియమం ప్రకారం క్షత్రియ, వైశ్య సందర్భాలలో త్రివర్ణ మరియు ద్వివర్ణ సంయోగాలలో పుత్రుల విభజన కూడా వివరించబడింది.
Sutra 10
ब्राह्मणस्यानन्तरापुत्रस्तुल्यांशः ॥
బ్రాహ్మణుని విషయంలో ‘అనంతరా’ పుత్రుడు సమాన భాగం పొందుతాడు.
Sutra 11
क्षत्रियवैश्ययोरर्धांशः तुल्यांशो वा मानुषोपेतः ॥
Sutra 12
तुल्यातुल्ययोरेकपुत्रः सर्वं हरेत्बन्धूंश्च बिभृयात् ॥
Sutra 13
ब्राह्मणानां तु पारशवस्तृतीयमंशं लभेत द्वावंशौ सपिण्डः कुल्यो वासन्नः स्वधादानहेतोः ॥
Sutra 14
तदभावे पितुराचार्योऽन्तेवासी वा ॥
Sutra 15
क्षेत्रे वा जनयेदस्य नियुक्तः क्षेत्रजं सुतम् ॥
Sutra 16
मातृबन्धुः सगोत्रो वा तस्मै तत्प्रदिशेद्धनम् ॥
Sutra 17
एकस्त्रीपुत्राणां ज्येष्ठांशः ब्राह्मणानामजाः क्षत्रियाणामश्वाः वैश्यानां गावः शूद्राणामवयः ॥
ఏక స్త్రీ పుత్రులకు జ్యేష్ఠ వాటా; బ్రాహ్మణులకు మేకలు; క్షత్రియులకు గుర్రాలు; వైశ్యులకు ఆవులు; శూద్రులకు గొర్రెలు.
Sutra 18
काणलङ्गास्तेषां मध्यमांशः भिन्नवर्णाः कनिष्ठांशः ॥
కాణులు మరియు లంగలు మధ్యమ వాటా పొందుతారు; మిశ్రమ వర్ణాలవారు కనిష్ఠ వాటా పొందుతారు.
Sutra 19
चतुष्पदाभावे रत्नवर्जानां दशानां भागं द्रव्याणामेकं ज्येष्ठो हरेत् ॥
చతుష్పాదులు లేని సందర్భంలో, రత్నాలు తప్ప మిగిలిన ద్రవ్యాలలో పది వంతులలో ఒక వంతును జ్యేష్ఠుడు తీసుకోవాలి.
Sutra 20
प्रतिमुक्तस्वधापाशो हि भवति ॥
ఎందుకంటే అతడు పితృదత్తమైన స్వధా బంధనం నుండి విముక్తుడవుతాడు.
Sutra 21
इत्यौशनसो विभागः ॥
ఇది ఔశనస విభాగం ఇంతతో సమాప్తమవుతుంది.
Sutra 22
पितुः परिवापाद् यानमाभरणं च ज्येष्ठांशः शयनासनं भुक्तकांस्यं च मध्यमांशः कृष्णं धान्यायसं गृहपरिवापो गोशकटं च कनिष्ठांशः ॥
Sutra 23
शेषद्रव्याणामेकद्रव्यस्य वा समो विभागः ॥
Sutra 24
अदायादा भगिन्यः मातुः परिवापाद्भुक्तकांस्याभरणभागिन्यः ॥
Sutra 25
मानुषहीनो ज्येष्ठस्तृतीयमंशं ज्येष्ठांशाल् लभेत चतुर्थमन्यायवृत्तिः निवृत्तधर्मकार्यो वा ॥
Frequently Asked Questions
It reduces succession violence and litigation, keeps households economically continuous, and ensures dependents/kindred are maintained—thereby preserving public order and the taxable, creditworthy stability of property.
This unit does not state a fixed fine; enforcement is via court decree under royal daṇḍa: wrongful withholding or dispossession triggers judicial restitution, compulsory partition/transfer, and punishments applicable under general fraud/force-in-property rules in Vyavahāra.
Ask anything about Adhyaya 6 of the Arthashastra
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Arthashastra in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
