Adhyaya 19

Sutra 1

दण्डपारुष्यं स्पर्शनमवगूर्णं प्रहतमिति ॥

దాడి/హింస (దండపారుష్య) అంటే—అనుచిత స్పర్శ (స్పర్శన), విసిరి/మురికి చేయడం (అవగూర్ణ), మరియు కొట్టడం (ప్రహత).

Sutra 2

नाभेरधःकायं हस्तपङ्कभस्मपांसुभिरिति स्पृशतस्त्रिपणो दण्डः तैरेवामेध्यैः पादष्ठीविकाभ्यां च षट्पणः छर्दिमूत्रपुरीषादिभिर्द्वादशपणः ॥

ఎవరైనా నాభి కింద భాగాన్ని మట్టి, బూడిద లేదా ధూళి అంటిన చేతితో తాకితే మూడు పణాల జరిమానా. అదే అపవిత్ర పదార్థాలతో పాదంతో లేదా ఉమ్మితో చేస్తే ఆరు పణాలు. వాంతి, మూత్రం, మలం మొదలైన వాటితో చేస్తే పన్నెండు పణాలు.

Sutra 3

नाभेरुपरि द्विगुणाः शिरसि चतुर्गुणाः समेषु ॥

అదే కార్యాలు నాభి పై భాగంలో చేస్తే జరిమానా రెండింతలు; తలపై చేస్తే నాలుగింతలు.

Sutra 4

विशिष्टेषु द्विगुणाः हीनेष्वर्धदण्डाः परस्त्रीषु द्विगुणाः प्रमादमदमोहादिभिरर्धदण्डाः ॥

ఉన్నత స్థితిగల వ్యక్తులపై నేరాలకు దండం రెండింతలు; తక్కువ స్థితిగలవారిపై నేరాలకు అర్ధదండం. పరస్త్రీ (ఇతరుని భార్య) సంబంధిత నేరాలకు రెండింతలు; నిర్లక్ష్యం, మత్తు, మోహం మొదలైన కారణాల వల్ల జరిగితే అర్ధదండం.

Sutra 5

पादवस्त्रहस्तकेशावलम्बनेषु षट्पणोत्तरा दण्डाः ॥

ఎవరినైనా పాదం, వస్త్రం, చేయి లేదా జుట్టు పట్టుకుని లాగితే ఆరు పణాలు (మరియు నిర్ణయానుసారం మరింత) జరిమానా విధించాలి.

Sutra 6

पीडनावेष्टनाञ्चनप्रकर्षणाध्यासनेषु पूर्वः साहसदण्डः ॥

నొక్కడం/పిసికడం, మెలిపెట్టడం, లాగి తీసుకెళ్లడం/ఈడ్చడం, బలవంతంగా లాగడం లేదా ఎవరికైనా కూర్చోబెట్టడం (అవమానకర నిర్బంధం) వంటి చర్యలకు ‘మొదటి’ (అత్యల్ప) సాహస-దండం వర్తిస్తుంది.

Sutra 7

पातयित्वापक्रामतोऽर्धदण्डः ॥

ఎవరినైనా కింద పడేసి నేరస్థుడు పారిపోతే దండం సగం తగ్గుతుంది.

Sutra 8

शूद्रो येनाङ्गेन ब्राह्मणमभिहन्यात्तदस्यच्छेदयेत् ॥

శూద్రుడు ఏ అవయవంతో బ్రాహ్మణుణ్ని కొడితే, అతని ఆ అవయవాన్ని కోయాలి.

Sutra 9

अवगूर्णे निष्क्रयः स्पर्शेऽर्धदण्डः ॥

ఉమ్మివేయడంపై నిష్క్రయ (పరిహారం) చెల్లించాలి. (అపమానకర) స్పర్శకు విధించిన దండంలో సగం దండం.

Sutra 10

तेन चण्डालाशुचयो व्याख्यातः ॥

ఇదే నియమం ప్రకారం చాండాలులు మరియు ఇతర ‘అశుచులు’ కూడా అర్థం చేసుకోవాలి (అంటే ఈ నిబంధన వారికి కూడా అనురూపంగా వర్తిస్తుంది).

Sutra 11

हस्तेनावगूर्णे त्रिपणावरो द्वादशपणपरो दण्डः पादेन द्विगुणः दुःखोत्पादनेन द्रव्येण पूर्वः साहसदण्डः प्राणाबाधिकेन मध्यमः ॥

చేతితో ఉమ్మివేయడం/అపమానకరంగా చిమ్మితే జరిమానా 3 పణాల నుంచి 12 పణాల వరకు; కాలితో చేస్తే అది రెండింతలు. ఏదైనా వస్తువుతో నొప్పి కలిగిస్తే ప్రథమ సాహసదండం; ప్రాణాలకు ప్రమాదం కలిగిస్తే మధ్యమ సాహసదండం వర్తిస్తుంది.

Sutra 12

काष्ठलोष्टपाषाणलोहदण्डरज्जुद्रव्याणामन्यतमेन दुःखमशोणितमुत्पादयतश्चतुर्विंशतिपणो दण्डः शोणितोत्पादने द्विगुणः अन्यत्र दुष्टशोणितात् ॥

కట్టె, మట్టి ముద్ద, రాయి, ఇనుము, దండం, తాడు లేదా ఇలాంటి ఏదైనా సాధనంతో రక్తం కారకుండా నొప్పి కలిగిస్తే 24 పణాల జరిమానా. రక్తం కారితే జరిమానా రెండింతలు—కానీ అది రోగగ్రస్త/దూషిత రక్తం వల్ల వచ్చిన రక్తస్రావం అయితే కాదు.

Sutra 13

मृतकल्पमशोणितं घ्नतो हस्तपादपारञ्चिकं वा कुर्वतः पूर्वः साहसदण्डः पाणिपाददन्तभङ्गे कर्णनासाच्छेदने व्रणविदारणे च्च अन्यत्र दुष्टव्रणेभ्यः ॥

రక్తం కారకుండా ఎవరికైనా ‘మృతప్రాయంగా’ అయ్యేలా కొట్టినా, లేదా చేతి/కాలి లంగడితనం కలిగించినా, ప్రథమ సాహసదండం వర్తిస్తుంది. అలాగే చెయ్యి, కాలు లేదా పన్ను విరగడం; చెవి లేదా ముక్కు కోయడం; గాయాన్ని చీల్చడం వంటి సందర్భాల్లో కూడా—కానీ రోగగ్రస్త/పుండ్లైన గాయాల విషయంలో కాదు.

Sutra 14

सक्थिग्रीवाभञ्जने नेत्रभेदने वा वाक्यचेष्टाभोजनोपरोधेषु च मध्यमः साहसदण्डः समुत्थानव्ययश्च ॥

తొడ లేదా మెడ విరగడం, లేదా కంటికి గాయం చేయడం, అలాగే మాట, శరీరచలనం లేదా భోజనం చేయడంలో అడ్డంకి కలిగించడం—ఇవన్నీ జరిగితే మధ్యమ సాహసదండం విధించాలి; అదనంగా బాధితుని కోలుకునే/పునరావాస ఖర్చులు కూడా చెల్లించాలి.

Sutra 15

विपत्तौ कण्टकशोधनाय नीयेत ॥

తీవ్ర సంక్షోభం/అవ్యవస్థ ఉన్నప్పుడు విషయాన్ని ‘కణ్టకశోధన’ (ముళ్ల తొలగింపు—అంటే ప్రజా శాంతి/భద్రతా నేరం) కింద తీసుకోవాలి।

Sutra 16

महाजनस्यैकं घ्नतः प्रत्येकं द्विगुणो दण्डः ॥

ఎవరైనా మహాజనంలోని (సామాన్య ప్రజలలోని) ఒకరిని కొడితే/దాడి చేస్తే, ప్రతి (నేరం/బాధితుడు) కోసం శిక్ష రెండింతలు।

Sutra 17

पर्युषितः कलहोऽनुप्रवेशो वा नाभियोज्यः इत्याचार्याः ॥

ఆచార్యుల ప్రకారం: ఆలస్యంగా (పాతబడిపోయిన) గొడవ, లేదా తరువాతగా చేసిన ప్రవేశం/అనుప్రవేశం (అతిక్రమణ) అనే ఆరోపణ—ఇవి అభియోగంగా స్వీకరించరాదు।

Sutra 18

नास्त्यपकारिणो मोक्ष इति कौटिल्यः ॥

కౌటిల్యుడు అంటాడు: అపకారం చేసినవాడికి (హాని కలిగించినవాడికి) విముక్తి/విడుదల లేదు।

Sutra 19

कलहे पूर्वागतो जयति अक्षममाणो हि प्रधावति इत्याचार्याः ॥

ఆచార్యుల ప్రకారం: గొడవలో ముందుగా (అధికారిని) చేరినవాడే గెలుస్తాడు; ఎందుకంటే తట్టుకోలేనివాడు వెంటనే పరుగెత్తి (ఫిర్యాదు చేయడానికి) వెళ్తాడు।

Sutra 21

पूर्वं पश्चाद्वाभिगतस्य साक्षिणः प्रमाणमसाक्षिके घातः कलहोपलिङ्गनं वा ॥

క్రమానుసారం ముందుగా లేదా తరువాత సంప్రదించిన సాక్షి వాంగ్మూలమే ప్రమాణం. సాక్షి లేకపోతే గాయాల గుర్తులు లేదా గొడవకు సంబంధించిన ఇతర సూచనలు/లక్షణాలే ప్రమాణం.

Sutra 22

घाताभियोगमप्रतिब्रुवतस्तदहरेव पश्चात्कारः ॥

దాడి (ఘాత) ఆరోపణకు ప్రతివాదం/సమాధానం ఇవ్వకపోతే, అదే రోజున పశ్చాత్కారము (అనుసరణాత్మక బలవంతపు అమలు/శిక్షా చర్య) చేయాలి.

Sutra 23

कलहे द्रव्यमपहरतो दशपणो दण्डः क्षुद्रकद्रव्यहिंसायां तच्च तावच्च दण्डः स्थूलकद्रव्यहिंसायां तच्च द्विगुणश्च दण्डः वस्त्राभरणहिरण्यसुवर्णभाण्डहिंसायां तच्च पूर्वश्च साहसदण्डः ॥

గొడవలో ఆస్తిని ఎత్తుకెళ్లినవాడికి పది పణాల జరిమానా. చిన్న/తక్కువ విలువైన ఆస్తి నష్టానికి అదే మొత్తపు జరిమానా; పెద్ద/ముఖ్యమైన ఆస్తి నష్టానికి దాని రెట్టింపు జరిమానా. వస్త్రాలు, ఆభరణాలు, వెండి, బంగారం లేదా లోహ పాత్రలకు నష్టం కలిగితే అదే జరిమానా వర్తిస్తుంది; అదనంగా ముందుగా నిర్దేశించిన సాహసదండం (హింసకు సంబంధించిన శిక్ష) కూడా విధించాలి.

Sutra 24

परकुड्यमभिघातेन क्षोभयतस्त्रिपणो दण्डः छेदनभेदने षट्पणः प्रतीकारश्च ॥

ఇతరుడి గోడను కొట్టి కదిలించడం/అశాంతి కలిగించడం చేస్తే మూడు పణాల జరిమానా. దాన్ని కోయడం లేదా పగలగొట్టడం చేస్తే ఆరు పణాల జరిమానా; అలాగే మరమ్మత్తు/పునరుద్ధరణ (ప్రతీకార) కూడా చేయాలి.

Sutra 25

दुःखोत्पादनं द्रव्यमन्यवेश्मनि प्रक्षिपतो द्वादशपणो दण्डः प्राणाबाधिकं पूर्वः साहसदण्डः ॥

ఇతరుల ఇంట్లో బాధ కలిగించే పదార్థాన్ని విసిరినవానికి పన్నెండు పణాల దండం. అది ప్రాణాలకు హానికరమైతే, మొదటి (అత్యల్ప) సాహసదండం వర్తిస్తుంది।

Sutra 26

क्षुद्रपशूनां काष्ठादिभिर्दुःखोत्पादने पणो द्विगुणो वा दण्डः शोणितोत्पादने द्विगुणः ॥

చిన్న జంతువులకు కర్రలు మొదలైన వాటితో బాధ కలిగిస్తే ఒక పణం (లేదా రెండింతలు) జరిమానా. రక్తం వస్తే జరిమానా రెండింతలు అవుతుంది.

Sutra 27

महापशूनामेतेष्वेव स्थानेष्व् द्विगुणो दण्डः समुत्थानव्ययश्च ॥

ఇదే పరిస్థితుల్లో పెద్ద జంతువుల విషయంలో జరిమానా రెండింతలు; అలాగే కలిగిన అనుబంధ ఖర్చులు కూడా దోషి చెల్లించాలి.

Sutra 28

पुरोपवनवनस्पतीनां पुष्पफलच्छायावतां प्ररोहच्छेदने षट्पणः क्षुद्रशाखाच्छेदने द्वादशपणः पीनशाखाच्च्छेदने चतुर्विंशतिपणः स्कन्धवधे पूर्वः साहसदण्डः समुच्छित्तौ मध्यमः ॥

నగర ఉద్యానాల్లో పుష్ప/ఫల/ఛాయ ఇచ్చే చెట్ల మొగ్గలు/కొమ్మలు (ప్రరోహాలు) కోస్తే ఆరు పణాలు జరిమానా; చిన్న కొమ్మ కోస్తే పన్నెండు పణాలు; మందమైన కొమ్మ కోస్తే ఇరవై నాలుగు పణాలు. కాండాన్ని చంపితే ప్రథమ సాహస దండం; పూర్తిగా నాశనం/వేరుతో పెకలిస్తే మధ్యమ సాహస దండం.

Sutra 29

पुष्पफलच्छायावद्गुल्मलतास्वर्धदण्डाः पुण्यस्थानतपोवनश्मशानद्रुमेषु च ॥

పుష్ప/ఫల/ఛాయ కలిగిన పొదలు, లతల విషయంలో దండం సగం. పుణ్యస్థానాలు, తపోవనాలు, శ్మశానాల్లోని చెట్లకూ ఇదే వర్తిస్తుంది.

Sutra 30

सीमवृक्षेषु चैत्येषु द्रुमेष्वालक्षितेषु च । त एव द्विगुणा दण्डाः कार्या राजवनेषु च ॥

సరిహద్దు చెట్లు, చైత్య చెట్లు, అలాగే ప్రత్యేకంగా గుర్తు పెట్టని చెట్లకూ (ఇదే నియమం వర్తిస్తుంది). రాజకీయ అరణ్యాలలో (మరియు ఉపవనాలలో) అదే శిక్షలు రెండింతలు చేయాలి.