Adhyaya 14

Sutra 1

गृहीत्वा वेतनं कर्माकुर्वतो भृतकस्य द्वादशपणो दण्डः संरोधश्चाकरणात् ॥ कZ_०३.१४.०१ ॥

వేతనము గ్రహించి పని చేయని భృతకునకు ద్వాదశ పణముల దండనము మరియు పని చేయనందున సంరోధనము విధింపబడును.

Sutra 2

अशक्तः कुत्सिते कर्मणि व्याधौ व्यसने वानुशयं लभेत परेण वा कारयितुम् ॥ कZ_०३.१४.०२ ॥

అశక్తుడైనచో కుత్సిత కర్మవలన, వ్యాధి వలన లేక వ్యసనము వలన అనుశయము పొందవచ్చును లేక పరుని చే కార్యము నిర్వర్తింపజేయవచ్చును.

Sutra 3

तस्यव्ययकर्मणा लभेत भर्ता वा कारयितुम् ॥ कZ_०३.१४.०३ ॥

ఆ సందర్భంలో పని అతని ఖర్చుతో పూర్తిచేయించాలి; లేదా యజమాని దానిని (ఇతరుల చేత) చేయించవచ్చు.

Sutra 4

नान्यस्त्वया कारयितव्यो मया वा नान्यस्य कर्तव्यमित्यवरोधे भर्तुरकारयतो भृतकस्याकुर्वतो वा द्वादशपणो दण्डः ॥ कZ_०३.१४.०४ ॥

అడ్డుపడే పట్టుదలతో—‘నీవు దీన్ని ఇంకెవరిచేత చేయించకూడదు’ లేదా ‘నేను ఇంకెవరికీ చేయను’—అని చెప్పి యజమాని ప్రత్యామ్నాయంగా చేయించకుండా అడ్డుకుంటే, లేదా కార్మికుడు పని చేయకపోతే, తప్పు చేసిన పక్షానికి పన్నెండు పణాల జరిమానా విధించాలి.

Sutra 5

कर्मनिष्ठापने भर्तुरन्यत्र गृहीतवेतनो नासकामः कुर्यात् ॥ कZ_०३.१४.०५ ॥

యజమాని పని పూర్తయ్యే వరకు, ఇతరత్రా జీతం తీసుకున్నవాడు, ఇక్కడ పని పూర్తికావడాన్ని భంగపెట్టేలా ఉంటే, ఆ (ఇతర) పనిని చేయకూడదు.

Sutra 6

उपस्थितमकारयतः कृतमेव विद्यादित्याचार्याः ॥ कZ_०३.१४.०६ ॥

ఆచార్యుల మాట: కార్మికుడు హాజరై సిద్ధంగా ఉన్నా, యజమాని పని చేయించకపోతే, (కార్మికుడి హక్కు దృష్ట్యా) అది చేసినట్టే భావించాలి.

Sutra 14

कृतस्य वेतनं नाकृतस्यास्ति ॥ कZ_०३.१४.०८ ॥

చేసిన పనికి జీతం చెల్లించాలి; చేయని పనికి జీతం లేదు.

Sutra 15

स चेदल्पमपि कारयित्वा न कारयेत्कृतमेवास्य विद्यात् ॥ कZ_०३.१४.०९ ॥

అతడు కొద్దిపాటి పనైనా చేయించి, తరువాత మిగతా పనిని చేయించకపోతే, వేతన ప్రయోజనార్థం చేసినంత భాగమే పూర్తైన పనిగా పరిగణించాలి।

Sutra 16

देशकालातिपातनेन कर्मणामन्यथाकरणे वा नासकामः कृतमनुमन्येत ॥ कZ_०३.१४.१० ॥

సరైన స్థలం లేదా సమయాన్ని మించిపోవడం వల్ల, లేదా పనిని వేరే విధంగా చేయడం వల్ల కార్మికుడు నిర్దేశించినట్లుగా పూర్తి చేయలేకపోతే, అతడిని తప్పుపట్టకూడదు; చేసిన పనిని చెల్లుబాటు అయినదిగా అంగీకరించాలి।

Sutra 17

सम्भाषितादधिकक्रियायां प्रयासं न मोघं कुर्यात् ॥ कZ_०३.१४.११ ॥

ఒప్పందించినదానికంటే ఎక్కువ పని చేసినట్లయితే, అదనపు శ్రమను వ్యర్థంగా పరిగణించకూడదు (దానికి గుర్తింపు/పరిహారం ఉండాలి)।

Sutra 18

तेन संघभृता व्याख्याताः ॥ कZ_०३.१४.१२ ॥

అదే నియమాల ప్రకారం సంఘం/గిల్డ్ ద్వారా పోషించబడే కార్మికుల విషయంలో కూడా అర్థం చేసుకోవాలి।

Sutra 19

तेषामाधिः सप्तरात्रमासीत ॥ कZ_०३.१४.१३ ॥

వారి ‘ఆధి’ (నిర్బంధం/పట్టివుంచడం) ఏడు రాత్రుల వరకు ఉండాలి।

Sutra 20

ततोऽन्यमुपस्थापयेत्कर्मनिष्पाकं च ॥ कZ_०३.१४.१४ ॥

ఆ తరువాత మరొక (కార్మికుణ్ని) నియమించి, పనిని పూర్తిగా ముగిసేలా చూడాలి.

Sutra 21

न चानिवेद्य भर्तुः संघः कंचित्परिहरेदुपनयेद्वा ॥ कZ_०३.१४.१५ ॥

మరియు యజమాని/నియోగదారునికి తెలియజేయకుండా సంఘం ఎవ్వరినీ తొలగించకూడదు, మరొకరిని పంపించకూడదు/నియమించకూడదు.

Sutra 22

तस्यातिक्रमे चतुर्विंशतिपणो दण्डः ॥ कZ_०३.१४.१६ ॥

ఆ (నియమం) ఉల్లంఘిస్తే ఇరవై నాలుగు పణాల దండన.

Sutra 23

संघेन परिहृतस्यार्धदण्डः । इति भृतकाधिकारः ॥ कZ_०३.१४.१७ ॥

సంఘం ద్వారా తొలగించబడిన వ్యక్తికి దండం సగం. ఇట్లు భృతకాధికారము (కూలీ కార్మికుల విభాగం) ముగిసింది.

Sutra 24

न च प्राकाम्यमपक्रमणे ॥ कZ_०३.१४.२४ ॥

మరియు ఒకసారి పని చేపట్టిన తర్వాత ఇష్టానుసారం వెనక్కి తగ్గడానికి ఎలాంటి స్వేచ్ఛ/ఎంపిక లేదు.

Sutra 25

चोरं त्वभयपूर्वं कर्मणः प्रत्यंशेन ग्राहयेद्दद्यात्प्रत्यंशमभयं च ॥ कZ_०३.१४.२५ ॥

కానీ దొంగను ముందుగా అభయ (భద్రత) హామీతో ప్రేరేపించాలి; నేరానికి అనుపాతంగా అతనితో దొంగిలించిన మొత్తాన్ని తిరిగి చెల్లింపజేయాలి, అలాగే అనుపాతంగా అతనికి అభయాన్ని ఇవ్వాలి.

Sutra 26

पुनःस्तेये प्रवासनमन्यत्रगमने च ॥ कZ_०३.१४.२६ ॥

అతడు మళ్లీ దొంగతనం చేస్తే అతడిని దేశనిర్బంధం చేయాలి; అలాగే (విధించిన షరతును ఉల్లంఘించి) వేరే చోటికి వెళ్లినా కూడా.

Sutra 27

महापराधे तु दूष्यवदाचरेत् ॥ कZ_०३.१४.२७ ॥

కానీ ఘోర నేరంలో అతనితో మహా నేరస్థుడు (దూష్య)గా వ్యవహరించాలి.

Sutra 28

याजकाः स्वाप्रचारद्रव्यवर्जं यथासम्भाषितं वेतनं समं वा विभजेरन् ॥ कZ_०३.१४.२८ ॥

యాజకులు తమ వ్యక్తిగత/కార్యనిర్వహణ ఖర్చులను మినహాయించి, పారితోషికాన్ని తమలో—చర్చలో నిర్ణయించినట్లుగా లేదా సమానంగా—పంచుకోవాలి.

Sutra 29

अग्निष्टोमादिषु च क्रतुषु दीक्षणादूर्ध्वं तृतीयमंशं मध्यमोपसद ऊर्ध्वमर्धमंशं सुत्ये प्रातःसवनादूर्ध्वं पादोनमंशम् ॥ कZ_०३.१४.२९ ॥

అగ్నిష్టోమాది మహాయాగాలలో దీక్ష అనంతరం మూడో వంతు భాగానికి అర్హత కలుగుతుంది; మధ్య ఉపసద అనంతరం సగం భాగానికి; మరియు సోమపీడన (సుత్య)లో ప్రాతఃసవన అనంతరం పాదోనము అంటే మూడు-చతుర్థాంశ భాగానికి అర్హత కలుగుతుంది।

Sutra 30

माध्यन्दिनात्सवनादूर्ध्वं समग्रमंशं लभेत ॥ कZ_०३.१४.३० ॥

మాధ్యందిన సవన అనంతరం సంపూర్ణ భాగం పొందాలి।

Sutra 31

नीता हि दक्षिणा भवन्ति ॥ कZ_०३.१४.३१ ॥

ఎందుకంటే దక్షిణా చెల్లింపులు నియత నియమ/క్రమం ప్రకారం ఉంటాయి।

Sutra 32

बृहस्पतिसववर्जं प्रतिसवनं हि दक्षिणा दीयन्ते ॥ कZ_०३.१४.३२ ॥

బృహస్పతి-సవను మినహాయించి, ప్రతి సవనంలో దక్షిణా ఇవ్వబడుతుంది।

Sutra 33

तेनाहर्गणदक्षिणा व्याख्याताः ॥ कZ_०३.१४.३३ ॥

దీనివల్ల అహర్గణ (దిన-గణన) ప్రకారం లెక్కించే దక్షిణాలు కూడా వివరణ/ఆవరణ పొందుతాయి।

Sutra 34

सनानामादशाहोरात्राच्छेषभृताः कर्म कुर्युः अन्ये वा स्वप्रत्ययाः ॥ कZ_०३.१४.३४ ॥

పదవ రోజు నుంచి తరువాత, మిగిలిన భాగాన్ని భరించే వారు (శేషభృత) పని చేయాలి; లేదా తమ స్వంత అర్హత/ప్రామాణికత ఆధారంగా అంగీకారయోగ్యమైన ఇతరులూ చేయవచ్చు।

Sutra 35

कर्मण्यसमाप्ते तु यजमानः सीदेदृत्विजः कर्म समापय्य दक्षिणां हरेयुः ॥ कZ_०३.१४.३५ ॥

పని ఇంకా పూర్తికాకముందే యజమానుడు అసమర్థుడైతే, ఋత్విజులు పనిని పూర్తిచేసి తరువాత దక్షిణను తీసుకోవాలి।

Sutra 36

असमाप्ते तु कर्मणि याज्यं याजकं वा त्यजतः पूर्वः साहसदण्डः ॥ कZ_०३.१४.३६ ॥

పని పూర్తికాకముందే యాజ్యుడు యాజకుణ్ణి వదిలినా లేదా యాజకుడు యాజ్యుణ్ణి వదిలినా, ప్రథమ-స్థాయి సాహస దండం వర్తిస్తుంది।

Sutra 37

अनाहिताग्निः शतगुरुयज्वा च सहस्रगुः ॥ कZ_०३.१४.३७अब् ॥

అనాహితాగ్ని ‘వంద ఆవులు’గా; శతగురుయజ్వా ‘వెయ్యి ఆవులు’గా అంచనా వేయబడతాడు।

Sutra 38

अदोषस्त्यक्तुमन्योन्यं कर्मसंकरनिश्चयात् ॥ कZ_०३.१४.३८च्द् ॥

వారి కార్యాలు పరస్పరం కలిసిపోయాయని నిర్ణయం ఉన్నందున, ఒకరినొకరు వదిలి (బాధ్యత నుంచి) తప్పించుకోలేరు; వారు నిర్దోషులు కారు।