Atma

Verse 1

ॐ अथाङ्गिरास्त्रिविधः पुरुषोऽजायत—आत्मा, अन्तरात्मा, परमात्मा चेति। त्वक्-चर्म-मांस-रोम-अङ्गुष्ठ-अङ्गुल्यः, पृष्ठ-वंश-नख-गुल्फ-उदर-नाभि-मेढ्र-कटि-ऊरु-कपोल-श्रोत्र-भ्रू-ललाट-बाहु-पार्श्व-शिरः-अक्षीणि भ...

ॐ। அப்போது ஆங்கிரசர் உரைத்தார்—புருஷன் மும்மடங்கு: ஆத்மா, அந்தராத்மா, பரமாத்மா. தோல், சவ்வு, மாமிசம், ரோமம், பெருவிரல்-விரல்கள், முதுகு, முதுகெலும்பு, நகங்கள், கணுக்கால், வயிறு, நாபி, இனாங்கம், இடுப்பு, தொடைகள், கன்னங்கள், காதுகள், புருவங்கள், நெற்றி, புயங்கள், பக்கங்கள், தலை, கண்கள்—இவை உருவாகின்றன; பிறந்து இறப்பது—தேகாபிமானமுடைய ‘ஆத்மா’. ‘அந்தராத்மா’ ப்ருதிவி-ஆபஸ்-தேஜஸ்-வாயு-ஆகாச ரூபமாக; இச்சை-த்வேஷம், சுக-துக்கம், காமம், மோகம், விகல்பம், ஆதிஸ்ம்ருதி-லிங்கங்களாக; உயர்நீச்ச ஸ்வரம், ஹ்ரஸ்வ-தீர்க-ப்லுத ஒலிகளாக; மேலும் தடுமாற்றம், கர்ஜனை, வெடிப்பு, மகிழ்ச்சி, நடனம், பாடல், வாத்தியம், பிரளயம், விரிவு முதலியவற்றில்—கேட்பவன், மணப்பவன், சுவைப்பவன், நடத்துபவன், செய்பவன், விஞ்ஞானாத்ம புருஷனாக இருந்து; கேள்வி-மணம், ஈர்ப்பு, செயல் ஆகியவற்றின் விசேஷக் காரியங்களைச் செய்து, புராணம், ந்யாயம், மீமாம்சை, தர்மசாஸ்திரம் முதலியவற்றில் ஈடுபடுவது—இதுவே அந்தராத்மா. ‘பரமாத்மா’ அக்ஷரமாக உபாசிக்கப்பட வேண்டியவன்; பிராணாயாமம், பிரத்யாஹாரம், தாரணை, தியானம், சமாதி, யோகம், அனுமானம், ஆத்மசிந்தனை ஆகியவற்றால்—வட்டவிதை அல்லது ஷ்யாமாகத் தானியம்போல் நுண்மையாக, அல்லது முடியின் நுனியை இலட்சம் பகுதிகளாகப் பிளந்ததெனக் கற்பித்து—அவன் பெறப்படுகிறான்; ஆனால் பிடிக்கப்படுவதில்லை. அவன் பிறப்பதில்லை, இறப்பதில்லை; உலர்வதில்லை, ஈரமாவதில்லை, எரிவதில்லை; நடுங்குவதில்லை, பிளவதில்லை, வெட்டப்படுவதில்லை; நிர்குணன், சாட்சி, சுத்தன், நிரவயவன், கேவலன், சூக்ஷ்மன், நிர்மமன், நிரஞ்சன், நிர்விகாரன்; சப்த-ஸ்பர்ஷ-ரூப-ரஸ-கந்தம் இன்றியவன், நிர்விகல்பன், நிராகாங்க்ஷன், சர்வவ்யாபி; அசிந்த்யன், அவர்ணனீயன்; அசுத்தத்தையும் புனிதப்படுத்துவான். நிஷ்க்ரியனாக இருப்பதால் அவனுக்கு ஸம்ஸாரம் இல்லை. ‘ஆத்மா’ எனப் பெயர்பெற்ற அந்த சிவன் சுத்தன், ஒருவன், எப்போதும் அத்வைதன்; பிரஹ்மரூபமாக பிரஹ்மமே மட்டும் பிரகாசிக்கிறது॥१॥

Verse 2

जगद्रूपतयाप्येतद्ब्रह्मैव प्रतिभासते । विद्याविद्यादिभेदेन भावाभावादिभेदतः॥२॥

உலக ரூபமாகவும் இதுவே பிரஹ்மமே பிரகாசிக்கிறது—வித்யா-அவித்யா வேறுபாட்டாலும், பாவ-அபாவ முதலிய வேறுபாட்டாலும்॥२॥

Verse 3

गुरुशिष्यादिभेदेन ब्रह्मैव प्रतिभासते । ब्रह्मैव केवलं शुद्धं विद्यते तत्त्वदर्शने॥३॥

குரு-சிஷ்யன் முதலிய வேறுபாட்டினாலும் பிரஹ்மமே தோன்றுகிறது. தத்துவ தரிசனத்தில் தூய பிரஹ்மமே மட்டும் உள்ளது॥३॥

Verse 4

न च विद्या न चाविद्या न जगच्च न चापरम् । सत्यत्वेन जगद्भानं संसारस्य प्रवर्तकम्॥४॥

வித்யையும் இல்லை, அவித்யையும் இல்லை; உலகமும் இல்லை, வேறொன்றும் இல்லை. உலகத்தை உண்மை எனக் கொண்டு தோன்றும் பாவனையே ஸம்ஸாரத்தை இயக்குகிறது॥४॥

Verse 5

असत्यत्वेन भानं तु संसारस्य निवर्तकम् । घटोऽयमिति विज्ञातुं नियमः कोऽन्वपेक्षते॥५॥ विना प्रमाणसुष्ठुत्वं यस्मिन् सति पदार्थधीः । अयमात्मा नित्यसिद्धः प्रमाणे सति भासते॥६॥

ஆனால் (உலகம்) அசத்தியமாகத் தோன்றுவது ஸம்ஸார நிவர்த்திக்குக் காரணம். ‘இது குடம்’ என்று அறிய எந்த விதியைச் சார்கிறோம்? சரியான பிரமாணச் செயல்பாடு இல்லையெனில் பொருள்-புத்தி உண்டாகாது; இந்த ஆத்மா நித்யசித்தன்—பிரமாணம் இருக்கும்போது அவன் பிரகாசிக்கிறான்॥५-६॥

Verse 6

असत्यत्वेन भानं तु संसारस्य निवर्तकम् । घटोऽयमिति विज्ञातुं नियमः कोऽन्वपेक्षते ॥ विना प्रमाणसुष्ठुत्वं यस्मिन् सति पदार्थधीः । अयमात्मा नित्यसिद्धः प्रमाणे सति भासते ॥५–६॥

சம்சாரம் அசத்தியெனத் தோன்றும் அறிவே உண்மையில் சம்சார-நிவர்த்திகரமானது. “இது குடம்” என்று அறிய எந்த விதி அவசியம்? சரியான பிரமாணச் செயல் இல்லாவிட்டாலும் பொருள்-புத்தி எழும்போது இந்த ஆத்மா நித்தியசித்தமே; பிரமாணம் இருப்பின் அது தெளிவாக வெளிப்படுகிறது.

Verse 7

न देशं नापि कालं वा न शुद्धिं वाप्यपेक्षते । देवदत्तोऽहमित्येतद्विज्ञानं निरपेक्षकम् ॥७॥

இது இடத்தையும் காலத்தையும், சுத்தியையும் (ஆசார-சௌசம்) சாராது. “நான் தேவதத்தன்” என்ற அறிவு முழுமையாக நிரபேக்ஷமானது.

Verse 8

तद्वद्ब्रह्मविदोऽप्यस्य ब्रह्माहमिति वेदनम् । भानुनेव जगत्सर्वं भास्यते यस्य तेजसा ॥८॥

அதுபோல பிரஹ்மவித்திற்கும் “நானே பிரஹ்மம்” என்ற வேதனம் நிரபேக்ஷமும் உடனடியாகச் சித்தமுமானது. சூரியனால் உலகமெல்லாம் ஒளிர்வதுபோல், யாருடைய தேஜஸால் முழு ஜகத்தும் பிரகாசிக்கிறதோ.

Verse 9

अनात्मकम् असत् तुच्छं किं नु तस्यावभासकम् । वेदशास्त्रपुराणानि भूतानि सकलान्यपि ॥ येनार्थवन्ति तं किं नु विज्ञातारं प्रकाशयेत् । क्षुधां देहव्यथां त्यक्त्वा बालः क्रीडति वस्तुनि ॥ तथैव विद्वान् रमते न...

அனாத்மமானது, அசத்தியானது, துச்சமானது—அதை ஒளியூட்டுவது என்ன? யாரால் வேதம், சாஸ்திரம், புராணம் மற்றும் எல்லா உயிர்களும் அர்த்தமுடையவையாகின்றனவோ, அந்த அறிந்தவனை யார் வெளிப்படுத்த முடியும்? பசி, உடல்வலி ஆகியவற்றை மறந்து குழந்தை பொருளுடன் விளையாடுவது போல, வித்வான் நிர்மமன், நிரஹங்காரன், சுகியாக ரமிக்கிறான். ஆசைகளிடையே நடமாடினாலும் இயல்பில் நிஷ்காமனாய், அந்த முனி தனித்தே சஞ்சரிக்கிறான்.

Verse 10

अनात्मकम् असत् तुच्छं किं नु तस्यावभासकम् । वेदशास्त्रपुराणानि भूतानि सकलान्यपि ॥ येनार्थवन्ति तं किं नु विज्ञातारं प्रकाशयेत् । क्षुधां देहव्यथां त्यक्त्वा बालः क्रीडति वस्तुनि ॥ तथैव विद्वान् रमते न...

அனாத்மமானது, அசத்தியானது, துச்சமானது—அதை ஒளியூட்டுவது என்ன? யாரால் வேதம், சாஸ்திரம், புராணம் மற்றும் எல்லா உயிர்களும் அர்த்தமுடையவையாகின்றனவோ, அந்த அறிந்தவனை யார் வெளிப்படுத்த முடியும்? பசி, உடல்வலி ஆகியவற்றை மறந்து குழந்தை பொருளுடன் விளையாடுவது போல, வித்வான் நிர்மமன், நிரஹங்காரன், சுகியாக ரமிக்கிறான். ஆசைகளிடையே நடமாடினாலும் இயல்பில் நிஷ்காமனாய், அந்த முனி தனித்தே சஞ்சரிக்கிறான்.

Verse 11

अनात्मकम् असत् तुच्छं किं नु तस्यावभासकम् । वेदशास्त्रपुराणानि भूतानि सकलान्यपि ॥ येनार्थवन्ति तं किं नु विज्ञातारं प्रकाशयेत् । क्षुधां देहव्यथां त्यक्त्वा बालः क्रीडति वस्तुनि ॥ तथैव विद्वान् रमते न...

அநாத்மம், அசத், துச்சம் ஆகியவை—அந்த ஆத்மாவை எவ்வாறு ஒளியூட்டும்? வேதம், சாஸ்திரம், புராணம், எல்லா உயிர்களும் கூட அவனால் தான் அர்த்தமுடையன; அத்தகைய ஆத்மஞானியை மீண்டும் யார் வெளிப்படுத்த முடியும்? பசி, உடல்வலி ஆகியவற்றை விட்டு குழந்தை ஒரு பொருளில் விளையாடுவது போல, ஞானி நிர்மமன், நிரஹங்காரன், சுகியாக ரமிக்கிறான். ஆசைகளிடையே நடமாடினாலும் நிஷ்காம-ரூபனாய், தனிச்சாரி முனிவன் அலைகிறான்.

Verse 12

स्वात्मनैव सदा तुष्टः स्वयं सर्वात्मना स्थितः । निर्धनोऽपि सदा तुष्टोऽप्यसहायो महाबलः ॥

அவன் தன் ஆத்மாவினாலேயே எப்போதும் திருப்தியடைந்து, தானே சர்வாத்மாவாக நிலைபெற்றிருப்பான். செல்வமில்லையெனினும் எந்நாளும் திருப்தன்; துணையில்லையெனினும் மஹாபலன்.

Verse 13

नित्यतृप्तोऽप्यभुञ्जानोऽप्यसमः समदर्शनः । कुर्वन्नपि न कुर्वाणश्चाभोक्ता फलभोग्यपि ॥

அவன் எப்போதும் திருப்தனாயிருந்தும், அனுபவிக்காதவனெனத் தோன்றுவான்; ஒப்பற்றவனாயிருந்தும் சமதரிசி. செய்கிறபோதும் கர்த்தா அல்ல; போக்தா அல்லாதபோதும் பலனனுபவியாகத் தோன்றுவான்.

Verse 14

शरीर्यप्यशरीर्येष परिच्छिन्नोऽपि सर्वगः । अशरीरं सदा सन्तमिदं ब्रह्मविदं क्वचित् ॥ प्रियाप्रिये न स्पृशतस्तथैव च शुभाशुभे । तमसा ग्रस्तवद्भानादग्रस्तोऽपि रविर्जनैः ॥ ग्रस्त इत्युच्यते भ्रान्त्या ह्यज्...

இந்த பிரஹ்மவித் உடலுடையவனாய் தோன்றினாலும் உடலற்றவன்; வரையறுக்கப்பட்டவனெனத் தோன்றினாலும் அனைத்திலும் வியாபித்தவன்—என்றும் அசரீரனாய் இருந்து, எங்கோ (அப்படியே) உடலில் இருப்பதுபோல் காணப்படுகிறான். பிரியமும் அப்ரியமும் அவனைத் தொடாது; அதுபோல சுபமும் அசுபமும் அல்ல. இருளினால் மக்கள் சூரியனை ‘கிரகணம் பிடித்தது’ எனச் சொல்கிறார்கள்; ஆனால் சூரியன் பிடிக்கப்படவில்லை—பொருளின் இயல்பை அறியாத மயக்கத்தால் அப்படிச் சொல்கிறார்கள். அதுபோல உடலாதி பந்தங்களிலிருந்து விடுபட்ட பரம பிரஹ்மவித்தமனை, உடலின் தோற்றத்தைப் பார்த்து மூடர்கள் உடலுடையவனென எண்ணுகின்றனர். பாம்பு கழித்த தோல் போல, இவன் ‘முக்ததேஹன்’ ஆக (மீதமுள்ள தோற்றமட்டுமுடன்) நிலைத்திருக்கிறான்.

Verse 15

शरीर्यप्यशरीर्येष परिच्छिन्नोऽपि सर्वगः । अशरीरं सदा सन्तमिदं ब्रह्मविदं क्वचित् ॥ प्रियाप्रिये न स्पृशतस्तथैव च शुभाशुभे । तमसा ग्रस्तवद्भानादग्रस्तोऽपि रविर्जनैः ॥ ग्रस्त इत्युच्यते भ्रान्त्या ह्यज्...

இந்த பிரஹ்மவித் உடலுடையவனாய் தோன்றினாலும் உடலற்றவன்; வரையறுக்கப்பட்டவனெனத் தோன்றினாலும் அனைத்திலும் வியாபித்தவன்—என்றும் அசரீரனாய் இருந்து, எங்கோ (அப்படியே) உடலில் இருப்பதுபோல் காணப்படுகிறான். பிரியமும் அப்ரியமும் அவனைத் தொடாது; அதுபோல சுபமும் அசுபமும் அல்ல. இருளினால் மக்கள் சூரியனை ‘கிரகணம் பிடித்தது’ எனச் சொல்கிறார்கள்; ஆனால் சூரியன் பிடிக்கப்படவில்லை—பொருளின் இயல்பை அறியாத மயக்கத்தால் அப்படிச் சொல்கிறார்கள். அதுபோல உடலாதி பந்தங்களிலிருந்து விடுபட்ட பரம பிரஹ்மவித்தமனை, உடலின் தோற்றத்தைப் பார்த்து மூடர்கள் உடலுடையவனென எண்ணுகின்றனர். பாம்பு கழித்த தோல் போல, இவன் ‘முக்ததேஹன்’ ஆக (மீதமுள்ள தோற்றமட்டுமுடன்) நிலைத்திருக்கிறான்.

Verse 16

शरीर्यप्यशरीर्येष परिच्छिन्नोऽपि सर्वगः । अशरीरं सदा सन्तमिदं ब्रह्मविदं क्वचित्॥ प्रियाप्रिये न स्पृशतस्तथैव च शुभाशुभे । तमसा ग्रस्तवद्भानादग्रस्तोऽपि रविर्जनैः॥ ग्रस्त इत्युच्यते भ्रान्त्या ह्यज्ञा...

இந்த பிரம்மவித் உடலுடையவன் போலத் தோன்றினாலும் உண்மையில் உடலற்றவன்; வரையறுக்கப்பட்டவன் போலத் தோன்றினாலும் அனைத்திலும் பரவி நிற்பவன். எப்போதும் தேகமற்ற இந்த பிரம்மஞானியை சிலர் தேகியெனக் காண்கிறார்கள். பிரியமும் அப்ரியமும் அவனைத் தொடாது; அதுபோல சுபமும் அசுபமும் தொடாது. சூரியன் உண்மையில் கிரஸ்தன் அல்ல; ஆனால் இருளால் கிரஸ்தன் போலத் தோன்றுவதால் மக்கள் ‘கிரஸ்தன்’ எனச் சொல்கிறார்கள்—வஸ்துவின் உண்மை இலக்கணம் அறியாத மயக்கத்தால். அதுபோல தேகாதி பந்தங்களிலிருந்து விடுபட்ட பரம பிரம்மவித்தமனை, உடல்-ஆபாசம் காண்பதால் மூடர்கள் தேகியென எண்ணுகின்றனர். அவன் பாம்பின் தோல் போல தேகத்தை விட்டவனாய், முக்த நிலையில் நிலைத்திருப்பான்.

Verse 17

शरीर्यप्यशरीर्येष परिच्छिन्नोऽपि सर्वगः । अशरीरं सदा सन्तमिदं ब्रह्मविदं क्वचित्॥ प्रियाप्रिये न स्पृशतस्तथैव च शुभाशुभे । तमसा ग्रस्तवद्भानादग्रस्तोऽपि रविर्जनैः॥ ग्रस्त इत्युच्यते भ्रान्त्या ह्यज्ञा...

இந்த பிரம்மவித் உடலுடையவன் போலத் தோன்றினாலும் உண்மையில் உடலற்றவன்; வரையறுக்கப்பட்டவன் போலத் தோன்றினாலும் அனைத்திலும் பரவி நிற்பவன். எப்போதும் தேகமற்ற இந்த பிரம்மஞானியை சிலர் தேகியெனக் காண்கிறார்கள். பிரியமும் அப்ரியமும் அவனைத் தொடாது; அதுபோல சுபமும் அசுபமும் தொடாது. சூரியன் உண்மையில் கிரஸ்தன் அல்ல; ஆனால் இருளால் கிரஸ்தன் போலத் தோன்றுவதால் மக்கள் ‘கிரஸ்தன்’ எனச் சொல்கிறார்கள்—வஸ்துவின் உண்மை இலக்கணம் அறியாத மயக்கத்தால். அதுபோல தேகாதி பந்தங்களிலிருந்து விடுபட்ட பரம பிரம்மவித்தமனை, உடல்-ஆபாசம் காண்பதால் மூடர்கள் தேகியென எண்ணுகின்றனர். அவன் பாம்பின் தோல் போல தேகத்தை விட்டவனாய், முக்த நிலையில் நிலைத்திருப்பான்.

Verse 18

इतस्ततश्चाल्यमानो यत्किञ्चित्प्राणवायुना । स्रोतसा नीयते दारु यथा निम्नोन्नतस्थलम्॥

பிராணவாயுவால் இத்திசை-அத்திசை அசைக்கப்படும் இந்த (தேக-மனக் கூட்டம்) ஓட்டத்தால் இழுத்துச் செல்லப்படுகிறது—நீரோட்டத்தில் மரத்துண்டு தாழ்வு-மேடு நிலங்களின் வழியே மிதந்து செல்லுவது போல.

Verse 19

दैवेन नीयते देहो यथा कालोपभुक्तिषु । लक्ष्यालक्ष्यगतिं त्यक्त्वा यस्तिष्ठेत्केवलात्मना॥ शिव एव स्वयं साक्षादयं ब्रह्मविदुत्तमः । जीवन्नेव सदा मुक्तः कृतार्थो ब्रह्मवित्तमः॥

காலத்தில் அனுபவிக்க வேண்டிய அனுபவங்களுக்கேற்ப தேகம் தெய்வவசத்தால் நடத்தப்படுகிறது. இலக்கு-அல்லாத இலக்கு (லட்ச்ய-அலட்ச்ய) இரண்டின்பாலும் செல்லும் இயக்கத்தைத் துறந்து, கேவல ஆத்மாவாக நிலைப்பவன்—அவனே நேரடியாகத் தானே சிவன்; அவனே உத்தம பிரம்மவித். வாழ்ந்தபடியே அவன் எப்போதும் முக்தன், க்ருதார்த்தன்—பரம பிரம்மவித்தமன்.

Verse 20

दैवेन नीयते देहो यथा कालोपभुक्तिषु । लक्ष्यालक्ष्यगतिं त्यक्त्वा यस्तिष्ठेत्केवलात्मना॥ शिव एव स्वयं साक्षादयं ब्रह्मविदुत्तमः । जीवन्नेव सदा मुक्तः कृतार्थो ब्रह्मवित्तमः॥

காலத்தில் நிகழும் போக-அனுபவங்களுக்காக தேகம் தெய்வவசத்தால் இழுத்துச் செல்லப்படுகிறது. லட்ச்ய-அலட்ச்யம் நோக்கிய ஓட்டத்தைத் துறந்து, கேவல ஆத்மஸ்வரூபமாக நிலைப்பவன்—அவனே நேரடியாகத் தானே சிவன்; அவனே உத்தம பிரம்மவித். வாழ்ந்தபடியே அவன் எந்நாளும் முக்தன், க்ருதார்த்தன்—பரம பிரம்மவித்தமன்.

Verse 21

उपाधिनाशाद् ब्रह्मैव सद् ब्रह्माप्येति निर्द्वयम् । शैलूषो वेषसद्भावाभावयोश्च यथा पुमान् ॥२१॥

உபாதிகள் அழிந்தால் சத் என்பது பிரம்மமே; ஞானி அத்வைதப் பிரம்மத்தில் ஒன்றாகிறான். வேடம் இருந்தாலும் இல்லையாலும் நடிகன் அதே மனிதன் போல.

Verse 22

तथैव ब्रह्मविच्छ्रेष्ठः सदा ब्रह्मैव नापरः । घटे नष्टे यथा व्योम व्योमैव भवति स्वयम् ॥२२॥

அதேபோல் பிரம்மத்தை அறிந்தவர்களில் சிறந்தவர் எப்போதும் பிரம்மமே; வேறல்ல. குடம் உடைந்தால் உள்ளக ஆகாசம் தானே மகாகாசமாகும் போல.

Verse 23

तथैवोपाधिविलये ब्रह्मैव ब्रह्मवित्स्वयम् । क्षीरं क्षीरे यथा क्षिप्तं तैलं तैले जलं जले ॥२३॥

உபாதிகள் கரைந்தபின் பிரம்மவித் தானே பிரம்மம். பால் பாலில், எண்ணெய் எண்ணெயில், நீர் நீரில் கலந்தால் ஒன்றாகும் போல.

Verse 24

संयुक्तमेकतां याति तथात्मन्यात्मविन्मुनिः । एवं विदेहकैवल्यं सन्मात्रत्वमखण्डितम् ॥२४॥

இணைந்தது ஒன்றுமையாகிறது; அதுபோல் ஆத்மாவில் ஆத்மவித் முனி ஒன்றாக நிலைகொள்கிறான். இதுவே விதேஹ-கைவல்யம், அகண்ட சன்மாத்திரத்துவம்.

Verse 25

ब्रह्मभावं प्रपद्यैष यतिर्नावर्तते पुनः । सदात्मकत्वविज्ञानदग्धा विद्यादिवर्ष्मणः ॥२५॥

பிரம்மபாவத்தை அடைந்த இந்த யதி மீண்டும் திரும்பான். ‘நான் சத்துச் சொரூபன்’ என்ற ஞானத்தால் அவித்யை முதலியவற்றால் ஆன தேக-ஆவரணங்கள் எரிந்து விடும்.

Verse 26

अमुष्य ब्रह्मभूतत्त्वाद् ब्रह्मणः कुत उद्भवः । मायाक्लृप्तौ बन्धमोक्षौ न स्तः स्वात्मनि वस्तुतः ॥ यथा रज्जौ निष्क्रियायां सर्पाभासविनिर्गमौ । अवृतेः सदसत्त्वाभ्यां वक्तव्ये बन्धमोक्षणे ॥ २६–२७ ॥

இந்த ஆத்மா பிரம்மஸ்வரூபமாய் இருப்பதால் பிரம்மத்திற்கு உற்பத்தி எவ்வாறு உண்டாகும்? மாயையால் கற்பிக்கப்பட்ட பந்தமும் மோட்சமும் தன் ஆத்மஸ்வரூபத்தில் உண்மையில் இல்லை. செயலற்ற கயிற்றில் ஆவரணம் (அவித்யை) இருப்பதாலும் இல்லாததாலும் பாம்பு-ஆபாசம் தோன்றுதல், மறைதல் என்று சொல்லப்படுவது போலவே, பந்தமும் மோட்சமும் வெறும் வியவஹாரத்தில் கூறப்படுகின்றன.

Verse 27

अमुष्य ब्रह्मभूतत्त्वाद् ब्रह्मणः कुत उद्भवः । मायाक्लृप्तौ बन्धमोक्षौ न स्तः स्वात्मनि वस्तुतः ॥ यथा रज्जौ निष्क्रियायां सर्पाभासविनिर्गमौ । अवृतेः सदसत्त्वाभ्यां वक्तव्ये बन्धमोक्षणे ॥ २६–२७ ॥

செயலற்ற கயிற்றில் ஆவரணம் (அவித்யை) இருந்தால் பாம்பு-ஆபாசம் தோன்றுகிறது; அது இல்லையெனில் மறைகிறது என்று சொல்லப்படுவது போல, பந்தமும் மோட்சமும் ஆவரணம் இருப்பது-இல்லாதது காரணமாகவே வெறும் வியவஹாரமாகக் கூறப்படுகின்றன.

Verse 28

नावृत्तिर्ब्रह्मणः क्वाचिदन्याभावादनावृतम् । अस्तीति प्रत्ययो यश्च यश्च नास्तीति वस्तुनि ॥ बुद्धेरेव गुणावेतौ न तु नित्यस्य वस्तुनः । अतस्तौ मायया क्लृप्तौ बन्धमोक्षौ न चात्मनि ॥ २८–२९ ॥

பிரம்மத்திற்கு எங்கும் ஆவரணம் இல்லை; பிரம்மத்தைத் தவிர வேறொன்றும் இல்லாததால் அது எப்போதும் அனாவரிதமே. ஒரு பொருளைப் பற்றி ‘இது உள்ளது’ ‘இது இல்லை’ என்ற இரு அறிவுகளும் புத்தியின் குணங்களே; நித்திய சத்தியவஸ்துவின் அல்ல.

Verse 29

नावृत्तिर्ब्रह्मणः क्वाचिदन्याभावादनावृतम् । अस्तीति प्रत्ययो यश्च यश्च नास्तीति वस्तुनि ॥ बुद्धेरेव गुणावेतौ न तु नित्यस्य वस्तुनः । अतस्तौ मायया क्लृप्तौ बन्धमोक्षौ न चात्मनि ॥ २८–२९ ॥

‘உள்ளது’ ‘இல்லை’ என்ற இரு அறிவுகளும் புத்தியின் குணங்களே; நித்திய பரமார்த்தவஸ்துவின் அல்ல. ஆகவே பந்தமும் மோட்சமும் மாயை-கற்பிதம்; அவை ஆத்மாவில் இல்லை.

Verse 30

निष्कले निष्क्रिये शान्ते निरवद्ये निरञ्जने । अद्वितीये परे तत्त्वे व्योमवत् कल्पना कुतः ॥ ३० ॥

பகுதியற்ற, செயலற்ற, அமைதியான, குற்றமற்ற, மாசற்ற, இரண்டற்ற பரத்தத்துவத்தில்—ஆகாசம்போல்—கற்பனை (மனக் கட்டமைப்பு) எங்கிருந்து உண்டாகும்?

Verse 31

न निरोधो न चोत्पत्तिर्न बद्धो न च साधकः । न मुमुक्षुर्न वै मुक्त इत्येषा परमार्थता ॥३१॥

நிரோதமும் இல்லை, உற்பத்தியும் இல்லை; பந்தப்பட்டவன் எவரும் இல்லை, சாதகன் எவரும் இல்லை. முமுக்ஷுவும் இல்லை, முக்தனும் இல்லை—இதுவே பரமார்த்தம், பரமசத்தியம்.