Adhyaya 32

Verse 1

(दाक्षिणात्य अधिक पाठके १३ श्लोक मिलाकर कुल ४८ श्लोक हैं।) अऑरड..2 #९23: () हि 7 7 द्वात्रिशोड्थध्याय: मत्स्य तथा त्रिगर्तदेशीय सेनाओंका परस्पर युद्ध वैशम्पायन उवाच निर्याय नगराच्छूरा व्यूढानीका: प्रहारिण: । त्रिगर्तानस्पृशन्‌ मत्स्या: सूर्ये परिणते सति

வைசம்பாயனர் கூறினார்—அரசே! நகரத்திலிருந்து புறப்பட்டு, தாக்குதலில் தேர்ந்த மச்சிய வீரர்கள் படைவரிசை அமைத்து முன்னேறினர்; சூரியன் மறையும் முன்பே அவர்கள் திரிகர்த்தர்களை எதிர்கொண்டு மோதினர்।

Verse 2

ते त्रिगर्ताश्न मत्स्याश्व संरब्धा युद्धदुर्मदा: । अन्योन्यमभिगर्जन्तो गोषु गृद्धा महाबला:

வைசம்பாயனர் கூறினார்—அப்போது கோபத்தில் கொதித்து, போர்மயக்கத்தில் திளைத்த திரிகர்த்தரும் மச்சியரும், மாடுகளைப் பறிக்க வேண்டிய பேராசையால் ஒருவரை ஒருவர் குறிவைத்து கர்ஜித்தனர்; அவர்கள் அனைவரும் பெருவலிமையுடையோர்.

Verse 3

भीमाश्च मत्तमातड्रास्तोमराड्कुशनोदिता: । ग्रामणीयै: समारूढा: कुशलैहस्तिसादिभि:

வைசம்பாயனர் கூறினார்— ஈட்டிகளும் அங்குசங்களும் கொடுத்த அடிகளால் தூண்டப்பட்டு, திறமையான யானைச் சவாரியாளர்களும் தலைமை மகாவத்தர்களும் ஏற்றிச் செலுத்திய, பயங்கரமும் மதமயக்கமும் கொண்ட கஜராஜர்கள் இருபுறத்திலும் இருந்து ஒருவர்மேல் ஒருவர் பாய்ந்து மோதினர். யானைமேல் இருந்த வீரர்கள் பரஸ்பரம் ஆயுதங்களால் தாக்கத் தொடங்கியபோது, அந்த யானைப் போர் கொந்தளிப்பானது, அச்சமூட்டியது, ரோமஞ்சம் எழச் செய்தது, பெரும் அழிவை விளைவிப்பதாயிற்று—கோபத்துடன் இணைந்த போர்திறன், போரை விரைவில் கண்மூடித் தனமான நாசமாக மாற்றுகிறது.

Verse 4

तेषां समागमो घोरस्तुमुलो लोमहर्षण: । घ्नतां परस्परं राजन्‌ यमराष्ट्रविवर्धन:

வைசம்பாயனர் கூறினார்— அரசே, அவர்களுடைய மோதல் மிகக் கொடுமையானது; கொந்தளிப்பும் ரோமஞ்சமும் நிறைந்தது. நெருக்குப் போரில் அவர்கள் ஒருவரை ஒருவர் வீழ்த்தியபோது, அந்தப் போர் யமனின் நாட்டை விரிவாக்கியது—ஏனெனில் மரணத்துக்குப் புதுப் புதுப் உயிர்கள் தொடர்ந்து விழுந்தன.

Verse 5

देवासुरसमो राजन्नासीत्‌ सूर्येडवलम्बति । पदातिरथनागेन्द्रहयारोहबलौघवान्‌

வைசம்பாயனர் கூறினார்— அரசே, சூரியன் மேற்கே சாய்ந்துகொண்டிருந்த வேளையில் அந்தப் போர் தேவர்கள்-அசுரர்கள் போர்போல பெருகியது. காலாட்கள், தேரோட்டிகள், யானைச் சவாரியாளர்கள், குதிரை வீரர்கள் எனப் பெருந்திரளால் रणகளம் நிரம்பியது. அகந்தையும் வலிமையும் தூண்டும் மனித மோதலும் அளவிலும் கொடுமையிலும் அண்டப் போரின் பிரதிபலிப்பாக மாறக்கூடும் என்பதை அந்தக் காட்சி உணர்த்தியது.

Verse 6

अन्योन्यमभ्यापततां निध्नतां चेतरेतरम्‌ । उदतिष्ठद्‌ रजो भौम॑ न प्राज्ञायत किचन,एक-दूसरेपर धावा बोलकर आपसमें मार-काट मचानेवाले उन सैनिकोंके पदाघातसे इतनी धूल उड़ी कि कुछ भी सूझ-बूझ नहीं पड़ता था

ஒருவர்மேல் ஒருவர் பாய்ந்து நெருக்குப் போரில் ஒருவரை ஒருவர் வீழ்த்திய வீரர்களின் காலடித் தாக்கத்தால் மண்ணின் தூசி அடர்ந்த மேகம்போல் எழுந்தது. அந்தக் குருடாக்கும் தூசிமூட்டத்தில் எதுவும் தெளிவாகப் புலப்படவில்லை—அடையாளமும் தீர்மானமும் போர் குழப்பத்தில் மூழ்கின.

Verse 7

पक्षिणश्वापतन्‌ भूमौ सैन्येन रजसा5<वृता: । इषुभिव्यतिसर्पदूभिरादित्योडन्तरधीयत

வைசம்பாயனர் கூறினார்— படையின் தூசியில் மூடப்பட்டு பறந்த பறவைகள்கூட தரையில் விழுந்தன. இருபுறத்திலும் இருந்து விடப்பட்ட அம்புகள் ஓடைகள்போல் வானில் குறுக்கே பாய்ந்தபோது, சூரியனும் கண்முன் மறைந்தான்—அவ்வளவு அடர்ந்தது தூசியும் அம்புமழையும்.

Verse 8

खटद्योतैरिव संयुक्तमन्तरिक्ष॑ं व्यराजत । रुक्मपृष्ठानि चापानि व्यतिषिक्तानि धन्विनाम्‌

வைசம்பாயனர் கூறினார்—மின்னும் அம்புகள் அடர்த்தியாகப் பறந்ததால், வானம் ஜொல்லும் மின்மினிப் பூச்சிகளால் நிரம்பியதுபோல் ஒளிர்ந்தது. போரில் காயமுற்று வீழும் வீரர்களின் கைகளிலிருந்து, புகழ்பெற்ற வில்லாளர்களின் பொன்-பின்புற வில்ல்கள் கைமாறிக் கைமாறிச் சென்றன. தேரோர்கள் தேரோர்களுடன், காலாட்கள் காலாட்களுடன் மோதினர்; கொடுமையானதாயினும் ஒழுங்குடன் நெருங்கிய போர் நெரிசல் உருவாயிற்று.

Verse 9

पततां लोकवीराणां सव्यदक्षिणमस्यताम्‌ | रथा रथै: समाजम्मु: पादातैश्व पदातय:

வைசம்பாயனர் கூறினார்—இடமும் வலமும் இருந்து எய்யப்பட்ட அம்புகளால் உலகப் புகழ் பெற்ற வீரர்கள் வீழ்ந்தனர். அப்போது தேர்கள் தேர்களுடன், காலாட்கள் காலாட்களுடன் நெருங்கி மோதினர்; போர் அணுக்கப் போராட்டமாகக் கனிந்தது.

Verse 10

सादिन: सादिभिश्लैव गजैश्लापि महागजा: । असिश्रि: पट्टिशै: प्रासै: शक्तिभिस्तोमरैरपि

வைசம்பாயனர் கூறினார்—குதிரைவீரர் குதிரைவீரருடன், பெருயானைகள் பெருயானைகளுடன் மோதின. வாள்-கேடயத்தார், பட்டிசம், ஈட்டி, சக்தி, தோமரம் ஏந்தியவர்களுடனும் எதிர்த்தனர்; இவ்வாறு பல ஆயுதங்கள் கலந்த சமவலப் போர்முனை எழுந்தது.

Verse 11

संरब्धा: समरे राजन्‌ निजघ्नुरितरेतरम्‌ | निधघ्नन्त: समरे<न्योन्यं शूरा: परिघबाहव:

வைசம்பாயனர் கூறினார்—அரசே, போரில் கோபம் கொந்தளித்த அவர்கள் ஒருவரையொருவர் வீழ்த்தினர். இரும்புக் கம்பைப் போன்ற வலிய கரங்களுடைய வீரர்கள், போர்க்களத்தில் பரஸ்பரம் இடைவிடாது தாக்கினர்.

Verse 12

न शेकुरभिसंरब्धा: शूरान्‌ कर्तु पराड्मुखान्‌ । घुड़सवार घुड़सवारोंसे और गजारोही गजारोहियोंसे लड़ रहे थे। राजन! वे सब क्रोधमें भरकर उस युद्धमें एक-दूसरेपर तलवार

வைசம்பாயனர் கூறினார்—கோபம் கொந்தளித்திருந்தாலும், அவர்கள் வீரர்களை முதுகு காட்டச் செய்ய இயலவில்லை. போரின் நெரிசலில் மீண்டும் மீண்டும் தாக்கினாலும், உறுதியாக நின்றவர்களின் துணிவு சிதையவில்லை; துணிவுக்கு துணிவே எதிர்நின்றது, எவரும் பின்வாங்கவில்லை.

Verse 13

अदृश्यंस्तत्र गात्राणि शरैश्छिन्नानि भागश:

வைசம்பாயனர் கூறினார்—அங்கே அவன் அம்புகளால் வெட்டப்பட்டு துண்டு துண்டாகப் பிரிந்த அங்கங்களை கண்டான்; அந்தக் கொடூரக் காட்சி போர்செயலின் கடுமையான உண்மையையும் அதன் அறநெறிப் பாரத்தையும் வெளிப்படுத்தியது।

Verse 14

शालस्कन्धनिकाशानि क्षत्रियाणां महामृधे । उस महासंग्राममें बहुत-से क्षत्रिय वीरोंके शरीर, जो शालवृक्षकी शाखाओंके समान विशाल एवं हृष्ट-पुष्ट थे, छिन्न-भिन्न होकर टुकड़े-टुकड़े दिखायी देने लगे ।।

வைசம்பாயனர் கூறினார்—அந்த மகாபோரில் சாலமரக் கிளைகளைப் போல அகன்றும் வலிமையுமாக இருந்த க்ஷத்திரிய வீரர்களின் உடல்கள் வெட்டுண்டு துண்டு துண்டாக நிலத்தில் கிடந்தன; பாம்பின் சுருளைப் போல தடிமனாக வளைந்த கரங்கள் மண்ணில் சிதறிக் கிடந்து, கட்டுப்பாடற்ற கோபம் தரும் அழிவைச் சாட்சியமாக்கின।

Verse 15

रथिनां रथिभिश्षात्र सम्प्रहारो5भ्यवर्तत

வைசம்பாயனர் கூறினார்—அரசே, அங்கே ரதவீரர் ரதவீரருடன் கடும் மோதலில் இறங்கினர்; குதிரைவீரர் குதிரைவீரருடன், காலாட்கள் காலாட்களுடன் நேருக்கு நேர் சேர்ந்தனர். எங்கும் இரத்த ஓடைகள் பெருகின; அதில் நனைந்து மண்ணின் தூசியும் அடங்கி அமைந்தது போலாயிற்று।

Verse 16

सादिशभि: सादिनां चापि पदातीनां पदातिभि: । उपाशाम्यद्‌ रजो भौम॑ रुधिरेण प्रसर्पता

வைசம்பாயனர் கூறினார்—ரதவீரர் ரதவீரருடன், குதிரைவீரர் குதிரைவீரருடன், காலாட்கள் காலாட்களுடன் மோதினர்; பரவிய இரத்தத்தால் மண்ணின் தூசியும் அடங்கி அமைந்தது।

Verse 17

(युधिष्ठिरोडपि धर्मात्मा भ्रातृभि: सहितस्तदा । व्यूहं कृत्वा विराटस्य अन्वयुध्यत पाण्डव: ।।

வைசம்பாயனர் கூறினார்—அப்போது தர்மாத்மாவான பாண்டுநந்தன யுதிஷ்டிரனும் சகோதரர்களுடன் சேர்ந்து, அரசன் விராடனுக்காக ஒரு படைவ்யூகம் அமைத்து திரிகர்த்தர்களுடன் போரில் இறங்கினான். தன்னைச் ச்யேனப் பறவிபோல் அமைத்து யுதிஷ்டிரன் அலகின் இடத்தை எடுத்தான்; நகுலனும் சகதேவனும் இரு இறக்கைகளாயினர்; வ்ருகோதரன் பீமசேனன் வாலாயினான். அங்கே குந்தீபுத்திர யுதிஷ்டிரன் பகைவரில் ஆயிரம் பேரை வீழ்த்தினான்; கடும் கோபத்தில் பீமசேனன் இரண்டாயிரம் ரதவீரரை மறுலோகத்துக்கு அனுப்பினான்; நகுலன் முந்நூற்றையும், சகதேவன் நானூற்றையும் கொன்றான். அம்புமழையால் ஆழமாகத் துளைக்கப்பட்ட கருடத்தன்மை கொண்ட வீரர்கள் இங்கும் அங்கும் இறங்கி அமர வேண்டியதாயிற்று; ஆகாயத்தில் அவர்களின் இயக்கமும் தொலைநோக்கும் தடுக்கப்பட்டன।

Verse 18

ते घ्नन्त: समरे<न्योन्यं शूरा: परिघबाहव: । न शेकुरभिसंरब्धा: शूरान्‌ कर्तु पराड्मुखान्‌

போர்க்களத்தில் பரிகம் போன்ற புயங்களைக் கொண்ட அந்த வீரர்கள் கோபத்தில் மூழ்கி ஒருவர்மேல் ஒருவர் உயிர்கொல்லும் தாக்குதல்களைச் செய்தனர்; ஆயினும் உண்மையான வீரர்களை போரிலிருந்து பின்வாங்கச் செய்ய இயலவில்லை।

Verse 19

शतानीकः: शतं हत्वा विशालाक्षश्नतुःशतम्‌ । प्रविष्टी महतीं सेनां त्रिगर्तानां महारथौ

இவ்வாறு போராடிக்கொண்டே சதானீகன் நூற்றையும், விசாலாக்ஷன் (மதிராக்ஷன்) நானூற்றையும் திரிகர்த்த வீரர்களை வீழ்த்தி, அவர்களின் பெரும் படைக்குள் புகுந்தனர். அவர்கள் இருவரும் மகாரதர்கள்.

Verse 20

तौ प्रविष्टी महासेनां बलवन्तौ मनस्विनौ । आच्छेतां बहुसंरब्धौ केशाकेशि रथारथि:

மகாபடைக்குள் புகுந்த அந்த வலிமைமிக்க, மனவலிமை கொண்ட வீரர்கள் கடும் கோபத்தில் எழுந்து படையனைத்தையும் கலக்கமடையச் செய்தனர். அவர்கள் தலைமுடியைப் பிடித்துப் பிடித்து மல்லாடி, ரதங்களில் இருந்த ரதிகர்களைத் தள்ளி வீழ்த்தி போரிட்டனர்.

Verse 21

लक्षयित्वा त्रिगर्तानां तौ प्रविष्टी रथव्रजम्‌ | अग्रत: सूर्यदत्तश्न मदिराक्षश्न पृष्ठत:

பின்னர் அவர்கள் திரிகர்த்தர்களின் ரதப்படையை இலக்காகக் கொண்டு அதில் புகுந்தனர். சூர்யதத்தன் முன்னிலையிலிருந்து தாக்க, மதிராக்ஷன் பின்னிலையிலிருந்து தாக்கினான்.

Verse 22

विराटस्तत्र संग्रामे हत्वा पजचशतान्‌ रथान्‌ | हयानां च शतान्यष्टौ हत्वा पजच महारथान्‌

அப்போரில் ரதிகர்களில் சிறந்த அரசன் விராடன், ரதப்போரில் பல்வேறு வழிச்சுழற்சிகளால் பலவகை போர்திறன்களை வெளிப்படுத்தினான். திரிகர்த்தர்களின் ஐந்நூறு ரதிகர்களையும், எட்டுநூறு குதிரைவீரர்களையும், ஐந்து மகாரதர்களையும் வீழ்த்திய பின், பொன்னலங்கார ரதத்தில் அமர்ந்த சுஷர்மாவை நோக்கி நேராகப் பாய்ந்தான்.

Verse 23

चरन्‌ स विविधान्‌ मार्गान्‌ रथेन रथसत्तम: | त्रिगर्तानां सुशर्माणमार्च्छ॑द्‌ रुक्मरथं रणे

வைசம்பாயனர் கூறினார்— ரதவீரர்களில் தலைசிறந்த அரசன் விராடன், தன் ரதத்தில் பல்வேறு பாதைகளில் சென்று போர்த் தந்திரங்களின் பல வடிவங்களையும் வெளிப்படுத்தினான். அந்தப் போரில் திரிகர்த்தர்களின் ஐந்நூறு ரதவீரர்களையும், எட்டுநூறு குதிரைவீரர்களையும், ஐந்து மகாரதர்களையும் வீழ்த்திய பின், பொன்னால் அலங்கரிக்கப்பட்ட ரதத்தில் அமர்ந்திருந்த திரிகர்த்த அரசன் சுஷர்மாவை நோக்கி நேராகப் பாய்ந்தான்.

Verse 24

तौ व्यवाहरतां तत्र महात्मानौ महाबलौ | अन्योन्यमभिगर्जन्तौ गोष्ेषु वृष भाविव,वे दोनों महान्‌ बलवान्‌ और महामनस्वी वीर गर्जते हुए एक-दूसरेसे इस प्रकार जा भिड़े, मानो गोशालामें दो साँड़ लड़ रहे हों

வைசம்பாயனர் கூறினார்— அங்கே அந்த இரு மகாத்மாக்களும், மாபெரும் வலிமையுடைய வீரர்களும், ஒருவரை ஒருவர் கர்ஜித்து மோதினர்—மாட்டுத்தொழுவத்தில் இரண்டு காளைகள் சண்டையிடுவது போல.

Verse 25

ततो राजा त्रिगर्तानां सुशर्मा युद्धदुर्मद: । मत्स्यं समायाद्‌ राजान द्वैरथेन नरर्षभ:

வைசம்பாயனர் கூறினார்— அப்போது போரின் அகந்தையால் மயங்கிய திரிகர்த்த அரசன் சுஷர்மா முன்னேறி, மனிதர்களில் சிறந்த அந்த வீரன், மత్స்ய அரசன் விராடனை இரு ரதங்களின் நேர்முகப் போரில் எதிர்கொண்டான்.

Verse 26

ततो रथाभ्यां रथिनौ व्यतीयतुरमर्षणौ । शरान्‌ व्यसृजतां शीघ्र॑ं तोयधारा घना इव

வைசம்பாயனர் கூறினார்— பின்னர் அவமதிப்பைத் தாங்காத, கோபத்தில் கொதித்த அந்த இரு ரதவீரர்களும் தத்தம் ரதங்களை முன்னேற்றி அருகே வந்து, விரைவாக ஒருவர்மேல் ஒருவர் அம்புகளின் மழையைப் பொழிந்தனர்—இரு மேகங்கள் நீர்த் தாரைகளைப் பொழிவதுபோல்.

Verse 27

अन्योन्यं चापि संरब्धौ विचेरतुरमर्षणौ । कृतास्त्रौ निशितैर्बाणैरसिशक्तिगदा भूती

வைசம்பாயனர் கூறினார்— ஒருவர்மேல் ஒருவர் கொண்ட கோபமும் பொறாமையும் மேலும் தீவிரமாயிற்று. ஆயுதக் கலையில் தேர்ந்த அவர்கள் வாள், சக்தி (ஈட்டி) மற்றும் கதையை ஏந்தி, கூரிய அம்புகளால் பரஸ்பரம் தாக்கிக்கொண்டே போர்க்களத்தில் அலைந்தனர்.

Verse 28

ततो राजा सुशर्माणं विव्याध दशभि: शरै: | पजञ्चभि: पज्चभिश्षास्य विव्याध चतुरो हयान्‌,इसी समय राजा विराटने सुशर्माको दस बाणोंसे बींध डाला और पाँच-पाँच बाणोंसे उसके चारों घोड़ोंको भी घायल कर दिया

அப்போது அரசன் விராடன் சுஷர்மனை பத்து அம்புகளால் துளைத்தான்; மேலும் ஐந்து ஐந்து அம்புகளால் அவனுடைய நான்கு குதிரைகளையும் தாக்கி காயப்படுத்தினான்।

Verse 29

तथैव मत्स्यराजानं सुशर्मा युद्धदुर्मद: । पज्चाशता शितैर्बाणैविव्याध परमास्त्रवित्‌,इसी प्रकार महान्‌ अस्त्रवेत्ता सुशर्माने भी रणोन्मत्त होकर पचास तीखे बाणोंसे मत्स्यराज विराटको बींध डाला

அதேபோல் போர்மதத்தில் மயங்கிய, உன்னத ஆயுதங்களில் தேர்ந்த சுஷர்மன், மச்சியராஜன் விராடனை ஐம்பது கூரிய அம்புகளால் துளைத்தான்।

Verse 30

ततः सैन्यं महाराज मत्स्यराजसुशर्मणो: । नाभ्यजानात्‌ तदान्योन्यं सैन्येन रजसा55वृतम्‌

மகாராஜா! பின்னர் படைவீரர்களின் காலடியில் எழுந்த தூசியால் மச்சியராஜன் விராடனின் படையும் சுஷர்மனின் படையும் மூடப்பட்டது; அப்போது யார் எங்கே என்ன செய்கிறார் என்பதை அவர்கள் ஒருவரையொருவர் அறிய முடியவில்லை।

Verse 32

इति श्रीमहा भारते विराटपर्वणि गोहरणपर्वणि दक्षिणगोग्रहे विराटसुशर्मयुद्धे द्वात्रिंशोड्थ्याय:

இவ்வாறு ஸ்ரீமகாபாரதத்தின் விராடபர்வத்தில் உள்ள கோஹரணபர்வத்தில், தென் திசையிலிருந்து பசுக்கள் அபகரிக்கப்பட்ட நிகழ்வில் விராடன்–சுஷர்மன் போர் விவரிக்கும் முப்பத்திரண்டாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது।

Verse 39

इस प्रकार श्रीमहाभारत विराटपर्वके अन्तर्गत गोहदरणपर्वमें दक्षिण दिशाकी ओरसे गौअओंके अपहरण के प्रसंगर्ें मत्स्यराजविराटके युद्धोद्योगसे सम्बद्ध इकतीसवाँ अध्याय पूरा हुआ

இவ்வாறு ஸ்ரீமகாபாரதத்தின் விராடபர்வத்தில் உள்ள கோஹரணபர்வத்தில், தென் திசையிலிருந்து பசுக்கள் அபகரிக்கப்பட்ட நிகழ்வும் அதற்கெதிராக மச்சியராஜன் விராடன் போருக்கு எழுந்த முயற்சியும் தொடர்புடைய முப்பத்தொன்றாம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது।

Verse 126

अदृश्यत शिरश्कछिन्नं रजोध्वस्तं सकुण्डलम्‌ । बातकी बातमें

Vaiśampāyana said: Severed heads, still wearing their earrings, were seen rolling and lying in the dust, fouled by the earth raised in battle. The scene underscores the grim cost of violence: even beauty, ornament, and identity are reduced to lifeless fragments amid the chaos of combat.

Verse 143

आस्तीर्णा वसुधा भाति शिरोभिश्व सकुण्डलै: । सर्पोंके शरीरकी भाँति सुशोभित चन्दनचर्चित भुजाओं तथा कुण्डलमण्डित मस्तकोंसे पटी हुई रणभूमि अपूर्व शोभा धारण कर रही थी

Vaiśampāyana said: The earth lay strewn and yet shone—covered with severed heads adorned with earrings. The battlefield, carpeted with sandalwood-smeared arms and heads decked with ornaments, took on an uncanny, unprecedented splendor, like the patterned body of a serpent. The verse underscores the Mahābhārata’s stark moral tension: the same marks of culture and refinement (perfume, jewelry) become, in war, ornaments of death—beauty turned into a grim testimony to violence and impermanence.

Verse 163

कश्मलं चाविशद्‌ घोर निर्मर्यादमवर्तत । युद्ध करनेवाले वीरोंको मूर्च्छा आने लगी। उनमें मर्यादाशून्य भयंकर युद्ध छिड़ गया

Then a dreadful moral confusion seized them, and the fighting turned lawless. The warriors engaged in battle began to faint, and a terrifying conflict broke out in which the accepted bounds of conduct were no longer observed.