Adhyaya 117

Verse 1

इस प्रकार श्रीमह़्ा भारत भीष्मपर्वके अन्तर्गत भीष्मवधपर्वमें भीमसेनका पराक्रमविषयक एक सौ तेरहवाँ अध्याय पूरा हुआ ॥/ ११३ ॥। [दाक्षिणात्य अधिक पाठका १ श्लोक मिलाकर कुल ५४ “लोक हैं।] ऑपन-माज छा डे: चतुर्दशाधिकशततमो< ध्याय: कौरवपक्षके प्रमुख महारथियोंके साथ युद्धमें भीमसेन और अर्जुनका अद्भुत पुरुषार्थ संजय उवाच अर्जुनस्तु रणे शल्यं यतमानं महारथम्‌ । छादयामास समरे शरै: संनतपर्वभि:

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! அப்போது போரில் வெற்றிக்காக முயன்ற மகாரதன் சல்யனை, அர்ஜுனன் வளைந்த மூட்டுகளுடைய அம்புகளின் அடர்ந்த மழையால் மூடினான்।

Verse 2

सुशर्माणं कृपं चैव त्रिभिस्त्रिभिरविध्यत । प्राग्ज्योतिषं च समरे सैन्धवं च जयद्रथम्‌

பின்னர் சுஷர்மாவையும் கிருபரையும் தலா மூன்று அம்புகளால் குத்தினான். மேலும் போர்க்களத்தில் பிராக்ஜ்யோதிஷத்தின் அரசன் பகதத்தனையும் சிந்து நாட்டின் அரசன் ஜயத்ரதனையும்—ஒவ்வொருவரையும் தனித்தனியாக—கழுகின் இறகுகள் பொருந்திய தலா மூன்று அம்புகளால் தாக்கி கடும் வேதனை அளித்தான்।

Verse 3

चित्रसेनं विकर्ण च कृतवर्माणमेव च । दुर्मर्षणं च राजेन्द्र ह्वावन्त्यौ च महारथौ

அரசே! பின்னர் சித்ரசேனன், விகர்ணன், கிருதவர்மன், துர்மர்ஷணன், மேலும் மகாரதர்கள் விந்தன் மற்றும் அனுவிந்தன்—இவர்களில் ஒவ்வொருவரையும் கழுகின் இறகுகள் பொருந்திய தலா மூன்று அம்புகளால் தனித்தனியாகத் தாக்கினான்।

Verse 4

शरैरतिरथो युद्धे पीडयन्‌ वाहिनीं तव

சஞ்சயன் கூறினான்—போர்க்களத்தில் அந்த அதிரத வீரன் உன் சேனையைத் துன்புறுத்தி, கடுகப் பறவையின் இறகுகள் பொருத்தப்பட்ட அம்புகளால் ஒவ்வொருவரையும் மூன்று மூன்று அம்புகளால் குத்தினான்; அந்தக் கூர்மையான தாக்குதலால் உன் படை கலங்கியது.

Verse 5

जयद्रथो रणे पार्थ विद्ध्वा भारत सायकै: । भीम॑ विव्याध तरसा चित्रसेनरथे स्थित:

சஞ்சயன் கூறினான்—ஓ பாரதா! ஜயத்ரதன் போரில் பார்த்தனை (அர்ஜுனனை) அம்புகளால் காயப்படுத்தி, சித்ரசேனனின் ரதத்தில் நின்றபடியே, மிகுந்த வேகத்துடன் பல அம்புகளால் பீமனையும் குத்தினான்.

Verse 6

शल्यश्न समरे जिष्णुं कृपश्च रथिनां वर: । विव्यधाते महाराज बहुधा मर्मभेदिभि:

சஞ்சயன் கூறினான்—மகாராஜா! போரில் சல்யனும் ரதவீரர்களில் சிறந்த கிருபனும், உயிர்நாடிகளைப் பிளக்கும் அம்புகளால் ஜிஷ்ணு அர்ஜுனனை மீண்டும் மீண்டும் பல வகையில் குத்திக் காயப்படுத்தினர்.

Verse 7

चित्रसेनादयश्वैव पुत्रास्तव विशाम्पते । पज्चभि: पज्चभिस्तूर्ण संयुगे निशितै: शरै:

சஞ்சயன் கூறினான்—ஓ மக்கள்தலைவா! சித்ரசேனன் முதலிய உன் புதல்வர்கள் போரில் விரைவாக ஐந்து ஐந்து கூரிய அம்புகளால் தாக்கப்பட்டனர்; பின்னர் கழுகின் இறகுகள் பொருத்தப்பட்ட அம்புகளால் ஒவ்வொருவரும் மூன்று மூன்று அம்புகளால் மேலும் குத்தப்பட்டனர்.

Verse 8

तौ तत्र रथिनां श्रेष्ठो कौन्तेयौ भरतर्षभौ

சஞ்சயன் கூறினான்—அங்கே ரதவீரர்களில் தலைசிறந்த, பாரதர்களின் காளைகளான குந்தியின் புதல்வர்கள், கடுகப் பறவையின் இறகுகள் பொருத்தப்பட்ட அம்புகளால் ஒவ்வொருவரையும் மூன்று மூன்று அம்புகளால் தாக்கினர். அதேபோல் சுசர்மாவையும் கிருபாசாரியரையும் மூன்று மூன்று அம்புகளால் குத்தினர். பின்னர் போர்க்களத்தில் பிராக்ஜ்யோதிஷத்தின் அரசன் பகதத்தன், சிந்து நாட்டரசன் ஜயத்ரதன், சித்ரசேனன், விகர்ணன், கிருதவர்மன், துர்மிஷணன், மேலும் மகாரதர்கள் விந்தன் மற்றும் அனுவிந்தன்—இவர்களில் ஒவ்வொருவரையும் அதேவகை மூன்று மூன்று அம்புகளால் கடுமையாகத் துன்புறுத்தினார்.

Verse 9

अपीडयेतां समरे त्रिगर्तानां महद्‌ बलम्‌ | उस समय वहाँ रथियोंमें श्रेष्ठ भरतकुलभूषण कुन्तीकुमार भीमसेन और अर्जुनने समरभूमिमें त्रिगर्तॉंकी विशाल सेनाको पीड़ित कर दिया ।।

Sanjaya said: In that battle, the foremost chariot-warriors—Kunti’s sons Bhimasena and Arjuna—pressed hard and shattered the great might of the Trigartas. Then Susarman too, in the fight, swiftly struck Partha with nine keen arrows; and with arrows feathered like the wings of a heron he further assailed him, three shafts to each mark. The passage underscores the relentless reciprocity of war: prowess is answered by prowess, and the field becomes a test of endurance, discipline, and the warrior’s duty amid escalating violence.

Verse 10

अन्ये च रथिन: शूरा भीमसेनधनंजयौ

Sañjaya said: Other valiant chariot-warriors too assailed Bhīmasena and Dhanañjaya (Arjuna), each striking them with three arrows—shafts fitted with hard, peacock-feathered fletching. Thereafter he pierced Suśarmā and Kṛpācārya as well with three arrows each. O best of kings, then on the battlefield he inflicted special pain with three peacock-feathered arrows apiece upon Bhagadatta, king of Prāgjyotiṣa, Jayadratha the king of Sindhu, Citraseṇa, Vikarṇa, Kṛtavarmā, Durmiṣaṇa, and the great chariot-warriors Vinda and Anuvinda—each in turn. The passage underscores the relentless, measured violence of war: prowess is displayed through disciplined, repeated strikes, while the ethical tension of harming renowned warriors remains implicit in the narration.

Verse 11

तेषां च रथिनां मध्ये कौन्तेयौ भरतर्षभौ

Sañjaya said: In the midst of those chariot-warriors, the two sons of Kuntī—bulls among the Bharatas—honoured each opponent in turn with three arrows, feathered like the wings of a vulture, striking them with deliberate precision. Thereafter they also pierced Suśarmā and Kṛpācārya with three arrows each. Then, on the battlefield, they inflicted special pain—again with three such arrows apiece—upon Bhagadatta, king of Prāgjyotiṣa, Jayadratha the king of Sindhu, Citraseṇa, Vikarṇa, Kṛtavarmā, Durmiṣaṇa, and the great chariot-warriors Vinda and Anuvinda.

Verse 12

क्रीडमानौ रथोदारौ चित्ररूपौ व्यदृश्यताम्‌ | उन समस्त रथियोंके बीचमें खड़े होकर खेल-से करते हुए भरतभूषण उदार महारथी कुन्तीकुमार भीमसेन और अर्जुन विचित्र दिखायी देते थे || ११ ह || आमिषेप्सू गवां मध्ये सिंहाविव मदोत्कटौ

Sañjaya said: In the midst of all the chariot-warriors, the two noble lords of chariots—Bhīmasena and Arjuna, the ornaments of the Bhāratas—were seen as if at play, moving with striking, variegated prowess. Like two wildly intoxicated lions standing among a herd of cattle, intent on flesh, each of them singled out opponents and pierced them with three arrows apiece, their shafts fitted with vulture-feathers—thus inflicting sharp distress upon the enemy ranks and displaying the overwhelming momentum of righteous battle-skill.

Verse 13

छित्त्वा धनूंषि शूराणां शरांश्व बहुधा रणे । पातयामासतुर्वीरो शिरांसि शतशो नृणाम्‌

Sañjaya said: In the battle, those two heroes repeatedly cut apart the bows and arrows of the warriors, and caused the heads of men to fall by the hundreds. Then, striking each opponent with three arrows—feathered like a vulture’s wing—they pierced even Śuśarmā and Kṛpācārya with three shafts each. Thereafter, on the field they inflicted special torment, with three such arrows apiece, upon Bhagadatta the king of Prāgjyotiṣa, Jayadratha the king of Sindhu, Citraseṇa, Vikarṇa, Kṛtavarmā, Durmiṣaṇa, and the great chariot-fighters Vinda and Anuvinda—while continuing to shatter weapons and fell combatants in the relentless ethic of kṣatriya warfare.

Verse 14

रथाश्ष बहवो भग्ना हयाश्ष शतशो हता: । गजाश्न सगजारोहा: पेतुरुव्या महाहवे

சஞ்சயன் கூறினான்—அந்த மாபெரும் போரில் பல ரதங்கள் சிதைந்தன; நூற்றுக்கணக்கான குதிரைகள் வீழ்ந்தன; யானைகள் தங்கள் யானைமேல் ஏறியவர்களுடன் நிலத்தில் சரிந்தன. பின்னர் கழுகின் இறகுகள் பொருத்தப்பட்ட அம்புகளால் அவன் ஒவ்வொருவரையும் மும்முறைத் தாக்கி கடும் வேதனை அளித்து அவர்களின் முன்னேற்றத்தைத் தடுத்தான்; போர்க்களமெங்கும் அழிவும் படுகொலையும் பரவின.

Verse 15

रथिन: सादिनश्चापि तत्र तत्र निषूदिता: । दृश्यन्ते बहवो राजन्‌ वेपमाना: समन्ततः

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! அங்கங்கே பல ரதவீரரும் குதிரை வீரரும் வீழ்ந்தனர்; சுற்றிலும் அவர்கள் நடுங்கி துடித்துக் கொண்டிருப்பது காணப்பட்டது. கழுகிறகுகள் பொருத்தப்பட்ட அம்புகளால் அவன் ஒவ்வொருவரையும் மூன்று அம்புகளால் தாக்கி கடும் வேதனையும் குழப்பமும் பரப்பினான்.

Verse 16

हतैर्गजपदात्योघैवजिभिश्न निषूदितै: । रथैश्व बहुधा भग्नै: समास्तीर्यत मेदिनी

சஞ்சயன் கூறினான்—வீழ்ந்த யானைகள், காலாட் படைத் திரள்கள், வெட்டுண்ட குதிரைகள், பலவகையாகச் சிதைந்த ரதங்கள் ஆகியவற்றால் பூமி முழுதும் பரவி மூடப்பட்டிருந்தது. பின்னர் கழுகிறகுகள் பொருத்தப்பட்ட அம்புகளால் அவன் ஒவ்வொருவரையும் மூன்று அம்புகளால் தாக்கினான்; சுஷர்மாவையும் கிருபாசாரியரையும் தலா மூன்று அம்புகளால் குத்தினான். மீண்டும் போர்க்களத்தில் பிராக்ஜ்யோதிஷத்தின் அரசன் பகதத்தன், சிந்துவின் அரசன் ஜயத்ரதன், சித்ரசேனன், விகர்ணன், கிருதவர்மன், துர்மிஷணன், மேலும் மகாரதர்கள் விந்தன், அனுவிந்தன்—இவர்களையெல்லாம் தலா மூன்று அம்புகளால் கடும் வேதனைக்குள்ளாக்கினான்.

Verse 17

छत्रैश्न बहुधा छिन्नैर्ध्वजैश्न विनिपातितै: । (चामरैहेमदण्डैश्व॒ समास्तीर्यत मेदिनी ।) अड्कुशैरपविद्धैश्व परिस्तोमैश्व भारत

சஞ்சயன் கூறினான்—ஓ பாரதா! பல துண்டுகளாகச் சிதைந்த குடைகள், விழுந்த கொடிகள், பொன் கைப்பிடியுள்ள சாமரங்கள், எறியப்பட்ட அங்குசங்கள், சிதறிய அலங்காரப் பொருட்கள் ஆகியவற்றால் நிலம் முழுதும் பரவி இருந்தது. பின்னர் கங்குப் பறவையின் (கழுகினம்) இறகுகள் பொருத்தப்பட்ட அம்புகளால் அவன் ஒவ்வொருவரையும் மூன்று அம்புகளால் தாக்கி கடும் வேதனை அளித்தான்.

Verse 18

(घण्टाभिश्नू कशाभिक्न समास्तीर्यत मेदिनी ।) भारत! अनेक टुकड़ोंमें कटकर गिरे हुए छत्रों, ध्वजाओं, स्वर्णमय दण्डसे विभूषित चामरों, फेंके हुए अंकुशों, चाबुकों, घण्टों और झूलोंसे वहाँकी भूमि ढक गयी थी ।।

சஞ்சயன் கூறினான்—ஓ பாரதா! துண்டுகளாகச் சிதைந்து விழுந்த குடைகள், கொடிகள், பொன் கைப்பிடியுள்ள சாமரங்கள், எறியப்பட்ட அங்குசங்கள், சாட்டைகள், மணிகள், தொங்கல்கள் ஆகியவற்றால் அங்குள்ள நிலம் மூடப்பட்டது. மேலும் கையுறைகள், தோளணிகள், மாலைகள், மணியால் அலங்கரிக்கப்பட்ட காதணிகள், ரங்கு மானின் மென்மையான தோல், வீரர்களின் தலைப்பாகைகள், ஈட்டி முதலிய ஆயுதங்கள், சாமரங்களும் விசிறிகளும்—இவையாலும் பூமி பரவி இருந்தது. பின்னர் கழுகிறகுகள் பொருத்தப்பட்ட அம்புகளால் அவன் ஒவ்வொருவரையும் மூன்று அம்புகளால் தாக்கி கடும் வேதனை அளித்தான்.

Verse 19

तत्र तत्रापविद्धैश्व बाहुभि श्रन्दनोक्षितै: । ऊरुभि क्षु नरेन्द्राणां समास्तीर्यत मेदिनी

சஞ்சயன் கூறினான்—ராஜேந்திரா! அந்தப் போரில் எங்கெங்கும் அரசர்களின் சந்தனப் பூச்சு பூண்ட துண்டிக்கப்பட்ட கரங்களும் தொடைகளும் பரவி, பூமி விரிக்கப்பட்டதுபோல் ஆனது; போர்க்களம் அரச உடற்பாகங்களால் கம்பளம்போல் மூடப்பட்டது. பின்னர் அவன் சுஷர்மாவையும் கிருபாசாரியரையும் தலா மூன்று அம்புகளால் துளைத்தான். அதன்பின் சமர்க்களத்தில் பிராக்ஜ்யோதிஷத்தின் அரசன் பகதத்தன், சிந்து அரசன் ஜயத்ரதன், சித்ரசேனன், விகர்ணன், கிருதவர்மன், துர்மீஷணன், மேலும் மகாரதர்கள் விந்தன் மற்றும் அனுவிந்தன்—இவர்களில் ஒவ்வொருவரையும் கழுகுப் பறகுகள் பொருத்திய மூன்று மூன்று அம்புகளால் கடுமையாக வேதனைப்படுத்தினான்.

Verse 20

तत्राद्भुतमपश्याम रणे पार्थस्य विक्रमम्‌ । शरै: संवार्य तान्‌ वीरान्‌ यज्जघान महाबल:

சஞ்சயன் கூறினான்—மகாராஜா! போர்க்களத்தில் பார்த்தன் (அர்ஜுனன்) காட்டிய அற்புத வீரத்தை நான் கண்டேன். அந்த மகாபலவன் அம்புமழையால் அந்த வீரர்களைத் தடுத்து, அவர்களை வீழ்த்தினான். கழுகுப் பறகுகள் பொருத்திய கூர்மையான மூன்று மூன்று அம்புகளால் ஒவ்வொருவரையும் துளைத்தவாறே, எதிரணியின் முதன்மை வீரர்களை நிறுத்தி, சமரில் பலரைச் சாய்த்தான்.

Verse 21

पुत्रस्तु तव त॑ दृष्टवा भीमार्जुनपराक्रमम्‌ । गाड़ेयस्य रथाभ्याशमुपजग्मे महाबल:

சஞ்சயன் கூறினான்—அரசே! பீமசேனனும் அர்ஜுனனும் காட்டிய அந்தப் பராக்கிரமத்தைப் பார்த்து, உமது மகன் மகாபலன் துரியோதனன், கங்கையின் புதல்வன் பீஷ்மரின் தேரின் அருகே சென்று சேர்ந்தான். போர்வேகத்துடன் பீஷ்மருக்கு நெருக்கமாக நிலை கொண்டான்.

Verse 22

कृपश्च कृतवर्मा च सैन्धवश्व जयद्रथ: । विन्दानुविन्दावावन्त्यौ नाजहु: संयुगं तदा

சஞ்சயன் கூறினான்—அந்நேரத்தில் கிருபாசாரியர், கிருதவர்மன், சிந்து அரசன் ஜயத்ரதன், மேலும் அவந்தியின் விந்தன், அனுவிந்தன்—யாரும் போரைக் கைவிடவில்லை. அப்போது அவன் கழுகுப் பறகுகள் பொருத்திய மூன்று மூன்று அம்புகளால் ஒவ்வொருவரையும் துளைத்து போர்க்களத்தில் கடும் வேதனை அளித்தான்; ஆயினும் அவர்கள் சமரத்தை விட்டு விலகவில்லை.

Verse 23

ततो भीमो महेष्वास: फाल्गुनश्न महारथ: । कौरवाणां चमूं घोरां भृशं दुद्रुवतू रणे

சஞ்சயன் கூறினான்—அதன்பின் மகாதனுர்தரன் பீமனும், மகாரதன் பால்குனன் (அர்ஜுனன்) மும் போர்க்களத்தில் கௌரவர்களின் அந்தக் கொடிய சேனையை வலிமையுடன் விரட்டத் தொடங்கினர். கழுகுப் பறகுகள் பொருத்திய மூன்று மூன்று அம்புகளால் எதிரிகளைத் துளைத்து கடும் வேதனை அளித்து, அவர்களின் வேகத்தை முறித்தனர்; இவ்வாறு அந்தப் பயங்கர கௌரவ சேனை பின்னடையத் தொடங்கியது.

Verse 24

ततो बर्हिणवाजानामयुतानन्‍्यर्बुदानि च । धनंजयरयथे तूर्ण पातयन्ति सम भूमिपा:

சஞ்சயன் கூறினான்—அப்போது பல அரசர்கள் ஒன்றுகூடி, துரிதமாக தனஞ்சயனின் தேர்மேல் அயுதங்களாலும் அர்புதங்களாலும் அளவிட முடியாத அளவு, மயில் இறகுகள் அலங்கரித்த அம்புகளை மழையெனப் பொழிந்தனர். ஆனால் பார்த்தன் அர்ஜுனன் ஒவ்வொருவரையும் முறையே எதிர்த்து, மூன்று மூன்று கூர்மையான மயில்-இறகுச் சீரமைப்புள்ள அம்புகளால் குத்தி, தனித்த வலியை உண்டாக்கி அவர்களின் முன்னேற்றத்தைத் தடுத்தான்.

Verse 25

ततस्ताञउशरजालेन संनिवार्य महारथान्‌ । पार्थ: समन्तात्‌ समरे प्रेषयामास मृत्यवे

சஞ்சயன் கூறினான்—அப்போது பார்த்தன் போர்க்களத்தில் எல்லாத் திசைகளிலும் அம்புகளின் வலை விரித்து அந்த மகாரதர்களின் முன்னேற்றத்தைத் தடுத்து, அவர்களை மரணத்தின் வழிக்குத் தள்ளினான். மேலும் ஒவ்வொருவரையும் மூன்று மூன்று கூர்மையான கழுகு-இறகுச் சீரமைப்புள்ள அம்புகளால் குத்தி கடும் வலியை உண்டாக்கினான்.

Verse 26

शल्यस्तु समरे जिष्णुं क्रीडन्निव महारथ: । आजपघानोरसि क्रुद्धो भल्लै: संनतपर्वभि:

சஞ்சயன் கூறினான்—அப்போது மகாரதி சல்யன் போரில் விளையாடுவது போலத் தோன்றி, கோபம் கொண்டு வளைந்த மூட்டுகளுள்ள பல்ல அம்புகளால் ஜிஷ்ணு அர்ஜுனனின் மார்பில் தாக்கினான். பின்னர் எதிரணியினரை ஒருவரொருவராக மூன்று மூன்று கூர்மையான இறகுச்சீரமைப்புள்ள அம்புகளால் குத்தி, தனித்த வலியை உண்டாக்கினான்.

Verse 27

तस्य पार्थो धनुश्छित्त्वा हस्तावापं च पञठ्चभि: । अथैनं सायकैस्तीकषणैर्भुशं विव्याध मर्मणि

சஞ்சயன் கூறினான்—அப்போது பார்த்தன் ஐந்து அம்புகளால் அவனது வில்லையும் கை-காப்பையும் வெட்டி வீழ்த்தி, பின்னர் கூர்மையான அம்புகளால் அவனது மర్మ இடங்களில் கடுமையாகத் தாக்கினான். அதன் பின் எதிரணியினரை ஒருவரொருவராக மூன்று மூன்று கழுகு-இறகுச் சீரமைப்புள்ள அம்புகளால் குத்தினான்.

Verse 28

अथान्यद्‌ धनुरादाय समरे भारसाधनम्‌ | मद्रेश्वरो रणे जिष्णुं ताडयामास रोषित:

சஞ்சயன் கூறினான்—பின்னர் மத்ர நாட்டின் அரசன், போரின் பாரத்தைத் தாங்க வல்ல மற்றொரு வில்லை எடுத்துக் கொண்டு, கோபத்துடன் போரில் ஜிஷ்ணு அர்ஜுனனைத் தாக்கினான். மேலும் எதிரணியினரை ஒருவரொருவராக மூன்று மூன்று கழுகு-இறகுச் சீரமைப்புள்ள அம்புகளால் குத்தினான்.

Verse 29

त्रिभि: शरैर्महाराज वासुदेव॑ च पञ्चभि: । भीमसेनं च नवभिर्बाह्वोरुरसि चार्पयत्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—மன்னா, அவன் மூன்று அம்புகளால் தாக்கி, வாசுதேவநந்தனன் ஸ்ரீகிருஷ்ணனை ஐந்து அம்புகளால் காயப்படுத்தினான். பின்னர் பீமசேனனின் கரங்களிலும் மார்பிலும் ஒன்பது அம்புகளைப் பதித்தான். அதன் பின் போர்க்களத்தில் எதிரணியின் ஒவ்வொரு வீரனையும் கழுகுப் பறகுகள் பொருத்திய மூன்று மூன்று அம்புகளால் கடும் வேதனைக்குள்ளாக்கினான்—போரில் கட்டுப்பட்ட, குறிவைத்த தாக்குதல்களாலேயே வீரத்திறன் வெளிப்படும்; தணிவால் அல்ல.

Verse 30

ततो द्रोणो महाराज मागधश्च महारथ: । दुर्योधनसमादिष्टौ त॑ं देशमुपजग्मतु:

சஞ்சயன் கூறினான்—மன்னா, அப்போது துரியோதனனின் ஆணையின்படி துரோணரும் மகத அரசனும்—இரு மகாரதிகளும்—அந்த இடத்திற்குச் சென்றனர்; அங்கே பாண்டுவின் புதல்வர்கள் அர்ஜுனனும் பீமசேனனும் துரியோதனனின் பெரும் படையை அழித்துக் கொண்டிருந்தனர்.

Verse 31

यत्र पार्थो महाराज भीमसेनश्न्‌ पाण्डव: । कौरव्यस्य महासेनां जघ्नतु: सुमहारथौ

சஞ்சயன் கூறினான்—மன்னா, பார்தன் அர்ஜுனனும் பாண்டவன் பீமசேனனும்—இரு மகாரதிகளும்—கௌரவர்களின் பெரும் படையை அழித்துக் கொண்டிருந்த அந்த இடத்தில், அர்ஜுனன் கழுகுப் பறகுகள் பொருத்திய மூன்று மூன்று அம்புகளால் எதிரணியின் ஒவ்வொரு வீரனையும் குத்தி கடும் வேதனை அளித்து, அவர்களின் முன்னேற்றத்தைத் தடுத்தான்.

Verse 32

जयत्सेनस्तु समरे भीम॑ भीमायुध॑ युधि | विव्याध निशितैर्बाणैरष्टभिर्भरतर्षभ

சஞ்சயன் கூறினான்—பரதகுலச் சிறந்தவனே, போர்க்களத்தில் மகத அரசன் ஜயத்சேனன், கொடுஆயுதம் தாங்கிய பீமசேனனை எட்டு கூரிய அம்புகளால் குத்தினான். பின்னர் சுஷர்மாவையும் கிருபாசாரியரையும் மூன்று மூன்று அம்புகளால் காயப்படுத்தினான்; மேலும் பிராக்ஜ்யோதிஷ அரசன் பகதத்தன், சிந்து அரசன் ஜயத்ரதன், சித்ரசேனன், விகர்ணன், க்ருதவர்மன், துர்மிஷணன், மற்றும் மகாரதிகள் விந்த-அனுவிந்தர்—இவர்களில் ஒவ்வொருவரையும் கழுகுப் பறகுகள் பொருத்திய மூன்று மூன்று அம்புகளால் கடுமையாக வேதனைப்படுத்தினான்.

Verse 33

तं॑ भीमो दशभिर्विद्ध्वा पुनर्विव्याध पञ्चभि: | सारथिं चास्य भल्लेन रथनीडादपातयत्‌

சஞ்சயன் கூறினான்—பீமன் அவனை பத்து அம்புகளால் குத்தி, மீண்டும் ஐந்து அம்புகளால் தாக்கினான். மேலும் அகன்ற முனையுடைய ‘பல்ல’ அம்பால் அவன் தேரோட்டியைத் தேரின் இருக்கையிலிருந்து கீழே வீழ்த்தினான். அதன் பின் கழுகுப் பறகுகள் பொருத்திய அம்புகளால் எதிரணியின் ஒவ்வொருவரையும் மூன்று மூன்று அம்புகளால் குத்தி கடும் வேதனை அளித்தான்.

Verse 34

तब भीमसेनने जयत्सेनको दस बाणोंसे बींधकर फिर पाँच बाणोंसे घायल कर दिया और एक भल्ल मारकर उसके सारथिको भी रथकी बैठकसे नीचे गिरा दिया ।।

சஞ்சயன் கூறினான்—அப்போது பீமசேனன் ஜயத்சேனனை பத்து அம்புகளால் துளைத்து, மீண்டும் ஐந்து அம்புகளால் காயப்படுத்தினான்; மேலும் ஒரு பரந்தமுனை ‘பல்ல’ அம்பால் அவன் சாரதியை ரதத்தின் இருக்கையிலிருந்து கீழே வீழ்த்தினான். குதிரைகள் களைப்புற்று அச்சத்தால் எல்லாத் திசைகளிலும் பாய்ந்தன; சாரதியற்ற மகத அரசன், முழுச் சேனையும் பார்த்துக் கொண்டிருக்க, போர்க்களத்திலிருந்து தள்ளப்பட்டு பின்னடைந்தான். பின்னர் பீமன் கழுகின் இறகுபோல் அலங்கரிக்கப்பட்ட மூன்று மூன்று அம்புகளால் ஒருவரொருவராகக் குத்தி வேதனை அளித்தான்; சுஷர்மாவையும் கிருபாசாரியரையும் மூன்று மூன்று அம்புகளால் துளைத்தான். அதன் பின் போரின் நடுவே பிராக்ஜ்யோதிஷ அரசன் பகதத்தன், சிந்து அரசன் ஜயத்ரதன், சித்ரசேனன், விகர்ணன், க்ருதவர்மன், துர்மிஷணன், மேலும் மகாரதர்கள் விந்தன் மற்றும் அனுவிந்தன்—இவர்களில் ஒவ்வொருவருக்கும் மூன்று மூன்று அம்புகளால் கடும் துன்பம் விளைவித்தான். இவ்வாறு பகைவரின் குதிரைகள் கலங்கி சிதற, மகத அரசன் அனைவரின் முன்னும் போரிலிருந்து தூரம் விரட்டப்பட்டான்.

Verse 35

द्रोणश्न विवरं दृष्टवा भीमसेनं शिलीमुखै: । विव्याध बाणैर्निशितै: पञठचषष्टिभिरायसै:

சஞ்சயன் கூறினான்—துரோணர் ஓர் இடைவெளியைப் பார்த்து, கூர்மையான இரும்புமுனை கொண்ட அறுபத்தைந்து ‘சிலீமுக’ அம்புகளால் பீமசேனனைத் துளைத்தார். பின்னர் கங்குப் பறவையின் இறகுகளால் அலங்கரிக்கப்பட்ட அம்புகளைப் பயன்படுத்தி, மற்ற வீரர்களையும் ஒருவருக்கு மூன்று அம்புகள் வீதம் தாக்கினார்.

Verse 36

त॑ भीम: समरश्लाघी गुरुं पितृसमं रणे | विव्याध पञ्चभिर्भल्लैस्तथा षष्ट्या च भारत

சஞ்சயன் கூறினான்—பாரதா! போரில் பெருமை கொண்ட பீமன், தந்தையைப் போலப் போற்றத்தக்க குரு துரோணரை, முதலில் ஐந்து ‘பல்ல’ அம்புகளாலும், பின்னர் மேலும் அறுபது அம்புகளாலும் காயப்படுத்தினான். அதன் பின் கழுகின் இறகுபோல் அலங்கரிக்கப்பட்ட மூன்று மூன்று அம்புகளால் ஒருவரொருவராகத் தாக்கி துன்புறுத்தினான்; சுஷர்மாவையும் கிருபரையும் மூன்று மூன்று அம்புகளால் காயப்படுத்தினான்.

Verse 37

अर्जुनस्तु सुशर्माणं विद्ध्वा बहुभिरायसै: । व्यधमत्‌ तस्य तत्सैन्यं महाभ्राणि यथानिल:

சஞ்சயன் கூறினான்—அர்ஜுனன் பல இரும்புத் தண்டுகளையுடைய அம்புகளால் சுஷர்மாவைத் துளைத்த பின், காற்று பெரும் மேகங்களைச் சிதறடிப்பதுபோல் அவன் படையையும் சிதைத்தான்.

Verse 38

ततो भीष्मश्न राजा च कौसल्यश्न बृहदूबल: । समवर्तन्त संक्रुद्धा भीमसेनधनंजयौ,तब भीष्म, राजा दुर्योधन और कोसलनरेश बृहद्बल--ये तीनों अत्यन्त कुपित होकर भीमसेन और अर्जुनपर चढ़ आये

சஞ்சயன் கூறினான்—அப்போது பீஷ்மரும், அரசன் துரியோதனனும், கோசல நாட்டின் அரசன் பிருஹத்பலனும்—இந்த மூவரும் கடும் கோபத்துடன் பீமசேனன் மற்றும் தனஞ்சயன் (அர்ஜுனன்) மீது ஒன்றாக முன்னேறினர்.

Verse 39

तथैव पाण्डवा: शूरा धृष्टद्युम्नश्न पार्षत: । अभ्यद्रवन्‌ रणे भीष्म व्यादितास्यमिवान्तकम्‌

அதேபோல் வீர பாண்டவர்கள் மற்றும் பார்ஷதபுத்திரன் த்ருஷ்டத்யும்னன், வாய்பிளந்து நிற்கும் யமனைப் போலத் தோன்றிய பீஷ்மர்மேல் போர்க்களத்தில் பாய்ந்தனர்.

Verse 40

शिखण्डी तु समासाद्य भरतानां पितामहम्‌ | अभ्यद्रवत संदह्ृष्टो भयं त्यक्त्वा महारथात्‌

சிகண்டி பாரதர்களின் பிதாமகனான பீஷ்மரிடம் நெருங்கி, அந்த மகாரதனைப் பற்றிய அச்சத்தைத் துறந்து, பேருற்சாகத்துடன் அவர்மேல் பாய்ந்தான்.

Verse 41

युधिष्ठिरमुखा: पार्था: पुरस्कृत्य शिखण्डिनम्‌ । अयोधयन्‌ रणे भीष्मं सहिता: सर्वसूंजयै:,युधिष्ठिर आदि कुन्तीपुत्र रणभूमिमें शिखण्डीको आगे करके समस्त सूंजयोंको साथ ले भीष्मके साथ युद्ध करने लगे

யுதிஷ்டிரனைத் தலைமையாகக் கொண்டு, பிருதாபுத்திரர்கள் சிகண்டியை முன்னணியில் நிறுத்தி, எல்லா ஸ்ரிஞ்ஜயர்களுடனும் சேர்ந்து போர்க்களத்தில் பீஷ்மருடன் மோதினர்.

Verse 42

तथैव तावका: सर्वे पुरस्कृत्य यतव्रतम्‌ । शिखण्डिप्रमुखान्‌ पार्थान्‌ योधयन्ति सम संयुगे

அதேபோல் உங்கள் எல்லா வீரர்களும் கடுமையான விரதம் கொண்ட பீஷ்மரை முன்னிறுத்தி, சிகண்டி தலைமையிலான பாண்டவர்களைப் போரில் சமமாக எதிர்த்தனர்.

Verse 43

ततः प्रववृते युद्धं कौरवाणां भयावहम्‌ । तत्र पाण्डुसुतै: सार्थ भीष्मस्य विजयं प्रति,तदनन्तर वहाँ भीष्मकी विजयके उद्देश्यसे कौरवोंका पाण्डवोंके साथ भयंकर युद्ध होने लगा

பின்னர் கௌரவர்களுக்கு அச்சமூட்டும் போர் எழுந்தது; அங்கே பாண்டுபுத்திரர்கள் பீஷ்மரின் வெற்றியை நோக்கமாகக் கொண்டு அவர்களுடன் கடும் மோதலில் ஈடுபட்டனர்.

Verse 44

तावकानां जये भीष्मो ग्लह आसीद्‌ विशाम्पते । तत्र हि द्यूतमासक्तं विजयायेतराय वा

மக்கள்தலைவா! உமது புதல்வர்களின் வெற்றிக்காக அந்தப் போரெனும் சூதாட்டத்தில் பீஷ்மரே பந்தயமாக நின்றார். அங்கே ரண-த்யூதம் வெற்றியோ தோல்வியோ—என்ற இரண்டிலேயே முடிவை கட்டிப் போட்டது.

Verse 45

धृष्टद्युम्नस्तु राजेन्द्र सर्वसैन्यान्यचोदयत्‌ । अभ्यद्रवत गाड़ेयं मा भैष्ट रथसत्तमा:

அரசே! அப்போது த்ருஷ்டத்யும்னன் தன் படைமுழுதையும் ஊக்குவித்து கூறினான்—“சிறந்த ரதவீரர்களே! கங்கையின் புதல்வன் பீஷ்மர்மேல் பாயுங்கள்; சிறிதும் அஞ்சாதீர்கள்.”

Verse 46

सेनापतिवच: श्र॒ुत्वा पाण्डवानां वरूथिनी । भीष्मं समभ्ययात्‌ तूर्ण प्राणांस्त्यक्त्वा महाहवे,सेनापतिका यह वचन सुनकर पाण्डवोंकी विशाल वाहिनी उस महासमरमें प्राणोंका मोह छोड़कर तुरंत ही भीष्मकी ओर बढ़ चली

சேனாதிபதியின் சொல்லைக் கேட்ட பாண்டவர்களின் பெரும் படை, அந்த மகாபோரில் உயிர்மேல் பற்றைத் துறந்து, விரைந்து பீஷ்மர்நோக்கி முன்னேறியது.

Verse 47

भीष्मो5पि रथियनां श्रेष्ठ: प्रतिजग्राह तां चमूम्‌ । आपततन्ती महाराज वेलामिव महोदधि:

மகாராஜா! ரதவீரர்களில் முதன்மையான பீஷ்மரும், போருக்கென தன்னை நோக்கி பாய்ந்த அந்தப் பெரும் படையை, பேர்கடல் கரையை எதிர்கொள்வதுபோல் எதிர்கொண்டார்.

Verse 76

आजजल्नुरर्जुनं संख्ये भीमसेनं च मारिष । माननीय प्रजानाथ! चित्रसेन आदि आपके पुत्रोंने भी युद्धस्थलमें तुरंत ही पाँच-पाँच तीखे बाणोंद्वारा अर्जुन और भीमसेनको घायल कर दिया

மதிப்பிற்குரிய மக்கள்தலைவா! போர்க்களத்தில் உமது புதல்வர்கள்—சித்ரசேனன் முதலியோர்—உடனே அர்ஜுனனையும் பீமசேனனையும் தலா ஐந்து கூரிய அம்புகளால் காயப்படுத்தினர்.

Verse 96

ननाद बलवन्नादं त्रासयानो महद्‌ बलम्‌ । इधर सुशर्माने भी रणक्षेत्रमें नौ शीघ्रगामी बाणोंद्वारा अर्जुनको घायल करके पाण्डवोंकी विशाल सेनाको भयभीत करते हुए बड़े जोरसे सिंहनाद किया

சஞ்சயன் கூறினான்—அவன் பேரொலியுடன் சிங்கநாதம் போன்ற வலிய முழக்கத்தை எழுப்பி, பெரும் படையை அச்சுறுத்தினான். சுஷர்மா ஒன்பது வேகமாகப் பாயும் அம்புகளால் அர்ஜுனனை உடனே காயப்படுத்தி, போர்க்களத்தில் பாண்டவர்களின் விசால சேனையை அச்சுறுத்தி தன் சவாலைக் கூறினான்.

Verse 106

विव्यधुर्निशितैर्बाणै रुक्मपुड्खैरजिद्दागै: । इसी प्रकार अन्य शूरवीर महारथियोंने भीमसेन और अर्जुनको सुवर्णपंखयुक्त, सीधे जानेवाले पैने बाणोंद्वारा बींध डाला

சஞ்சயன் கூறினான்—அவர்கள் பொன்னிற இறகுகள் பொருந்திய, நேராகப் பாயும் கூரிய அம்புகளால் பீமசேனனையும் அர்ஜுனனையும் துளைத்தனர். இவ்வாறு போரின் கொந்தளிப்பிலும் மகாரதர்களும் ஆயுதவலியின் இடையறாத தாக்குதலை எதிர்கொள்கிறார்கள்; பொறுமையும் திடமனமும் வழியே வீரத்தின் சோதனை நிகழ்கிறது.

Verse 114

इति श्रीमहाभारते भीष्मपर्वणि भीष्मवधपर्वणि भीमार्जुनपराक्रमे चतुर्दशाधिकशततमो<ध्याय:

இவ்வாறு ஸ்ரீமஹாபாரதத்தின் பீஷ்மபர்வத்தில், பீஷ்மவதப் பிரிவின் உட்பகுதியாக, பீமன் மற்றும் அர்ஜுனனின் வீரப் பராக்கிரமத்தை விவரிக்கும் நூற்று பதினான்காம் அத்தியாயம் நிறைவுற்றது.