Shloka 19
Bhīṣma–Karṇa Saṃvāda on the Śaraśayyā (भीष्म–कर्ण संवादः शरशय्यायाम्)
तत्र तत्रापविद्धैश्व बाहुभि श्रन्दनोक्षितै: । ऊरुभि क्षु नरेन्द्राणां समास्तीर्यत मेदिनी
sañjaya uvāca | tatra tatrāpaviddhaiś ca bāhubhiś candanokṣitaiḥ | ūrubhiś ca narendrāṇāṃ samāstīryata medinī || ekaikaṃ tribhir ānarcat kaṅkabārhiṇavājitaiḥ |
சஞ்சயன் கூறினான்—ராஜேந்திரா! அந்தப் போரில் எங்கெங்கும் அரசர்களின் சந்தனப் பூச்சு பூண்ட துண்டிக்கப்பட்ட கரங்களும் தொடைகளும் பரவி, பூமி விரிக்கப்பட்டதுபோல் ஆனது; போர்க்களம் அரச உடற்பாகங்களால் கம்பளம்போல் மூடப்பட்டது. பின்னர் அவன் சுஷர்மாவையும் கிருபாசாரியரையும் தலா மூன்று அம்புகளால் துளைத்தான். அதன்பின் சமர்க்களத்தில் பிராக்ஜ்யோதிஷத்தின் அரசன் பகதத்தன், சிந்து அரசன் ஜயத்ரதன், சித்ரசேனன், விகர்ணன், கிருதவர்மன், துர்மீஷணன், மேலும் மகாரதர்கள் விந்தன் மற்றும் அனுவிந்தன்—இவர்களில் ஒவ்வொருவரையும் கழுகுப் பறகுகள் பொருத்திய மூன்று மூன்று அம்புகளால் கடுமையாக வேதனைப்படுத்தினான்.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the harsh reality of kṣatriya-dharma in war: valor and duty are pursued amid devastating loss, reminding the listener of the impermanence of bodily glory and the moral weight of violence even when sanctioned by duty.
Sañjaya describes the battlefield littered with the severed, sandal-anointed limbs of fallen kings, and notes that a warrior is striking each opponent with three vulture-feathered arrows, intensifying the carnage and pressure of the fight.