Adhyaya 11

Verse 1

शौनक उवाच । इदानीं श्रोतुमिच्छामि कथयस्व यथार्थतः । हरिस्वरूपिणा साक्षाद्वेदव्यासेन शासित

शौनक उवाच—इदानीं श्रोतुमिच्छामि; कथयस्व यथार्थतः। हरिस्वरूपिणा साक्षाद् वेदव्यासेन शासितम्॥

Verse 2

निरहंकार हे सूत लोकानुग्रहकारक । केन स्यात्सुभगा नारी पापिनी च सुदुर्भगा

निरहंकार हे सूत, लोकानुग्रहकारक। केन स्यात् सुभगा नारी, पापिनी च सुदुर्भगा॥

Verse 3

पतिप्रियांग केन स्याद्रूपिता चक्षुषोः सुधा । केन वा जायते लक्ष्मीस्तन्मे ब्रूहि तपोधन

पतिप्रिया च केन स्यात्, रूपिता चक्षुषोः सुधा। केन वा जायते लक्ष्मीः—तन्मे ब्रूहि तपोधन॥

Verse 4

सूत उवाच । यदि पुण्यमिदं विप्र वृत्तं परमदुर्लभम् । शृणुष्व भोः समासेन कथयामि विधानतः

सूत उवाच—हे विप्र, इदं पुण्यं वृत्तान्तं परमदुर्लभम्। भोः शृणुष्व; अहं समासेन विधानतः क्रमशः कथयामि॥

Verse 5

आसीद्भद्रश्रवा राजा युगे द्वापरसंज्ञके । सौराष्ट्रदेशवासी च वेदवेदांगपारगः

द्वापरसंज्ञके युगे भद्रश्रवा नाम राजा आसीत्। सौराष्ट्रदेशवासी स वेदवेदाङ्गपारगः॥

Verse 6

भार्या तस्य च संजाता नाम्ना सुरतिचंद्रिका । तस्यां बभूवुः श्रीराज्ञः सप्तपुत्रा मनोरमाः

तस्य भार्या सुरतिचन्द्रिका नाम संजाता। तस्यां श्रीराज्ञः सप्त पुत्रा मनोरमा बभूवुः॥

Verse 7

ततोऽभिजाता दुहिता सुंदरी सत्यवादिनी । श्यामबाला च विप्रेंद्र नाम्ना प्रीतिकरी पितुः

ततः सुन्दरी सत्यवादिनी दुहिता अभिजाता। हे विप्रेन्द्र, श्यामबाला सा पितुः प्रीतिकरी नाम्ना॥

Verse 8

अथैकदा श्यामबाला सुवर्णसिकतासु च । गूढैर्मनोहरै रत्नैः सखिभिः क्रीडितुं मुदा

अथैकदा सा श्यामबाला सुवर्णसिकतासु मुदा। गूढैर्मनोहरै रत्नैः सखिभिः सह क्रीडितुं जगाम॥

Verse 9

जगाम नीपवृक्षस्य तलं परमदुर्लभम् । एतस्मिन्नंतरे विप्र लक्ष्मीः संसारतारिणी

स जगाम नीपवृक्षस्य परमदुर्लभं तलम्। एतस्मिन्नन्तरे विप्र लक्ष्मीः संसारतारिणी समुपाजगाम॥

Verse 10

लोकानां नीतिदा साथ समायाता स्वयं पुरः । धृत्वा च ब्राह्मणीरूपं पलितांगी च भूसुर

तदा लोकानां नीतिदा साध्वी स्वयं पुरः समाययौ। ब्राह्मणीरूपं धृत्वा पलिताङ्गी भूसुरं प्रत्यभाषत॥

Verse 11

इति श्रीपाद्मे महापुराणे ब्रह्मखंडे सूतशौनकसंवादे एकादशोऽध्यायः

इति श्रीपाद्मे महापुराणे ब्रह्मखण्डे सूतशौनकसंवादे एकादशोऽध्यायः समाप्तः॥

Verse 12

इति संचिंत्य मनसा गता राजनिकेतनम् । सुवर्णभित्तिभिर्युक्तं पताकाभिरलंकृतम्

इति सञ्चिन्त्य मनसा सा गता राजनिकेतनम्। सुवर्णभित्तिभिर्युक्तं पताकाभिरलङ्कृतम्॥

Verse 13

सिंहद्वारमतिक्रम्य प्राह दौवारिकीं ततः । द्वारं जहि हि भो द्वारि नियुक्ते शुभलक्षणे

सिंहद्वारमतिक्रम्य प्राह दौवारिकीं ततः। द्वारं जहि जहि भो द्वारि नियुक्ते शुभलक्षणे॥

Verse 14

यामि वेगेन पश्यामि राज्ञीं सुरतिचंद्रिकाम् । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्या रत्नदंडकरा च सा । कोकिलावाक्यवन्मुक्तं परमं हर्षमाययौ

“यामि वेगेन; पश्यामि राज्ञीं सुरतिचन्द्रिकाम्” इति। तस्या वचनं श्रुत्वा सा रत्नदण्डकरा नारी कोकिलामधुरवाक्यश्रवणवत् परमं हर्षं जगाम।

Verse 15

द्वारनियुक्तोवाच । किं नाम वहसे वृद्धे कः पतिस्तावकः पुनः । आगतासि कथं किं ते कार्य्यं राज्ञ्याश्च दर्शने । कस्मात्किं ब्रूहि विप्रे त्वं श्रोतुं कौतुहलं हि मे

द्वारनियुक्त उवाच— “वृद्धे, किं नाम वहसि? तव पतिः कः पुनः? कथमिह आगतासि, किं च ते कार्यं राज्ञ्याः दर्शने? कस्मात् किमर्थं च ब्रूहि; विप्रे, मे कौतूहलं श्रोतुम्।”

Verse 16

वृद्धोवाच । शृणु पोष्ये महाराज पत्न्या दंडकरे यदा । श्रोतुं कौतूहलं तेऽस्ति मदागमनकारणम्

वृद्ध उवाच— “शृणु, पोष्ये महाराज; यदा तव पत्नी दण्डकारण्ये आसीत्, तदा मम आगमनकारणं श्रोतुं ते कौतूहलं जातम्।”

Verse 17

प्रसिद्धा कमला नाम्ना चाहं प्राणेश्वरो मम । भुवनेश इति ख्यातो नाम्ना द्वारवतीपुरी

“अहं कमला नाम्ना प्रसिद्धा; मम प्राणेश्वरो नाम्ना प्राणेश्वरः। द्वारवतीपुरी च भुवनेश-नाम्ना लोके ख्याता।”

Verse 18

तस्यां वै वर्त्तते पोष्ये मम प्राणेश्वरस्ततः । आगताहं रत्नवेत्रकरे शृणु सकौतुकम्

“तस्यां वै, पोष्ये, मम प्राणेश्वरः प्राणात् प्रियतरः वर्तते। ततोऽहं रत्नवेत्रं करे धृत्वा आगता; शृणु सकौतुकं वृत्तान्तम्।”

Verse 19

ममागमनकार्यं हि वच्मीदानीं तवाग्रतः । पुरासीद्वैश्यकुलजा राज्ञी तव च दुःखिनी

ममागमनस्य प्रयोजनं तव पुरतः इदानीं वक्ष्यामि। पूर्वं तव वैश्यकुलसम्भवा दुःखिता राज्ञी आसीत्।

Verse 20

एकस्मिन्दिवसे पोष्ये पतिना कलहः कृतः । तया नार्या च दुःखिन्या ततो वै भर्तृपीडिता

एकस्मिन् दिवसे पौष्ये पतिना सह कलहः कृतः। सा दुःखिनी नारी ततो वै भर्तृपीडिता अभवत्।

Verse 21

बहिर्भूय द्रुतं गेहाद्रुदंती च पुनः पुनः । तस्याश्च रोदनं श्रुत्वा चागताहं समीपतः

सा बहिर्भूय गेहात् द्रुतं निर्गत्य पुनः पुनः रुदन्ती। तस्याः रोदनं श्रुत्वा अहं समीपतः आगतः।

Verse 22

अपृच्छं सर्ववृत्तांतं कथितो वै यथार्थतः । तया ततो व्रतवरमुपदेशं ददाम्यहम्

अहं सर्ववृत्तान्तं अपृच्छम्, सा यथार्थतः कथितवती। तस्मात् तया उक्तानुसारं व्रतवरस्य उपदेशं ददामि।

Verse 23

ममोपदेशतः सा वै चक्रे व्रतवरं मुदा । तस्य प्रसादाद्भो द्वाःस्थे संजाता सुखिता च सा

मम उपदेशतः सा मुदा व्रतवरं चकार। तस्य प्रसादात् भो द्वाःस्थे सा सुखिता सन्तुष्टा च संजाता।

Verse 24

कदाचिद्वैश्यकुलजा पत्या मृत्योर्वशं गता । समानेतुं ततस्तौ तु विहिताखिलघातकौ

कदाचिद्वैश्यकुलजा पत्या मृत्योर्वशं गता । समानेतुं ततस्तौ तु विहिताखिलघातकौ

Verse 25

किंकरान्प्रेषयामास चंडाद्यान्धर्मराट्प्रभुः । यमाज्ञया समायाता यमदूता भयंकराः

किंकरान्प्रेषयामास चंडाद्यान्धर्मराट्प्रभुः । यमाज्ञया समायाता यमदूता भयंकराः

Verse 26

बद्ध्वा तौ चर्मपाशेन लोहमुद्गरपाणयः । उद्यमं चक्रिरे गंतुं यमस्य शरणं प्रति

बद्ध्वा तौ चर्मपाशेन लोहमुद्गरपाणयः । उद्यमं चक्रिरे गंतुं यमस्य शरणं प्रति

Verse 27

अत्रांतरे च लक्ष्म्यास्ते दूता विष्णुपरायणाः । समानेतुं समायाताः शंखचक्रगदाधराः

अत्रांतरे च लक्ष्म्यास्ते दूता विष्णुपरायणाः । समानेतुं समायाताः शंखचक्रगदाधराः

Verse 28

दृष्ट्वा तथाविधांस्तांश्च यमदूताः पलायिताः । लक्ष्मीदूता महात्मानः स्वप्रकाशादयस्तथा

दृष्ट्वा तथाविधांस्तांश्च यमदूताः पलायिताः । लक्ष्मीदूता महात्मानः स्वप्रकाशादयस्तथा

Verse 29

पाशं छित्त्वा समारोप्य राजहंसयुते रथे । जग्मुर्लक्ष्मीपुरं सर्वे सहसाकाशवर्त्मना

पाशं छित्त्वा ततः सर्वे राजहंसयुते रथे समारोप्य, सहसैवाकाशवर्त्मना लक्ष्मीपुरं जग्मुः।

Verse 30

यावद्वारं व्रतवरं कृत्वा वैश्या च सा तदा । तावत्कल्पसहस्राणि तस्थतुः कमलापुरे

यावद्वैश्या सा व्रतवरं कृत्वा तिष्ठति स्म, तावदेव ते कमलापुरे तस्थतुः—कल्पसहस्राण्यपि।

Verse 31

पुण्यशेषस्य भोगार्थं जातौ राजान्वयेऽधुना । व्रतं च विस्मृतौ द्वाःस्थे राजसंपत्तिगर्वितौ । तस्माच्च तव तस्यापि चोपदेशार्थमागता

पुण्यशेषस्य भोगार्थं वयं राजान्वयेऽधुना जाताः। द्वाःस्थत्वे तु राजसंपत्तिगर्वितौ व्रतं विस्मृतवन्तौ। तस्मात्तव तस्यापि चोपदेशार्थमागतौ।

Verse 32

द्वाःस्थोवाच । केनैव तु विधानेन वृद्धे व्रतवरं कृतम् । कस्मिन्मासे व्रतं श्रेष्ठं देवता का च पूज्यते

द्वाःस्थ उवाच—केन विधानेन, वृद्ध, व्रतवरं कर्तव्यम्? कस्मिन्मासे व्रतं श्रेष्ठं, देवता का च पूज्यते?

Verse 33

एतन्मे पृच्छतो मातर्यथावद्वक्तुमर्हसि । कमलोवाच । कार्त्तिके च व्यतिक्रांते मार्गशीर्षे समागते । तस्मिन्मासे च भो पोष्ये वासरे गुरुसंज्ञके

एतन्मे पृच्छतो, मातः, यथावद्वक्तुमर्हसि। कमल उवाच—कार्त्तिके व्यतिक्रान्ते मार्गशीर्षे समागते, तस्मिन्मासे भो पोष्ये वासरे गुरुसंज्ञके।

Verse 34

ततः पूर्वाह्णसमये सकलैर्व्रतिभिर्वृता । नारायणेन सहितां लक्ष्मीं संपूजयेत्ततः

ततः पूर्वाह्णसमये सर्वैर्व्रतिभिर्वृतः सन्, नारायणेन सहितां लक्ष्मीं विधिवत् संपूजयेत्।

Verse 35

मिष्टैः पायसयुक्तैश्च भुक्तैश्च खंडमिश्रितैः । लक्ष्मीं संतोषयेत्प्रेष्ये ततः संप्रार्थयेदिदम्

मिष्टैः पायसयुक्तैश्च भक्ष्यैः खण्डमिश्रितैः। प्रिये, लक्ष्मीं संतोष्य ततः प्रार्थयेदिदम्॥

Verse 36

त्रैलोक्यपूजिते देवि कमले विष्णुवल्लभे । यथा त्वमचला कृष्णे तथा भव मयि स्थिता

त्रैलोक्यपूजिते देवि कमले विष्णुवल्लभे। यथा त्वमचला कृष्णे तथा मयि स्थिरा भव॥

Verse 37

ईश्वरी कमले देवि शरणं च भवानघे । नानोपहारद्रव्यैश्च लक्ष्मीमाज्ञाप्य तोषयेत्

ईश्वरी कमले देवि शरणं मे भवानघे। नानोपहारद्रव्यैश्च लक्ष्मीमाज्ञाप्य तोषयेत्॥

Verse 38

शास्त्रैश्च पूजयेद्देवीं महोत्सवसमन्विताम् । ततो नैवेद्यशेषांश्च दत्वा ब्राह्मणसत्तमम्

शास्त्रैः पूजयेद्देवीं महोत्सवसमन्विताम्। ततः नैवेद्यशेषांश्च दत्त्वा ब्राह्मणसत्तमम्॥

Verse 39

आत्मानं स्वपतिं पुत्रान्पोष्येऽन्यानपि सेवकान् । द्वितीये तु गुरोर्वारे विशेषं शृणु सुंदरि

आत्मानं स्वपतिं पुत्रान् पोषयिष्यामि, अन्यानपि सेवकान् आश्रितांश्च धारयिष्यामि। द्वितीये तु गुरोर्वारे विशेषव्रतं शृणु, सुन्दरि॥

Verse 40

चित्रधूलीप्रशस्तैश्च भ्राष्ट्रैर्गोधूमनिर्मितैः । तोषयेत्कमलादेव्याः कुर्य्याद्वै भक्तिभावतः

गोधूमनिर्मितैः प्रशस्तैश्चित्रधूलीसंज्ञकैर्भ्राष्ट्रैः कमलादेवीं तोषयेत्। भक्तिभावेनैव विधिं कुर्यात्॥

Verse 41

तृतीये खंडसंयुक्तं दध्योदननिवेदनम् । शामाक शालि कासारैश्चतुर्थे पूजयेन्मुदा

तृतीये खण्डसंयुक्तं दध्योदनं निवेदयेत्, मुदा। चतुर्थे तु श्यामाक-शालि-कासारैः पूजां कुर्याद् हर्षेण॥

Verse 42

लक्ष्मीदेवीं प्रयत्नेन रत्नदंडकरे ततः । लक्ष्मीदेवी प्रीतये तु ब्राह्मणान्पूजयेद्धनैः

ततः रत्नदण्डं करे गृहीत्वा लक्ष्मीदेवीं प्रयत्नेन पूजयेत्। लक्ष्मीदेव्याः प्रीतये ब्राह्मणान् धनैः सत्कुर्यात्॥

Verse 43

वस्त्रालंकारभोज्यैश्च फलैर्नानाविधैस्तथा । पोष्योवाच । अत्रैव तिष्ठ भो वृद्धे राज्ञीं सुरतिचंद्रिकाम्

वस्त्रालंकारभोज्यैश्च नानाविधफलैस्तथा। पुष्य उवाच—अत्रैव तिष्ठ भो वृद्धे, राज्ञीं सुरतिचन्द्रिकाम् उपचर॥

Verse 44

विज्ञाप्य त्वां नयिष्यामि मा क्रोधं कुरु सत्तमे । इत्युक्त्वा सा तु चार्वंगी गता राज्ञीसमीपतः

विज्ञाप्य त्वां नयिष्यामि, मा क्रोधं कुरु सत्तम। इत्युक्त्वा सा तु चार्वङ्गी गता राज्ञीसमीपतः॥

Verse 45

शिरस्यंजलिमाधाय पोष्या ब्रह्मन्समूलतः । आरभ्य सांगपर्यंतं यदूचे कमलालया

शिरस्यञ्जलिमाधाय पुष्या ब्रह्मन्समूलतः। आरभ्य साङ्गपर्यन्तं यदूचे कमलालया॥

Verse 46

तत्सर्वं कथयामास राज्ञीं सुरतिचंद्रिकाम् । द्वारपालीवचः श्रुत्वा राज्ञी सुरतिचंद्रिका

तत्सर्वं कथयामास राज्ञीं सुरतिचन्द्रिकाम्। द्वारपालीवचः श्रुत्वा राज्ञी सुरतिचन्द्रिका॥

Verse 47

जगाम ब्राह्मणीपार्श्वं सगर्वा प्राह सुंदर । राज्ञ्युवाच । वृद्धे ब्राह्मणि किं वृत्तं चोपदेशार्थमागता

जगाम ब्राह्मणीपार्श्वं सगर्वा प्राह सुन्दरि। राज्ञ्युवाच—वृद्धे ब्राह्मणि किं वृत्तं चोपदेशार्थमागता॥

Verse 48

कथयस्व चिरं मह्यं भयं त्यक्त्वा यथासुखम् । ब्राह्मण्युवाच । तवानीतिमहं दृष्ट्वा गंतुमिच्छामि चंचला

कथयस्व चिरं मह्यं भयं त्यक्त्वा यथासुखम्। ब्राह्मण्युवाच—तवानीतिमहं दृष्ट्वा गन्तुमिच्छामि चञ्चला॥

Verse 49

कथयिष्यामि किं दुष्टे व्रतं परमदुर्लभम् । इंदिरावासरे चाद्य चांडालेन करोषि यत्

किं ते कथयिष्यामि, हे दुष्टे, व्रतं परमदुर्लभम्? इन्दिरावासरेऽद्य चाण्डालेन सह यत् त्वं करोषि।

Verse 50

तद्दृष्टं मयि का दुष्टे तद्गेहे गर्वितेऽधुना । तच्छ्रुत्वा ब्राह्मणीवाक्यं क्रोधसंरक्तलोचना

किं मयि त्वं दुष्टे दृष्टवती, तद्गेहेऽधुना गर्विते? तद्वाक्यं ब्राह्मण्याः श्रुत्वा सा क्रोधसंरक्तलोचना बभूव।

Verse 51

जरंतीं ब्राह्मणीं चैव प्रहारं च चकार सा । ततः सा कमला वृद्धा क्रंदमाना पलायिता

जरन्तीं ब्राह्मणीं सा प्रहारं चकार। ततः कमला सा वृद्धा क्रन्दमाना पलायिता।

Verse 52

क्रीडमाना ततः श्यामा ब्राह्मणीक्रन्दनध्वनिम् । आगतास्याः समीपं तु श्रुत्वा बाला तपोधना

ततः श्यामा क्रीडमाना ब्राह्मणीक्रन्दनध्वनिं श्रुत्वा, तपोधना बाला तस्याः समीपमागता।

Verse 53

श्यामाबालोवाच । वृद्धे व्यथेदृशी केन दत्ता तुभ्यं वदस्व मे । तस्या वचनमाकर्ण्य शोकगद्गदया गिरा

श्यामाबालोवाच—वृद्धे, व्यथा दृशी केन तुभ्यं दत्ता? मे वदस्व। तस्या वचनमाकर्ण्य सा शोकगद्गदया गिरा प्रत्युवाच।

Verse 54

कमला कथितं सर्वं वृत्तांतं द्विजसत्तम । श्यामाबाला ततः श्रुत्वा व्रतं परमदुर्ल्लभम्

हे द्विजसत्तम, कमलया सर्वः वृत्तान्तः कथितः। ततः श्यामाबाला तं परमदुर्लभं व्रतं श्रुत्वा तदनुष्ठानाय मनसा प्रववृते।

Verse 55

शास्त्रोक्तविधिना चक्रे सश्रद्धं च सभक्तितः । त्रिवारे परिपूर्णे तु तुर्यवारे समागते

शास्त्रोक्तविधिना सश्रद्धं सभक्तितश्च तदनुष्ठानं चकार। त्रिवारं परिपूर्णे तु, तुर्यवारे समागते।

Verse 56

विवाहकर्मसंसिद्धं द्विजलक्ष्मीप्रसादतः । श्रीसिद्धेश्वरदेवस्य नृपतेर्भूपतेजसः

द्विजलक्ष्मीप्रसादतः नृपतेर्भूपतेजसश्च श्रीसिद्धेश्वरदेवस्य विवाहकर्म संसिद्धं बभूव।

Verse 57

मालाधरो नाम सुतो गृहीत्वा तां गृहं गतः । अथ तस्यां गतायां तु ब्रह्मन्शृणुष्व कौतुकम्

मालाधरो नाम सुतः तां गृहीत्वा गृहं गतः। अथ तस्यां गतायां तु, ब्रह्मन् शृणुष्व कौतुकम्।

Verse 58

राज्ञीगृहे च सर्वाणि स्थितानि सुबहूनि च । द्रव्याणि केन नीतानि न ज्ञातान्यपि भूसुर

राज्ञीगृहे च सर्वाणि द्रव्याणि सुबहूनि च स्थितानि। केन नीतानि तानि न ज्ञातान्यपि, भूसुर।

Verse 59

निर्वित्ता बुद्धिहीना सा चान्नवस्त्रविवर्जिता । उपविष्टा च केनापि गंतुं च दुहितुर्गृहम्

निर्वित्ताऽबुद्धिहीना सा अन्नवस्त्रविवर्जिता । उपविष्टा कथंचित् सा दुहितुर्गृहं गन्तुमुद्ययौ ॥

Verse 60

प्रेषयामास भर्त्तारं किंचित्प्रार्थनहेतवे । तस्य मालाधरस्यापि ग्रामे च सरसीतटे

किञ्चित्प्रार्थनहेतोः सा भर्तारं प्रेषयामास । मालाधरस्य ग्रामे च सरसीतीरतः स गतः ॥

Verse 61

कालेन कियता विप्र प्रविवेश च कष्टतः । तस्माज्जलं समानेतुं तस्या दास्यः समागताः । तं दृष्ट्वा दुःखिनां श्रेष्ठं पप्रच्छुः सानुकंपिताः

कालेन कियता विप्र स कष्टतः प्रविवेश ह । तस्माज्जलं समानेतुं तस्या दास्यः समागताः । तं दृष्ट्वा दुःखिनां श्रेष्ठं सानुकम्पाः पप्रच्छुरथ ॥

Verse 62

दास्य ऊचुः । कस्त्वं कुतः समायातो मांसरक्तविवर्ज्जितः । रूक्षांगो रूक्षकेशश्च तत्सर्वं कथयस्व नः

दास्य ऊचुः—कस्त्वं कुतः समायातो मांसशोणितवर्जितः । रूक्षाङ्गो रूक्षकेशश्च तत्सर्वं कथयस्व नः ॥

Verse 63

दरिद्र उवाच । श्यामाबालापिता चाहं सौराष्ट्रनगरागतः । कथयध्वं च भो दास्यः श्यामाबालासमीपतः

दरिद्र उवाच—श्यामाबालापिता चाहं सौराष्ट्रनगरागतः । कथयत भो दास्यः श्यामाबाला कुत्र सन्निधौ ॥

Verse 64

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य कौतूहलसमन्विताः । परस्परमुखाः सर्वा जहसुः स्वपुरं गताः

तस्य वचनं श्रुत्वा सर्वाः कौतूहलसमन्विताः परस्परमुखाः समालोक्य जहसुः, ततः स्वपुरं जग्मुः।

Verse 65

श्यामाबाला च कथितं सर्वं वृत्तं च भो द्विज । श्रुत्वैतद्वचनं तासां प्रेषयामास सेवकान्

हे द्विज, श्यामाबाला सर्वं वृत्तान्तं कथयामास। तासां वचनं श्रुत्वा स तदा सेवकान् प्रेषयामास।

Verse 66

पुष्पतैलं दिव्यवस्त्रं चंदनं पर्णवीटिकाम् । घोटकं च तथा दत्वा पितरं प्रति सुंदरी

पुष्पतैलं दिव्यवस्त्रं चन्दनं पर्णवीटिकां तथा घोटकं च दत्त्वा, हे सुन्दरी, पितरं प्रति समर्पयामास।

Verse 67

गत्वाथ सर्वे ते भृत्याः कृत्वा सुवेषमुत्तमम् । श्यामाबालागृहं निन्युर्देवराजगृहोपमम्

अथ ते सर्वे भृत्याः गत्वा उत्तमं सुवेषं कृत्वा, देवराजगृहोपमं श्यामाबालागृहं निन्युः।

Verse 68

श्यामाबाला ततश्चैव पितरं दुखिनां वरम् । श्याल्यन्नं सघृतं चैव भोजयामास यत्नतः

ततः श्यामाबाला पितरं दुःखिनां वरं यत्नतः श्याल्यन्नं सघृतं च भोजयामास।

Verse 69

तुर्येषु समतीतेषु दिवसेषु तपोधन । प्रेषयामास तं दत्वा गुप्तपात्रस्थितं धनम्

तुर्येषु दिवसेषु समतीतेषु, हे तपोधन, स गुप्तपात्रस्थितं धनं तस्मै दत्त्वा तं प्रेषयामास।

Verse 70

ततः प्रविश्य स्वगृहे धनं पात्रान्तरस्थितम् । ददर्शांगारनिचयं रुरोद भृशदुःखितः

ततः स्वगृहं प्रविश्य पात्रान्तरस्थितं धनं ददर्श; तत्र तु केवलमङ्गारनिचयं दृष्ट्वा भृशदुःखितो रुरोद।

Verse 71

दुहितुः सदनं यातुं निःससार गृहागतः । तत्रैव सरसीकूले प्रविवेश च दुःखिनी

गृहं प्राप्ता सा दुहितुः सदनं गन्तुं निःससार; तत्रैव सरसीकूले दुःखिनी प्रविवेश।

Verse 72

तथैनां च समानीतां यथा स्याः प्राणवल्लभाम् । तथैव पूजयामास मातृस्नेहात्पतिव्रता

तां समानीतां प्राणवल्लभामिव यथा स्यात् तथा मातृस्नेहात् पतिव्रता पूजयामास।

Verse 73

एतस्मिन्समये विप्र लक्ष्मीवासरमुत्तमम् । श्यामाबाला कारयितुं मनश्चक्रे च मातरम्

एतस्मिन्समये, हे विप्र, लक्ष्मीवासरमुत्तमम् आसीत्; श्यामाबाला मातरं व्रतं कारयितुं मनश्चक्रे।

Verse 74

तस्या माता दरिद्राणि भुक्त्वा वैकांतिकेपि च । शावकानां तु चोच्छिष्टं लक्ष्मीकोपसमन्विता

तस्या माता लक्ष्मीकोपसमन्विता दरिद्राणां भक्ष्यं भुक्त्वा, वैकान्तिकेष्वपि शावकानामुच्छिष्टमपि च भुक्तवती।

Verse 75

इंदिरायास्तृतीयानि वासराणि गतान्यपि । चतुर्थवासरे तां तत्कारयामास सा दृढम्

इन्दिरायास्तृतीयवासराण्यतीतान्यपि; चतुर्थवासरे सा तां तद्कर्म कर्तुं दृढं कारयामास।

Verse 76

आगता नगरं सा वै राज्ञी सुरतिचंद्रिका । दृष्ट्वा गृहं तथा दिव्यमिंदिरायाः प्रसादतः

राज्ञी सुरतिचन्द्रिका सा वै नगरमागता; इन्दिराप्रसादलब्धं दिव्यं गृहं दृष्ट्वा विस्मयं जगाम।

Verse 77

श्यामाबाला च विप्रेंद्र कदाचित्समये पुनः । मातुर्गृहं गता चाथ ऐश्वर्यस्य दिदृक्षया

विप्रेन्द्र, श्यामाबाला कदाचित् पुनः मातुर्गृहं गता; ऐश्वर्यं दिदृक्षया तत्र जगाम।

Verse 78

श्यामाबालां ततो दूराद्दृष्ट्वा संकुपिता च सा । न पश्यामि मुखं तस्या इत्युक्त्वालक्षिता स्थिता

ततः श्यामाबालां दूराद्दृष्ट्वा सा संकुपिता; ‘न पश्यामि तस्या मुखम्’ इत्युक्त्वा अलक्षिता तत्रैव स्थिता।

Verse 79

गत्वा गृहांतरालं च गृहीत्वा सैंधवं च सा । आगता स्वगृहं किंचित्तूष्णीं लक्ष्मीसमाश्रितम्

सा गृहस्य अन्तरालं गत्वा सैन्धवं लवणं गृहीत्वा स्वगृहं पुनरागता, किंचित् तूष्णीं लक्ष्मीसमाश्रिता।

Verse 80

राजा स्वामी च पप्रच्छ तां साध्वीं पतिदेवताम् । किमानीतं त्वया कांते कथयस्व ममाग्रतः

तदा राजा स्वामी तां साध्वीं पतिदेवतां पप्रच्छ—“कान्ते, त्वया किमानीतम्? ममाग्रतः कथय।”

Verse 81

कांतोवाच । राज्यसारं समानीतं दर्शयिष्यामि भोजने । इत्युक्त्वा सा तदा पाकं कृत्वा च लवणं विना

कान्तोवाच—“राज्यसारं समानीतं भोजने दर्शयिष्यामि।” इत्युक्त्वा सा तदा लवणं विना पाकं कृत्वा।

Verse 82

अन्नादिकं ततो दत्वा मालाधराय भूभुजे । ततो मालाधरो राजा व्यंजनं लवणवर्जितम्

ततः अन्नादिकं दत्त्वा मालाधराय भूभुजे, ततो मालाधरो राजा लवणवर्जितं व्यञ्जनं भुक्तवान्।

Verse 83

भुक्त्वा वैगुण्यतां प्राप्तो राज्यसारं ददौ च सा । तदा हृष्टमना राजा भोजनं कृतवान्द्विज

भुक्त्वा वैगुण्यतां प्राप्ते सति सा राज्यसारं ददौ; तदा हृष्टमना राजा भोजनं कृतवान्, हे द्विज।

Verse 84

प्रशशंस च तां नारीं धन्याधन्या इति ब्रुवन् । एतद्व्रतं च या नारी न करोति महादरात्

प्रशशंस च तां नारीं धन्याधन्या इति ब्रुवन् । एतद्व्रतं च या नारी न करोति महादरात्

Verse 85

जन्मजन्मनि सा नारी दरिद्रा दुर्भगा भवेत् । इदं या शृणुयाद्भक्त्या पठेद्यो वा समाहितः

जन्मजन्मनि सा नारी दरिद्रा दुर्भगा भवेत् । इदं या शृणुयाद्भक्त्या पठेद्यो वा समाहितः

Verse 86

सर्वपापैर्विनिर्मुक्तो लक्ष्मीलोकं लभेच्च सः । इमां व्रतकथां या तु न श्रुत्वा क्रियते व्रतम् । तस्या व्रतफलं चैव नश्यत्येव न संशयः

सर्वपापैर्विनिर्मुक्तो लक्ष्मीलोकं लभेच्च सः । इमां व्रतकथां या तु न श्रुत्वा क्रियते व्रतम् । तस्या व्रतफलं चैव नश्यत्येव न संशयः