
ललितोपाख्याने जप-न्यास-योगप्रकरणम् (Lalitopākhyāna: Procedure of Japa, Nyāsa, and Yogic Installation)
अस्मिन्नध्याये (उत्तरे भागे ललितोपाख्याने) हयग्रीवः जप-न्यास-योगविधिं तन्त्रशास्त्रीयरीत्या निरूपयति। जपस्थानप्रवेशः, आसन-दिक्-नियमः (प्राङ्मुखः पद्मासने), आसनशुद्धिः तथा देवतामूर्तिस्वरूपेण आत्मपरिचयः ध्यानपूर्वकः कथ्यते। ततः अङ्गुली-कर-तल-नाभि-हृदय-भ्रूमध्यादिषु बीज-मातृकाणां क्रमशो न्यासः, अस्त्रमन्त्रेण अग्निप्राकारपर्यन्तं रक्षणावरणं, वर्णोच्चारणेन सूक्ष्म-स्थूलदेहयोः भावनाचित्रणं च निर्दिश्यते। नवासन-देवतास्थानानां (ब्रह्म-विष्णु-रुद्र-ईश्वर-सदाशिवादीनाम्) हृदयमण्डले विन्यासः, मुद्रा-प्राणेन कुण्डलिन्याः प्रबोधनं (हुं-जपेन), द्वादशान्तोन्नयनं पुनर्न्यासश्च वर्ण्यते। अन्ते कुंकुम-न्यासादिभिः न्यासपरिष्कारः कृत्वा मन्त्रशक्तेः स्थैर्यं साध्यते; एवं श्रीविद्या-शाक्तविधिः अन्तःकोसमिकरूपेण प्रतिपाद्यते।
Verse 1
इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे ललितोपाख्याने त्रिचत्वारिंशो ऽध्यायः हयग्रीव उवाच प्रविश्य तु जपस्थानमानीय निजमासनम् / अभ्युक्ष्य विधिवन्मन्त्रैर्गुरूक्तक्रमयोगतः
इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे ललितोपाख्याने त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः। हयग्रीव उवाच— प्रविश्य तु जपस्थानम् आनीय निजमासनम्। अभ्युक्ष्य विधिवन्मन्त्रैर्गुरूक्तक्रमयोगतः॥
Verse 2
स्वात्मानं देवतामूर्तिं ध्यायंस्तत्राविशेषतः / प्राङ्मुखो दृढमाबध्य पद्मासनमनन्यधीः
स्वात्मानं देवतामूर्तिं ध्यायन् तत्राविशेषतः। प्राङ्मुखो दृढमाबध्य पद्मासनमनन्यधीः॥
Verse 3
त्रिखण्डामनुबध्नीयाद्गुर्वादीनभिवन्द्य च / द्विरुक्तबालबीजानि मध्याद्यङ्गुलिषु क्रमात्
त्रिखण्डां मनुबध्नीयाद् गुर्वादीनभिवन्द्य च। द्विरुक्तबालबीजानि मध्याद्यङ्गुलिषु क्रमात्॥
Verse 4
तलयोरपि विन्यस्य करशुद्धिपुरःसरम् / अग्निप्राकारपर्यन्तं कुर्यात्स्वास्त्रेण मन्त्रवित्
तलयोरपि विन्यस्य करशुद्धिपुरःसरम्। अग्निप्राकारपर्यन्तं कुर्यात् स्वास्त्रेण मन्त्रवित्॥
Verse 5
प्रतिलोमेन पादाद्यमनुलोमेन कादिकम् / व्याप कन्यासमारोप्य व्यापयन्वाग्भवादिभिः
प्रतिलोमक्रमेण पादादीन्, अनुलोमक्रमेण कादिवर्णान् विन्यस्य; व्याप-कन्यासां समारोप्य, वाग्भवादिमन्त्रैः सर्वं व्यापयेत्।
Verse 6
व्यक्तैः कारमसूक्ष्मस्थूलशरीराणि कल्पयेत् / नाभौ हृदि भ्रुवोर्मध्ये बालाबीजान्यथ न्यसेत्
व्यक्तैः कारैः सूक्ष्मस्थूलशरीराणि कल्पयेत्; नाभौ हृदि भ्रुवोर्मध्ये च बालाबीजानि ततः न्यसेत्।
Verse 7
मातृकां मूलपुटितां न्यसेन्नाभ्यादिषु क्रमात् / बालाबीजानि तान्येव द्विरावृत्त्याथ विन्यसेत्
मातृकां मूलपुटितां नाभ्यादिषु क्रमात् न्यसेत्; तान्येव बालाबीजानि द्विरावृत्त्या पुनर्विन्यसेत्।
Verse 8
मध्यादिकरशाखासु तलयोरपि नान्यथा / नाभ्यादावथ विन्यस्य न्यसेदथ पदद्वये
मध्यादिकरशाखासु तलयोश्च नान्यथा; नाभ्यादौ विन्यस्य, ततः पदद्वयेऽपि न्यसेत्।
Verse 9
जानूरुस्फिग्गुह्यमूलनाभि हृन्मूर्धसु क्रमात् / नवासनानि ब्रह्माणं विष्णुं रुद्रं तथेश्वरम्
जानु-ऊरु-स्फिक्-गुह्य-मूल-नाभि-हृत्-मूर्धसु क्रमात्; नवासनानि—ब्रह्माणं विष्णुं रुद्रं तथेश्वरम्।
Verse 10
सदाशिवं च पूषाणं तूलिकां च प्रकाशकम् / विद्यासनं च विन्यस्य हृदये दर्शयेत्ततः
सदाशिवं पूषाणं च तूलिकां प्रकाशकं तथा । विद्यासनं विन्यस्याथ हृदये तान् प्रदर्शयेत् ॥
Verse 11
पद्मत्रिखण्डयोन्याख्यां मुद्रामोष्ठपुटेन च / वायुमापूर्य हुं हुं हुं त्विति प्राबीध्य कुण्डलीम्
पद्मत्रिखण्डयोन्याख्यां मुद्रां चोष्ठपुटेन वै । वायुमापूर्य हुं हुं हुं इति प्रबोधयेत् कुण्डलीम् ॥
Verse 12
मन्त्रशक्त्या समुन्नीय द्वादशान्ते शिवैकताम् / भावयित्वा पुनस्तं च स्वस्थाने विनिवेश्य च
मन्त्रशक्त्या समुन्नीय द्वादशान्ते शिवैकताम् । भावयित्वा पुनस्तं च स्वस्थाने विनिवेश्य च ॥
Verse 13
वाग्भवादीनि बीजानि मूलहृद्बाहुषु न्यसेत् / समस्तमूर्ध्नि दोर्मूलमध्याग्रेषु यथाक्रमम्
वाग्भवादीनि बीजानि मूलहृद्बाहुषु न्यसेत् । समस्तमूर्ध्नि दोर्मूलमध्याग्रेषु यथाक्रमम् ॥
Verse 14
हस्तौ विन्यस्य चाङ्गेषु ह्यङ्गुष्ठादितलावधि / हृदयादौ च विन्यस्य कुङ्कुमं न्यासमाचरेत्
हस्तौ विन्यस्य चाङ्गेषु ह्यङ्गुष्ठादितलावधि । हृदयादौ च विन्यस्य कुङ्कुमं न्यासमाचरेत् ॥
Verse 15
शुद्धा तृतीयबीजेन पुटितां मातृकां पुनः / आद्यबीजद्वयं न्यस्य ह्यन्त्यबीजं न्यसेदिति
शुद्धां मातृकां तृतीयबीजेन पुटित्वा पुनरपि, आद्यबीजद्वयं न्यस्य, ततोऽन्त्यबीजमपि न्यसेदिति।
Verse 16
पुनर्भूतलविन्यासमाचरेन्नातिविस्तरम् / वर्गाष्टकं न्यसेन्मूले नाभौ हृदयकण्ठयोः
पुनर्भूतलविन्यासं नातिविस्तरमाचरेत्; वर्गाष्टकं मूले नाभौ हृदयकण्ठयोश्च न्यसेत्।
Verse 17
प्रागाधायैषु शषसान्मूलहृन्मूर्द्धसु न्यसेत् / कक्षकट्यंसवामांसकटिहृत्सु च विन्यसेत्
प्रागाधायैषु शषसान् मूलहृन्मूर्द्धसु न्यसेत्; कक्षकट्यंसवामांसकटिहृत्सु च विन्यसेत्।
Verse 18
प्रभूताधः षडङ्गानि दादिवर्गैस्तु विन्यसेत् / ऋषिस्तु शब्दब्रह्मस्याच्छन्दो भूतलिपिर्मता
प्रभूताधः षडङ्गानि दादिवर्गैस्तु विन्यसेत्; ऋषिः शब्दब्रह्मस्य, छन्दो भूतलिपिर्मता।
Verse 19
श्रीमूलप्रकृतिस्त्वस्य देवता कथिता मनोः / अक्षस्रक्पुस्तके चोर्ध्वे पुष्पसायककार्मुके
अस्य मनोः देवता श्रीमूलप्रकृतिः कथिता; ऊर्ध्वे अक्षस्रक्पुस्तके, पुष्पसायककार्मुके च।
Verse 20
वराभीतिकराब्जैश्च धारयन्तीमनूपमाम् / रक्षणाक्षमयीं मानां वहन्ती कण्ठदेशतः
वराभीतिकरारविन्दाभ्यां धारयन्तीमनूपमाम् । रक्षणाक्षमयीं मालां कण्ठदेशे वहन्तीम् ॥
Verse 21
हारकेयूरकटकच्छन्नवीरविभूषणाम् / दिव्याङ्गरागसंभिन्नमणिकुण्डलमण्डिताम्
हारकेयूरकटकैश्छन्नवीरविभूषणाम् । दिव्याङ्गरागसंभिन्नमणिकुण्डलमण्डिताम् ॥
Verse 22
लिपिकल्पद्रुमस्याधो रूपिपङ्कजवासिनीम् / साक्षाल्लिपिमयीं ध्यायेद्भैरवीं भक्तवत्सलाम्
लिपिकल्पद्रुमस्याधो रूपिपङ्कजवासिनीम् । साक्षाल्लिपिमयीं ध्यायेद्भैरवीं भक्तवत्सलाम् ॥
Verse 23
अनेककोटिदूतीभिः समन्तात्समलङ्कृताम् / एवं ध्यात्वा न्यसेद्भूयो भूतलेप्यक्षरान्क्रमात्
अनेककोटिदूतीभिः समन्तात्समलङ्कृताम् । एवं ध्यात्वा न्यसेद्भूयो भूतलेप्यक्षरान्क्रमात् ॥
Verse 24
मूलाद्याज्ञावसानेषु वर्गाष्टकमथो न्यसेत् / शषसान्मूर्ध्नि संन्यस्य स्वरानेष्वेव विन्यसेत्
मूलाद्याज्ञावसानेषु वर्गाष्टकमथो न्यसेत् । शषसान्मूर्ध्नि संन्यस्य स्वरानेष्वेव विन्यसेत् ॥
Verse 25
हादिरूर्ध्वादिपञ्चास्येष्वग्रे मूले च मध्यमे / अङ्गुलीमूलमणिबन्धयोर्देष्णोश्च पादयोः
हादिरूर्ध्वादिपञ्चास्येषु वर्णेषु अग्रे मूले च मध्यमे च, अङ्गुलीमूल-मणिबन्धयोः, देष्णोः तथा पादयोः (एतानि स्थानानि निर्दिश्यन्ते)।
Verse 26
जठरे पार्श्वयोर्दक्षवामयोर्नाभिपृष्ठयोः / शषसान्मूलहृन्मूर्धस्वेतान्वा लादिकान्न्य सेत्
जठरे पार्श्वयोः दक्षिणवामयोः, नाभौ पृष्ठे च; तथा शषसान्-मूल-हृत्-मूर्ध-श्वेत-लादिकान् अपि (स्थानान्येव) न्यसेत्।
Verse 27
ह्रस्वाः पञ्चाथ सन्ध्यर्णाश्चत्वारो हयरा वलौ / अकौ खगेनगश्चादौ क्रमोयं शिष्टवर्गके
ह्रस्वाः पञ्च; सन्ध्यर्णाः चत्वारः; ‘हयरा’ वलौ; ‘अकौ’ ‘खगेनग’ च आदौ—एष क्रमः शिष्टवर्गके (वर्णक्रमे) स्मृतः।
Verse 28
शषसा इति विख्याता द्विचत्वारिंशदक्षराः / आद्यः पञ्चाक्षरो वर्गो द्वितीयश्चतुरक्षरः
‘शषसा’ इति विख्याताः द्विचत्वारिंशदक्षराः; आद्यः पञ्चाक्षरो वर्गः, द्वितीयः चतुरक्षरः (इति)।
Verse 29
पञ्चाक्षरी तु षड्वर्गी त्रिवर्णो नवमो मतः / ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च धनेशेन्द्रयमाः क्रमात्
पञ्चाक्षरी तु षड्वर्गी; त्रिवर्णो नवमो मतः; ब्रह्मा विष्णुः रुद्रश्च, धनेशेन्द्रयमाश्च क्रमात् (अधिष्ठातारः)।
Verse 30
वरुणश्चैव सोमश्च शक्तित्रयमिमे नव / वर्णानामीश्वराः प्रोक्ताः क्रमो भूतलिपेरयम्
वरुणश्च सोमश्च, एते नव शक्तित्रयसमन्विताः; वर्णानामीश्वराः प्रोक्ताः—एष भूतलिपेः क्रमः।
Verse 31
एवं सृष्टौ पाठो विपरीतः संहृतावमुन्येव / स्थानानि योजनीयौ विसर्गबिन्दू च वर्णान्तौ
एवं सृष्टौ पाठो विपरीतः; संहृतौ तु अमुन्येव। स्थानानि योजनीयौ, विसर्गबिन्दू च वर्णान्तौ।
Verse 32
ध्यानपूर्वं ततः प्राज्ञो रत्यादिन्यासमाचरेत् / जपाकुसुमसंकाशाः कुङ्कुमारुणविग्रहाः
ध्यानपूर्वं ततः प्राज्ञो रत्यादिन्यासमाचरेत्; जपाकुसुमसंकाशाः कुङ्कुमारुणविग्रहाः।
Verse 33
कामवामाधिरूढाङ्का ध्येयाः शरधनुर्धराः / रतिप्रीतियुतः कामः कामिन्याः कान्तैष्यते
कामवामाधिरूढाङ्का ध्येयाः शरधनुर्धराः; रतिप्रीतियुतः कामः कामिन्याः कान्तैष्यते।
Verse 34
कान्तिमान्मोहिनीयुक्तकामाङ्गः कलहप्रियाम् / अन्वेति कामचारैस्तु विलासिन्या समन्वितः
कान्तिमान् मोहिनीयुक्तकामाङ्गः कलहप्रियाम्; अन्वेति कामचारैस्तु विलासिन्या समन्वितः।
Verse 35
कामः कल्पलता युक्तः कामुकः श्यामवर्णया / शुचिस्मितान्वितः कामो बन्धको विस्मृतायुतः
कामः कल्पलतायुक्तः कामुकोऽपि श्यामवर्णया । शुचिस्मितसमायुक्तः कामो बन्धकः विस्मृतायुतः ॥
Verse 36
रमणो विस्मिताक्ष्या च रामो ऽयं लेलिहानया / रमण्या रतिनाथोपि दिग्वस्त्राढ्यो रतिप्रियः
रमणो विस्मिताक्ष्या च रामोऽयं लेलिहानया । रमण्या रतिनाथोऽपि दिग्वस्त्राढ्यो रतिप्रियः ॥
Verse 37
वामया कुब्जया युक्तो रतिनाथो धरायुतः / रमाकान्तो रमोपास्यो रममाणो निशाचरः
वामया कुब्जया युक्तो रतिनाथो धरायुतः । रमाकान्तो रमोपास्यो रममाणो निशाचरः ॥
Verse 38
कल्याणो मोहिनीनाथो नन्दकश्चोत्तमान्वितः / नन्दी सुरोत्तमाढ्यो नन्दनो नन्दयिता पुनः
कल्याणो मोहिनीनाथो नन्दकश्चोत्तमान्वितः । नन्दी सुरोत्तमाढ्यो नन्दनो नन्दयिता पुनः ॥
Verse 39
सुलावण्यान्वितः पञ्चबाणो बालनिधीश्वरः / कलहप्रियया युक्तस्तथा रतिसखः पुनः
सुलावण्यान्वितः पञ्चबाणो बालनिधीश्वरः । कलहप्रियया युक्तस्तथा रतिसखः पुनः ॥
Verse 40
एकाक्ष्या पुष्पधन्वापि सुमुखेशो महाधनुः / नीली जडिल्यो भ्रमणः क्रमशः पालिनीपतिः
एकाक्ष्याः सह पुष्पधन्वा सुमुखेशो महाधनुः; नील्या जडिल्यया सह भ्रमणः क्रमशः पालिनीपतिरिति कीर्त्यते।
Verse 41
भ्रममाणः शिवाकान्तो भ्रमो भ्रान्तश्च मुग्धया / भ्रामको रमया प्राप्तो भ्रामितो भृङ्ग इष्यते
भ्रममाणः शिवाकान्तो भ्रमो भ्रान्तश्च मुग्धया; भ्रामको रमया प्राप्तो भ्रामितो भृङ्ग इष्यते।
Verse 42
भ्रान्ताचारो लोचनया दीर्घजिह्विकया पुनः / भ्रमावहं समन्वेति मोहनस्तु रतिप्रियाम्
भ्रान्ताचारो लोचनया दीर्घजिह्विकया पुनः; भ्रमावहं समन्वेति मोहनस्तु रतिप्रियाम्।
Verse 43
मोहकस्तु पलाशाक्ष्या गृहिण्यां मोह इष्यते / विकटेशो मोहधरो वर्धनोयं धरायुतः
मोहकस्तु पलाशाक्ष्या गृहिण्यां मोह इष्यते; विकटेशो मोहधरो वर्धनोऽयं धरायुतः।
Verse 44
मदनाथो ऽनूपमस्तु मन्मथो मलयान्वितः / मादकोह्लादिनीयुक्तः समिच्छन्विश्वतोमुखी
मदनाथोऽनूपमस्तु मन्मथो मलयान्वितः; मादकोह्लादिनीयुक्तः समिच्छन् विश्वतोमुखीम्।
Verse 45
नायको भृङ्गपूर्वस्तु गायको नन्दिनीयुतः / गणको ऽनामया ज्ञेयः काल्या नर्तक इष्यते
नायको भृङ्गपूर्वः स्यात्, गायको नन्दिनीयुतः। गणकोऽनामया ज्ञेयः, काल्या नर्तक इष्यते॥
Verse 46
क्ष्वेल्लकः कालकर्ण्यढ्यः कन्दर्पो मत्त इष्यते / नर्तकः श्यामलाकान्तो विलासी झषयान्वितः
क्ष्वेल्लकः कालकर्ण्याढ्यः, कन्दर्पो मत्त इष्यते। नर्तकः श्यामलाकान्तो, विलासी झषयान्वितः॥
Verse 47
उन्मत्तामुपसंगम्य मोदते कामवर्धनः / ध्यानपूर्वं ततः श्रीकण्ठादिविन्यासमाचरेत्
उन्मत्तामुपसंगम्य मोदते कामवर्धनः। ध्यानपूर्वं ततः श्रीकण्ठादिविन्यासमाचरेत्॥
Verse 48
सिंदूरकाञ्चनसमोभयभागमर्धनारीश्वरं गिरिसुताहरभूपचिह्नम् / पाशद्वयाक्षवलयेष्टदहस्तमेव स्मृत्वा न्यसेल्लिपिपदेषु समीहितार्थम्
सिंदूरकाञ्चनसमोभयभागमर्धनारीश्वरं गिरिसुताहरभूपचिह्नम्। पाशद्वयाक्षवलयेष्टदहस्तमेव स्मृत्वा न्यसेल्लिपिपदेषु समीहितार्थम्॥
Verse 49
श्रीकण्ठानन्तसूक्ष्मौ च त्रिमूर्तिरमरेश्वरः / उर्वीशोभारभूतिश्चातिथीशः स्थाणुको हरः
श्रीकण्ठानन्तसूक्ष्मौ च त्रिमूर्तिरमरेश्वरः। उर्वीशो भारभूतिश्चातिथीशः स्थाणुको हरः॥
Verse 50
चण्डीशो भौतिकः सद्योजातश्चानुग्रहेश्वरः / अक्रूरश्च महासेनः स्युरेते वरमूर्त्तयः
चण्डीशो भौतिकः सद्योजातोऽनुग्रहेश्वरः । अक्रूरश्च महासेनः—एते वरमूर्त्तयः स्मृताः ॥
Verse 51
ततः क्रोधीशचण्डीशौ पञ्चान्तकशिवोत्तमौ / तथैकरुद्रकूर्मैकनेत्राः सचतुरातनाः
ततः क्रोधीशचण्डीशौ पञ्चान्तकशिवोत्तमौ । एकरुद्रकूर्मैकनेत्राः सचतुरातनाः ॥
Verse 52
अजेशः शर्वसोमेशौ हरो लागलिदारुकौ / अर्धनारीश्वरश्चोमाकान्तश्चापाढ्यदण्डिनौ
अजेशः शर्वसोमेशौ हरो लागलिदारुकौ । अर्धनारीश्वरश्चोमाकान्तश्चापाढ्यदण्डिनौ ॥
Verse 53
अत्रिर्मीनश्च मेषश्च लोहितश्च शिखी तथा / खड्गदण्डद्विदण्डौ च सुमहाकालव्या लिनौ
अत्रिर्मीनोऽथ मेषश्च लोहितः शिखी तथैव च । खड्गदण्डद्विदण्डौ च सुमहाकालव्यालिनौ ॥
Verse 54
भुजङ्गेशः पिनाकी च खड्गेशश्च बकस्तथा / श्वेतो ह्यभ्रश्च लकुलीशिवः संवर्त्तकस्तथा
भुजङ्गेशः पिनाकी च खड्गेशो बक एव च । श्वेतोऽभ्रश्च लकुलीशिवः संवर्त्तकस्तथा ॥
Verse 55
पूर्णोदरी च विरजा तृतीया शाल्म तथा / लोलाक्षी वर्तुलाक्षी च दीर्घङ्घोणा तथैव च
पूर्णोदरी च विरजा तृतीया शाल्म तथैव च । लोलाक्षी वर्तुलाक्षी च दीर्घङ्घोणा तथैव च ॥
Verse 56
सुदीर्घमुखिगो मुख्यौ नवमी दीर्घजिह्विका / कुञ्जरी चौर्ध्वकेशा च द्विमुखी विकृतानना
सुदीर्घमुखिगो मुख्यौ नवमी दीर्घजिह्विका । कुञ्जरी चौर्ध्वकेशा च द्विमुखी विकृतानना ॥
Verse 57
सत्यलीलाकलाविद्यामुख्याः स्युः स्वरशक्तयः / महाकाली सरस्वत्यौ सर्वसिद्धिसमन्विते
सत्यलीलाकलाविद्यामुख्याः स्युः स्वरशक्तयः । महाकाली सरस्वत्यौ सर्वसिद्धिसमन्विते ॥
Verse 58
गौरी त्रैलोक्यविद्या च तथा मन्त्रात्मशक्तिका / लंबोदरी भूतमता द्राविणी नागरी तथा
गौरी त्रैलोक्यविद्या च तथा मन्त्रात्मशक्तिका । लंबोदरी भूतमता द्राविणी नागरी तथा ॥
Verse 59
खेचरी मञ्जरी चैव रूपिणी वीरिणी तथा / कोटरा पूतना भद्रा काली योगिन्य एव च
खेचरी मञ्जरी चैव रूपिणी वीरिणी तथा । कोटरा पूतना भद्रा काली योगिन्य एव च ॥
Verse 60
शङ्खिनीगर्जिनीकालरात्रिकूर्दिन्य एव च / कपर्दिनी तथा वज्रा जया च सुमुखेश्वरी
शङ्खिनी, गर्जिनी, कालरात्रिः, कूर्दिनी च; कपर्दिनी तथा वज्रा, जया च सुमुखेश्वरी।
Verse 61
रेवती माधवी चैव वारुणी वायवी तथा / रक्षावधारिणी चान्या तथा च सहजाह्वया
रेवती, माधवी चैव, वारुणी वायवी तथा; रक्षावधारिणी चान्या, तथा च सहजाह्वया।
Verse 62
लक्ष्मीश्च व्यापिनीमाये संख्याता वर्णशक्तयः / द्विरुक्तवालाया वर्णै रङ्गं कृत्वाथ केवलैः
लक्ष्मीश्च व्यापिनीमाये संख्याता वर्णशक्तयः; द्विरुक्तवालाया वर्णै रङ्गं कृत्वाथ केवलैः।
Verse 63
षोढा न्यासं प्रकुर्वीत देवतात्मत्वसिद्धये / विघ्नेशादींस्तु तत्रादौ विन्यसेद्ध्यानपूर्वकम्
षोढा न्यासं प्रकुर्वीत देवतात्मत्वसिद्धये; विघ्नेशादींस्तु तत्रादौ विन्यसेद्ध्यानपूर्वकम्।
Verse 64
तरुणारुणसंकाशान्गजवक्त्रांस्त्रिलोचनान् / पाशाङ्कुशवराभीतिहस्ताञ्छक्तिसमन्वितान्
तरुणारुणसंकाशान् गजवक्त्रान् त्रिलोचनान्; पाशाङ्कुशवराभीतिहस्तान् शक्तिसमन्वितान्।
Verse 65
विघ्नेशो विघ्नराजश्च विनायकशिवोत्तमौ / विघ्नकृद्विघ्नहन्ता च विघ्नराढ्गणनायकः
विघ्नेशः विघ्नराजश्च विनायकः शिवोत्तमः। विघ्नकृत् विघ्नहन्ता च विघ्नराट् गणनायकः॥
Verse 66
एकदन्तो द्विदन्तश्च गजवक्त्रो निरञ्जनः / कपर्दवान्दीर्घमुखः शङ्कुकर्णो वृषध्वजः
एकदन्तो द्विदन्तश्च गजवक्त्रो निरञ्जनः। कपर्दवान् दीर्घमुखः शङ्कुकर्णो वृषध्वजः॥
Verse 67
गणनाथो गजेन्द्रास्यः शूर्पकर्णस्त्रिलोचनः / लम्बोदरो महानादश्चतुर्मूर्तिः सदाशिवः
गणनाथो गजेन्द्रास्यः शूर्पकर्णस्त्रिलोचनः। लम्बोदरो महानादश्चतुर्मूर्तिः सदाशिवः॥
Verse 68
आमोदो दुर्मदश्चैव सुमुखश्च प्रमोदकः / एकपादो द्विपादश्च शूरो वीरश्च षण्मुखः
आमोदो दुर्मदश्चैव सुमुखश्च प्रमोदकः। एकपादो द्विपादश्च शूरो वीरश्च षण्मुखः॥
Verse 69
वरदो नाम देवश्च वक्रतुण्डो द्विदन्तकः / सेनानीर्ग्रामणीर्मत्तो मत्तमूषकवाहनः
वरदो नाम देवश्च वक्रतुण्डो द्विदन्तकः। सेनानीर्ग्रामणीर्मत्तो मत्तमूषकवाहनः॥
Verse 70
जटी मुण्डी तथा खड्गी वरेण्यो वृषकेतनः / भङ्यप्रियो गणेशश्च मेघनादो गणेश्वरः
जटी मुण्डी तथा खड्गी वरेण्यो वृषकेतनः । भङ्ग्यप्रियः गणेशश्च मेघनादो गणेश्वरः ॥
Verse 71
एते गणेशा वर्णानामेकपञ्चाशतः क्रमात् / श्रीश्च ह्रीश्चैव पुष्टिश्च शान्तिस्तुष्टिः सरस्वती
एते गणेशा वर्णानामेकपञ्चाशतः क्रमात् । श्रीर्ह्रीः पुष्टिः शान्तिस्तुष्टिः सरस्वती ॥
Verse 72
रतिर्मेधा तथा कान्तिः कामिनी मोहिनी तथा / तीव्रा च ज्वालिनी नन्दा सुयशाः कामरूपिणी
रतिर्मेधा तथा कान्तिः कामिनी मोहिनी तथा । तीव्रा च ज्वालिनी नन्दा सुयशाः कामरूपिणी ॥
Verse 73
उग्रा तेजोवती सत्या विघ्नेशानी स्वरूपिणी / कामार्त्ता मदजिह्वा च विकटा घूर्णितानना
उग्रा तेजोवती सत्या विघ्नेशानी स्वरूपिणी । कामार्ता मदजिह्वा च विकटा घूर्णितानना ॥
Verse 74
भूतिर्भूमिर्द्विरम्या चामारूपा मकरध्वजा / विकर्णभ्रुकुटी लज्जा दीर्घघोणा धनुर्धरी
भूतिः भूमिर्द्विरम्या चामारूपा मकरध्वजा । विकर्णभ्रुकुटी लज्जा दीर्घघोणा धनुर्धरी ॥
Verse 75
तथैव यामिनी रात्रिश्चन्द्रकान्ता शशिप्रभा / लोलाक्षी चपला ऋज्वी दुर्भगा सुभगा शिवा
तथैव यामिनी रात्रिः चन्द्रकान्ता शशिप्रभा। लोलाक्षी चपला ऋज्वी दुर्भगा सुभगा शिवा॥
Verse 76
दुर्गा गुहप्रिया काली कालजिह्वा च शक्तयः / ग्रहन्यासं ततः कुर्याद्ध्यानपूर्वं समाहितः
दुर्गा गुहप्रिया काली कालजिह्वा च शक्तयः। ग्रहन्यासं ततः कुर्याद् ध्यानपूर्वं समाहितः॥
Verse 77
वरदाभयहस्ताढ्याञ्छक्त्यालिङ्गितविग्रहान् / कुङ्कुमक्षीररुधिरकुन्दकाञ्चनकंबुभिः
वरदाभयहस्ताढ्यान् शक्त्यालिङ्गितविग्रहान्। कुङ्कुमक्षीररुधिरकुन्दकाञ्चनकंबुभिः॥
Verse 78
अम्भोदधूमतिमिरैः सूर्यादीन्सदृशान्स्मरेत् / हृदयाधो रविं न्यस्य शीर्ष्णि सोमं दृशोः कुजम्
अम्भोदधूमतिमिरैः सूर्यादीन्सदृशान् स्मरेत्। हृदयाधो रविं न्यस्य शीर्ष्णि सोमं दृशोः कुजम्॥
Verse 79
हृदि शुक्रं च हृन्मध्ये बुधं कण्ठे बृहस्पतिम् / नाभौ शनैश्चरं वक्त्रे राहुं केतुं पदद्वये
हृदि शुक्रं च हृन्मध्ये बुधं कण्ठे बृहस्पतिम्। नाभौ शनैश्चरं वक्त्रे राहुं केतुं पदद्वये॥
Verse 80
ज्वलत्कालानलप्रख्या वरदाभयपाणयः / तारा न्यसेत्ततो ध्यायन्सर्वाभरणभूषिताः
ज्वलत्कालानलसदृश्याः वरदाभयमुद्राधराः सर्वाभरणभूषिताः ताराः ततो न्यसेत्; ततः ध्यायन् ताः सम्यक् स्थापयेत्।
Verse 81
भाले नयनयोः कर्णद्वये नासापुडद्वये / कण्ठे स्कन्धद्वये पश्चात्कूर्पयोर्मणिबन्धयोः
भाले, नयनयोः, कर्णद्वये, नासापुटद्वये, कण्ठे, स्कन्धद्वये; पश्चात् कूर्पयोः तथा मणिबन्धयोः क्रमशः न्यसेत्।
Verse 82
स्तनयोर्नाभिकट्यूरुजानुजङ्घापदद्वये / योगिनीन्यासमादध्या द्विशुद्धो हृदये तथा
स्तनयोः, नाभौ, कट्याम्, ऊरुषु, जानुषु, जङ्घयोः, पादद्वये च योगिनीन्यासं समादध्यात्; तथा हृदये द्विशुद्धं न्यसेत्।
Verse 83
नाभौ स्वाधिष्ठिते मूले भ्रूमध्ये मूर्धनि क्रमात् / पद्मेन्दुकर्णिकामध्ये वर्णशक्तीर्दलेष्वथ
नाभौ, स्वाधिष्ठाने, मूले, भ्रूमध्ये, मूर्धनि च क्रमात् न्यसेत्; ततः पद्मेन्दुकर्णिकामध्ये, दलेषु च वर्णशक्तीः विन्यसेत्।
Verse 84
दलाग्रेषु तु पद्मस्य मूर्ध्नि सर्वाश्च विन्यसेत् / अमृता नन्दिनीन्द्राणी त्वीशानी चात्युमा तथा
पद्मस्य दलाग्रेषु तथा मूर्ध्नि सर्वाः विन्यसेत्; अमृता, नन्दिनी, इन्द्राणी, त्व्-ईशानी, चात्युमा च इति।
Verse 85
ऊर्ध्वकेशी ऋद्विदुषी ऌकारिका तथैव च / एकपादात्मिकैश्वर्यकारिणी चौषधात्मिका
ऊर्ध्वकेशी, ऋद्विदुषी, ऌकारिका तथा; एकपादात्मिका, ऐश्वर्यकारिणी, औषधात्मिका च।
Verse 86
ततोंबिकाथो रक्षात्मिकेति षोडश शक्तयः / कालिका खेचरी गायत्री घण्टाधारिणी तथा
ततोऽम्बिका, अथो रक्षात्मिका—इति षोडश शक्तयः; कालिका, खेचरी, गायत्री, घण्टाधारिणी तथा।
Verse 87
नादात्मिका च चामुण्टा छत्रिका च जया तथा / झङ्कारिणी च संज्ञा च टङ्कहस्ता ततः परम्
नादात्मिका च चामुण्टा, छत्रिका च जया तथा; झङ्कारिणी च संज्ञा च, टङ्कहस्ता ततः परम्।
Verse 88
टङ्कारिणी च विज्ञेयाः शक्तयो द्वादश क्रमात् / डङ्कारी टङ्कारिणी च णामिनी तामसी तथा
टङ्कारिणी च विज्ञेयाः शक्तयो द्वादश क्रमात्; डङ्कारी, टङ्कारिणी च, णामिनी, तामसी तथा।
Verse 89
थङ्कारिणी दया धात्री नादिनी पार्वती तथा / फट्कारिणी च विज्ञेयाः शक्तयो द्वयपन्नगाः
थङ्कारिणी, दया, धात्री, नादिनी, पार्वती तथा; फट्कारिणी च विज्ञेयाः शक्तयो द्वयपन्नगाः।
Verse 90
वर्धिनी च तथा भद्रा मज्जा चैव यशस्विनी / रमा च लामिनी चेति षडेताः शक्तयः क्रमात्
वर्धिनी तथा भद्रा, मज्जा एव यशस्विनी; रमा च लामिनी—इति क्रमशः षडेताः शक्तयः।
Verse 91
नारदा श्रीस्तथा षण्ढाशश्वत्यपि च शक्तयः / चतस्रो ऽपि तथैव द्वे हाकिनी च क्षमा तथा
नारदा श्रीस्तथा षण्ढा शाश्वती चापि शक्तयः; चतस्रोऽपि तथैव द्वे—हाकिनी च क्षमा तथा।
Verse 92
ततः पादे च लिङ्गे च कुक्षौ हृद्दोःशिरस्मु च / दक्षा दिवामपादान्तं राशीन्मेषादिकान्न्यसेत्
ततः पादे च लिङ्गे च कुक्षौ हृदि दोःशिरसि च; दक्षाद् दिवामपादान्तं मेषादीन् राशीन् न्यसेत्।
Verse 93
ततः पीठानि पञ्चाशदेकं चक्रं मनो न्यसेत् / वाराणसी कामरूपं नेपालं पौण्ड्रवर्धनम्
ततः पीठानि पञ्चाशत् एकं चक्रं मनो न्यसेत्; वाराणसी कामरूपं नेपालं पौण्ड्रवर्धनम्।
Verse 94
वरस्थिरं कान्यकुब्जं पूर्णशैलं तथार्बुदम् / आम्रातकेश्वरैकाम्रं त्रिस्रोतः कामकोष्ठकम्
वरस्थिरं कान्यकुब्जं पूर्णशैलं तथार्बुदम्; आम्रातकेश्वरैकाम्रं त्रिस्रोतः कामकोष्ठकम्।
Verse 95
कैलासं भृगुनगरं केदारं चन्द्रपुष्करम् / श्रीपीठं चैकवीरां च जालन्ध्रं मालवं तथा
कैलासं भृगुनगरं केदारं चन्द्रपुष्करम् । श्रीपीठं चैकवीरां च जालन्ध्रं मालवं तथा ॥
Verse 96
कुलान्नं देविकोटं च गोकर्णं मारुतेश्वरम् / अट्टहासं च विरजं राजवेश्म महापथम्
कुलान्नं देविकोटं च गोकर्णं मारुतेश्वरम् । अट्टहासं च विरजं राजवेश्म महापथम् ॥
Verse 97
कोलापुरकैलापुरकालेश्वरजयन्तिकाः / उज्ज्यिन्यपि चित्रा च क्षीरकं हस्तिनापुरम्
कोलापुरकैलापुरकालेश्वरजयन्तिकाः । उज्ज्यिन्यपि चित्रा च क्षीरकं हस्तिनापुरम् ॥
Verse 98
उडीरां च प्रयागं च षष्टिमायापुरं तथा / गौरीशं सलयं चैव श्रीशैलं मरुमेव च
उडीरां च प्रयागं च षष्टिमायापुरं तथा । गौरीशं सलयं चैव श्रीशैलं मरुमेव च ॥
Verse 99
पुनर्गिरिवरं पश्चान्महेन्द्रं वामनं गिरिम् / स्याद्धिरण्यपुरं पश्चान्महालक्ष्मीपुरं तथा
पुनर्गिरिवरं पश्चान्महेन्द्रं वामनं गिरिम् । स्याद्धिरण्यपुरं पश्चान्महालक्ष्मीपुरं तथा ॥
Verse 100
पुरोद्यानं तथा छायाक्षेत्रमाहुर्मनीषिणः / लिपिक्रमसमायुक्तांल्लिपिस्थानेषु विन्यसेत्
पुरोद्यानं तथा छायाक्षेत्रं इति मनीषिणः प्राहुः। लिपिक्रमसमायुक्तां लिपिस्थानेषु तां विन्यसेत्॥
Verse 101
अन्यान्यथीक्तस्थानेषु संयुक्तांल्लिपिसङ्कमात् / षोढा न्यासो मयाख्यातः साक्षादीश्वरभाषितः
अन्यान्यथोक्तस्थानेषु संयुक्तां लिपिसङ्कमात्। षोढा न्यासो मयाख्यातः साक्षादीश्वरभाषितः॥
Verse 102
एवं विन्यस्तदेहस्तु देवताविग्रहो भवेत् / ततः षोढा पुरः कृत्वा श्रीचक्रन्यासमाचरेत्
एवं विन्यस्तदेहस्तु देवताविग्रहो भवेत्। ततः षोढा पुरः कृत्वा श्रीचक्रन्यासमाचरेत्॥
Verse 103
अंशाद्यानन्द्यमूर्त्यन्तं मन्त्रैस्तु व्यापकं चरेत् / चक्रेश्वरीं चक्रसमर्पणमन्त्रान्हृदि न्यसेत्
अंशाद्यानन्द्यमूर्त्यन्तं मन्त्रैस्तु व्यापकं चरेत्। चक्रेश्वरीं चक्रसमर्पणमन्त्रान् हृदि न्यसेत्॥
Verse 104
अन्यान्यथोक्तस्थानेषु गणपत्यादिकान्न्यसेत् / दक्षिणोरुसमं वामं सर्वांश्च क्रमशो न्यसेत्
अन्यान्यथोक्तस्थानेषु गणपत्यादिकान् न्यसेत्। दक्षिणोरुसमं वामं सर्वांश्च क्रमशो न्यसेत्॥
Verse 105
गणेशं क्षेत्रपालं च योगिनीं बटुकं तथा / आदाविन्द्रादयो न्यस्याः पदाङ्गुष्ठद्वयाग्रके
प्रथमं गणेशं क्षेत्रपालं योगिनीं बटुकं च न्यसेत्; ततः इन्द्रादीन् देवतान् पादाङ्गुष्ठद्वयाग्रे आदौ विन्यसेत्।
Verse 106
जानुपार्श्वंसमूर्धास्यपार्श्वजानुषु मूर्धनि / मूलाधारे ऽणिमादीनां सिद्धीनां दशकं ततः
जानुपार्श्वेषु समूर्धास्यपार्श्वजानुषु च मूर्धनि; ततः मूलाधारे अणिमादीनां सिद्धीनां दशकं विन्यसेत्।
Verse 107
न्यस्तव्यमंसदोः पृष्ठवक्षस्सु प्रपदोः स्फिजि / दोर्देशपृष्ठयोर्मूर्धपादद्वितययोः क्रमात्
अंसयोः दोः पृष्ठवक्षस्सु प्रपदोः स्फिजि च; दोर्देशपृष्ठयोः मूर्धपादद्वितययोः क्रमात् न्यस्तव्यम्।
Verse 108
अणिमा चैव लघिमा तृतीया महिमा तथा / ईशित्वं च वशित्वं च प्राकाम्यं प्राप्तिरेव च / इच्छासिद्धी रससिद्धिर्मोक्षसिद्धिरिति स्मृताः
अणिमा लघिमा महिमा च; ईशित्वं वशित्वं प्राकाम्यं प्राप्तिश्च; इच्छासिद्धिः रससिद्धिः मोक्षसिद्धिरिति च स्मृताः।
Verse 109
ततो विप्र न्यसेद्धीमान्मातृणामष्टकं क्रमात् / पादाङ्गुष्ठयुगे दक्षपार्श्वे मूर्द्धनि वामतः
ततः विप्र धीमान् मातृणामष्टकं क्रमात् न्यसेत्; पादाङ्गुष्ठयुगे दक्षपार्श्वे, मूर्धनि वामतः च।
Verse 110
वामजनौ दक्षजानौ दक्षवामांसयोस्तथा
वामे जनौ, दक्षे जनौ; तथा दक्षवामांसयोः स्थितौ।
Verse 111
ब्राह्मी माहेश्वरी चैव कौमारी वैष्णवी तथा / वाराही च तथेन्द्राणी चामुण्डा चैव सप्तमी
ब्राह्मी माहेश्वरी चैव कौमारी वैष्णवी तथा। वाराही चेन्द्राणी चामुण्डा चैव सप्तमी॥
Verse 112
महालक्ष्मीश्च विज्ञेया मातरो वै क्रमाद् बुधैः / मुद्रादेवीर्न्यसेदष्टावेष्वेव द्वे च ते पुनः
महालक्ष्मीश्च विज्ञेया मातरो वै क्रमाद् बुधैः। मुद्रादेवीर्न्यसेदष्टावेष्वेव द्वे च ते पुनः॥
Verse 113
मूर्द्धार्न्ध्योरपि मुद्रास्तु सर्वसंक्षोभिणी तथा / सर्वविद्राविणी पश्चात्सर्वार्थाकर्षणी तथा
मूर्द्धार्न्ध्योरपि मुद्रास्तु सर्वसंक्षोभिणी तथा। सर्वविद्राविणी पश्चात्सर्वार्थाकर्षणी तथा॥
Verse 114
सर्वाद्या वशकरिणी सर्वाद्या प्रियकारिणी / महाङ्कुशी च सर्वाद्या सर्वाद्या खेचरी तथा
सर्वाद्या वशकरिणी सर्वाद्या प्रियकारिणी। महाङ्कुशी च सर्वाद्या सर्वाद्या खेचरी तथा॥
Verse 115
त्रिखण्डा सर्वबीजा च मूद्रा सर्वप्रपीरिका / योनिमुद्रेति विज्ञेयास्तत्र चक्रेश्वरीं न्यसेत्
त्रिखण्डा सर्वबीजा च मुद्रा सर्वप्रपीरिका । योनिमुद्रेति विज्ञेया तत्र चक्रेश्वरीं न्यसेत् ॥
Verse 116
त्रैलोक्य मोहनं चक्रं समर्प्य व्याप्य वर्ष्मणि / ततः कलानां नित्यानां क्रमात्षोडशकं न्यसेत्
त्रैलोक्यमोहनं चक्रं समर्प्य व्याप्य वर्ष्मणि । ततः कलानां नित्यानां क्रमात् षोडशकं न्यसेत् ॥
Verse 117
कामाकर्षणरूपा च शब्दाकर्षणरूपिणी / अहङ्काराकर्षिणी च शब्दाकर्षणरूपिणी
कामाकर्षणरूपा च शब्दाकर्षणरूपिणी । अहङ्काराकर्षिणी च शब्दाकर्षणरूपिणी ॥
Verse 118
स्पर्शाकर्षणरूपा च रूपाकर्षणरूपिणी / रसाकर्षणरूपा च गन्धाकर्षणरूपिणी
स्पर्शाकर्षणरूपा च रूपाकर्षणरूपिणी । रसाकर्षणरूपा च गन्धाकर्षणरूपिणी ॥
Verse 119
चित्ताकर्षणरूपा च धैर्याकर्षणरूपिणी / स्मृत्याकर्षणरूपा च हृदाकर्षणरूपिणी
चित्ताकर्षणरूपा च धैर्याकर्षणरूपिणी । स्मृत्याकर्षणरूपा च हृदाकर्षणरूपिणी ॥
Verse 120
श्रद्धाकर्षणरूपा च ह्यात्माकर्षणरूपिणी / अमृताकर्षिणी प्रोक्ता शरीराकर्षणी तथा
श्रद्धाकर्षणस्वरूपा सा तथा आत्माकर्षणरूपिणी। अमृताकर्षिणी इति प्रोक्ता, शरीराकर्षणी चापि॥
Verse 121
स्थानानि दक्षिणं श्रोत्रं पृष्ठमंसश्च कूर्परः / दक्षहस्त तलस्याथ पृष्ठं तत्स्फिक्च जानुनी
स्थानानि—दक्षिणं श्रोत्रं पृष्ठमांसं च कूर्परः। दक्षहस्ततलस्याथ पृष्ठं तत्स्फिक्च जानुनी॥
Verse 122
तज्जङ्घाप्रपदे वामप्रपदादिविलोमतः / चक्रेशीं न्यस्य चक्रं च समर्च्य व्याप्य वर्ष्मणि
तज्जङ्घाप्रपदे वामप्रपदादिविलोमतः। चक्रेशीं न्यस्य चक्रं च समर्च्य व्याप्य वर्ष्मणि॥
Verse 123
न्यसेदनङ्गकुसुमदेव्यादीनामथाष्टकम् / शङ्खजत्रूरुजङ्घासु वामे तु प्रतिलोमतः
न्यसेदनङ्गकुसुमदेव्यादीनामथाष्टकम्। शङ्खजत्रूरुजङ्घासु वामे तु प्रतिलोमतः॥
Verse 124
अनङ्गकुसुमा पश्चाद्द्वितीयानङ्ग मेखला / अनङ्गमदना पश्चादनङ्गमदनातुरा
अनङ्गकुसुमा पश्चाद् द्वितीया अनङ्गमेखला। अनङ्गमदना पश्चाद् अनङ्गमदनातुरा॥
Verse 125
अनङ्गरेखा तत्पश्चाद्वेगाख्यानङ्गपूर्विका / ततो ऽनङ्गाङ्कुशा पश्चादनङ्गाधारमालिनी
अनन्तरं तदनु अनङ्गरेखा, ततः वेगाख्या अनङ्गपूर्विका; ततोऽनङ्गाङ्कुशा पश्चात्, अनङ्गाधारमालिनी च।
Verse 126
चक्रेशीं न्यस्य चक्रं च समर्प्य व्याप्य वर्ष्मणि / शक्तिदेवीर्न्यसेत्सर्वसंक्षोभिण्यादिका अथ
चक्रेशीं न्यस्य, चक्रं च समर्प्य, देहे व्याप्य; अथ सर्वसंक्षोभिण्यादिकाः शक्तिदेवीः सर्वाः न्यसेत्।
Verse 127
ललाटगण्डयोरं से पादमूले च जानुनि / उपर्यधश्च जङ्घायां तथा वामे विलोमतः
ललाटे गण्डयोश्च, पादमूले च जानुनि; जङ्घायामुपर्यधश्च तथा वामे विलomतः (न्यासः)।
Verse 128
सर्वसंक्षोभिणी शक्तिः सर्वविद्राविणी तथा / सर्वाद्याकर्षणी शक्तिः सर्वप्रह्लादिनी तथा
सर्वसंक्षोभिणी शक्तिः, सर्वविद्राविणी तथा; सर्वाद्याकर्षणी शक्तिः, सर्वप्रह्लादिनी तथा।
Verse 129
सर्वसंमोहिनी शक्तिः सर्वाद्या स्तंभिनी तथा / सर्वाद्या जृंभिणी शक्तिः सर्वाद्या वशकारिणी
सर्वसंमोहिनी शक्तिः, सर्वाद्या स्तम्भिनी तथा; सर्वाद्या जृम्भिणी शक्तिः, सर्वाद्या वशकारिणी।
Verse 130
सर्वाद्या रञ्जिनी शक्तिः सर्वाद्योन्मादिनी तथा / सर्वार्थसाधिनी शक्तिस्सर्वाशापूरिणी तथा
सर्वाद्या रञ्जिनी शक्तिः सर्वाद्योन्मादिनी तथा। सर्वार्थसाधिनी शक्तिः सर्वाशापूरिणी तथा॥
Verse 131
सर्वमन्त्रमयी शक्तिः सर्वद्वन्द्वक्षयङ्करा / चक्रेशीं न्यस्य चक्रं च समर्प्य व्याप्य वर्ष्मणि
सर्वमन्त्रमयी शक्तिः सर्वद्वन्द्वक्षयङ्करा। चक्रेशीं न्यस्य चक्रं च समर्प्य व्याप्य वर्ष्मणि॥
Verse 132
सर्वसिद्धिप्रदादीनां दशकं चाथ विन्यसेत् / दक्षनासापुटे दन्तमूले दक्षस्तने तथा
सर्वसिद्धिप्रदादीनां दशकं चाथ विन्यसेत्। दक्षनासापुटे दन्तमूले दक्षस्तने तथा॥
Verse 133
कूर्परे मणिबन्धे च न्यस्येद्वामे विलोमतः / सर्वसिद्धिप्रदा नित्यं सर्वसंपत्प्रदा तथा
कूर्परे मणिबन्धे च न्यस्येद्वामे विलोमतः। सर्वसिद्धिप्रदा नित्यं सर्वसंपत्प्रदा तथा॥
Verse 134
सर्वप्रियङ्करा देवी सर्वमङ्गलकारिणी / सर्वाघमोचिनी शक्तिः सर्वदुःखविमोचिनी
सर्वप्रियङ्करा देवी सर्वमङ्गलकारिणी। सर्वाघमोचिनी शक्तिः सर्वदुःखविमोचिनी॥
Verse 135
सर्व मृत्युप्रशमिनी सर्वविघ्नविनाशिनी / सर्वाङ्गसुन्दरी चैव सर्वसौभाग्यदायिनी
सर्वमृत्युप्रशमिनी सर्वविघ्नविनाशिनी । सर्वाङ्गसुन्दरी चैव सर्वसौभाग्यदायिनी ॥
Verse 136
चक्रेशीं न्यस्य चक्रं च समर्प्य व्याप्य वर्ष्मणि / सर्वज्ञाद्यान्न्यसेद्वक्षस्यपि दन्तस्थलेष्वथ
चक्रेशीं न्यस्य चक्रं च समर्प्य व्याप्य वर्ष्मणि । सर्वज्ञाद्यान् न्यसेद्वक्षस्यपि दन्तस्थलेष्वथ ॥
Verse 137
सर्वज्ञा सर्वशक्तिश्च सर्वज्ञानप्रदा तथा / सर्वज्ञानमयी देवी सर्वव्याधिविनाशिनी
सर्वज्ञा सर्वशक्तिश्च सर्वज्ञानप्रदा तथा । सर्वज्ञानमयी देवी सर्वव्याधिविनाशिनी ॥
Verse 138
सर्वाधारस्वरूपा च सर्वपापहरा तथा / सर्वानन्दमयी देवी सर्वरक्षास्वरूपिणी / विज्ञेया दशमी चैव सर्वेप्सितफलप्रदा
सर्वाधारस्वरूपा च सर्वपापहरा तथा । सर्वानन्दमयी देवी सर्वरक्षास्वरूपिणी । विज्ञेया दशमी चैव सर्वेप्सितफलप्रदा ॥
Verse 139
चक्रेशीं न्यस्य चक्रं च समर्प्य व्याप्य वर्ष्मणि / प्राग्वामाद्याश्च विन्यस्य पक्षिण्याद्यास्ततः सुधीः
चक्रेशीं न्यस्य चक्रं च समर्प्य व्याप्य वर्ष्मणि । प्राग्वामाद्याश्च विन्यस्य पक्षिण्याद्यास्ततः सुधीः ॥
Verse 140
दक्षे तु चिबुके कण्ठे स्तने नाभौ च पार्श्वयोः / वामा विनोदिनी विद्या वशिता कामिकी मता
दक्षे चिबुके कण्ठे स्तने नाभौ च पार्श्वयोः—एतेषु स्थानेषु वामा विनोदिनी विद्या, वशिता कामिकी इति च मता।
Verse 141
कामेश्वरी परा ज्ञेया मोहिनी विमला तथा / अरुणा जयिनी पश्चात्तथा सर्वेश्वरी मता / कौलिनीति समुक्तानि तासां नामानि सूरिभिः
कामेश्वरी परा ज्ञेया, मोहिनी विमला तथा; अरुणा जयिनी पश्चात्, तथा सर्वेश्वरी मता। ‘कौलिनी’ इति चैतानि तासां नामानि सूरिभिः समुक्तानि।
Verse 142
चक्रेश्वरीं न्यसेच्चक्रं समर्प्य व्याप्य वर्ष्मणि / हृदि त्रिकोणं संभाव्य दिक्षु प्रागादितः क्रमात्
चक्रेश्वरीं न्यसेत् चक्रं समर्प्य, व्याप्य च वर्ष्मणि; हृदि त्रिकोणं संभाव्य, दिक्षु प्रागादितः क्रमात्।
Verse 143
तद्बहिर्विन्न्यसेद्धीमानायुधानां चतुष्टयम् / न्यसेदग्न्यादिकोणेषु मध्ये पीठचतुष्टयम्
तद्बहिर्वि न्यसेत् धीमान् आयुधानां चतुष्टयम्; न्यसेत् अग्न्यादिकोणेषु, मध्ये पीठचतुष्टयम्।
Verse 144
मध्यवृत्तंन्यसित्वा च नित्याषोडशकं न्यसेत् / कामेश्वरी तथा नित्या नित्या च भगमालिनी
मध्यवृत्तं न्यसित्वा च नित्याषोडशकं न्यसेत्; कामेश्वरी तथा नित्या, नित्या च भगमालिनी।
Verse 145
नित्यक्लिन्ना तथा नित्या नित्या भेरुण्डिनी मता / वह्निवासिनिका नित्या महावज्रेश्वरी तथा
नित्यक्लिन्ना तथा नित्या, नित्या भेरुण्डिनी इति मता। वह्निवासिनिका नित्या, तथा महावज्रेश्वरी॥
Verse 146
नित्या च दूती नित्या च त्वरिता तु ततः परम् / कुलसुन्दरिका नित्या कुल्या नित्या ततः परम्
नित्या च दूती नित्या, नित्या त्वरिता ततः परम्। कुलसुन्दरिका नित्या, कुल्या नित्या ततः परम्॥
Verse 147
नित्या नीलपताका च नित्या तु विजया परा / ततस्तु मङ्गला चैव नित्यपूर्वा प्रचक्ष्यते
नित्या नीलपताका च, नित्या विजया परा। ततस्तु मङ्गला चैव, नित्यपूर्वा प्रचक्ष्यते॥
Verse 148
प्रभामालिनिका नित्या चित्रा नित्या तथैव च / एतास्त्रिकोणान्तरेण पादतो हृदि विन्यसेत्
प्रभामालिनिका नित्या, चित्रा नित्या तथैव च। एतास्त्रिकोणान्तरेण पादतो हृदि विन्यसेत्॥
Verse 149
नित्या प्रमोदिनी चैव नित्या त्रिपुरसुन्दरी / तन्मध्ये विन्यसेद्देवीमखण्डजगदात्मिकाम्
नित्या प्रमोदिनी चैव, नित्या त्रिपुरसुन्दरी। तन्मध्ये विन्यसेद्देवीम् अखण्डजगदात्मिकाम्॥
Verse 150
चक्रेश्वरीं हृदि न्यस्य कृत्वा चक्रं समुद्धृतम् / प्रदर्श्य मुद्रां योन्याख्यां सर्वानन्दमनुं जपेत्
चक्रेश्वरीं हृदि संस्थाप्य चक्रं समुद्धृतं कृत्वा । योन्याख्यां मुद्रां प्रदर्श्य सर्वानन्दमन्त्रं जपेत् ॥
Verse 151
इत्यात्मनस्तु चक्रस्य चक्रदेवी भविष्यति
इत्येवं स्वात्मचक्रस्य चक्रदेवी भविष्यति ॥
None is foregrounded in the sampled material; the chapter’s focus is ritual technology (japa, nyāsa, kuṇḍalinī procedure) within the Lalitopākhyāna rather than solar/lunar or ṛṣi genealogies.
No bhuvana-kośa measurements are central here; instead, the text uses an internalized cosmography—mapping mantra-phonemes and deity-seats onto bodily loci (nābhi, hṛdaya, bhrūmadhya, mūrdhan, etc.).
The significance lies in Śākta praxis: bīja–mātṛkā nyāsa and kuṇḍalinī elevation operationalize “deity as mantra” and “body as shrine,” enabling the sādhaka to stabilize mantra-śakti before worship/japa; this is a hallmark of Śrīvidyā-style internal ritualization within Purāṇic narrative frames.