Shloka 112
ललितोपाख्याने जप-न्यास-योगप्रकरणम्
Lalitopākhyāna: Procedure of Japa, Nyāsa, and Yogic Installation
Devanagari script
महालक्ष्मीश्च विज्ञेया मातरो वै क्रमाद् बुधैः / मुद्रादेवीर्न्यसेदष्टावेष्वेव द्वे च ते पुनः
Transliteration
mahālakṣmīśca vijñeyā mātaro vai kramād budhaiḥ / mudrādevīrnyasedaṣṭāveṣveva dve ca te punaḥ
Translation
महालक्ष्मीश्च विज्ञेया मातरो वै क्रमाद् बुधैः। मुद्रादेवीर्न्यसेदष्टावेष्वेव द्वे च ते पुनः॥
Word by Word
महा-लक्ष्मीःMahālakṣmī
महा-लक्ष्मीः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + लक्ष्मी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय-समासः (महती लक्ष्मीः)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक
विज्ञेयाshould be known
विज्ञेया:
Vidhi (विधि/Predicative)
TypeVerb
Root√ज्ञा (धातु) + वि + तव्यत् (कृत्)
Formकृदन्त (तव्यत्-प्रत्यय), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (to be known/should be recognized)
मातरःthe mothers (Mātṛkās)
मातरः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चयार्थक/अनुनासिक-निपात (particle ‘indeed’)
क्रमात्in sequence
क्रमात्:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootक्रम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-प्रयोगवत्; पञ्चमी-एकवचन-रूपेण क्रियाविशेषणम् (ablative used adverbially: ‘in order/ क्रमशः’)
बुधैःby the wise (people)
बुधैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootबुध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
मुद्रा-देवीःthe Mudrā-goddesses
मुद्रा-देवीः:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootमुद्रा (प्रातिपदिक) + देवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; तत्पुरुष-समासः (मुद्राणां देव्यः / मुद्रारूपा देव्यः)
न्यसेत्should place (assign)
न्यसेत्:
Kriya (क्रिया/Action)
TypeVerb
Root√अस्/न्यस्? (धातु) — √न्यस् (धातु, ‘to place’)
Formलोट् (Imperative), प्रथमपुरुष?; वस्तुतः विधिलिङ्/लोट् 3rd sg परस्मैपद: ‘न्यसेत्’ (should place/let one place)
अष्टौeight
अष्टौ:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootअष्टन् (प्रातिपदिक)
Form(संख्यावाचक) प्रथमा/द्वितीया, बहुवचन; अत्र कर्म-सम्बन्धे (eight)
एषुin/among these
एषु:
Adhikarana (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; सर्वनाम
एवonly/indeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक
द्वेtwo
द्वे:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootद्वि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-बोधक
तेthey/those
ते:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सर्वनाम
पुनःagain; further
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति/पुनरावृत्ति-बोधक (adverb ‘again/further’)