Adhyaya 24

Verse 1

इति ब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे ललितोपाख्याने करङ्कादिपञ्चसेनापतिवधो नाम त्रयोविंशो ऽध्यायः हतेषु तेषु रोषान्धो निश्वसञ्छून्यकेश्वरः / कुजलाशमिति प्रोचे युयुत्साव्याकुलाशयः

इति ब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे ललितोपाख्याने करङ्कादिपञ्चसेनापतिवधो नाम त्रयोविंशोऽध्यायः। तेषु हतेषु रोषान्धः शून्यकेश्वरः निश्वसन् युयुत्साव्याकुलाशयः ‘कुजलाशम्’ इति प्रोवाच।

Verse 2

भद्र सेनापते ऽस्माकमभद्रं समुपागतम् / करङ्काद्यश्चमूनाथाः कन्दलद्भुजविक्रमाः

भद्र सेनापते! अस्माकम् अभद्रं समुपागतम्। करङ्काद्याश्चमूनाथाः कन्दलद्भुजविक्रमाः।

Verse 3

सर्पिणीमायया सर्वगीर्वाणमदभञ्जनाः / पापीयस्या तया गूढमायया विनिपातिताः

सर्पिणीमायया सर्वगीर्वाणमदभञ्जनाः। पापीयस्या तया गूढमायया विनिपातिताः।

Verse 4

बलाहकप्रभृतयः सप्त ये सैनिकाधिपाः / तानुदग्रभुजासत्त्वान्प्राहिणु प्रधनं प्रति

बलाहकप्रभृतयः सप्त ये सैनिकाधिपाः। तानुदग्रभुजासत्त्वान् प्राहिणु प्रधनं प्रति।

Verse 5

त्रिशतं चाक्षौहिणीनां प्रस्थापय सहैव तैः / ते मर्दयित्वा ललितासैन्यं मायापरायणाः

त्रिशतं चाक्षौहिणीनां सहैव तैः प्रस्थापय। ते मायापरायणाः ललितासैन्यं मर्दयित्वा (जयम् इच्छन्ति)।

Verse 6

अये विजयमाहार्य संप्राप्स्यन्ति ममान्तिकम् / कीकसगर्भसंजातास्ते प्रचण्डपराक्रमाः

अये विजयमाहार्य, ते ममान्तिकं संप्राप्स्यन्ति। कीकसगर्भसंजातास्ते प्रचण्डपराक्रमाः॥

Verse 7

बलाहकमुखाः सप्त भ्रातरो जयिनः सदा / तेषामवश्यं विजयो भविष्यति रणाङ्गणे

बलाहकमुखाः सप्त भ्रातरो जयिनः सदा। तेषामवश्यं विजयो भविष्यति रणाङ्गणे॥

Verse 8

इति भण्डासुरेणोक्तः कुटिलाक्षः समाह्वयत् / बलाहकमुखान्सप्त सेनानाथान्मदोत्कटान्

इति भण्डासुरेणोक्तः कुटिलाक्षः समाह्वयत्। बलाहकमुखान्सप्त सेनानाथान्मदोत्कटान्॥

Verse 9

बलाहकः प्रथमतस्तस्मा त्सूचीमुखो ऽपरः / अन्यः फालमुखश्चैव विकर्णो विकटाननः

बलाहकः प्रथमतस्तस्मात्सूचीमुखोऽपरः। अन्यः फालमुखश्चैव विकर्णो विकटाननः॥

Verse 10

करालायुः करटकः सप्तैते वीर्यशालिनः / भण्डासुरं नमस्कृत्य युद्धकौतूहलोल्वणाः

करालायुः करटकः सप्तैते वीर्यशालिनः। भण्डासुरं नमस्कृत्य युद्धकौतूहलोल्वणाः॥

Verse 11

कीकसासूनवः सर्वे भ्रातरो ऽन्योन्यमावृताः / अन्योन्यसुसहायाश्च निर्जगमुर्नगरान्तरात्

कीकसासूनवः सर्वे भ्रातरः परस्परमावृताः। परस्परसुसहायाश्च नगरान्तरात् निर्जग्मुः॥

Verse 12

त्रिशाताक्षौहिणीसेनासेनान्यो ऽन्वगमंस्तदा / उल्लिखन्ति केतुजालैरंबरे घनमण्डलम्

त्रिशताक्षौहिणीसेनासेनान्योऽन्वगमंस्तदा। केतुजालैरम्बरे घनमण्डलमुल्लिखन्ति॥

Verse 13

घोरसंग्रामिणीपादा घातैर्मर्दितभूतला / पिबन्ति धूलिकाजालैरशेषानपि सागरान्

घोरसंग्रामिणीपादा घातैर्मर्दितभूतला। धूलिकाजालैरशेषानपि सागरान् पिबन्ति॥

Verse 14

भेरीनिः साणतंपोट्टपणवानकनिस्वनैः / नभोगुणमयं विश्वमादधानाः पदेपदे

भेरीनिःसाणतंपोट्टपणवानकनिस्वनैः। नभोगुणमयं विश्वमादधानाः पदेपदे॥

Verse 15

त्रिशताक्षौहिणीसेनां तां गृहीत्वा मदेद्धताः / प्रवेष्टुमिव विश्वस्मिन्कैकसेयाः प्रतस्थिरे

त्रिशताक्षौहिणीसेनां तां गृहीत्वा मदेद्धताः। प्रवेष्टुमिव विश्वस्मिन् कैकसेयाः प्रतस्थिरे॥

Verse 16

धृतरोषारुणाः सूर्यमण्डलो द्दीप्तकङ्कटाः / उद्दीप्तशस्त्रभरणाश्चेलुर्द्दीप्तोर्ध्वकेशिनः

धृतरोषारुणाः सूर्य-मण्डल-प्रभा इव दीप्तकङ्कटाः। उद्दीप्तशस्त्रभाराः, दीप्तोर्ध्वकेशिनश्च ते समचेलुः॥

Verse 17

सप्त लोकान्प्रमथितुं प्रोषिताः पूर्वमुद्धताः / भण्डासुरेण महता जगद्विजयकारिणा

सप्त लोकान् प्रमथितुं पूर्वमेवोद्धताः प्रोषिताः। भण्डासुरेण महता जगद्विजयकारिणा॥

Verse 18

सप्तलोकविमर्देन तेन दृष्ट्वा महाबलाः / प्रोषिता ललितासैन्यं जेतुकामेन दुर्धिया

तेन सप्तलोकविमर्देन दृष्ट्वा महाबलाः। ललितासैन्यं जेतुकामेन दुर्धिया प्रोषिताः॥

Verse 19

ते पतन्तो रणतलमुच्चलच्छत्रपाणयः / शक्तिसेनामभिमुखं सक्रोधमभिदुद्रुवुः

ते पतन्तो रणतलं उच्चलच्छत्रपाणयः। शक्तिसेनामभिमुखं सक्रोधमभिदुद्रुवुः॥

Verse 20

मुहुः किलकिलाराबैर्घोषयन्तो दिशो दश / देव्यास्तु सैनिकं यत्र तत्र ते जगमुरुद्धताः

मुहुः किलकिलारावैर्दश दिशो घोषयन्तः। देव्याः सैनिकं यत्र तत्र ते उद्धताः जग्मुः॥

Verse 21

सैन्यं च ललितादेव्याः सन्नद्धं शास्त्रभीषणम् / अभ्यमित्रीणमभवद्बद्धभ्रुकुटिनिष्ठुरम्

ललितादेव्याः सैन्यं च सन्नद्धं शस्त्रभीषणम् । अभ्यमित्रीणमभवद् बद्धभ्रुकुटिनिष्ठुरम् ॥

Verse 22

पाशिन्यो मुसलिन्यश्च चक्रिण्यश्चापरा मुने / मुद्गरिण्यः पट्टिशिन्यः कोदण्डिन्यस्तथापराः

पाशिन्यो मुसलिन्यश्च चक्रिण्यश्चापरा मुने । मुद्गरिण्यः पट्टिशिन्यः कोदण्डिन्यस्तथापराः ॥

Verse 23

अनेकाःशक्तयस्तीव्रा ललितासैन्यसंगताः / पिबन्त्य इव दैत्याब्धिं सान्निपेतुः सहस्रशः

अनेकाः शक्तयस्तीव्रा ललितासैन्यसंगताः । पिबन्त्य इव दैत्याब्धिं सान्निपेतुः सहस्रशः ॥

Verse 24

आयातायात हे दुष्टाः पापिन्यो वनिताधमाः / मायापरिग्रहैर्दूरं मोहयन्त्यो जडाशयान्

आयातायात हे दुष्टाः पापिन्यो वनिताधमाः । मायापरिग्रहैर्दूरं मोहयन्त्यो जडाशयान् ॥

Verse 25

नेष्यामो भवतीरद्य प्रेतनाथनिकेतनम् / श्वसद्भुजगसंकाशैर्बाणैर त्यन्तभीषणैः / इति शक्तीर्भर्त्सयन्तो दानवाश्चक्रुराहवम्

नेष्यामो भवतीरद्य प्रेतनाथनिकेतनम् । श्वसद्भुजगसंकाशैर्बाणैरत्यन्तभीषणैः । इति शक्तीर्भर्त्सयन्तो दानवाश्चक्रुराहवम् ॥

Verse 26

काचिच्चिच्छेद दैत्येन्द्रं कण्ठे पट्टिशपातनात् / तद्गलोद्गलितो रक्तपूर ऊर्ध्वमुखो ऽभवत्

काचिद् दैत्येन्द्रं कण्ठे पट्टिशपातेन चिच्छेद; तस्य गलात् उद्गलितः रक्तपूर ऊर्ध्वमुखोऽभवत्।

Verse 27

तत्र लग्ना बहुतरा गृध्रा मण्डलतां गताः / तैरेव प्रेतनाथस्य च्छत्रच्छविरुदञ्चिता

तत्र लग्ना बहवो गृध्रा मण्डलतां गताः; तैरेव प्रेतनाथस्य छत्रच्छविरुदञ्चिता।

Verse 28

काचिच्छक्तिः मुरारातिं मुक्तशक्त्यायुधं रणे / लूनतच्छक्तिनैकेन बाणेन व्यलुनीत च

काचिच्छक्तिः मुरारातिं रणे मुक्तशक्त्यायुधम्; लूनतच्छक्तिना एकेन बाणेन व्यलुनीत च।

Verse 29

एका तु गजमारूढा कस्यचिद्दैत्यदुर्मतेः / उरःस्थले स्वकरिणा वप्राघातमशिक्षयत्

एका तु गजमारूढा कस्यचिद् दैत्यदुर्मतेः; उरःस्थले स्वकरिणा वप्राघातम् अशिक्षयत्।

Verse 30

काचित्प्रतिभटारूढं दन्तिनं कुंभसीमनि / खड्गेन सहसा हत्वा गजस्य स्वप्रियं व्यधात्

काचित् प्रतिबटारूढं दन्तिनं कुम्भसीमनि; खड्गेन सहसा हत्वा गजस्य स्वप्रियं व्यधात्।

Verse 31

करमुक्तेन चक्रेण कस्यचिद्देववैरिणः / धनुर्दण्डं द्विधा कृत्वा स्वभ्रुवोः प्रतिमां तनेत्

करमुक्तेन चक्रेण कस्यचिद्देववैरिणः धनुर्दण्डं द्विधा कृत्वा स्वभ्रुवोः प्रतिमां तनेत्।

Verse 32

शक्तिरन्या शरैः शातैः शातयित्वा विरोधिनः / कृपाणपद्मा रोमाल्यां स्वकीयायां मुदं व्यधात्

शक्तिरन्या शरैः शातैः शातयित्वा विरोधिनः कृपाणपद्मा रोमाल्यां स्वकीयायां मुदं व्यधात्।

Verse 33

काचिन्मुद्गरपातेन चूर्णयित्वा विरोधिनः / रथ्यक्रनितंबस्य स्वस्य तेनातनोन्मुदम्

काचिन्मुद्गरपातेन चूर्णयित्वा विरोधिनः रथ्यक्रनितंबस्य स्वस्य तेनातनोन्मुदम्।

Verse 34

रथकूबरमुग्रेण कस्यचिद्दानवप्रभोः / खड्गेन छिन्दती स्वस्य प्रियमुव्यास्ततान ह

रथकूबरमुग्रेण कस्यचिद्दानवप्रभोः खड्गेन छिन्दती स्वस्य प्रियमुव्यास्ततान ह।

Verse 35

अभ्यन्तरं शक्तिसेना दैत्यानां प्रविवेश ह / प्रविवेश च दैत्यानां सेना शक्तिबलान्तरम्

अभ्यन्तरं शक्तिसेना दैत्यानां प्रविवेश ह प्रविवेश च दैत्यानां सेना शक्तिबलान्तरम्।

Verse 36

नीरक्षीरवदत्यन्ताश्लेषं शक्तिसुरद्विषाम् / संकुलाकारतां प्राप्तो युद्धकाले ऽभवत्तदा

नीरक्षीरवदत्यन्ताश्लेषं शक्तिसुरद्विषाम्। संकुलाकारतां प्राप्तो युद्धकालेऽभवत्तदा॥

Verse 37

शक्तीनां खड्गपातेन लूनशुण्डारदद्वयाः / दैत्यानां करिणो मत्ता महाक्रोडा इवाभवन्

शक्तीनां खड्गपातेन लूनशुण्डारदद्वयाः। दैत्यानां करिणो मत्ता महाक्रोडा इवाभवन्॥

Verse 38

एवं प्रवृत्ते समरे वीराणां च भयङ्करे / अशक्ये स्मर्तुमप्यन्तं कातरत्ववतां नृणाम् / भीषणानां भीषणे च शस्त्रव्यापारदुर्गमे

एवं प्रवृत्ते समरे वीराणां च भयङ्करे। अशक्ये स्मर्तुमप्यन्तं कातरत्ववतां नृणाम्॥ भीषणानां भीषणे च शस्त्रव्यापारदुर्गमे॥

Verse 39

बलाहको महागृध्रं वज्रतीक्ष्णमुखादिकम् / कालदण्डोपमं जङ्घाकाण्डे चण्डपराक्रमम्

बलाहको महागृध्रं वज्रतीक्ष्णमुखादिकम्। कालदण्डोपमं जङ्घाकाण्डे चण्डपराक्रमम्॥

Verse 40

संहारगुप्तनामानं पूर्वमग्रे समुत्थितम् / धूमवद्धूसराकारं पक्षक्षेपभयङ्करम्

संहारगुप्तनामानं पूर्वमग्रे समुत्थितम्। धूमवद्धूसराकारं पक्षक्षेपभयङ्करम्॥

Verse 41

आरुह्य विविधंयुद्धं कृतवान्युद्धदुर्मदः / पक्षौ वितत्य क्रोशार्धं स स्थितो भीमनिःस्वनैः / अङ्गारकुण्डवच्चञ्चुं विदार्याभक्षयच्चमूम्

स विविधयुद्धं समारुह्य युद्धदुर्मदः कृतवान्। क्रोशार्धं पक्षौ वितत्य भीमनिःस्वनैः स्थितः। अङ्गारकुण्डवच्चञ्चुं विदार्य स च सेनामभक्षयत्॥

Verse 42

संहारगुप्तं स महागृध्रः क्रूरविलोचनः / बलाहकमुवाहोच्चैराकृष्टधनुषं रणे

स महागृध्रः क्रूरविलोचनः संहारगुप्तं समाश्रितः। रणे बलाहकं मुवाहोच्चैराकृष्टधनुषं ददर्श॥

Verse 43

बलाहको वपुर्धुन्वन्गृध्रपृष्ठकृतस्थितिः / सपक्षकूटशैलस्थो बलाहक इवाभवत्

बलाहकः वपुर्धुन्वन् गृध्रपृष्ठकृतस्थितिः। स पक्षकूटशैलस्थो बलाहक इवाभवत्॥

Verse 44

सूचीमुखश्च दैत्येन्द्रः सूचीनिष्ठुरपक्षतिम् / काकवाहनमारुह्य कठिनं समरं व्यधात्

सूचीमुखो दैत्येन्द्रः सूचीनिष्ठुरपक्षतिम्। काकवाहनमारुह्य कठिनं समरं व्यधात्॥

Verse 45

मत्तः पर्वतशृङ्गाभश्चञ्चूदण्डं समुद्वहन् / कालदण्डप्रमाणेन जङ्घाकाण्डेन भीषणः

मत्तः पर्वतशृङ्गाभः चञ्चूदण्डं समुद्वहन्। कालदण्डप्रमाणेन जङ्घाकाण्डेन भीषणः॥

Verse 46

पुष्कलावर्तकसमा जंबालसदृशद्यतिः / क्रोशमात्रायतौ पक्षावुभावपि समुद्वहन्

पुष्कलावर्तकसमा जंबालसदृशद्यतिः । क्रोशमात्रायतौ पक्षावुभावपि समुद्वहन् ॥

Verse 47

सूचीमुखाधिष्ठितो ऽसौ करटः कटुवासितः / मर्दयञ्चञ्चुघातेन शक्तीनां मण्डलं महत्

सूचीमुखाधिष्ठितोऽसौ करटः कटुवासितः । मर्दयञ्चञ्चुघातेन शक्तीनां मण्डलं महत् ॥

Verse 48

अथो फलमुखः फालं गृहीत्वा निजमायुधम् / कङ्कमारुह्य समरे चकाशे गिरिसन्निभम्

अथो फलमुखः फालं गृहीत्वा निजमायुधम् । कङ्कमारुह्य समरे चकाशे गिरिसन्निभम् ॥

Verse 49

विकर्णाख्यश्च दैत्येन्द्रश्चमूभर्ता महाबलः / भेरुण्डपतनारूढः प्रचण्डयुद्धमातनोत्

विकर्णाख्यश्च दैत्येन्द्रश्चमूभर्ता महाबलः । भेरुण्डपतनारूढः प्रचण्डयुद्धमातनोत् ॥

Verse 50

विकटानननामानं विलसत्पट्टिशायुधम् / उवाह समरे चण्डः कुक्कुटो ऽतिभयङ्करः

विकटानननामानं विलसत्पट्टिशायुधम् । उवाह समरे चण्डः कुक्कुटोऽतिभयङ्करः ॥

Verse 51

गर्जन्कण्ठस्थरोमाणि हर्षयञ्ज्वलदीक्षणः / पश्यन्पुरः शक्तिसैन्यं चचाल चरणायुधः

गर्जन्कण्ठस्थरोमाणि हर्षयन् ज्वलद्दीक्षणः । पुरः शक्तिसैन्यं पश्यन् चरणायुधः चचाल ॥

Verse 52

करालाक्षश्च भूभर्ता षष्ठो ऽत्यन्तगरिष्ठदः / वज्रनिष्ठुरघोषश्च प्राचलत्प्रेतवाहनः

करालाक्षश्च भूभर्ता षष्ठोऽत्यन्तगरिष्ठदः । वज्रनिष्ठुरघोषश्च प्राचलत् प्रेतवाहनः ॥

Verse 53

श्मशानमन्त्रशूरेणतेन संसाधितः पुरा / प्रेतो भूतसमाविष्टस्तमुवाह रणाजिरे

श्मशानमन्त्रशूरेण तेन संसाधितः पुरा । प्रेतो भूतसमाविष्टः तमुवाह रणाजिरे ॥

Verse 54

अवाङ्मुखो दीर्घबाहुः प्रसारितपदद्वयः / प्रोतो वाहनतां प्राप्तःकरालाक्षमथावहत्

अवाङ्मुखो दीर्घबाहुः प्रसारितपदद्वयः । प्रेतो वाहनतां प्राप्तः करालाक्षमथावहत् ॥

Verse 55

अन्यः करटको नाम दैत्यसेनाशिखामणिः / सर्दयामास शक्तीनां सैन्यं वेतालवाहनः

अन्यः करटको नाम दैत्यसेनाशिखामणिः । सर्दयामास शक्तीनां सैन्यं वेतालवाहनः ॥

Verse 56

योजनायतमूर्तिः सन्वेतालः क्रूरलोचनः / श्मशानभूमौ वेतालो मन्त्रेणानेन साधितः

योजनायतमूर्तिः स वेतालः क्रूरलोचनः। श्मशानभूमौ मन्त्रेणानेन स वेतालः साधितः॥

Verse 57

मर्दयामास पृतनां शक्तीनां तेन देशितः / तस्य वेतालवर्यस्य वर्तमानोंससीमनि / बहुधायुध्यत तदा शक्तिभिः सह दानवः

तेन देशितः शक्तीनां पृतनां मर्दयामास। तस्य वेतालवर्यस्य वर्तमानोऽंससीमनि॥ बहुधा युध्यत तदा दानवः शक्तिभिः सह॥

Verse 58

एवमेते खलात्मानः सप्त सप्तार्णवोपमाः / शक्तीनां सैनिकं तत्र व्याकुलीचक्रुरुद्धताः

एवमेते खलात्मानः सप्त सप्तार्णवोपमाः। शक्तीनां सैनिकं तत्र व्याकुलीचक्रुरुद्धताः॥

Verse 59

ते सप्त पूर्वं तपसा सवितारमतोषयन् / तेन दत्तो वरस्तेषां तपस्तुष्टेन भास्वता

ते सप्त पूर्वं तपसा सवितारमतोषयन्। तेन दत्तो वरस्तेषां तपस्तुष्टेन भास्वता॥

Verse 60

कैकसेया महाभागा भवतां तपसाधुना / परितुष्टो ऽस्मि भद्रं वो भवन्तो वृणतां वरम्

कैकसेया महाभागा भवतां तपसाधुना। परितुष्टोऽस्मि भद्रं वो भवन्तो वृणतां वरम्॥

Verse 61

इत्युक्ते दिननाथेन कैकसेयास्तपः कृशाः / प्रार्थयामासुरत्यर्थं दुर्दान्तं वरमीदृशम्

दिननाथेनैवमुक्ते कैकसेयास्तपःकृशाः। अत्यर्थं प्रार्थयामासुर्दुर्दान्तं वरमीदृशम्॥

Verse 62

रणेषु सन्निधातव्यमस्माकं नेत्रकुक्षिषु / भवता घोरतेजोभिर्दहता प्रतिरोधिनः

रणेषु सन्निधातव्यं भवता नः प्रभो सदा। अस्माकं नेत्रकुक्षिषु घोरतेजोभिर्दह प्रतिरोधिनः॥

Verse 63

त्वया यदा सन्निहितं तपनास्माकमक्षिषु / तदाक्षिविषयः सर्वो निश्चेष्टो भवतात्प्रभो

त्वया यदा सन्निहितं तपन नः प्रभोऽक्षिषु। तदा दृग्विषयः सर्वो निश्चेष्टो भवतात्॥

Verse 64

त्वत्सान्निध्यसमिद्धेन नेत्रेणास्माकमीक्षिताः / स्तब्धशस्त्रा भविष्यन्ति प्रतिरोधकसैनिकाः

त्वत्सान्निध्यसमिद्धेन नेत्रेणास्माभिरीक्षिताः। प्रतिरोधकसैनिकाः स्तब्धशस्त्रा भविष्यन्ति॥

Verse 65

ततः स्तब्धेषु शस्त्रेषु वीक्षणादेव नः प्रभो / निश्चेष्टा रिपवो ऽस्माभिर्हन्तव्याः सुकरत्वतः

ततः स्तब्धेषु शस्त्रेषु वीक्षणादेव नः प्रभो। निश्चेष्टा रिपवोऽस्माभिर्हन्तव्याः सुकरत्वतः॥

Verse 66

इति पूर्वं वरः प्राप्तः कैकसेयौर्दिवाकरात् / वरदानेन ते तत्र युद्धे चेरुर्मधोद्धताः

इति पूर्वं दिवाकरात् कैकसेययोः वरः प्राप्तः। तस्य वरदानप्रभावेन ते तत्र युद्धे मधोद्धताः समचरन्॥

Verse 67

अथ सूर्यसमाविष्टनेत्रैस्तेस्तु निरीक्षिताः / शक्तयः स्तब्धशस्त्रौघा विफलोत्सा हतां गताः

अथ सूर्यसमाविष्टनेत्रैस्ते तु निरीक्षिताः। शक्तयः स्तब्धशस्त्रौघा विफलोत्साहाः हतां गताः॥

Verse 68

कीकसातनयैस्तैस्तु सप्तभिः सत्त्वशालिभिः / विष्टंभितास्त्रशस्त्राणां शक्तीनां नोद्यमो ऽभवत्

कीकसातनयैस्तैस्तु सप्तभिः सत्त्वशालिभिः। विष्टम्भितास्त्रशस्त्राणां शक्तीनां नोद्यमोऽभवत्॥

Verse 69

उद्यमे क्रियभाणे ऽपि शस्त्रस्तम्भेन भूयसा / अभिभूताः सनिश्वासं शक्तयो जोषमासत

उद्यमे क्रियभाणेऽपि शस्त्रस्तम्भेन भूयसा। अभिभूताः सनिश्वासं शक्तयो जोषमासत॥

Verse 70

अथ ते वासरं प्राप्य नानाप्रहरणोद्यताः / व्यमर्दयञ्छक्तिसैन्यं दैत्याः स्वस्वामिदेशिताः

अथ ते वासरं प्राप्य नानाप्रहरणोद्यताः। व्यमर्दयञ्छक्तिसैन्यं दैत्याः स्वस्वामिदेशिताः॥

Verse 71

शक्तयस्तास्तु सैन्येन निर्व्यापारा निरायुधाः / अक्षुभ्यन्त शरैस्तेषां वज्रकङ्कटभोदिभिः

शक्तयस्तास्तु सैन्येन निरुद्धव्यापारा निरायुधाश्चाभवन्। तेषां शरैर्वज्रकङ्कटभेदिभिरक्षुभ्यन्त, निश्चेष्टाः समभवन्॥

Verse 72

शक्तयो दैत्यशस्त्रौधैर्विद्धगात्राः सृतामृजः / सुपल्लवा रणे रेजुः कङ्कोललतिका इव

शक्तयो दैत्यशस्त्रौधैर्विद्धगात्राः स्रुतामृजः। रणे सुपल्लवाः रेजुः कङ्कोललतिका इव॥

Verse 73

हाहाकारं वितन्वत्यः प्रपन्ना ललितेश्वरीम् / चुक्रुशुः शक्तयः सर्वास्तैः स्तंभितनिजायुधाः

हाहाकारं वितन्वत्यः प्रपन्ना ललितेश्वरीम्। चुक्रुशुः शक्तयः सर्वास्तैः स्तम्भितनिजायुधाः॥

Verse 74

अथ देव्याज्ञया दण्डनाथा प्रत्यङ्गरक्षिणी / तिरस्करणिका देवी समुत्तस्थौ रणाजिरे

अथ देव्याज्ञया दण्डनाथा प्रत्यङ्गरक्षिणी। तिरस्करणिका देवी समुत्तस्थौ रणाजिरे॥

Verse 75

तमोलिप्ताह्वयं नाम विमानं सर्वतोमुखम् / महामाया समारुह्य शक्तीनामभयं व्यधात्

तमोलिप्ताह्वयं नाम विमानं सर्वतोमुखम्। महामाया समारुह्य शक्तीनामभयं व्यधात्॥

Verse 76

तमालश्यामलाकारा श्यामकञ्चुकधारिणी / श्यामच्छाये तमोलिप्ते श्यामयुक्ततुरङ्गमे

तमालश्यामलाकारा सा श्यामकञ्चुकधारिणी । श्यामच्छाये तमोलिप्ते श्यामयुक्ततुरङ्गमे ॥

Verse 77

वासन्ती मोहनाभिख्यं धनुरादाय सस्वनम् / सिंहनादं विनद्येषूनवर्षत्सर्पसन्निभान्

वासन्ती मोहनाभिख्यं धनुरादाय सस्वनम् । सिंहनादं विनद्येषूनवर्षत्सर्पसन्निभान् ॥

Verse 78

कृष्णरूपभुजङ्ग भानधोमुसलसंनिभान् / मोहनास्त्रविनिष्ठ्यूतान्बाणान्दैत्या न सेहिरे

कृष्णरूपभुजङ्गभानधोमुसलसंनिभान् । मोहनास्त्रविनिष्ठ्यूतान्बाणान्दैत्या न सेहिरे ॥

Verse 79

इतस्ततो मर्द्यमाना महामायाशिलीमुखैः / प्रकोपं परमं प्राप्ता बलाहकमुखाः खलाः

इतस्ततो मर्द्यमाना महामायाशिलीमुखैः । प्रकोपं परमं प्राप्ता बलाहकमुखाः खलाः ॥

Verse 80

अथो तिरस्करण्यंबा दण्डनाथानिदेशतः / अन्धाभिधं महास्त्रं सा मुमोच द्विषतां गणे

अथो तिरस्करण्यंबा दण्डनाथानिदेशतः । अन्धाभिधं महास्त्रं सा मुमोच द्विषतां गणे ॥

Verse 81

बलाहकाद्यास्ते सप्त दिननाथवरोद्धताः / अन्धास्त्रेण निजं नेत्रं दधिरे च्छादितं यथा

बलाहकादयः सप्त ते दिननाथवरैः उद्धताः। अन्धास्त्रेण स्वं नेत्रं यथा छादितं दधिरे॥

Verse 82

तिरस्करणिकादेव्या महामोहनधन्वनः / उद्गतेनान्धबाणेन चक्षुस्तेषां व्यधीयत

तिरस्करणिकादेव्याः महामोहनधन्वनः। उद्गतेनान्धबाणेन तेषां चक्षुर्व्यधीयत॥

Verse 83

अन्धीकृताश्च ते सप्त न तु प्रैक्षन्त किञ्चन / तद्वीक्षणस्य विरहाच्छस्त्रस्तम्भः क्षयं गतः

अन्धीकृताश्च ते सप्त न किञ्चन प्रैक्षन्त। तद्वीक्षणविरहाच्छस्त्रस्तम्भः क्षयं गतः॥

Verse 84

पुनः ससिंहनादं ताः प्रोद्यतायुधपाणयः / चक्रुः समरसन्नाहं दैत्यानां प्रजिघांसया

पुनः ससिंहनादं ताः प्रोद्यतायुधपाणयः। दैत्यानां प्रजिघांसया समरसन्नाहं चक्रुः॥

Verse 85

तिरस्करणिकां देवीमग्रे कृत्वा महाबलाम् / सदुपायप्रसङ्गेन भृशं तुष्टा रणं व्यधुः

तिरस्करणिकां देवीं महाबलामग्रे कृत्वा। सदुपायप्रसङ्गेन भृशं तुष्टाः रणं व्यधुः॥

Verse 86

साधुसाधु महाभागे तिरस्करणिकांबिके / स्थाने कृततिरस्कारा द्विपामेषां दुरात्मनाम्

साधु साधु महाभागे तिरस्करणिकाम्बिके। स्थाने कृततिरस्काराऽसि द्विपामेषां दुरात्मनाम्॥

Verse 87

त्वं हि दुर्जननेत्राणां तिरस्कारमहौषधी / त्वया बद्धदृशानेन दैत्यचक्रेण भूयते

त्वं हि दुर्जननेत्राणां तिरस्कारमहौषधी। त्वया बद्धदृशा येन दैत्यचक्रेण भूयते॥

Verse 88

देवकार्यमिदं देवि त्वया सम्यगनुष्टितम् / अस्मादृशामजय्येषु यदेषु व्यसनं कृतम्

देवकार्यं इदं देवि त्वया सम्यगनुष्ठितम्। अस्मादृशामजय्येषु यदेषु व्यसनं कृतम्॥

Verse 89

तत्त्वयैव दुराचारानेतान्सप्त महासुरान् / निहतांल्ललिता श्रुत्वा सन्तोषं परमाप्स्यति

तत्त्वयैव दुराचारान् एतान् सप्त महासुरान्। निहतान् ललिता श्रुत्वा सन्तोषं परमाप्स्यति॥

Verse 90

एवं त्वया विरचिते दण्डिनीप्रीति माप्स्यति / मन्त्रिण्यपि महाभागायास्यत्येव परां मुदम्

एवं त्वया विरचिते दण्डिनी प्रीतिमाप्स्यति। मन्त्रिण्यपि महाभागा यास्यत्येव परां मुदम्॥

Verse 91

तस्मात्त्वमेव सप्तैतान्निगृहण रणाजिरे / एषां सैन्यं तु निखिलं नाशयाम उदायुधाः

तस्मात् त्वमेव रणाजिरे सप्तैतान् निगृहाण; वयम् उदायुधाः एषां निखिलं सैन्यं नाशयामः।

Verse 92

इत्युक्त्वा प्रेरिता ताभिः शक्तिभियुर्द्धकौतुकान् / तमोलिप्तेन यानेन बलाहकबलं ययौ

इत्युक्त्वा ताभिः शक्तिभिः प्रेरिता युद्धकौतुकान्; तमोलिप्तेन यानेन बलाहकबलं ययौ।

Verse 93

तामायान्तीं समावेक्ष्य ते सप्ताथ सुराधमाः / पुनरेव च सावित्रं वरं सस्मरुरञ्जसा

तामायान्तीं समावेक्ष्य ते सप्त सुराधमाः; पुनरेव सāvित्रं वरम् अञ्जसा सस्मरुः।

Verse 94

प्रविष्टमपि सावित्रं नाशकं तन्निरोधने / तिरस्कृतं तु नेत्रस्थं तिरस्करणितेजसा

प्रविष्टमपि सāvित्रं तन्निरोधने नाशकं नाभवत्; नेत्रस्थं तु तिरस्कृतं तिरस्करणतेजसा।

Verse 95

वरदानास्त्ररोषान्धं महाबलपराक्रमम् / अस्त्रेण च रुषा चान्धं बलाहकमहासुरम् / आकृष्य केशेष्वसिना चकर्तान्तर्धिदेवता

वरदानास्त्ररोषान्धं महाबलपराक्रमम्; अस्त्रेण च रुषा चान्धं बलाहकमहासुरम्। आकृष्य केशेष्वसिना चकर्तान्तर्धिदेवता।

Verse 96

तस्य वाहनगृध्रस्य लुनाना पत्रिणा शिरः / सूचीमुखस्याभिमुखं तिरस्करणिका व्रजत्

तस्य वाहनगृध्रस्य पत्रिणा लुनानं शिरः; तिरस्करणिका तद् सूचीमुखस्याभिमुखं जगाम।

Verse 97

तस्य पट्टिशपातेन विलूय कठिनं शिरः / अन्येषामपि पञ्चानां पञ्चत्वमकरोच्छनैः

तस्य पट्टिशपातेन कठिनं शिरो विलूय; अन्येषामपि पञ्चानां शनैः पञ्चत्वमकारयत्।

Verse 98

तैः सप्तदैत्यमुण्डैश्चग्रथितान्योन्यकेशकैः / हारदाम गले कृत्वा ननादान्तर्धिदेवता

तैः सप्त दैत्यमुण्डैः परस्परकेशग्रथितैः; हारदाम गले कृत्वा अन्तर्धिदेवता ननाद।

Verse 99

समस्तमपि तत्सैन्यं शक्तयः क्रोधसूर्च्छिताः / हत्वा तद्रक्तसलिलैर्बह्वीः प्रावाहयन्नदीः

समस्तमपि तत्सैन्यं शक्तयः क्रोधसूर्च्छिताः हत्वा; तद्रक्तसलिलैः बह्वीर्नदीः प्रावाहयन्।

Verse 100

तत्राश्चर्यमभूद्भूरि माहामायांबिकाकृतम् / बलाहकादिसेनान्यां दृष्टिरोधनवैभवात्

तत्र भूयदाश्चर्यं माहामायाम्बिकाकृतम्; बलाहकादिसेनान्यां दृष्टिरोधनवैभवात्।

Verse 101

हतशिष्टाः कतिपया बहुवित्राससङ्कुलाः / शरणं जग्मुरत्यार्त्ताः क्रन्दन्तं शून्यकेश्वरम्

हतशिष्टाः कतिपयाः बहुवित्राससङ्कुलाः। अत्यार्ताः शरणं जग्मुः क्रन्दन्तं शून्यकेश्वरम्॥

Verse 102

दण्डिनीं च महामायां प्रशंसन्ति मुहुर्मुहुः / प्रसादमपरं चक्षुस्तस्या आदायपिप्रियुः

दण्डिनीं च महामायां प्रशंसन्ति मुहुर्मुहुः। तस्या अपरं प्रसादं चक्षुरादाय पिप्रियुः॥

Verse 103

साधुसाध्विति तत्रस्थाः शक्तयः कम्पमौलयः / तिरस्करणिकां देवीमश्लाघन्त पदेपदे

साधुसाध्विति तत्रस्थाः शक्तयः कम्पमौलयः। तिरस्करणिकां देवीमश्लाघन्त पदेपदे॥