Shloka 99
बलाहकादिसप्तसेनानायकप्रेषणम् (Dispatch of the Seven Commanders beginning with Balāhaka) / Lalitopākhyāna War Continuation
Devanagari script
समस्तमपि तत्सैन्यं शक्तयः क्रोधसूर्च्छिताः / हत्वा तद्रक्तसलिलैर्बह्वीः प्रावाहयन्नदीः
Transliteration
samastamapi tatsainyaṃ śaktayaḥ krodhasūrcchitāḥ / hatvā tadraktasalilairbahvīḥ prāvāhayannadīḥ
Translation
समस्तमपि तत्सैन्यं शक्तयः क्रोधसूर्च्छिताः हत्वा; तद्रक्तसलिलैः बह्वीर्नदीः प्रावाहयन्।
Word by Word
समस्तम्entire, whole
समस्तम्:
विशेषण (Qualifier of सैन्यम्)
TypeAdjective
Rootसमस्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular); सैन्यम् विशेषणम्
अपिeven, also
अपि:
सम्बन्धसूचक (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle)
तत्-सैन्यम्that army
तत्-सैन्यम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम) + सैन्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन (Singular); तत्पुरुषः (that army)
शक्तयःthe powers/Śaktis
शक्तयः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural)
क्रोध-सूर्च्छिताःfrenzied with anger
क्रोध-सूर्च्छिताः:
विशेषण (Qualifier of शक्तयः)
TypeAdjective
Rootक्रोध (प्रातिपदिक) + मूर्छ् (धातु) → मूर्च्छित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); क्त-प्रत्ययान्त (PPP) ‘frenzied’; तत्पुरुषः (frenzied by anger)
हत्वाhaving killed
हत्वा:
पूर्वक्रिया (Prior action)
TypeIndeclinable
Rootहन् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund): ‘having slain’
तत्-रक्त-सलिलैःwith that blood-like water (blood streams)
तत्-रक्त-सलिलैः:
करण (Instrument/Means)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम) + रक्त (प्रातिपदिक) + सलिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन (Plural); तत्पुरुषः (with that blood-water)
बह्वीःmany
बह्वीः:
विशेषण (Qualifier of नदीः)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन (Plural); नदीः विशेषणम्
प्रावाहयत्caused to flow, set flowing
प्रावाहयत्:
क्रिया (Action)
TypeVerb
Rootप्र + वह् (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन (Plural), परस्मैपदम्; causative sense (णिच्) implied: ‘caused to flow’
नदीःrivers
नदीः:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनदी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन (Plural)