Adhyaya 17

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । कृत्वाऽभिषेकं तीर्थेषु यथावद्दत्त दक्षिणः । पूजयेच्च ततो देवं कृष्णाख्यं पुरुषं परम्

Prahlāda disse: “Tendo realizado devidamente os ritos de banho sagrado nos tīrthas e tendo oferecido a dakṣiṇā apropriada, deve-se então adorar o Senhor — a Pessoa Suprema conhecida como Kṛṣṇa.”

Verse 2

ऋषय ऊचुः । पूजाविधिं तु कृष्णस्य श्रोतुकामाः समासतः । कथयाऽचरणोपेतं यथावद्दैत्यसत्तम

Os sábios disseram: “Desejamos ouvir, em resumo, o procedimento de adoração a Kṛṣṇa. Ó melhor entre os Daityas, conta-nos corretamente, com os passos práticos da observância.”

Verse 3

द्वारपालाश्च के तत्र कः पूर्वं कश्च पृष्ठतः । पुरीयं सर्वतो दैत्य तिष्ठते केन पालिता

“Quem são, de fato, os guardiões dos portais ali? Quem está à frente e quem atrás? E por quem esta cidade é protegida por todos os lados, ó Daitya?”

Verse 4

आनुपूर्व्यात्समासेन पूजनीया यथाविधि । कथयस्व विधिज्ञोऽसि कृष्णैकचरणप्रियः

“Conta-nos, na devida sequência e em resumo, como eles devem ser venerados segundo a regra correta. Fala—pois és conhecedor dos ritos e devoto apenas aos pés de Kṛṣṇa.”

Verse 5

श्रीप्रह्लाद उवाच । श्रूयतां पूजनं विप्राः श्रुतपूर्वं विधानतः । कलौ कृष्णस्य विप्रेन्द्रा यथावदनुपूर्वशः

Śrī Prahlāda disse: “Ouvi, ó brāhmaṇas—descreverei a adoração, conforme foi ouvida na tradição e segundo a ordenança. Na era de Kali, ó melhores entre os brāhmaṇas, exporei devidamente a adoração de Kṛṣṇa, passo a passo.”

Verse 6

पूर्वद्वारस्थितान्देवाञ्छुणुध्वं सुसमाहिताः । जयंतः प्रथमं पूज्यः सर्वपापहरः शुभः

Ouvi com plena atenção acerca das divindades postadas no portão oriental. Jayanta deve ser venerado primeiro — auspicioso e removedor de todos os pecados.

Verse 7

स्थापितो देवराजेन पूजार्थं केशवस्य हि । तस्यैवानुचरान्वक्ष्ये तान्निबोधत सत्तमाः

Ele foi instalado pelo Rei dos deuses para o culto de Keśava. Agora declararei os seus acompanhantes—compreendei-os bem, ó excelentes.

Verse 8

वज्रनाभः सुनाभश्च वज्रबाहुर्महा हनुः । वज्रदंष्ट्रो वज्रधारी वज्रहा वज्रलोचनः

(São eles:) Vajranābha, Sunābha, Vajrabāhu, Mahāhanu, Vajradaṁṣṭra, Vajradhārī, Vajrahā e Vajralocana.

Verse 9

श्वेतमूर्धा श्वेतमाली जयन्तानुचराश्च ते । एते शस्त्रोद्यतकरा रक्षन्ते तमहर्निशम्

Śvetamūrdhā e Śvetamālī também são acompanhantes de Jayanta. Eles, com as armas erguidas nas mãos, guardam aquele lugar dia e noite.

Verse 10

पूर्वद्वारे सुसंनद्धा जयन्तोद्देशकारिणः । पूर्वद्वारे च रक्षार्थं नरनाथो विनायकः

No portão oriental, plenamente armados e preparados, estão os que agem sob as ordens de Jayanta. E para a proteção do portão oriental há também Vināyaka, senhor dos homens.

Verse 11

तरुणार्कश्च वै सूर्यो देव्यो वै सहमातरः । ईश्वरश्चापि दुर्वासा नागराजस्तु तक्षकः

(Ali também estão) Taruṇārka e Sūrya, o deus Sol; as Deusas juntamente com as Mães (Mātṛ); Īśvara; o sábio Durvāsā; e Takṣaka, rei dos nāgas.

Verse 12

सेनानीः कार्तिकेयश्च राक्षसश्च महाहनुः । तत्र दीर्घनखोनाम दानवः सुप्रतिष्ठितः

(Ali está) o comandante Kārtikeya; e o rākṣasa Mahāhanu. Ali também permanece firmemente estabelecido um dānava chamado Dīrghanakha.

Verse 13

विश्वावसुश्च गन्धर्वो मेनका च वराप्सराः । सनत्कुमारसहितो वसिष्ठो भगवानृषिः

Viśvāvasu, o Gandharva; Menakā, a excelsa Apsarā; e o venerável sábio Vasiṣṭha acompanhado de Sanatkumāra—estes seres ilustres (estão presentes como guardiões sagrados).

Verse 14

एते पूज्याः पूर्वतस्तु न्यग्रोधश्च महाद्रुमः । पूर्वद्वारस्थिता ह्येत आग्नेयाञ्छृणुताथ मे

Estes devem ser venerados no lado oriental; e ali se ergue a grande árvore nyagrodha (banyan). Eles estão postados no portão do leste. Agora ouvi de mim acerca dos que se encontram no sudeste (direção Āgneya).

Verse 15

ज्वालामुखोऽथ रक्ताक्षः स्मशाननिलयः क्रथः । मांसादो रुधिराहारः कृष्णः कृष्णजटाधरः

Jvālāmukha; depois Raktākṣa; Kratha, que habita nos campos de cremação; Māṃsāda, o devorador de carne; Rudhirāhāra, que se nutre de sangue; e Kṛṣṇa, de negras madeixas emaranhadas—(estes são os guardiões ferozes daquele quadrante).

Verse 16

त्रासनो भञ्जनश्चैव ह्याग्न्येय्यां दिशि संस्थिताः । दिशं रक्षंति संनद्धा दक्षिणां शृणुताथ मे

Trāsana e Bhañjana, postados na direção do sudeste, permanecem armados e protegem aquele quadrante. Agora, ouve de mim acerca da direção do sul.

Verse 17

दण्डपाणिर्महानादः पाशहस्तः सुलोचनः । अनिवर्त्यक्रमश्चैव तथा दुंदुभिनिस्वनः

Daṇḍapāṇi, Mahānāda, Pāśahasta, Sulocana, Anivartyakrama e Duṃdubhinisvana—estes são os guardiões nomeados para aquele quadrante.

Verse 18

खरस्वनो घर्घरवाक्तथा मौनप्रियः सदा । मल्लिकाक्षश्च एतेषां प्रणतो द्वारपालकः

Kharasvana, Ghargharavāk e Maunapriya, sempre amante do silêncio; e Mallikākṣa, curvando-se em reverência, serve como porteiro sobre eles.

Verse 19

दक्षिणद्वाररक्षार्थं दुन्दुभिश्च विनायकः । महिषार्कश्च वै सूर्यो भूषणश्च तथेश्वरः

Para a proteção do portão do sul estão Dundubhi e Vināyaka; e também Mahiṣārka, Sūrya, Bhūṣaṇa e Īśvara, designados como guardiões.

Verse 20

चण्डिका च तथा देवी ह्यूर्द्ध्वबाहुश्च राक्षसः । पद्माक्षः क्षेत्रपालश्च नागश्चाश्वतरस्तथा

Também Caṇḍikā, a Deusa; e o Rākṣasa Ūrddhvabāhu; Padmākṣa e Kṣetrapāla; bem como Nāga e Aśvatara—estes também permanecem como guardiões.

Verse 21

चित्रांगदश्च गन्धर्व उर्वशी च वराप्सराः । यो राजा सर्ववृक्षाणां शालश्चापि महाद्रुमः

Citrāṃgada, o Gandharva, e Urvaśī, a mais excelsa das Apsarās; e também a poderosa árvore Śāla—chamada rei entre todas as árvores—ali se acham estabelecidos.

Verse 22

सनातन ऋषिश्रेष्ठो ह्यगस्त्यश्च महातपाः । एते याम्यदिशि द्वारं रक्षन्ति सुसमाहिताः

Sanātana, o mais eminente entre os ṛṣis, e Agastya, de grande austeridade—eles, serenos e atentos, guardam a porta na direção do Sul (Yāmya).

Verse 23

गीतकृन्नर्तको नग्नः कंबली दहनप्रियः । हसनो नेत्रभंगश्च भ्रूविकारो विजृंभकः

“Gītakṛt, Nartaka, Nagna, Kaṃbalī e Dahanapriya; Hasana, Netrabhaṅga, Bhrūvikāra e Vijṛmbhaka”—tais assistentes são mencionados como parte da hoste protetora divina.

Verse 24

मुशली प्रभुरेतेषां संनद्धो वर्तते द्विजाः । रक्षन्ति नैरृतीमाशां पश्चिमां शृणुतापरान्

“Ó duas-vezes-nascidos, Muśalī permanece como o senhor armado e couraçado destes assistentes. Eles guardam o quadrante sudoeste (Nairṛti); ouvi agora também acerca dos que estão na direção do Oeste.”

Verse 25

स्वस्तिकः शंखमूर्द्धा च नीलवासाः शुभाननः । पाशहस्तः शूलहस्त एकपादैकलोचनः

“Svastika; Śaṅkhamūrdhā; Nīlavāsā; Śubhānana; Pāśahasta; Śūlahasta; e Ekapāda-Ekalocana”—tais são os nomes dos guardiões aqui enunciados.

Verse 26

पश्चिमायां दिशि तथा पुष्पदन्तो विनायकः । उद्धवार्कश्च वै सूर्यः शिवः सत्राजितेश्वरः

Na direção ocidental estão: Puṣpadanta Vināyaka; Uddhavārka; e, de fato, Sūrya, o Sol; e Śiva, chamado Satrājiteśvara.

Verse 27

तुंबरुर्नामगन्धर्वो घृताची च वराप्सराः । महोदरश्च नागेन्द्रो राक्षसश्च घटोत्कचः

Há o Gandharva chamado Tuṃbaru; e Ghṛtācī, a excelsa Apsaras; Mahodara, senhor dos Nāgas; e o Rākṣasa Ghaṭotkaca.

Verse 28

दैत्यः पञ्चजनोनाम ऋषिः कश्यप एव च । देवी कपालिनीनाम अश्वत्थस्तु महाद्रुमः

Há o Daitya chamado Pañcajana; e o Ṛṣi Kaśyapa; a Deusa chamada Kapālinī; e a Aśvattha (figueira sagrada), árvore grandiosa.

Verse 29

कपिलः क्षेत्रपालश्च प्रतीचीं पाति वै दिशम् । नमस्कार्यास्तथा पूज्या वायव्यो शृणुतापरान्

Kapila e o Kṣetrapāla protegem, de fato, o quadrante ocidental. Devem ser saudados com reverência e adorados. Agora ouvi acerca dos guardiões da direção noroeste (Vāyavya).

Verse 30

भंजनो भैरवश्चैव कालिकोऽथ घटोदरः । झंझकामर्दनः पिंगो रुरुः सर्वभुजोव्रणी

Eles são: Bhaṃjana e também Bhairava; depois Kālika e Ghaṭodara; Jhaṃjhakāmardana, Piṅga, Ruru e Sarvabhujovraṇī.

Verse 31

सुपार्श्वः प्रभुरेतेषां संनद्धः पालयन्दिशम् । उदीच्यां दिशि विप्रेन्द्राः श्यामलश्च गणाधिपः

Supārśva, o senhor destes, cingido de armadura, guarda aquele quadrante. Na direção do norte, ó melhor dos brāhmaṇas, está Śyāmala, chefe entre os Gaṇas.

Verse 32

मन्वन्तको विरूपाक्षो गोलकः श्वेत संप्लुतः । उन्मत्तः प्रभुरेतेषामुदीच्यां पालयन्दिशम्

Manvantaka, Virūpākṣa, Golaka, Śveta e Saṃpluta — Unmatta é o senhor destes, protegendo o quadrante do norte.

Verse 33

मूलस्थानश्च वै सूर्य्य इन्द्रेशश्च महेश्वरः । देवी कण्ठेश्वरीनाम क्षेत्रपालश्च खञ्जनः

Em Mūlasthāna está Sūrya; e Indreśa é Maheśvara. Ali se encontra a Deusa chamada Kaṇṭheśvarī, e o guardião do campo sagrado (kṣetrapāla) é Khañjana.

Verse 34

वासुकिर्नागराजश्च कूर्मपृष्ठश्च दानवः । सनकश्च ऋषिश्रेष्ठो गोलको राक्षसस्तथा

Vāsuki, rei dos Nāgas; Kūrmapṛṣṭha, o Dānava; Sanaka, o melhor entre os ṛṣis; e também Golaka, o Rākṣasa — estes igualmente ali permanecem como presenças veneráveis.

Verse 35

नारदोनाम गन्धर्वो रंभा चैव वराप्सराः । एते पूज्याः प्रयत्नेन प्लक्षोनाम महाद्रुमः

Um Gandharva chamado Nārada, e Rambhā, a excelente Apsarā — a estes deve-se prestar culto com diligência; e também à grande árvore chamada Plakṣa.

Verse 36

यक्षेशः सवितानाम श्यामः पूज्यः प्रयत्नतः । ऐशान्यां दिशि विप्रेन्द्राः स्थिता ये तान्वदाम्यहम्

Yakṣeśa, chamado Savitā — e também Śyāma — deve ser venerado com diligência. Ó melhores dos brāhmaṇas, agora vos direi daqueles que estão postados na direção nordeste.

Verse 37

दुर्धरो भैरवारावः किंकिणीको महाबलः । करालो विकटो मूलो बलिभुक्तो बलिप्रियः

Durdhara, Bhairavārāva, Kiṃkiṇīka de grande força; Karāla, Vikaṭa, Mūla — Balibhukta e Balipriya: estes são os guardiões formidáveis do recinto sagrado.

Verse 38

एतेषां क्षेत्रपालानां सस्त्रीणां च द्विजोत्तमाः । नेता प्रभु श्च स्वामी च जयन्तः पालकस्तथा

Ó melhores dos duas-vezes-nascidos, para estes guardiões do kṣetra—junto com suas consortes—Jayanta é o guia, o senhor, o mestre e também o protetor que supervisiona.

Verse 39

निगृह्णात्यनुगृह्णाति रक्षिता पुरवासिनाम् । जयन्तादेशमादाय ते दुष्टान्घातयन्ति च

Eles reprimem e também concedem favor, sendo protetores dos habitantes da cidade. Tomando o comando de Jayanta, eles também abatem os perversos.

Verse 40

नागस्थलस्थितः स्वामी जयन्तः पालकः सदा । नागराजैः परिवृतः पूजनीयः प्रयत्नतः

O senhor Jayanta, sempre protetor, reside em Nāgasthala. Cercado pelos reis-serpentes, deve ser venerado com zelo e devoção.

Verse 41

मांसप्रियमुखाश्चैत ऐशानीं पांति वै दिशम् । सहस्रशीर्षको देवः शेषो नागस्थलस्थितः । अनन्तो वासुकिश्चैव तक्षकः पद्म एव च

Estes guardiões—de aspecto feroz e amantes de carne—protegem, de fato, o quadrante nordeste. O deus Śeṣa, de mil cabeças, reside em Nāgasthala; e há também Ananta, Vāsuki, Takṣaka e ainda Padma.

Verse 42

शंखः कंबलकश्चैव नागश्चाश्वतरस्तथा । मुक्तकः कालियश्चैव जनकोऽथापराजितः

Śaṅkha e Kaṃbalaka; Nāga e também Aśvatara; Muktaka e Kāliya; e depois Janaka e Aparājita—estes também estão entre as hostes de nāgas do recinto sagrado.

Verse 43

कर्कोटकमुखा नागास्ते च सन्ति सहस्रशः । ते पूज्या गंधपुष्पैश्च बलिभिर्धूपदीपकैः

Há seres-serpentes chefiados por Karkoṭaka, em verdade aos milhares. Devem ser venerados com fragrâncias e flores, com oferendas bali, e com incenso e lâmpadas.

Verse 44

पायसेन च मांसेन ह्यन्नाद्यैः सुरया तथा । ततः संपूज्य देवशं जयंतं रक्षिणां वरम्

Com arroz-doce de leite (pāyasa), e com carne, com variados alimentos e também com licor—então, tendo venerado devidamente Jayanta, o chefe divino e o mais excelente entre os protetores.

Verse 45

गंध पुष्पोपहारैश्च धूपवस्त्रादिभूषणैः । ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठाः कृष्णं देवकिनन्दनम् । संपूज्यः प्रथमं तत्र गणेशो रुक्मिसंज्ञकः

Com oferendas de fragrâncias e flores, com incenso, vestes e outros adornos—então, ó melhor dos duas-vezes-nascidos, vai a Kṛṣṇa, o filho de Devakī. Ali, antes de tudo, deve ser devidamente venerado Gaṇeśa, conhecido pelo nome de «Rukmi».

Verse 46

ऋषय ऊचुः । कथं स रुक्मिदैत्येन्द्रो यो दुष्टो गणतां गतः । साक्षाद्भगवतो द्वारि प्रत्यहं पूज्यते नरः

Disseram os sábios: Como é que Rukmī, senhor entre os daityas—embora perverso—alcançou a condição de Gaṇa e é venerado todos os dias, à própria porta do Senhor Bem-aventurado?

Verse 47

श्रीप्रह्लाद उवाच । कृष्णाय रुक्मिणीं दातुं यदा भीष्मक उद्यतः । तद्द्वेषात्क्रोधसंयुक्तो रुक्मी चैद्यममन्यत

Śrī Prahlāda disse: Quando Bhīṣmaka se dispôs a dar Rukmiṇī a Kṛṣṇa, Rukmī—tomado de ira por esse ódio—passou a considerar (Kṛṣṇa) como inimigo.

Verse 48

यदा जहार भगवान्रुक्मिणीमंबिकालयात् । सर्वान्विद्राव्य वै भूपाञ्जरासन्धमुखान्रणे

Quando o Senhor Bem-aventurado levou Rukmiṇī do templo de Ambikā, depois de pôr em fuga, na batalha, todos os reis—tendo Jarāsandha à frente—,

Verse 49

तदा रुक्मी महाबाहुर्भीष्मकस्य सुतो बली । नाहत्वा विनिवर्तिष्ये तमहं यादवं रणे

Então Rukmī, de braços poderosos, o valente filho de Bhīṣmaka, declarou: «Se eu não abater em batalha aquele Yādava, não voltarei atrás».

Verse 50

प्रतिज्ञां सर्वभूपानां शृण्वतां कृतवान्द्विजाः । एवमुक्त्वा स सन्नद्धो युद्धाय परिधावितः

Ó brāhmaṇas, ele fez esse voto enquanto todos os reis ouviam. Tendo assim falado, armou-se e correu impetuoso para a batalha.

Verse 51

अक्षौहिण्या दलेनैवायुद्ध्यत्कृष्णेन भो द्विजाः । स युध्यमानः कृष्णेन वध्यमानो हतौजसः

Ó brâmanes, ele lutou contra Kṛṣṇa, que vinha acompanhado apenas por uma divisão de um akṣauhiṇī. Enquanto combatia Kṛṣṇa, era abatido, e sua força e vigor se despedaçavam.

Verse 52

बद्धो भगवता तत्र कृत्वा वैरूप्यमेव च । रामेण बंधनान्मुक्तो मरणाय मतिं दधौ

Ali ele foi amarrado pelo Senhor Bem-aventurado e ainda ficou desfigurado. Liberto de suas amarras por Rāma, voltou então a mente para a morte.

Verse 53

रुक्मिणी भ्रातरं दृष्ट्वा मरणे कृतनिश्चयम् । उवाच कृष्णं वैदर्भी भ्रातरं ह्यानयस्व मे

Vendo seu irmão decidido a morrer, Rukmiṇī, a princesa de Vidarbha, disse a Kṛṣṇa: “Traz meu irmão aqui para mim.”

Verse 54

ततस्तत्प्रियकामार्थमनुमान्य जनार्द्दनः । चकार पार्षदां मध्ये प्रवरं विघ्ननाशनम्

Então Janārdana, consentindo para cumprir o desejo amado dela, estabeleceu entre seus acompanhantes o supremo removedor de obstáculos.

Verse 55

एतस्मात्कारणाद्विप्राः प्रथमं पूज्यते सदा । गंधधूपाक्षतैर्वस्त्रैर्मोदकैस्तं प्रतर्पयेत्

Por esta mesma razão, ó brâmanes, ele é sempre adorado primeiro. Deve-se satisfazê-lo com fragrâncias, incenso, akṣata (grãos inteiros), vestes e modakas.

Verse 56

तस्मिंस्तुष्टे जगन्नाथस्तुष्टो भवति नान्यथा

Quando ele se compraz, Jagannātha também se compraz—não há outro caminho.