Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 46

ऋषय ऊचुः । कथं स रुक्मिदैत्येन्द्रो यो दुष्टो गणतां गतः । साक्षाद्भगवतो द्वारि प्रत्यहं पूज्यते नरः

ṛṣaya ūcuḥ | kathaṃ sa rukmidaityendro yo duṣṭo gaṇatāṃ gataḥ | sākṣādbhagavato dvāri pratyahaṃ pūjyate naraḥ

Disseram os sábios: Como é que Rukmī, senhor entre os daityas—embora perverso—alcançou a condição de Gaṇa e é venerado todos os dias, à própria porta do Senhor Bem-aventurado?

ऋषयःthe sages
ऋषयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन
ऊचुःsaid
ऊचुः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (परोक्शभूत/Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
कथम्how
कथम्:
Kriya-vishesana (Interrogative/प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formप्रश्नवाचक-अव्यय (how)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
रुक्मि-दैत्य-इन्द्रःRukmi, the lord of demons
रुक्मि-दैत्य-इन्द्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootरुक्मि (प्रातिपदिक) + दैत्य (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'दैत्येन्द्रः' इति पदस्य विशेषणम्
यःwho
यः:
Karta (Relative subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
दुष्टःwicked
दुष्टः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'यः' इत्यस्य विशेषणम्
गणताम्the status of a gaṇa (attendant)
गणताम्:
Karma (Goal/कर्म)
TypeNoun
Rootगणता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
गतःhas attained
गतः:
Kriya (Predicate/विधेय)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, भूतकृदन्त/PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'यः' इत्यस्य विधेय
साक्षात्directly
साक्षात्:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसाक्षात् (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (directly/in person)
भगवतःof the Lord
भगवतः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
द्वारिat the door
द्वारि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्वार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
प्रत्यहम्daily
प्रत्यहम्:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootप्रति + अहन् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास, कालवाचक-अव्यय (every day)
पूज्यतेis worshipped
पूज्यते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि-प्रयोग (passive)
नरःthe person
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

Ṛṣayaḥ (Sages)

Tirtha: Dvārakā-kṣetra (gate shrine of Gaṇeśa ‘Rukmi’)

Type: temple

Listener: Ṛṣayaḥ (sages)

Scene: A circle of sages at the Dvārakā gate, hands folded, questioning the presence of ‘Rukmi’ as a gaṇa; Gaṇeśa’s shrine stands at the threshold, while the inner sanctum’s radiance suggests Kṛṣṇa beyond—an atmosphere of inquiry and sacred mystery.

R
Rukmi
B
Bhagavān (Kṛṣṇa)

FAQs

Purāṇic tradition often explains how divine grace and cosmic order can transform even adversarial figures into protectors.

Dvārakā, specifically the Lord’s gateway where daily worship is established.

The verse notes a daily practice: worship at the Lord’s gate (pratyahaṃ pūjā), prompting inquiry into its origin.