Adhyaya 36

Verse 1

पार्वत्युवाच । विश्वकर्मेश्वरं लिंगं यत्काश्यां प्रथितं परम् । तस्य लिंगस्य कथय देवदेव समुद्भवम्

ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ! ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਰਮ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮੇਸ਼ਵਰ ਲਿੰਗ ਦਾ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਉਤਪੱਤੀ-ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਮੈਨੂੰ ਸੁਣਾ।

Verse 2

देवदेव उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि कथां पातकनाशिनीम् । विश्वकर्मेश लिंगस्य प्रादुर्भावं मनोहरम्

ਦੇਵਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵੀ, ਸੁਣੋ; ਮੈਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਕ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ—ਵਿਸ਼ਵਕਰਮੇਸ਼ ਲਿੰਗ ਦੇ ਮਨੋਹਰ ਪ੍ਰਾਕਟ੍ਯ ਦਾ ਵਰਣਨ।

Verse 3

विश्वकर्माभवत्पूर्वं ब्रह्मणस्त्वपरा तनुः । त्वष्टुः प्रजापतेः पुत्रो निपुणः सर्वकर्मसु

ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਇਕ ਦੂਜੀ ਤਨੂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਉਹ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਤ੍ਵਸ਼ਟਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਭ ਕਲਾਵਾਂ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ।

Verse 4

कृतोपनयनः सोथ बालो गुरुकुले वसन् । चकार गुरुशुश्रूषां भिक्षान्नकृतभोजनः

ਉਪਨਯਨ ਸੰਸਕਾਰ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਉਹ, ਬਾਲਕ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਗੁਰੂਕੁਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਰਿਹਾ; ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਭਿੱਖਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਅੰਨ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 5

एकदा तद्गुरुः प्राह प्रावृट्काले समागते । कुरूटजं मदर्थं त्वं यथा प्रावृण्न बाधते

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਜਦੋਂ ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਆ ਪਹੁੰਚੀ, ਉਸ ਦੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੇਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਕੁਟੀਆ ਬਣਾਓ, ਐਸੀ ਕਿ ਮੀਂਹ ਸਾਨੂੰ ਕਲੇਸ਼ ਨਾ ਦੇਵੇ।”

Verse 6

यत्कदाचिन्न भज्येत न पुरातनतां व्रजेत् । गुरुपत्न्यात्वभिहितो रे त्वाष्ट्र कुरु कंचुकम्

ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਆਖਿਆ: “ਹੇ ਤ੍ਵਾਸ਼੍ਟ੍ਰਾ, ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੰਜੁਕ (ਚੋਲੀ) ਬਣਾ—ਜੋ ਕਦੇ ਵੀ ਨਾ ਫਟੇ ਅਤੇ ਕਦੇ ਪੁਰਾਣੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।”

Verse 7

ममांगयोग्यं नो गाढं न श्लथं च प्रयत्नतः । विनैव वाससा चारु वाल्कलं च सदोज्ज्वलम्

“ਇਹ ਮੇਰੇ ਅੰਗਾਂ ਅਨੁਕੂਲ ਹੋਵੇ—ਨਾ ਬਹੁਤ ਤੰਗ, ਨਾ ਢਿੱਲੀ—ਯਤਨ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕਪੜੇ ਦੇ ਵੀ ਸੁੰਦਰ, ਸਦਾ ਚਮਕਦੀ ਵਾਲਕਲ (ਛਾਲ ਦਾ ਵਸਤ੍ਰ) ਹੋਵੇ।”

Verse 8

गुरुपुत्रेण चाज्ञप्तो ममार्थं पादुके कुरु । यदारूढस्य मे पादौ न पंकः संस्पृशेत्क्वचित्

ਗੁਰੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ: “ਮੇਰੇ ਲਈ ਪਾਦੁਕੇ (ਖੜਾਉਂ) ਬਣਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪਹਿਨਾਂ, ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਤੇ ਕੀਚੜ ਨਾ ਛੂਹੇ।”

Verse 9

चर्मादिबंधनिर्मुक्ते धावतो मे सुखप्रदे । याभ्यां च संचरे वारि स्थल भूमाविव द्रुतम्

“ਉਹ ਚਮੜੇ ਦੀਆਂ ਪੱਟੀਆਂ ਆਦਿ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣ, ਦੌੜਦਿਆਂ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਵੀ ਸੁੱਕੀ ਭੂਮੀ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੱਲ ਸਕਾਂ।”

Verse 10

गुरुकन्यापि तं प्राह त्वाष्ट्र मे श्रवणोचिते । भूषणे स्वेन हस्तेन कुरु कांचननिर्मिते

ਫਿਰ ਗੁਰੂ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਤ੍ਵਾਸ਼੍ਟ੍ਰਾ, ਮੇਰੇ ਕੰਨਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਭੂਸ਼ਣ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬਣਾ—ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ।”

Verse 11

कुमारी क्रीडनीयानि कौतुकानि च देहि मे । दंतिदंतमयान्येव स्वहस्तरचितानि च

ਹੇ ਕੁਮਾਰੀ, ਮੈਨੂੰ ਖੇਡਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਕੌਤਕ ਦੇਹਿ—ਹਾਥੀਦੰਤ ਦੇ ਬਣੇ ਹੋਏ, ਤੇਰੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਘੜੇ ਹੋਏ।

Verse 12

गृहोपकरणं द्रव्यं मुसलोलूखलादिकम् । तथा घटय मेधाविन्यथा त्रुट्यति न क्वचित्

ਘਰ ਦੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਦਾ ਸਮਾਨ—ਮੁਸਲ, ਓਖਲੀ ਆਦਿ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਣਾਵੀਂ, ਹੇ ਬੁੱਧਿਮਤੀ, ਕਿ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕਦੇ ਟੁੱਟਣ ਨਾ।

Verse 13

अक्षालितान्यपि यथा नित्यं पीठानि सत्तम । उज्ज्वलानि भवंत्येव स्थालिकाश्च तथा कुरु

ਹੇ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪੀਠਾਂ (ਬੈਠਕਾਂ) ਐਸੀਆਂ ਬਣਾਵੀਂ ਕਿ ਬਿਨਾ ਧੋਏ ਵੀ ਨਿੱਤ ਚਮਕਦੀਆਂ ਰਹਿਣ; ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਕਟੋਰੀਆਂ ਵੀ ਓਹੋ ਜਿਹੀਆਂ ਕਰ।

Verse 14

सूपकर्मण्यपि च मां प्रशाधि त्वष्ट्रनंदन । यथांगुल्यो न दह्यंते पाकः स्याच्च यथा शुभः

ਅਤੇ ਰਸੋਈ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਸਿਖਾ ਤੇ ਸਾਜ਼ੋ-ਸਾਮਾਨ ਦੇ, ਹੇ ਤ੍ਵਸ਼ਟ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾ ਸੜਨ ਅਤੇ ਪਕਵਾਨ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਸੁਪੱਕ ਹੋਵੇ।

Verse 15

एकस्तंभमयं गेहमेकदारुविनिर्मितम् । तथा कुरु वरं त्वाष्ट्र यत्रेच्छा तत्र धारये

ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤ੍ਵਾਸ਼ਟ੍ਰ, ਇਕ ਹੀ ਸਤੰਭ ਵਾਲਾ, ਇਕੋ ਲੱਕੜ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਘਰ ਐਸਾ ਕਰ, ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਰੱਖ ਤੇ ਲੈ ਜਾ ਸਕਾਂ।

Verse 16

ये सहाध्यायिनोप्यस्य वयोज्येष्ठाश्च तेपि हि । सर्वेसर्वे समीहंते कर्म तत्कृतमेव हि

ਉਸ ਦੇ ਸਹਾਧਿਆਈ—ਹਾਂ, ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਵੀ—ਸਭ ਦੇ ਸਭ ਇਹੀ ਆਸ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਹ ਕਰਤੱਬ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉਸੇ ਤੋਂ ਹੀ ਸਿਰੇ ਚੜ੍ਹੇਗਾ।

Verse 17

तथेति स प्रतिज्ञाय सर्वेषां पुरतोद्रिजे । मध्ये वनं प्राविशच्च महाचिंताभयार्दितः

“ਤਥਾਸਤੁ” ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਤਿਜ्ञਾ ਕੀਤੀ; ਫਿਰ ਮਹਾਂ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਭੈ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਪਹਾੜੀ ਭੂਮੀ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚਲੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।

Verse 18

किंचित्कर्तुं न जानाति प्रतिज्ञातं च तेन वै । सर्वेषां पुरतः सर्वं करिष्यामीति निश्चितम्

ਉਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਕਰਨਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪ੍ਰਤਿਜ्ञਾ ਕਰ ਲਈ ਸੀ; ਅਤੇ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ—“ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।”

Verse 19

किं करोमि क्व गच्छामि को मे साहाय्यमर्पयेत् । बुद्धेरपि वनस्थस्य शरणं कं व्रजामि च

“ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਕੌਣ ਮੇਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰੇਗਾ? ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਮੇਰੀ ਬੁੱਧੀ ਵੀ ਡੋਲਦੀ ਹੈ—ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਿਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਵਾਂ?”

Verse 20

अंगीकृत्य गुरोर्वाक्यं गुरुपत्न्या गुरोः शिशोः । यो न निष्पादयेन्मूढः स भवेन्निरयी नरः

ਗੁਰੂ ਦਾ ਵਚਨ—ਅਤੇ ਗੁਰੂਪਤਨੀ ਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਬਾਲਕ ਦਾ ਹੁਕਮ—ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਜੋ ਮੂੜ੍ਹ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਨਰਕਗਾਮੀ ਮਨੁੱਖ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 21

गुरुशुश्रूषणं धर्म एको हि ब्रह्मचारिणाम् । अनिष्पाद्य तु तद्वाक्यं कथं मे निष्कृतिर्भवेत्

ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀਆਂ ਲਈ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਹੀ ਇਕੋ ਪਰਮ ਧਰਮ ਹੈ। ਜੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਨਾ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿੱਤ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ?

Verse 22

गुरूणां वाक्यकरणात्सर्व एव मनोरथाः । सिद्ध्यंतीतरथा नैव तस्मात्कार्यं हि तद्वचः

ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਆਗਿਆ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 23

कथं तद्वचसः सिद्धिं प्राप्स्याम्यत्र वने स्थितः । कश्च मेत्र सहायी स्याद्धिषणादुर्बलस्य वै

ਮੈਂ ਇਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਬਚਨ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਸਿੱਧ ਕਰਾਂ? ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਸਹਾਇਕ ਇੱਥੇ ਕੌਣ ਹੋਵੇ, ਜਦ ਮੈਂ ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹਾਂ?

Verse 24

आस्तां गुरुकथा दूरं योऽन्यस्यापि लघोरपि । ओमित्युक्त्वा न कुरुते कार्यं सोथ व्रजत्यधः

ਗੁਰੂ ਦੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਦੂਰ ਰਹੀ—ਜੇ ਕੋਈ ਦੂਜੇ ਦੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਬੇਨਤੀ ਲਈ ਵੀ ‘ਓਮ’ ਕਹਿ ਕੇ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਅਧੋਗਤੀ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 25

कथमेतानि कर्माणि करिष्येऽज्ञोऽसहायवान् । अंगीकृतानि तद्भीत्या नमस्ते भवितव्यते

ਮੈਂ ਅਗਿਆਨੀ ਤੇ ਬਿਨਾ ਸਹਾਇਤਾ ਦੇ ਇਹ ਕਰਮ ਕਿਵੇਂ ਕਰਾਂ? ਡਰ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਇਹ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਅਧੀਨ ਹੋਣਾ ਹੀ ਪਵੇਗਾ—ਇਹੀ ਹੋਣਹਾਰ ਹੈ।

Verse 26

यावदित्थं चिंतयति स त्वाष्ट्रो वनमध्यगः । तावत्तदेव संप्राप्तस्तेनैकोऽदर्शि तापसः

ਜਦ ਤਵਾਸ਼ਟ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ (ਤਵਾਸ਼ਟ੍ਰ) ਜੰਗਲ ਦੇ ਮੱਧ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਓਸੇ ਪਲ ਉੱਥੇ ਇਕੱਲਾ ਤਪਸਵੀ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਸ ਪਿਆ।

Verse 27

अथ नत्वा स तं प्राह वने दृष्टं तपस्विनम् । को भवान्मानसं मे यो नितरां सुखयत्यहो

ਫਿਰ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਦਿੱਸੇ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਬੋਲਾ: “ਭਗਵਨ, ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋ?”

Verse 28

त्वद्दर्शनेन मे गात्रं चिंतासंतापतापितम् । हिमानी गाहनेनेव शीतलं भवति क्षणम्

ਤੁਹਾਡਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਕੇ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਚਿੰਤਾ-ਸ਼ੋਕ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਕ ਛਿਨ ਵਿਚ ਠੰਢਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਹਿਮ-ਧਾਰਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬਣ ਨਾਲ।

Verse 29

किं त्वं मे प्राक्तनं कर्म प्राप्तं तापसरूपधृक् । अथवा करुणावार्धिराविर्भूतः शिवो भवान्

ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਪੂਰਵ ਕਰਮ ਹੀ ਹੋ ਜੋ ਤਪਸਵੀ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ? ਜਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਰੁਣਾ-ਸਮੁੰਦਰ ਸ਼ਿਵ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਹੋ?

Verse 30

योसि सोसि नमस्तुभ्यमुपदेशेन युंक्ष्व माम् । गुरूक्तं गुरुपत्न्युक्तं गुर्वपत्योक्तमेव च

ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਵੀ ਹੋ, ਸੋ ਹੀ ਹੋ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਜੋੜੋ, ਮੈਨੂੰ ਸਿਖਿਆ ਦਿਓ। ਗੁਰੂ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਗੁਰੂ-ਪਤਨੀ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ-ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਜੋ ਕਿਹਾ—ਉਹ ਸਭ ਹੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ।

Verse 31

कथं कर्तुमहं शक्तः कर्म तत्र दिशाद्भुतम् । कुरु मे बुद्धिसाहाय्यं निर्जने बंधुतां गतः

ਮੈਂ ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਕਰਮ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਾਂ, ਜੋ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਜਿਹਾ ਅਗੋਚਰ ਹੈ? ਇਸ ਨਿਰਜਨ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਬੰਧੂ ਬਣਿਆ ਹੈਂ—ਮੈਨੂੰ ਸਦਬੁੱਧੀ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਬਖ਼ਸ਼।

Verse 32

इत्युक्तस्तेन स वने तापसो ब्रह्मचारिणा । कारुण्यपूर्णहृदयो यथोक्तमुपदिष्टवान्

ਇਉਂ ਜਦੋਂ ਵਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਤਾਂ ਤਪਸਵੀ ਦਾ ਹਿਰਦਾ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।

Verse 33

य आप्तत्वेन संपृष्टो दुर्बुद्धिं संप्रयच्छति । स याति नरकं घोरं यावदाभूतसंप्लवम्

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ‘ਆਪਤ’ ਸਮਝ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਉਹ ਦੁਸ਼ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੀ ਹਾਨਿਕਾਰਕ ਸਲਾਹ ਦੇਵੇ—ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਤੱਕ ਭੂਤ-ਸੰਪਲਵ (ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਵਿਲਯ) ਨਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।

Verse 34

तापस उवाच । ब्रह्मचारिञ्शृणु ब्रूयां किमद्भुततरं त्विदम् । विश्वेशानुग्रहाद्ब्रह्माप्यभवत्सृष्टिकोविदः

ਤਾਪਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਸੁਣ; ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਅਦਭੁਤ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 35

यदि त्वं त्वाष्ट्र सर्वज्ञं काश्यामाराधयिष्यसि । ततस्ते विश्वकर्मेति नाम सत्यं भविष्यति

ਹੇ ਤ੍ਵਾਸ਼੍ਟ੍ਰ, ਜੇ ਤੂੰ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਰਵਜ੍ਞ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰੇਂਗਾ, ਤਾਂ ‘ਵਿਸ਼੍ਵਕਰਮਾ’ ਨਾਮ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੇਰਾ ਹੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

Verse 36

विश्वेशानुग्रहात्काश्यामभिलाषा न दुर्लभाः । सुलभो दुर्लभो वै यद्यत्र मोक्षस्तनुत्यजाम्

ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਭੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾ ਦੁਲਭ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ। ਇੱਥੇ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਵੇਲੇ ਮੋਖਸ਼ ਵੀ ਸੁਲਭ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਵਿਰਲਾ ਹੈ।

Verse 37

सृष्टेःकरण सामर्थ्यं सृष्टिरक्षाप्रवीणता । विधिना विष्णुना प्रापि विश्वेशानुग्रहात्परात्

ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਰਚਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨਤਾ ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੂੰ ਵੀ—ਇਹ ਸਭ ਪਰਮ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਉੱਚੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 38

याहि वैश्वेश्वरं सद्म पद्मया समधिष्ठितम् । निर्वाणसंज्ञया बाला यदीच्छेः स्वान्मनोरथान्

ਵੈਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਉਸ ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾ, ਜੋ ਪਦਮਾ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਧਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ। ਹੇ ਨਿਰਵਾਣਾ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਬਾਲਿਕਾ, ਜੇ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ।

Verse 39

स हि सर्वप्रदः शंभुर्याचितश्चोपमन्युना । पयोमात्रं ददौ तस्मै सर्वं क्षीराब्धिमेव च

ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੰਭੂ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਪਮਨ੍ਯੂ ਨੇ ਜਦੋਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਦੁੱਧ ਦਿੱਤਾ—ਅਤੇ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਖੀਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਹੀ ਬਖ਼ਸ਼ ਦਿੱਤਾ।

Verse 40

आनंदकानने शंभोः किं किं केन न लभ्यते । यत्र वासकृतां पुंसां धर्मराशिः पदेपदे

ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਆਨੰਦ-ਕਾਨਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ? ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉੱਥੇ ਵਾਸ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਢੇਰ ਉੱਭਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।

Verse 41

स्वर्धुनी स्पर्शमात्रेण महापातकसंततिः । यत्र संक्षयति क्षिप्रं तां काशीं को न संश्रयेत्

ਜਿੱਥੇ ਦੇਵ-ਨਦੀ ਦੇ ਸਿਰਫ਼ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਉਸ ਕਾਸ਼ੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਕੌਣ ਨਾ ਲਵੇ?

Verse 42

न तादृग्धर्मसंभारो लभ्यते क्रतुकोटिभिः । यादृग्वाराणसी वीथी संचारेण पदेपदे

ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਧਰਮ-ਸੰਚੈ ਕਰੋੜਾਂ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਉਹ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਦਮ-ਕਦਮ ਚਲਣ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 43

धर्मार्थकाममोक्षाणां यद्यत्रास्ति मनोरथः । तदा वाराणसीं याहि याहि त्रैलोक्यपावनीम्

ਜੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਜਾਂ ਮੋਖਸ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵਾਰਾਣਸੀ ਜਾ—ਜਾ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਥਾਂ।

Verse 44

सर्वकामफलप्राप्तिस्तदैव स्याद्ध्रुवं नृणाम् । यदैव सर्वदः सर्वः काश्यां विश्वेश्वरः श्रितः

ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ—ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਦਾਤਾ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਹੈ।

Verse 45

स तापसोक्तमाकर्ण्य त्वाष्ट्र इत्थं सुहृष्टवान् । काशीसंप्रात्युपायं च तमेव समपृच्छत

ਤਪਸਵੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਤ੍ਵਾਸ਼ਟ੍ਰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਕਾਸ਼ੀ ਪਹੁੰਚਣ ਦੇ ਉਪਾਯ ਬਾਰੇ ਉਸੇ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਹੀ ਪੁੱਛਿਆ।

Verse 46

त्वाष्ट्र उवाच । तदानंदवनं शंभोः क्वास्ति तापससत्तम । यत्र नो दुर्लभं किंचित्साधकानां त्रयीस्थितम्

ਤਵਾਸ਼ਟ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸ਼ੰਭੂ ਦਾ ਉਹ ਆਨੰਦਵਨ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਜਿੱਥੇ ਵੇਦ-ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਸਾਧਕਾਂ ਲਈ ਕੋਈ ਭੀ ਵਸਤੂ ਦੁਲਭ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।”

Verse 47

स्वर्गे वा मर्त्यलोके वा बलिसद्मनि वा मुने । क्व तदानंदगहनं यत्रानंदपयोब्धिजा

“ਕੀ ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਜਾਂ ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ, ਜਾਂ ਹੇ ਮੁਨੀ, ਬਲੀ ਦੇ ਧਾਮ ਵਿੱਚ? ਉਹ ਆਨੰਦ-ਘਣਾ ਵਨ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਜਿਥੋਂ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਜਾਪਦਾ ਹੈ?”

Verse 48

यत्र विश्वेश्वरो देवो विश्वेषां कर्णधारकः । व्याचष्टे तारकं ज्ञानं येन तन्मयतां ययुः

“ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਭੂ—ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਣਧਾਰ—ਉਹ ਤਾਰਕ ਗਿਆਨ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਤਮਾਵਾਂ ਪਰਮ ਤੱਤ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।”

Verse 49

सुलभा यत्र नियतमानंदवनचारिणः । अपि नैःश्रेयसी लक्ष्मीः किमन्येल्प मनोरथाः

“ਉੱਥੇ, ਜੋ ਨਿਯਤ ਰੂਪ ਨਾਲ ਆਨੰਦਵਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੋਖਸ਼-ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੱਕ ਸੌਖੀ ਹੈ; ਫਿਰ ਹੋਰ ਛੋਟੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ?”

Verse 50

कस्तां मां प्रापयेच्छंभोः कथं यामि तथा वद । स तपस्वीति तद्वाक्यमाकर्ण्य श्रद्धयान्वितम्

“ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਧਾਮ ਤੱਕ ਕੌਣ ਪਹੁੰਚਾਵੇਗਾ? ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਜਾਵਾਂ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਚ ਦੱਸੋ।” ਇਹ ਸ਼ਰਧਾ-ਯੁਕਤ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਤਪਸਵੀ (ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗਾ)।

Verse 51

प्राहागच्छ नयामि त्वां यियासुरहमप्यहो । दुर्लभं प्राप्य मानुष्यं यदि काशी न सेविता

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਆ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਲੈ ਚਲਾਂ; ਮੈਂ ਆਪ ਵੀ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਹਾਏ—ਦੁਰਲੱਭ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਪਾ ਕੇ ਜੇ ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਸੇਵਾ (ਦਰਸ਼ਨ-ਪੂਜਾ) ਨਾ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਇਹ ਵੱਡਾ ਘਾਟਾ ਹੈ।”

Verse 52

पुनःक्व नृत्वं श्रेयोभूः क्व काशीकर्मबंधहृत् । वृथागते हि मानुष्ये काशीप्राप्तिविवर्जनात्

“ਮਨੁੱਖ ਹੋਣਾ ਹੀ ਕੀ ਹੈ, ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ—ਜੋ ਪਰਮ ਸ਼੍ਰੇਯ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰਮ-ਬੰਧਨ ਨੂੰ ਹਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ? ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਜੀਵਨ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਿਅਰਥ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”

Verse 53

आयुष्यं च भविष्यं च सर्वमेव वृथागतम् । अतोहं सफलीकर्तुं मानुष्यं चातिचंचलम्

“ਆਯੁ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ—ਸਭ ਕੁਝ ਹੀ ਵਿਅਰਥ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਅਤਿ ਚੰਚਲ ਮਨੁੱਖ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਫਲ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਂ (ਇਹ ਨਿਸਚੈ ਕਰਦਾ ਹਾਂ)।”

Verse 54

यास्यामि काशीमायाहि मायां हित्वा त्वमप्यहो । इति तेन सह त्वाष्ट्रो मुनिनातिकृपालुना

“ਮੈਂ ਕਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂਗਾ—ਤੂੰ ਵੀ ਆ, ਹਾਏ, ਮਾਇਆ (ਮੋਹ) ਛੱਡ ਕੇ!” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਅਤਿ ਕਰੁਣਾਮਈ ਮੁਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਤ੍ਵਾਸ਼ਟ੍ਰ ਵੀ ਚਲ ਪਿਆ।

Verse 55

पुरीं वैश्वेश्वरीं प्राप्तो मनःस्वास्थ्यमवाप च । ततः प्रापय्य तां काशीं तापसः क्वाप्यतर्कितम्

ਵੈਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰੀ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੁਖ-ਸਥਿਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਾਸ਼ੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ, ਉਥੇ ਹੀ ਕਿਸੇ ਅਣਸੋਚੇ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ।

Verse 56

जगाम कुंभसंभूत स त्वाष्ट्रोपीत्यमन्यत । अवश्यं स हि विश्वेशः सर्वेषां चिंतितप्रदः

ਫਿਰ ਘੜੇ-ਜਨਮੇ ਮੁਨੀ ਅਗਸਤ੍ਯ ਜੀ ਚਲੇ ਗਏ; ਤ੍ਵਾਸ਼ਟ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚਿਆ—“ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰ ਪ੍ਰਭੂ ਸਭ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਉਹੀ ਮਨੋਰਥ ਅਵਸ਼੍ਯ ਪੂਰੇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਹ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਚਿੰਤਦੇ ਤੇ ਚਾਹੁੰਦੇ ਆਏ ਹਨ।”

Verse 57

सत्पथस्थिरवृतीनां दूरस्थोपि समीपगः । यस्मिन्प्रसन्नदृक्त्र्यक्षस्तं दविष्ठमपि ध्रुवम्

ਜੋ ਸਤ੍ਪਥ ਉੱਤੇ ਅਡੋਲ ਵਰਤਾਓ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਭੂ ਦੂਰ ਦਿੱਸਦਿਆਂ ਵੀ ਨੇੜੇ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਧਨੀ ਕਿਰਪਾ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਕਠਿਨ ਕੰਮ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 58

सुनेदिष्ठं करोत्येव स्वयंवर्त्मोपदेशयन् । क्वाहं तत्र वने बालश्चिंताकुलितमानसः । क्व तापसः स यो मां वै सूदिश्येह चानयत्

ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਮਾਰਗ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਰਾਹ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਦੇ ਕੇ। ‘ਕਿੱਥੇ ਮੈਂ—ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਇਕ ਬਾਲਕ, ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਮਨ—ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਉਹ ਤਪਸਵੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਠੀਕ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿਖਾ ਕੇ ਇੱਥੇ ਲਿਆਇਆ!’

Verse 59

खेलोयमस्य त्र्यक्षस्य यस्य भक्तस्य कुत्रचित् । न दुर्लभतरं किंचिदहो क्वाहं क्व काशिका

ਇਹ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਲੀਲਾ ਹੈ: ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਭਗਤ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੁਝ ਭੀ ਅਤਿ-ਦੁਰਲਭ ਨਹੀਂ। ਅਹੋ—ਕਿੱਥੇ ਮੈਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਇਹ ਕਾਸ਼ਿਕਾ (ਕਾਸ਼ੀ) ਹੈ!

Verse 60

नाराधितो मया शंभुः प्राक्तने जन्मनि क्वचित् । शरीरित्वानुमानेन ज्ञातमेतदसंशयम्

‘ਕਿਸੇ ਪੂਰਵ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ।’ ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰਧਾਰੀ ਹਾਲਤ (ਅਤੇ ਸੀਮਾਵਾਂ) ਤੋਂ ਅਨੁਮਾਨ ਕਰਕੇ ਬਿਨਾ ਸੰਦੇਹ ਜਾਣ ਲੀ ਹੈ।

Verse 61

अस्मिञ्जन्मनि बालत्वान्न चैवाराधितः स्फुटम् । प्रत्यक्षमेव मे वैतत्कुतोनुग्रहधीर्मयि

ਇਸੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਬਾਲ ਅਵਸਥਾ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਭਗਤੀ ਵੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਇਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦਿਸਦੀ ਹੈ—ਫਿਰ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਦੀ ਆਸ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?

Verse 62

आज्ञातं गुरुभक्तिर्मे हेतुः शंभुप्रसादने । ययेहानुगृहीतोस्मि विश्वेशेन कृपालुना

ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ: ਗੁਰੂ-ਭਕਤੀ ਹੀ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ; ਇਸੀ ਕਰਕੇ ਕਰੁਣਾਮਯ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰ ਨੇ ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਅਨੁਗ੍ਰਹਿਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Verse 63

अथवा कारणापेक्षस्त्र्यक्षस्त्वितरदेववत् । रंकमप्यनुगृह्णाति केवलं कारणं कृपा

ਜਾਂ ਫਿਰ—ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਾਂਗ ਜੋ ਕੋਈ ਨਿਮਿੱਤ ਤੱਕਦੇ ਹਨ—ਤਿੰਨ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲਾ ਪ੍ਰਭੂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਰੰਕ ਨੂੰ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਕਾਰਣ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਕਰੁਣਾ ਹੀ ਹੈ।

Verse 64

यदि नो मय्यनुक्रोशः कथं तापससंगतिः । तद्रूपेण स्वयं शंभुरानिनायेह मां ध्रुवम्

ਜੇ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਨਾ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਤਪਸਵੀ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਸੰਗਤ ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦੀ? ਉਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਭੂ ਆਪ ਹੀ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆਇਆ।

Verse 65

न दानानि न वै यज्ञा न तपांसि व्रतानि च । शंभोः प्रसादहेतूनि कारणं तत्कृपैव हि

ਨਾ ਦਾਨ, ਨਾ ਯਜ੍ਞ, ਨਾ ਤਪੱਸਿਆ, ਨਾ ਹੀ ਵਰਤ—ਇਹ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦੇ ਸੱਚੇ ਹੇਤੂ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਕਾਰਣ ਤਾਂ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਕੇਵਲ ਉਸ ਦੀ ਕਰੁਣਾ ਹੈ।

Verse 66

दयामपि तदा कुर्यादसौ विश्वेश्वरः पराम् । यदाश्रुत्युक्तमध्वानं सद्भिः क्षुण्णं न संत्यजेत्

ਤਦੋਂ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰ ਪਰਮ ਦਇਆ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰ-ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਿਤ, ਸੱਜਣਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚੱਲਿਆ ਹੋਇਆ ਮਾਰਗ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ।

Verse 67

अनुक्रोशं समर्थ्येति स त्वाष्ट्रः र्शाभवं शुचिः । संस्थाप्य लिंगमीशस्याराधयत्स्वस्थमानसः

ਕਰੁਣਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਯ ਕਰਕੇ, ਰਿਸ਼ਾ-ਜਨਮਿਆ ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤ੍ਵਾਸ਼੍ਟ੍ਰ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਈਸ਼ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 68

आनीय पुष्पसंभारमार्तवं काननाद्बहु । स्नात्वाभ्यर्चयतीशानं कंदमूलफलाशनः

ਜੰਗਲ ਤੋਂ ਰੁੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਬਹੁਤ ਫੁੱਲ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ, ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਕੰਦ-ਮੂਲ ਤੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਈਸ਼ਾਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 69

इत्थं त्वष्टृतनूजस्य लिंगाराधनचेतसः । त्रिहायनात्प्रसन्नोभूत्तस्येशः करुणानिधिः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤ੍ਵਸ਼੍ਟ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਲਿੰਗ-ਅਰਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤ ਜੋੜਿਆ; ਤਿੰਨ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਬਾਅਦ ਕਰੁਣਾ-ਨਿਧਿ ਪ੍ਰਭੂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ।

Verse 70

तस्मादेव हि लिंगाच्च प्रादुर्भूय भवोऽब्रवीत् । वरं वरय रे त्वाष्ट्र दृढभक्त्यानया तव

ਉਸੇ ਲਿੰਗ ਤੋਂ ਭਵ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬੋਲਾ: “ਹੇ ਤ੍ਵਾਸ਼੍ਟ੍ਰ, ਵਰ ਮੰਗ; ਤੇਰੀ ਇਸ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹਾਂ।”

Verse 71

प्रसन्नोस्मि भृशं बाल गुर्वर्थकृतचेतसः । गुरुणा गुरुपत्न्या च गुर्वपत्यद्वयेन च

ਹੇ ਬਾਲਕ, ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰਾ ਚਿੱਤ ਗੁਰੂ ਦੇ ਹਿਤ-ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੈ—ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ-ਪਤਨੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 72

यथार्थितं तथा कर्तुं ते सामर्थ्यं भविष्यति

ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ।

Verse 73

अन्यान्वरांश्च ते दद्यां त्वाष्ट्र तुष्टस्त्वदर्चया । ताञ्शृणुष्व महाभाग लिंगस्यास्याद्भुतश्रियः

ਹੇ ਤ੍ਵਾਸ਼ਟ੍ਰ! ਤੇਰੀ ਅਰਚਨਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਹੋਰ ਵਰ ਵੀ ਦਿਆਂਗਾ। ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਇਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ੋਭਾ ਸੁਣ।

Verse 74

त्वं सुवर्णादिधातूनां दारूणां दृषदामपि । मणीनामपिरत्नानां पुष्पाणामपि वाससाम्

ਤੂੰ ਸੋਨੇ ਆਦਿ ਧਾਤਾਂ ਦਾ, ਲੱਕੜਾਂ ਦਾ ਅਤੇ ਪੱਥਰਾਂ ਦਾ ਵੀ; ਮਣੀਆਂ ਤੇ ਅਤਿ-ਰਤਨਾਂ ਦਾ; ਅਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਵੀ ਗਿਆਤਾ/ਸਵਾਮੀ ਹੋਵੇਂਗਾ।

Verse 75

कर्पूरादिसुगंधीनां द्रव्याणामप्यपामपि । कंदमूलफलानां च द्रव्याणामपि च त्वचाम्

ਤੂੰ ਕਪੂਰ ਆਦਿ ਸੁਗੰਧਿਤ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਜਲਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ; ਅਤੇ ਕੰਦ, ਮੂਲ ਤੇ ਫਲਾਂ ਉੱਤੇ—ਅਤੇ ਛਾਲ/ਚਮੜੀ ਤੋਂ ਬਣੇ ਦ੍ਰਵਿਆਂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਅਧਿਕਾਰ/ਗਿਆਨ ਰੱਖੇਂਗਾ।

Verse 76

सर्वेषां वस्तुजातानां कर्तुं कर्म प्रवेत्स्यसि । यस्य यस्य रुचिर्यत्र सद्म देवालयादिषु

ਤੂੰ ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਜਿਸ ਜਿਸ ਦਾ ਜਿਥੇ ਰੁਝਾਨ ਹੋਵੇ—ਘਰ, ਦੇਵਾਲਯ ਆਦਿ—ਤੂੰ ਉਸ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹੀ ਰਚ ਸਕੇਂਗਾ।

Verse 77

तस्य तस्येह तुष्ट्यै त्वं तथा कर्तुं प्रवेत्स्यसि । सर्वनेपथ्यरचनाः सर्वाः सूपस्य संस्कृतीः

ਹਰ ਇਕ ਦੀ ਇੱਥੇ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਤੂੰ ਓਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਵੇਂਗਾ। ਤੂੰ ਸਾਰੇ ਸਾਜੋ-ਸਾਮਾਨ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਜਾਵਟ ਤੇ ਉਪਕਰਣ, ਅਤੇ ਭੋਜਨ-ਪਕਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਸੁਧਾਰੀਆਂ ਵਿਧੀਆਂ ਜਾਣੇਂਗਾ।

Verse 78

सर्वाणि शिल्पकार्याणि तौर्यत्रिकमथापि च । सर्वं ज्ञास्यसि कर्तुं त्वं द्वितीय इव पद्मभूः

ਤੂੰ ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸ਼ਿਲਪ-ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਤੌਰਯਤ੍ਰਿਕ—ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਸੰਗੀਤ-ਕਲਾ—ਵਿੱਚ ਭੀ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ। ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਜਾਣੇਂਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਦੂਜਾ ਪਦਮਭੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।

Verse 79

नानाविधानि यंत्राणि नानायुधविधानकम् । जलाशयानां रचनाः सुदुर्गरचनास्तथा

ਤੂੰ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਯੰਤਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ, ਨਾਨਾ ਰੂਪਾਂ ਦੇ ਅਸਤ੍ਰ-ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ, ਜਲਾਸ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਜਲ-ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਅਤੇ ਐਸੇ ਹੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦੁਰਗਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਭੀ ਜਾਣੇਂਗਾ।

Verse 80

तादृक्कर्तुं पुरा वेत्सि यादृङ्नान्योऽधियास्यति । कलाजातं हि सर्वं त्वमवयास्यसि मे वरात्

ਜਿਹੋ ਜਿਹੇ ਕਾਰਜ ਨੂੰ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਰ ਸਕੇਂਗਾ, ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸੋਚ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਕੇਗਾ। ਮੇਰੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਤੂੰ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਵੇਂਗਾ।

Verse 81

सर्वेंद्रजालिकी विद्या त्वदधीना भविष्यति । सर्वकर्मसु कौशल्यं सर्वबुद्धिवरिष्ठताम्

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ-ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਇੰਦਰਜਾਲੀ ਮਾਇਆ ਦੀ ਹਰ ਵਿਦਿਆ ਤੇਰੇ ਅਧੀਨ ਹੋਵੇਗੀ। ਹਰ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਕੌਸ਼ਲ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਦੀ ਪਰਮ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗੀ।

Verse 82

सर्वेषां च मनोवृत्तिं त्वं ज्ञास्यसि वरान्मम । किं बहूक्तेन यत्स्वर्गे यत्पाताले यदत्र च

ਮੇਰੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਤੂੰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਨੋਵ੍ਰਿੱਤੀ ਜਾਣ ਲਵੇਂਗਾ। ਬਹੁਤ ਕਹਿਣ ਦੀ ਲੋੜ ਕੀ? ਜੋ ਕੁਝ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਜੋ ਇੱਥੇ ਹੈ—ਉਹ ਸਭ ਤੂੰ ਸਮਝ ਲਵੇਂਗਾ।

Verse 83

अतिलोकोत्तरं कर्म तत्सर्वं वेत्स्यसि स्वयम्

ਜੋ ਕਰਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਅਤਿਲੋਕੋੱਤਰ ਹਨ—ਉਹ ਸਭ ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਜਾਣ ਲਵੇਂਗਾ।

Verse 84

विश्वेषां विश्वकर्माणि विश्वेषु भुवनेषु च । यतो ज्ञास्यसि तन्नाम विश्वकर्मेति तेऽनघ

ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ! ਤੂੰ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਮ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਭੁਵਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਣ ਲਵੇਂਗਾ; ਇਸ ਲਈ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ‘ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ’ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 85

अपरः को वरो देयस्तव तं प्रार्थयाश्वहो । तवादेयं न मे किंचिल्लिंगार्चनरतस्य हि

ਤੇਰੇ ਲਈ ਹੋਰ ਕਿਹੜਾ ਵਰ ਮੰਗਿਆ ਜਾਵੇ? ਤੁਰੰਤ ਮੰਗ ਲੈ! ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਭਗਤ ਲਈ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਐਸੀ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ ਜੋ ਦੇਣਯੋਗ ਨਾ ਹੋਵੇ।

Verse 86

अन्यत्रापि हि यो लिंगं समर्चयति सन्मतिः । तस्यापि वांछितं देयं किंपुनर्योविकाशिकम्

ਹੋਰ ਥਾਂ ਵੀ ਜੋ ਸੁਚੱਜੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਲਿੰਗ ਦੀ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਭੀ ਇੱਛਿਤ ਵਰ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਫਿਰ ਜੋ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ।

Verse 87

येन काश्यां समभ्यर्चि येन काश्यां प्रतिष्ठितम् । येन काश्यां स्तुतं लिंगं स मे रूपाय दर्पणः

ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ—ਉਹ ਮੇਰੇ ਹੀ ਰੂਪ ਦਾ ਦਰਪਣ ਹੈ।

Verse 88

तत्त्वं स्वच्छोसि मुकुरो मम नेत्रत्रयस्य हि । काश्यां लिंगार्चनात्त्वाष्ट्र वरं वरय सुव्रत

ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਤਾ ਲਈ ਨਿਰਮਲ ਮੁਕੁਰ ਹੈਂ। ਹੇ ਤ੍ਵਾਸ਼ਟ੍ਰ (ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ), ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ-ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਵਰ ਮੰਗ—ਹੇ ਉੱਤਮ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ।

Verse 89

काश्यां यो राजधान्यां मे हित्वा मामन्यमर्चयेत् । स वराकोल्पधीर्मुष्टोऽल्पतुष्टिर्मुक्तिवर्जितः

ਕਾਸ਼ੀ, ਮੇਰੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਦਇਆਯੋਗ ਹੈ—ਥੋੜ੍ਹੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ, ਕੰਜੂਸ, ਥੋੜ੍ਹੇ ਨਾਲ ਹੀ ਤ੍ਰਿਪਤ, ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ।

Verse 90

तदानंदवनेह्यत्र समर्च्योहं मुमुक्षुभिः । द्रुहिणोपेंद्रचंद्रेंद्रैरिहान्यो न समर्च्यते

ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਨੰਦਵਨ ਵਿੱਚ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਇੱਛੁਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੇਵਲ ਮੈਂ ਹੀ ਸਮਰਚਿਤ ਹੋਣ ਯੋਗ ਹਾਂ। ਇੱਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਸੋਮ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।

Verse 91

यथानंदवनं प्राप्य त्वं मामर्चितवानसि । तथान्ये पुण्यकर्माणो मामभ्यर्च्यैव मामिताः

ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਨੰਦਵਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੀ ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੋਰ ਪੁੰਨਕਰਮੀ ਭੀ ਕੇਵਲ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਕਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ ਹਨ।

Verse 92

अनुग्राह्योऽसि नितरां ततो वरय दुर्लभम् । श्राणितं तदवैहि त्वं वद मा चिरयस्व भोः

ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਅਤਿ ਯੋਗ ਹੈਂ; ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਦੁਰਲਭ ਵਰ ਮੰਗ। ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਉਹ ਦਾਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ—ਬੋਲ, ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ, ਦੇਰ ਨਾ ਕਰ।

Verse 93

विश्वकर्मोवाच । इदं यत्स्थापितं लिंगं मयाज्ञेनापि शंकर । तल्लिंगमन्येप्याराध्य संतु समृद्धिभाजनम्

ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਇਹ ਲਿੰਗ ਮੈਂ ਅਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਹੋਰ ਲੋਕ ਭੀ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰ ਕੇ ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਦੇ ਭਾਗੀ ਬਣਨ।

Verse 94

अन्यच्च नाथ प्रार्थ्योसि तच्च विश्राणयिष्यसि । मया विनिर्मापयिता स्वं प्रासादं कदा भवान्

ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਗੱਲ, ਹੇ ਨਾਥ, ਤੈਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ—ਕਿਰਪਾ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰ। ਮੈਂ ਜੋ ਬਣਾਵਾਂ, ਤੇਰਾ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਾਸਾਦ-ਮੰਦਰ ਤੂੰ ਕਦੋਂ ਬਣਵਾਏਂਗਾ?

Verse 95

देवदेव उवाच । एवमस्तु यदुक्तं ते तव लिंगसमर्चकाः । समृद्धिभाजनं वै स्युः स्युश्च निर्वाणदीक्षिताः

ਦੇਵਦੇਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਕਿਹਾ ਹੈ। ਤੇਰੇ ਲਿੰਗ ਦੇ ਸਮਰਚਕ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਦੇ ਭਾਗੀ ਹੋਣਗੇ ਅਤੇ ਨਿਰਵਾਣ ਦੀ ਦੀਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ।

Verse 96

यदा च राजा भविता दिवोदासो विधेर्वरात् । तदा मे वचनात्तात प्रासादं मे विधास्यति

ਜਦੋਂ ਵਿਧਾਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਦਿਵੋਦਾਸ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਤਦ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪ੍ਰਾਸਾਦ-ਮੰਦਰ ਬਣਵਾਏਗਾ।

Verse 97

नवीकृत्य पुनः काशी निर्विष्टा तेन भूभुजा । गणेशमायया राज्यात्परिनिर्विण्णचेतसा

ਕਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਨਵੀਂ ਕਰਕੇ ਉਸ ਭੂਪ ਨੇ ਉੱਥੇ ਨਿਵਾਸ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਚਿੱਤ ਰਾਜ-ਭੋਗ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਰਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 98

विष्णोः सदुपदेशाच्च मामेव शरणं गतः । निर्वाणलक्ष्मीः प्राप्तेह हित्वा राज्यश्रियं चलाम्

ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਦੁਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਉਹ ਕੇਵਲ ਮੇਰੀ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ; ਚੰਚਲ ਰਾਜ-ਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਇੱਥੇ ਹੀ ਨਿਰਵਾਣ ਦੀ ਲਕਸ਼ਮੀ, ਮੁਕਤੀ-ਸੌਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

Verse 99

विश्वकर्मन्व्रज गुरोः शासनाय यतस्व च । गुरुभक्तिकृतो यस्मान्मद्भक्ता नात्र संशयः

ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ, ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾ ਅਤੇ ਯਤਨ ਕਰ; ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਗੁਰੂ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਘੜਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮੇਰਾ ਭਕਤ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 100

ये गुरुं चावमन्यंते तेवमान्या मयाप्यहो । तस्माद्गुरूपदिष्टं हि कुरु शिष्यसमीहितम्

ਜੋ ਗੁਰੂ ਦਾ ਅਪਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹਾਏ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਤਿਰਸਕਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਲਈ ਗੁਰੂ ਨੇ ਜੋ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਕਰ—ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ-ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਲੋੜ ਹੈ, ਪੂਰਾ ਕਰ।

Verse 110

ममार्च्यमविमुक्ताख्यं ततो देवि ममा ख्यकम् । विश्वनाथेति विश्वस्मिन्प्रथितं विश्वसौख्यदम्

ਮੇਰਾ ਅਰਚਨਯੋਗ ਸਰੂਪ ‘ਅਵਿਮੁਕਤ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ; ਅਤੇ ਫਿਰ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੇਰਾ ਖਿਆਤ ਨਾਮ ‘ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ’ ਸੰਸਾਰ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਕਲਿਆਣ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 120

काश्यां स्वलीलया देवि तिर्यग्योनिजुषामपि । ददामि चांते तत्स्थानं यत्र यांति न याज्ञिकाः

ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਦਿਵ੍ਯ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤਿਰਛੀ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਅੰਤ ਵੇਲੇ ਉਹ ਅਵਸਥਾ/ਧਾਮ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਯਾਜ਼ਨਿਕ ਕਰਮਕਾਂਡੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ।

Verse 125

चतुर्दशानां लिंगानां श्रुत्वाख्यानानि सत्तमः । चतुर्दश सुलोकेषु पूजां प्राप्स्यत्यनुत्तमाम्

ਚੌਦਾਂ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਨੁੱਖ ਚੌਦਾਂ ਸੁਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੁੱਤਮ ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ।