Adhyaya 30

Verse 1

स्कंद उवाच । कुंभोद्भूत तदाश्चर्यं विलोक्य जगदंबिका । उवाच शंभुं प्रणता प्रणतार्तिहरं परम्

ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਕੁੰਭੋਦਭਵ (ਅਗਸਤ੍ਯ), ਤਦ ਜਗਦੰਬਿਕਾ ਨੇ ਉਹ ਅਦਭੁਤ ਘਟਨਾ ਵੇਖ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਣਾਗਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਹਰਨ ਵਾਲੇ ਪਰਮ ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਬੋਲੀ।

Verse 2

अंबिकोवाच । अस्य पीठस्य माहात्म्यं महादेव महेश्वर । तिरश्चामपि यज्जातं ज्ञानं संसारमोचनम्

ਅੰਬਿਕਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ! ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪੀਠ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸੋ, ਜਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਗਿਆਨ ਉਪਜਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸੰਸਾਰ-ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 3

अतः प्रभावं विज्ञाय धर्मपीठस्य धूर्जटे । धर्मेश्वरसमीपेहं स्थास्याम्यद्य दिनावधि

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਧੂਰਜਟਿ, ਇਸ ਧਰਮ-ਪੀਠ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਧਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਨਿਵਾਸ ਕਰਾਂਗੀ।

Verse 4

अत्र लिंगे तु ये भक्ताः स्त्रियो वा पुरुषास्तु वा । तेषामभीष्टां संसिद्धिं साधयिष्याम्यहं सदा

ਇਸ ਲਿੰਗ ਉੱਤੇ ਜੋ ਭੀ ਭਗਤ ਹਨ—ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਹੋਣ ਜਾਂ ਪੁਰਸ਼—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਛਿਤ ਸਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਮੈਂ ਸਦਾ ਕਰਾਂਗੀ।

Verse 5

ईश्वर उवाच । साधुकृतं त्वया देवि कृतवत्या परिग्रहम् । अस्येह धर्मपीठस्य मनोरथकृतः सताम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸ਼ਾਬਾਸ਼, ਹੇ ਦੇਵੀ! ਤੂੰ ਇਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਸਰਾ ਬਣਾ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਧਰਮ-ਪੀਠ ਸਤਪੁਰਸ਼ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 6

त एव विश्वभोक्तारो विश्वमान्यास्त एव हि । ये त्वां विश्वभुजामत्र पूजयिष्यंति मानवाः

ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਹੀ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਭੋਗਤਾ ਹਨ, ਉਹੀ ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਮਾਨਯੋਗ ਹਨ—ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਤੈਨੂੰ, ਵਿਸ਼ਵ-ਪਾਲਕਾ ਨੂੰ, ਪੂਜਣਗੇ।

Verse 7

विश्वे विश्वभुजे विश्वस्थित्युत्पत्तिलयप्रदे । नरास्त्वदर्चकाश्चात्र भविष्यंत्यमलात्मकाः

ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਨਾਥ, ਵਿਸ਼ਵ-ਭੋਗਤਾ, ਜੋ ਜਗਤ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਲਯ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈਂ—ਇੱਥੇ ਜੋ ਨਰ ਤੇਰੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।

Verse 8

मनोरथतृतीयायां यस्ते भक्तिं विधास्यति । तन्मनोरथसंसिद्धिर्भवित्री मदनुग्रहात्

ਮਨੋਰਥ-ਤ੍ਰਿਤੀਆ ਨੂੰ ਜੋ ਕੋਈ ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਕਤੀ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਕਰੇਗਾ, ਉਸ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 9

नारी वा पुरुषो वाथ त्वद्व्रताचरणात्प्रिये । मनोरथानिह प्राप्य ज्ञानमंते च लप्स्यते

ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੁਰਖ—ਤੇਰੇ ਵਰਤ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਮਨੋਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਵੀ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 10

देव्युवाच । मनोरथतृतीयायां व्रतं कीदृक्कथा कथम् । किं फलं कैः कृतं नाथ कथयैतत्कृपां कुरु

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਨੋਰਥ-ਤ੍ਰਿਤੀਆ ਨੂੰ ਵਰਤ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਕਥਾ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਕਿਵੇਂ ਹੈ? ਉਸ ਦਾ ਫਲ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ? ਹੇ ਨਾਥ, ਇਹ ਦੱਸੋ—ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।

Verse 11

ईश्वर उवाच । शृणु देवि यथा पृष्टं भवत्या भवतारिणि । मनोरथव्रतं चैतद्गुह्याद्गुह्यतरं परम्

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਸੁਣ—ਹੇ ਭਵ-ਤਾਰিণੀ। ਇਹ ਮਨੋਰਥ-ਵਰਤ ਪਰਮ ਹੈ, ਗੁਹ੍ਯ ਤੋਂ ਵੀ ਅਤਿ ਗੁਹ੍ਯ।

Verse 12

पुलोमतनया पूर्वं तताप परमं तपः । किंचिन्मनोरथं प्राप्तुं न चाप तपसः फलम्

ਪਹਿਲਾਂ ਪੁਲੋਮਾ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਇਕ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਰਮ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਸ ਤਪ ਦਾ ਫਲ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਮਿਲਿਆ।

Verse 13

अपूपुजत्ततो मां सा भक्त्या परमया मुदा । गीतेन सरहस्येन कलकंठीकलेन हि

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ—ਰਹੱਸ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ, ਕੋਇਲ ਵਰਗੀ ਮਿੱਠੀ ਤਾਨ ਵਿੱਚ।

Verse 14

तद्गानेनातिसंतुष्टो मृदुना मधुरेण च । सुतालेन सुरंगेण धातुमात्राकलावता

ਉਸ ਦੇ ਉਸ ਗਾਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ—ਨਰਮ ਤੇ ਮਿੱਠਾ, ਸਹੀ ਤਾਲ ਵਿੱਚ, ਸੁੰਦਰ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਮਾਤਰਾ-ਮਾਤਰਾ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।

Verse 15

प्रोवाच तां वरं ब्रूहि प्रसन्नोस्मि पुलोमजे । अनेन च सुगीतेन त्वनया लिंगपूजया

ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਵਰ ਮੰਗ, ਹੇ ਪੁਲੋਮਾ ਦੀ ਧੀ; ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ—ਇਸ ਸੁੰਦਰ ਗਾਇਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਇਸ ਲਿੰਗ-ਪੂਜਾ ਨਾਲ।”

Verse 16

पुलोमजोवाच । यदि प्रसन्नो देवेश तदा यो मे मनोरथः । तं पूरय महादेव महादेवी महाप्रिय

ਪੁਲੋਮਾ ਦੀ ਧੀ ਬੋਲੀ: “ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਹੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਜੋ ਮਨੋਰਥ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵੀ ਦੇ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ।”

Verse 17

सर्वदेवेषु यो मान्यः सर्वदेवेषु सुंदरः । यायजूकेषु सर्वेषु यः श्रेष्ठः सोस्तु मे पतिः

ਜੋ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਮਾਨਯੋਗ ਹੈ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਸੁੰਦਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭ ਯਜਮਾਨਾਂ/ਪੂਜਕਾਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ—ਉਹੀ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਹੋਵੇ।

Verse 18

यथाभिलषितं रूपं यथाभिलषितं सुखम् । यथाभिलषितं चायुः प्रसन्नो देहि मे भव

ਹੇ ਕਿਰਪਾਲੂ ਦੇਵ! ਮੇਰੀ ਇੱਛਿਤ ਰੂਪ-ਸੁੰਦਰਤਾ, ਮੇਰੀ ਇੱਛਿਤ ਸੁਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਮੇਰੀ ਇੱਛਿਤ ਆਯੁ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਬਖ਼ਸ਼।

Verse 19

यदायदा च पत्या मे संगः स्याद्धृत्सुखेच्छया । तदातदा च तं देहं त्यक्त्वान्यं देहमाप्नुयाम्

ਜਦੋਂ-ਜਦੋਂ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਸੁਖ-ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੋਵੇ, ਤਦੋਂ-ਤਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇਹ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਹੋਰ ਦੇਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਮਿਲਾਪ ਸਦਾ ਨਵਾਂ ਰਹੇ।

Verse 20

सदा च लिंगपूजायां मम भक्तिरनुत्तमा । भव भूयाद्भवहर जरामरणहारिणी

ਅਤੇ ਲਿੰਗ-ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਭਕਤੀ ਸਦਾ ਅਨੁੱਤਮ ਰਹੇ। ਹੇ ਭਵ! ਹੇ ਸੰਸਾਰ-ਭਵ ਨੂੰ ਹਰਣ ਵਾਲੇ! ਇਹ ਭਕਤੀ ਵਧੇ, ਜੋ ਬੁਢਾਪੇ ਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 21

भर्तुर्व्ययेपि वैधव्यं क्षणमात्रमपीह न । मम भावि महादेव पातिव्रत्यं च यातु मा

ਭਾਵੇਂ ਮੇਰੇ ਭਰਤਾ ਦਾ ਵਿਯੋਗ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਇਕ ਛਣ ਲਈ ਵੀ ਵੈਧਵ੍ਯ ਨਾ ਆਵੇ। ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ! ਭਵਿੱਖ ਵਿਚ ਮੇਰਾ ਪਤਿਵ੍ਰਤ ਧਰਮ ਕਦੇ ਮੈਨੂੰ ਨਾ ਛੱਡੇ।

Verse 23

ईश्वर उवाच । पुलोमकन्ये यश्चैष त्वयाकारि मनोरथः । लप्स्यसे व्रतचर्यातस्तत्कुरुष्व जितेंद्रिये

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪੁਲੋਮਾ ਦੀ ਧੀ, ਜੋ ਇੱਛਾ ਤੂੰ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਵਰਤ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ ਪਾਲਣ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਜਤਿੰਦਰੀਏ, ਇਸ ਵਰਤ ਨੂੰ ਕਰੋ।

Verse 24

मनोरथतृतीयायाश्चरणेन भविष्यति । तत्प्राप्तये व्रतं वक्ष्ये तद्विधेहि यथोदितम्

ਇਹ ਮਨੋਰਥ-ਤ੍ਰਿਤੀਆ ਦੇ ਵਰਤ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਮੈਂ ਵਰਤ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰੋ।

Verse 25

तेन व्रतेन चीर्णेन महासौभाग्यदेन तु । अवश्यं भविता बाले तव चैवं मनोरथः

ਮਹਾਨ ਸੌਭਾਗ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਵਰਤ ਨੂੰ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਹੇ ਬਾਲੇ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਜ਼ਰੂਰ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।

Verse 26

स्कंद उवाच । इमं मनोरथं तस्याः पौलोम्याः पुरसूदनः । समाकर्ण्य क्षणं स्मित्वा प्राहेशो विस्मयान्वितः

ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੌਲੋਮੀ ਦੀ ਇਹ ਇੱਛਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਰੀ (ਸ਼ਿਵ) ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਮੁਸਕਰਾਏ ਅਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੇ।

Verse 27

कदा च तद्विधातव्यमिति कर्तव्यता च का । इत्याकर्ण्य शिवो वाक्यं तां तु प्रणिजगाद ह

'ਇਹ ਕਦੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ?' - ਉਸਦੇ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 28

ईश्वर उवाच । मनोरथतृतीयायां व्रतं पौलोमि तच्छुभम् । पूज्या विश्वभुजा गौरी भुजविंशतिशालिनी

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਪੌਲੋਮੀ, ਮਨੋਰਥ-ਤ੍ਰਿਤੀਆ 'ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਵਰਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦਿਨ ਗੌਰੀ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਭੁਜਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਵੀਹ ਬਾਹਾਂ ਹਨ, ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।"

Verse 29

वरदोऽभयहस्तश्च साक्षसूत्रः समोदकः । देव्याः पुरस्ताद्व्रतिना पूज्य आशाविनायकः

ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਸ਼ਾ-ਵਿਨਾਇਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਰਦਾਨ ਅਤੇ ਅਭੈ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਮੋਦਕ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ।

Verse 30

चैत्रशुक्ल तृतीयायां कृत्वा वै दंतधावनम् । सायंतनीं च निर्वर्त्य नातितृप्त्या भुजिक्रियाम्

ਚੈਤਰ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਤੀਜ ਨੂੰ, ਦੰਦ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰੱਜ ਕੇ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

Verse 31

नियमं चेति गृह्णीयाज्जितक्रोधो जितेंद्रियः । संत्यक्तास्पृश्य संस्पर्शः शुचिस्तद्गतमानसः

ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਬੂ ਕਰਕੇ, ਅਸ਼ੁੱਧ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਤੋਂ ਬਚਦੇ ਹੋਏ, ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਦੇਵੀ 'ਤੇ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ ਵਰਤ ਦਾ ਨਿਯਮ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 32

प्रातर्व्रतं चरिष्यामि मातर्विश्वभुजेनघे । विधेहि तत्र सांनिध्यं मन्मनोरथसिद्धये

"ਹੇ ਮਾਤਾ ਵਿਸ਼ਵਭੁਜਾ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਮਾਤਾ, ਮੈਂ ਸਵੇਰੇ ਵਰਤ ਰੱਖਾਂਗਾ। ਮੇਰੀ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਥੇ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਬਖਸ਼ੋ।"

Verse 33

नियमं चेति संगृह्य स्वपेद्रात्रौ शुभं स्मरन् । प्रातरुत्थाय मेधावी विधायावश्यकं विधिम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮ ਧਾਰ ਕੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਵਿਧੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਿਆਂ ਸੌਵੇ। ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਯਥਾਵਿਧਿ ਨਿੱਤ-ਕਰਮ ਲਾਜ਼ਮੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਪੂਰੇ ਕਰੇ।

Verse 34

शौचमाचमनं कृत्वा दंतकाष्ठं समाददेत् । अशोकवृक्षस्य शुभं सर्वशोकनिशातनम्

ਸ਼ੌਚ ਅਤੇ ਆਚਮਨ ਕਰ ਕੇ ਦੰਤਕਾਠ ਲਵੇ—ਅਸ਼ੋਕ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ ਤੋਂ ਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਦੁੱਖ-ਸ਼ੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 35

नित्यंतनं च निष्पाद्य विधिं विधिविदांवरः । स्नात्वा शुद्धांबरः सायं गौरीपूजां समाचरेत्

ਵਿਧੀ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਜਨ ਯਥਾਵਿਧਿ ਨਿੱਤ-ਕਰਮ ਪੂਰੇ ਕਰ ਕੇ ਸਨਾਨ ਕਰੇ, ਸ਼ੁੱਧ ਵਸਤ੍ਰ ਧਾਰੇ, ਅਤੇ ਸਾਂਝ ਵੇਲੇ ਗੌਰੀ-ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 36

आदौ विनायकं पूज्य घृतपूरान्निवेद्य च । ततोर्चयेद्विश्वभुजामशोककुसुमैः शुभैः

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਨਾਇਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਘ੍ਰਿਤਪੂਰ (ਘੀ-ਭਰੇ ਮਿਠਿਆਈ) ਨਿਵੇਦਨ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਸ਼ੁਭ ਅਸ਼ੋਕ-ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਵਿਸ਼੍ਵਭੁਜਾ (ਗੌਰੀ) ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ।

Verse 37

अशोकवर्तिनैवेद्यैर्धूपैश्चागुरुसंभवैः । कुंकुमेनानुलिप्यादावेकभक्तं ततश्चरेत्

ਅਸ਼ੋਕ ਤੋਂ ਬਣੇ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਅਤੇ ਅਗੁਰੂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਧੂਪ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੁੰਕੁਮ ਦਾ ਅਨੁਲੇਪਨ ਕਰ ਕੇ, ਫਿਰ ਏਕਭਕਤ ਵਰਤ ਕਰੇ—ਇੱਕ ਹੀ ਵਾਰ ਭੋਜਨ ਕਰੇ।

Verse 38

अशोकवर्तिसहितैर्घृतपूरैर्मनोहरैः । एवं चैत्रतृतीयायां व्यतीतायां पुलोमजे

ਹੇ ਪੁਲੋਮਾ ਦੀ ਧੀ, ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਤੀਜੀ ਤਿਥੀ ਲੰਘ ਜਾਣ ਉਪਰੰਤ, ਅਸ਼ੋਕ ਦੀਆਂ ਬੱਤੀਆਂ/ਰੇਸ਼ਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸੁਹਣੇ ਘੀ-ਭਰੇ ਘ੍ਰਿਤਪੂਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਵ੍ਰਤ-ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਭੇਟ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 39

राधादिफाल्गुनांतासु तृतीयासु व्रतं चरेत् । क्रमेण दंतकाष्ठानि कथयामि तवानघे

ਰਾਧਾ-ਤ੍ਰਿਤੀਆ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਫਾਲਗੁਨ ਦੀਆਂ ਅੰਤਿਮ ਤ੍ਰਿਤੀਆ ਤਿਥੀਆਂ ਤੱਕ, ਹਰ ਤੀਜੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਨਿਰਪਾਪੇ, ਮੈਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੰਤਕਾਸ਼ਠ (ਦੰਦ ਸਾਫ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ) ਬਾਰੇ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

Verse 40

अनुलेपनवस्तूनि कुसुमानि तथैव च । नैवेद्यानि गजास्यस्य देव्याश्चापि शुभव्रते

ਹੇ ਸ਼ੁਭ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੀਏ, ਲੇਪਨ ਲਈ ਸੁਗੰਧਿਤ ਉਬਟਨ/ਚੰਦਨ ਆਦਿ, ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕਰ; ਅਤੇ ਗਜਾਸ੍ਯ (ਗਣੇਸ਼) ਲਈ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਲਈ ਭੀ ਨੈਵੇਦ੍ਯ (ਭੋਗ) ਅਰਪਣ ਕਰ।

Verse 41

अन्नानि चैकभक्तस्य शृणुतानि फलाप्तये । जंब्वपामार्ग खदिर जाती चूतकदंबकम्

ਇਕ-ਭਕਤ (ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਇਕ ਵਾਰ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ) ਲਈ ਅੰਨਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਸੁਣੋ, ਪੁੰਨ-ਫਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ। ਦੰਤਕਾਸ਼ਠ ਲਈ ਦਰੱਖ਼ਤ ਹਨ: ਜੰਬੂ, ਅਪਾਮਾਰਗ, ਖਦਿਰ, ਜਾਤੀ, ਚੂਤ ਅਤੇ ਕਦੰਬ।

Verse 42

प्लक्षोदुंबरखर्जूरी बीजपूरी सदाडिमी । दंतकाष्ठ द्रुमा एते व्रतिनः समुदाहृताः

ਪਲਕ੍ਸ਼, ਉਦੁੰਬਰ, ਖਰਜੂਰੀ (ਖਜੂਰ), ਬੀਜਪੂਰੀ (ਨਿੰਬੂ-ਵਰਗ), ਅਤੇ ਦਾਡਿਮੀ (ਅਨਾਰ)—ਇਹ ਦਰੱਖ਼ਤ ਵ੍ਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਦੰਤਕਾਸ਼ਠ ਦੇ ਸਰੋਤ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 43

सिंदूरागुरु कस्तूरी चंदनं रक्तचंदनम् । गोरोचना देवदारु पद्माक्षं च निशाद्वयम्

ਸਿੰਦੂਰ, ਅਗੁਰੂ, ਕਸਤੂਰੀ, ਚੰਦਨ ਅਤੇ ਰਕਤ-ਚੰਦਨ; ਗੋਰੋਚਨਾ, ਦੇਵਦਾਰੁ, ਪਦਮਾਖ਼ਸ਼ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾ ਦੇ ਦੋ ਭੇਦ—ਇਹ ਸਭ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਲਈ ਉੱਤਮ ਲੇਪ-ਦ੍ਰਵ੍ਯ ਹਨ।

Verse 44

प्रीत्यानुलेपनं बाले यक्षकर्दमसंभवम् । सर्वेषामप्यलाभे च प्रशस्तो यक्षकर्दमः

ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਬਾਲਕ, ਭਕਤੀ ਨਾਲ ‘ਯਕਸ਼-ਕਰਦਮ’ ਨਾਮਕ ਮਨੋਹਰ ਲੇਪ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਹੋਰ ਦ੍ਰਵ੍ਯ ਨਾ ਮਿਲਣ, ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਯਕਸ਼-ਕਰਦਮ ਹੀ ਸਰਵੋਤਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 45

कस्तूरिकाया द्वौ भागौ द्वौ भागौ कुंकुमस्य च । चंदनस्य त्रयो भागाः शशिनस्त्वेक एव हि

ਕਸਤੂਰੀ ਦੇ ਦੋ ਭਾਗ ਅਤੇ ਕੁੰਕੁਮ ਦੇ ਵੀ ਦੋ ਭਾਗ; ਚੰਦਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਭਾਗ, ਅਤੇ ‘ਸ਼ਸ਼ਿਨ’ ਦਾ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਭਾਗ—ਇਹੀ ਲੇਪ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਹੈ।

Verse 46

यक्षकर्दम इत्येष समस्तसुरवल्लभः । अनुलिप्याथ कुसुमैरर्चयेद्वच्मि तान्यपि

ਇਹ ‘ਯਕਸ਼-ਕਰਦਮ’ ਨਾਮਕ ਲੇਪ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ। ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਲੇਪ ਲਗਾ ਕੇ ਫਿਰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਫੁੱਲ ਵੀ ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

Verse 47

पाटला मल्लिका पद्म केतकी करवीरकः । उत्पलै राजचंपैश्च नंद्यावर्तैश्च जातिभिः

ਪਾਟਲਾ, ਮੱਲਿਕਾ, ਕਮਲ, ਕੇਤਕੀ ਅਤੇ ਕਰਵੀਰ; ਉਤਪਲ, ਰਾਜ-ਚੰਪਾ, ਨੰਦੀਯਾਵਰਤ ਅਤੇ ਜਾਤੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ (ਦੇਵਤਾ ਦੀ) ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 48

कुमारीभिः कर्णिकारैरलाभेतच्छदैः सह । सुगंधिभिः प्रसूनोघैः सर्वालाभेपि पूजयेत्

ਕੁਮਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਭੇਟਾਂ ਨਾਲ, ਕਰ্ণਿਕਾਰ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਅਤੇ ਅਲਾਭੇਤ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਸਮੇਤ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਪੁਸ਼ਪ-ਰਾਸੀਆਂ ਨਾਲ—ਭਾਵੇਂ ਹੋਰ ਸਭ ਕੁਝ ਅਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ—ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 49

करंभो दधिभक्तं च सचूतरसमंडकाः । फेणिका वटकाश्चैव पायसं च सशर्करम्

ਕਰੰਭ ਅਤੇ ਦਹੀਂ-ਭਾਤ, ਆਮ-ਰਸ (ਜਾਂ ਆਮ-ਸਾਰ) ਨਾਲ ਬਣੇ ਮੰਡਕ, ਫੇਣਿਕਾ ਮਿਠਾਈਆਂ ਅਤੇ ਵਟਕਾ ਪਕੌੜੇ, ਅਤੇ ਸ਼ੱਕਰ ਸਮੇਤ ਪਾਯਸ—ਇਹ ਸਭ ਭੇਟ ਕਰੇ।

Verse 50

समुद्गं सघृतं भक्तं कार्त्तिके विनिवेदयेत् । इंडेरिकाश्च लड्डूका माघे लंपसिका शुभा

ਕਾਰ্তਿਕ ਮਹੀਨੇ ਸਮੁਦਗ ਅਤੇ ਘਿਉ-ਮਿਸ਼੍ਰਿਤ ਭਾਤ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰੇ। ਮਾਘ ਵਿੱਚ ਇੰਡੇਰਿਕਾ ਮਿਠਾਈਆਂ ਅਤੇ ਲੱਡੂਕਾ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਲੰਪਸਿਕਾ ਵੀ ਭੇਟ ਕਰੇ।

Verse 51

मुष्टिकाः शर्करागर्भाः सर्पिषा परिसाधिताः । निवेद्याः फाल्गुने देव्यै सार्धं विघ्नजिता मुदा

ਫਾਲਗੁਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ੱਕਰ-ਭਰੇ, ਘਿਉ ਨਾਲ ਸੁਚੱਜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਮੁਸ਼ਟਿਕਾ ਮਿਠਾਈਆਂ—ਵਿਘਨਜਿਤਾ ਸਮੇਤ—ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 52

निवेदयेद्यदन्नं हि एकभक्तपि तत्स्मृतम् । अन्यन्निवेद्य संमूढो भुंजानोऽन्यत्पतेदधः

ਜੋ ਭੋਜਨ ਕੋਈ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰੇ, ਉਹੀ ਉਸ ਦਾ ‘ਏਕਭਕਤ’ (ਇੱਕੋ ਭੋਜਨ) ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੋ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੀਜ਼ ਭੇਟ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਿਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਧੋਗਤੀ ਨੂੰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 53

प्रतिमासं तृतीयायामेवमाराध्य वत्सरम् । व्रतसंपूर्तये कुर्यात्स्थंडिलेऽग्निसमर्चनम्

Har mahine di tiji tithi nu is tarah puja karke, saal de ant vich vrat pura karan layi vedi te havan karna chahida hai.

Verse 54

जातवेदसमंत्रेण तिलाज्यद्रविणेन च । शतमष्टाधिकं होमं कारयेद्विधिना व्रती

Vrat rakhn wale nu Jatavedas mantar naal, til, gheo ate samagri de naal vidhi purvak 108 vaari havan karna chahida hai.

Verse 55

सदैव नक्ते पूजोक्ता सदा नक्ते तु भोजनम् । नक्त एव हि होमोऽयं नक्त एव क्षमापनम्

Puja keval raat nu hi kahi gayi hai, ate bhojan vi hamesha raat nu hi karna hai. Eh havan vi raat nu hi karna chahida hai ate khima vi raat nu hi mangni chahida hai.

Verse 56

गृहाण पूजां मे भक्त्या मातर्विघ्नजिता सह । नमोस्तु ते विश्वभुजे पूरयाशु मनोरथम्

He Mata, Vighnajita de naal, meri shradha naal kiti gayi puja nu sawikar karo. He Vishvabhuja, tuhanu namaskar hai; meri manokamna jaldi puri karo.

Verse 57

नमो विघ्नकृते तुभ्यं नम आशाविनायक । त्वं विश्वभुजया सार्धं मम देहि मनोरथम्

Vighan paun waley tuhanu namaskar hai; he ashavan de malik Ashavinayaka, tuhanu namaskar. Tusi Vishvabhuja de naal milke mera manorath pura karo.

Verse 58

एतौ मंत्रौ समुच्चार्य पूज्या गौरीविनायकौ । व्रतक्षमापने देयः पर्यंकस्तूलिकान्वितः

ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮੰਤ੍ਰ ਇਕੱਠੇ ਉਚਾਰ ਕੇ ਗੌਰੀ ਅਤੇ ਵਿਨਾਇਕ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਖ਼ਿਮਾ-ਯਾਚਨਾ ਤੇ ਸਮਾਪਤੀ ਲਈ ਗੱਦੇ ਸਮੇਤ ਸਜਿਆ ਪਲੰਗ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 59

उपधान्या समायुक्तो दीपीदपर्णसंयुतः । आचार्यं च सपत्नीकं पर्यंक उपवेश्य च

ਉਹ ਪਲੰਗ ਤਕੀਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਦੀਵਾ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪੱਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਫਿਰ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਪਲੰਗ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਵੇ।

Verse 60

व्रती समर्चयेद्वस्त्रैः करकर्णविभूषणैः । सुगंधचंदनैर्माल्यैर्दक्षिणाभिर्मुदान्वितः

ਵ੍ਰਤ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਸਤ੍ਰਾਂ, ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਕੰਨਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਚੰਦਨ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦਕਸ਼ਿਣਾ (ਧਨ-ਦਾਨ) ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੇ।

Verse 61

दद्यात्पयस्विनीं गां च व्रतस्यपरिपूर्तये । तथोपभोगवस्तूनिच्छत्रोपानत्कमंडलुम्

ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਲਈ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਵੀ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ—ਛਤਰੀ, ਜੁੱਤੀ ਅਤੇ ਕਮੰਡਲੁ (ਜਲ-ਪਾਤਰ)—ਵੀ ਦੇਵੇ।

Verse 62

मनोरथतृतीयाया व्रतमेतन्मया कृतम् । न्यूनातिरिक्तं संपूर्णमेतदस्तु भवद्गिरा

“ਮਨੋਰਥ-ਤ੍ਰਿਤੀਆ ਦਾ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਮੈਂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਵਚਨ ਨਾਲ ਇਹ ਪੂਰਨ ਹੋਵੇ—ਨਾ ਘਾਟ ਰਹੇ, ਨਾ ਵਾਧਾ।”

Verse 63

इत्याचार्यं समापृच्छ्य तथेत्युक्तश्च तेन वै । आसीमांतमनुव्रज्य दत्त्वान्येभ्योपि शक्तितः

ਇਉਂ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਵਿਦਾ ਮੰਗੇ; ਗੁਰੂ ਵੱਲੋਂ ‘ਤਥਾਸਤੁ’ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਥਾਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਤੱਕ ਸਾਥ ਦੇਵੇ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਭੀ ਦਾਨ ਦੇਵੇ।

Verse 64

नक्तं समाचरेत्पोष्यैः सार्धं सुप्रीतमानसः । प्रातश्चतुर्थ्यां संभोज्य चतुरश्च कुमारकान्

ਰਾਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਸਰੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਚੌਥੀ ਤਿਥੀ ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਚਾਰ ਨੰਨੇ ਕੁਮਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਵੇ।

Verse 65

अभ्यर्च्य गंधमाल्याद्यैर्द्वादशापि कुमारिकाः । एवं संपूर्णतां याति व्रतमेतत्सुनिर्मलम्

ਗੰਧ, ਮਾਲਾ ਆਦਿ ਨਾਲ ਬਾਰਾਂ ਕੁਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਭਲੀਭਾਂਤ ਪੂਜਾ-ਸਤਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਇਹ ਅਤਿ ਪਵਿੱਤਰ ਵਰਤ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 66

कार्यं मनोरथावाप्त्यै सर्वैरेतद्व्रतं शुभम् । पत्नीं मनोरमां कुल्यां मनोवृत्त्यनुसारिणीम्

ਮਨੋਰਥ ਸਿਧੀ ਲਈ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਵਰਤ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ, ਕੁਲਵੰਤੀ ਪਤਨੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮਨ ਦੇ ਭਾਵ ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ।

Verse 67

तारिणीं दुःखसंसारसागरस्य पतिव्रताम् । कुर्वन्नेतद्व्रतं वर्षं कुमारः प्राप्नुयात्स्फुटम्

ਦੁਖ-ਭਰੇ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਾਉਣ ਵਾਲੀ, ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਧਰਮ ਵਾਲੀ ਪਤਨੀ—ਇਹ ਵਰਤ ਇੱਕ ਸਾਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅਵਿਵਾਹਿਤ ਪੁਰਖ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 68

कुमारी पतिमाप्नोति स्वाढ्यं सर्वगुणाधिकम् । सुवासिनी लभेत्पुत्रान्पत्युः सौख्यमखंडितम्

ਅਵਿਵਾਹਿਤ ਕੁਮਾਰੀ ਨੂੰ ਧਨ-ਸੰਪੰਨ ਅਤੇ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੁਹਾਗਣ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਲੱਭਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਤੀ ਦਾ ਸੁਖ ਅਖੰਡ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 69

दुर्भगा सुभगास्याच्च धनाढ्या स्याद्दरिद्रिणी । विधवापि न वैधव्यं पुनराप्नोति कुत्रचित्

ਦੁਰਭਾਗੀ ਵੀ ਸੁਭਾਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਰਿਦ੍ਰਣੀ ਧਨਵਾਨ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਵਿਧਵਾ ਵੀ ਕਿਤੇ ਭੀ ਮੁੜ ਵਿਧਵਾਪਣ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦੀ।

Verse 70

गुर्विणी च शुभं पुत्रं लभते सुचिरायुषम् । ब्राह्मणो लभते विद्यां सर्वसौभाग्यदायिनीम्

ਗਰਭਵਤੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਦਿਰਘਾਯੂ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਹ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਸੌਭਾਗ੍ਯ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 72

धर्मार्थी धर्ममाप्नोति धनार्थी धनमाप्नुयात् । कामी कामानवाप्नोति मोक्षार्थी मोक्षमाप्नुयात्

ਧਰਮ ਦਾ ਇੱਛੁਕ ਧਰਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਧਨ ਦਾ ਇੱਛੁਕ ਧਨ ਪਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਾਮਨਾ ਵਾਲਾ ਕਾਮ ਭੋਗ ਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦਾ ਇੱਛੁਕ ਮੋਖਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 73

यो यो मनोरथो यस्य स तं तं विंदते ध्रुवम् । मनोरथतृतीयाया व्रतस्य चरणाद्व्रती

ਜਿਸ ਦਾ ਜੋ ਜੋ ਮਨੋਰਥ ਹੈ, ਉਹ ਉਹ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਮਨੋਰਥ-ਤ੍ਰਿਤੀਆ ਦੇ ਵਰਤ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਰਤੀ ਨੂੰ।

Verse 74

स्कंद उवाच । इत्थं निशम्य शिवतः शिवा संतुष्टमानसा । पुनः पप्रच्छ विश्वेशं प्रबद्धकरसंपुटा

ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ਿਵਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਮਨੋਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਈ; ਫਿਰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਪੁੱਛਿਆ।

Verse 75

अन्यत्र ये व्रतं चैतत्करिष्यंति सदाशिव । ते कथं पूजयिष्यंति मां च आशाविनायकम्

ਹੇ ਸਦਾਸ਼ਿਵ! ਜੋ ਲੋਕ ਇਹ ਵਰਤ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਕਰਣਗੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਅਤੇ ਆਸ਼ਾਵਿਨਾਇਕ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪੂਜਣਗੇ?

Verse 76

शिव उवाच । साधु पृष्टं त्वया देवि सर्वसंदेहभेदिनि । वाराणस्यां समर्च्या त्वं विश्वे प्रत्यक्षरूपिणी

ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਚੰਗਾ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ, ਸਭ ਸੰਦੇਹਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰਨ ਵਾਲੀ। ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਵਿਧੀਵਤ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈਂ—ਹੇ ਵਿਸ਼ਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਰੂਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।

Verse 77

आशा विघ्नजिता सार्धं सर्वाशापूर्तिकारिणा । हारिणानंतविघ्नानां मम क्षेत्र शुभार्थिना

ਮੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਸ਼ਾ, ਵਿਘਨਜਿਤ ਦੇ ਨਾਲ—ਜੋ ਹਰ ਆਸ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਸ਼ੁਭ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਅਨੰਤ ਵਿਘਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 78

क्षिप्रमागमयित्वा च नत्वा दूरंगतानपि । कृतकृत्यान्विधायाथ चिंतितैः समनोरथैः

ਉਹ ਤੁਰੰਤ (ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ) ਨੇੜੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਦੂਰ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ੍ਯ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿੰਤਿਤ ਮਨੋਰਥਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਕੇ।

Verse 79

अन्यत्र व्रतिभिर्विश्वे कांचनीप्रतिमा तव । पंचकृष्णलकादूर्ध्वं कार्या विघ्नहृतोपि च

ਹੇ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰ (ਜਗਤ ਦੇ ਨਾਥ), ਹੋਰ ਥਾਵਾਂ ਦੇ ਵ੍ਰਤਧਾਰੀ ਲਈ ਤੇਰੀ ਸੋਨੇ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ—ਪੰਜ ਕ੍ਰਿਸ਼੍ਣਲਕਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੁੱਲ ਦੀ—ਅਤੇ ਜੇ ਵਿਘਨ ਆ ਵੀ ਪਏ ਹੋਣ ਤਾਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਕੇ ਵਿਧੀ ਪੂਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ।

Verse 80

आचार्याय व्रती दद्याद् व्रतांते प्रतिमा द्वयम् । सकृत्कृते व्रती चास्मिन्कृतकृत्यो व्रती भवेत्

ਵ੍ਰਤ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਵ੍ਰਤਧਾਰੀ ਆਚਾਰ੍ਯ ਨੂੰ ਦੋ ਪ੍ਰਤਿਮਾਵਾਂ ਦਾਨ ਕਰੇ। ਇਸ ਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇਕ ਵਾਰ ਕਰ ਲੈਣ ਨਾਲ ਵ੍ਰਤਧਾਰੀ ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ੍ਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਿਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 81

ततः पुलोमजा देवि श्रुत्वैतद्व्रतमुत्तमम् । कृत्वा मनोरथं प्राप यथाभिवांछितं हृदि

ਤਦੋਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਪੁਲੋਮਜਾ ਨੇ ਇਸ ਉੱਤਮ ਵ੍ਰਤ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਰਕੇ ਮਨੋਰਥ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ—ਜੋ ਕੁਝ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹਿਆ ਸੀ, ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਹੀ।

Verse 82

अरुंधत्या वसिष्ठोपि लब्धोऽत्रिऽनसूयया । सुनीत्योत्तानपादाच्च ध्रुवः प्राप्तोंऽगजोत्तमः

ਅਰੁੰਧਤੀ ਦੁਆਰਾ ਵਸਿਸ਼੍ਠ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ; ਅਨਸੂਯਾ ਦੁਆਰਾ ਅਤ੍ਰਿ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਅਤੇ ਸੁਨੀਤੀ ਤੇ ਉੱਤਾਨਪਾਦ ਦੁਆਰਾ ਧ੍ਰੁਵ—ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ—ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 83

सुनीतेदुर्भर्गत्वं च पुनरस्माद्व्रताद्गतम् । चतुर्भुजः पतिः प्राप्तः क्षीरनीरधिजन्मना

ਅਤੇ ਸੁਨੀਤੀ ਦੀ ਦੁਰਭਾਗਤਾ ਵੀ ਇਸ ਵ੍ਰਤ ਨਾਲ ਫਿਰ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ। ਖੀਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਚਤੁਰਭੁਜ ਪਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਈ।

Verse 84

किं बहूक्तेन सुश्रोणि कृतंयेन व्रतं त्विदम् । व्रतानि तेन सर्वाणि कृतानि व्रतिना ध्रुवम्

ਹੇ ਸੁਸ਼੍ਰੋਣੀ (ਸੁੰਦਰ ਨਿਤੰਬਾਂ ਵਾਲੀ), ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਕਹਿਣ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ? ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਵਰਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸਭ ਵਰਤ ਕਰ ਲਏ ਸਮਝੋ।

Verse 85

श्रुत्वा धीमान्कथां पुण्यां पुनस्तद्गतमानसः । शुभबुद्धिमवाप्नोति पापैरपि विमुच्यते

ਇਹ ਪੁੰਨ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਦਾ ਮਨ ਫਿਰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਬੁੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।