Adhyaya 35: Madālasa’s Instruction on Purity, Impurity, and Corrective Rites (Śauca and Aśauca)

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे अलर्कानुशासने सदाचारकथनं नाम चतुस्त्रिंशोऽध्यायः । पञ्चत्रिंशोऽध्यायः । मदालसोवाच । अतः परं शृणुष्व त्वं वर्ज्यावर्ज्यप्रतिक्रियाम् । भोज्यमन्नं पर्युषितं स्नेहाक्तं चिरसंभृतम् ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਅਲਰਕ ਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ‘ਸਦਾਚਾਰ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਚੌਂਤੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਪੈਂਤੀਸਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਦਾਲਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੁਣ ਸੁਣੋ, ਕੀ ਤਿਆਗਣਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਤਿਆਗਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਦੇ ਉਪਾਅ ਅਤੇ ਨਿਯਮ। ਰਾਤ ਭਰ ਰੱਖਿਆ, ਘੀ/ਤੇਲ ਨਾਲ ਲਪੇਟਿਆ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅੰਨ ਵੀ ਭੋਜਨਯੋਗ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 2

अस्नेहाश्चापि गोधूमयवगोरसविक्रियाः । शशकः कच्छपो गोधा श्वावित् खड्गोऽथ पुत्रक ॥

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘੀ/ਤੇਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਗੰਢਮ ਅਤੇ ਜੌਂ ਦੇ ਬਣੇ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਣੇ ਪਦਾਰਥ ਵੀ ਵਰਜਿਤ ਹਨ। ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਖਰਗੋਸ਼, ਕੱਛੂਆ, ਗੋਧਾ (ਇਗੁਆਨਾ), ਸਹੀ ਅਤੇ ਗੈਂਡਾ ਵੀ ਤਿਆਗਣਯੋਗ ਹਨ।

Verse 3

भक्ष्या ह्येते तथा वर्ज्यौ ग्रामशूकरकुक्कुटौ । पितृदेवादिशेषश्च श्राद्धे ब्राह्मणकाम्यया ॥

ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਭੋਜਨਯੋਗ ਕਹੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸੂਰ ਅਤੇ ਮੁਰਗਾ ਵਰਜਿਤ ਹਨ। ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਦਾ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਭਾਗ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 4

प्रोक्षितञ्चौषधार्थञ्च खादन्मांसं न दुष्यति । शङ्खाश्मस्वर्णरूप्याणां रज्जूनामथ वाससाम् ॥

ਪ੍ਰੋਛਣ (ਸ਼ੁੱਧ ਜਲ/ਮੰਤਰ) ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਜਾਂ ਔਖਧੀ ਲਈ ਲਿਆ ਹੋਇਆ ਮਾਸ ਖਾਣ ਨਾਲ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਹੁਣ ਸ਼ੁੱਧੀ ਬਾਰੇ—ਸ਼ੰਖ, ਪੱਥਰ, ਸੋਨਾ, ਚਾਂਦੀ, ਰੱਸੀਆਂ ਅਤੇ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ੌਚ-ਵਿਧੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 5

शाकमूलफलानाञ्च तथा विदलचर्मणाम् । मणिवज्रप्रवालानां तथा मुक्ताफलस्य च ॥

ਸਾਗ, ਮੂਲ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਹਨ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਚਮੜੇ/ਚਮੜੇ ਦੇ ਟੁਕੜਿਆਂ ਲਈ ਵੀ। ਮਣੀ, ਹੀਰਾ, ਮੂੰਗਾ ਅਤੇ ਮੋਤੀਆਂ ਲਈ ਭੀ ਸ਼ੌਚ-ਵਿਧੀ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 6

गात्राणाञ्च मनुष्याणामम्बुना शौचमिष्यते । यथायसानां तोयेन ग्राव्णः सङ्घर्षणेन च ॥

ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਲੋਹਾ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੱਥਰ ਘਿਸਾਈ/ਰਗੜ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 7

सस्त्रेहाणाञ्च भाण्डानां शुद्धिरुष्णेन वारिणा । शूर्पधान्याजिनानाञ्च मुषलोलूखलस्य च ॥

ਚਿਕਨਾਈ/ਤੇਲ ਨਾਲ ਲਿਪਟੇ ਬਰਤਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਸੂਪ (ਅਨਾਜ ਛਾਣਣ ਦੀ ਟੋਕਰੀ), ਅਨਾਜ, ਚਮੜਾ/ਖਾਲ, ਅਤੇ ਮੂਸਲ ਤੇ ਓਖਲੀ ਲਈ ਵੀ ਹੈ।

Verse 8

संहतानाञ्च वस्त्राणां प्रोक्षणात् सञ्चयस्य च । वल्कलानामशेषाणामम्बुमृच्छौचमिष्यते ॥

ਮੁੜੇ/ਬੰਨੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਅਤੇ ਇਕੱਠ/ਢੇਰ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਛਿੜਕਾਅ (ਪ੍ਰੋਕਸ਼ਣ) ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਭ ਵਲਕਲ (ਛਾਲ-ਵਸਤ੍ਰ) ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 9

तृणकाष्ठौषधीनाञ्च प्रोक्षणात् शुद्धिरिष्यते । आविकानां समस्तानां केशानाञ्चापि मेध्यता ॥

ਘਾਹ, ਲੱਕੜ ਅਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਛਿੜਕਾਅ (ਪ੍ਰੋਕਸ਼ਣ) ਨਾਲ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ। ਸਭ ਉਨ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਅਤੇ ਵਾਲ ਵੀ ਸੁਭਾਵਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮੇਧ੍ਯ—ਅਰਥਾਤ ਆਪੇ ਹੀ ਸ਼ੁੱਧ—ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 10

सिद्धार्थकानां कल्केन तिलकल्केन वा पुनः । साम्बुना तात ! भवति उपघातवतां सदा ॥

ਪਿਆਰੀਏ, ਚਿੱਟੀ ਸਰੋਂ (ਸਿੱਧਾਰਥਕ) ਆਦਿ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਕਲਕ (ਲੇਪ) ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਆਪਣੇ ਕਲਕ ਨਾਲ ਜਾਂ ਤਿਲਾਂ ਦੇ ਕਲਕ ਨਾਲ; ਉਪਘਾਤ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਿਤ ਵਸਤੂਆਂ ਲਈ ਇਹੀ ਸਦਾ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ।

Verse 11

तथा कार्पासिकानाञ्च विशुद्धिर्जलबhasmanā । दारुदन्तास्थिशृङ्गाणां तक्षणाच्छुद्धिरिष्यते ॥

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਪਾਹ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਭਸਮ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਲੱਕੜ, ਦੰਦ, ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਸਿੰਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਉਪਰਲੀ ਪਰਤ ਨੂੰ ਖੁਰਚ ਕੇ/ਛਿੱਲ ਕੇ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 12

पुनः पाकेन भाण्डानां पार्थिवानाञ्च मेध्यता । शुचिर्भैक्षं कारुहस्तः पण्यं योषिन्मुखं तथा ॥

ਫਿਰ ਬਰਤਨ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮਿੱਟੀ ਦੇ—ਤਪਾ ਕੇ/ਪਕਾ ਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਭਿੱਖਿਆ ਦਾ ਅੰਨ ਸ਼ੁੱਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਲੱਗਿਆ ਸਮਾਨ ਵਪਾਰ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਛੁਹਿਆ (ਅੰਨ/ਜਲ ਆਦਿ) ਵੀ ਨਿਯਮ-ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 13

रथ्यागतमविज्ञातं दासवर्गादिनाहृतम् । वाक्रप्रशास्तं चिरातीतमनैकान्तरितं लघु ॥

ਜੋ ਰਾਹ ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੋਤ ਅਣਜਾਣ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਨੌਕਰ-ਚਾਕਰ ਆਦਿ ਲਿਆਏ ਹੋਣ; ਜੋ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਬਚਨ-ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਾਲ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਕਈ ਅੰਤਰਾਲਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇ—ਇਹ ਸਭ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ‘ਹਲਕੀ ਦੂਸ਼ਣ’ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 14

अतिप्रभूतं बालञ्च वृद्धातुरविचेष्टितम् । कर्मान्ताङ्गाराशालाश्च स्तनन्धयसुताः स्त्रियः ॥

ਅਤਿਸ੍ਰਾਵ/ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਗੰਦਗੀ, ਬੱਚਾ, ਅਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗਾਂ ਤੇ ਬਿਮਾਰਾਂ ਦੀ ਬੇਕਾਬੂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ; ਕਾਰਖਾਨੇ ਅਤੇ ਕੋਲੇ/ਅੱਗ ਦੇ ਥਾਂ; ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦੇ ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਸਮੇਤ ਇਸਤਰੀਆਂ—ਇਹ ਸਭ ਸ਼ੌਚ-ਅਸ਼ੌਚ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸੰਦਰਭ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 15

शुचिन्यश्च तथैवापः स्त्रन्त्यो 'गन्धबुद्बुदाः । भूमिर्विशुध्यते कालाद्दाहमार्जनगोक्रमैः ॥

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਬੂ ਅਤੇ ਝੱਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਵਹਿੰਦਾ ਪਾਣੀ ਸ਼ੁੱਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨਾਲ, ਸਾੜਨ ਨਾਲ, ਝਾੜੂ/ਸਫਾਈ ਨਾਲ ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 16

लेपादुल्लेखनात् सेकाद्वेश्मसंमार्जनार्चनात् । केशकीटावपन्ने च गोग्राते मक्षिकान्विते ॥

ਲੇਪਨ, ਖੁਰਚ ਕੇ ਹਟਾਉਣਾ, ਛਿੜਕਾਅ, ਝਾੜੂ/ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਘਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਘਰ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਵਾਲਾਂ ਅਤੇ ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਿਤ ਹੋਵੇ, ਗਾਂ ਦੇ ਸੁੰਘਣ ਨਾਲ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਮੱਖੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ।

Verse 17

मृदम्बुभस्मना तात ! प्रोक्षितव्यं विशुद्धये । औदुम्बराणामम्लेन क्षारेण त्रपुसीसयोः ॥

ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਮਿੱਟੀ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਭਸਮ ਨਾਲ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਦੁੰਬਰ (ਗੂਲਰ) ਦੀ ਲੱਕੜ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਖੱਟੇ ਪਦਾਰਥ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਟਿਨ ਤੇ ਸੀਸੇ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਖਾਰ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 18

भस्माम्बुभिश्च कांस्यानां शुद्धिः प्लावाद् द्रवस्य च । अमेध्याक्तस्य मृत्तोयैर्गन्धापहरणेन च ॥

ਕਾਂਸੇ ਦੇ ਬਰਤਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਭਸਮ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਤਰਲ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਉਪਰੋਂ ਓਵਰਫ਼ਲੋ ਕਰਵਾ ਕੇ (ਪਲਾਵ) ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਚੀਜ਼ ਮਲ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਬਦਬੂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 19

अन्येषाञ्चैव तद्द्रव्यैर्वर्णगन्धापहारतः । शुचि गोत्रप्तिकृत्तोयं प्रकृतिस्थं महीगतं ॥

ਹੋਰ ਪਦਾਰਥਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਸ਼ੋਧਨ ਸਾਧਨਾਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਜਦੋਂ ਰੰਗ ਦੀ ਵਿਕ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਬਦਬੂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਪਾਣੀ ਤਦ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਾਂਵਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੇ (ਪੀਣ ਯੋਗ ਹੋਵੇ), ਆਪਣੀ ਕੁਦਰਤੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ/ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਤਾਜ਼ਾ ਨਿਕਲਿਆ ਹੋਵੇ।

Verse 20

तथा मांसञ्च चण्डालक्राव्यादादिनिपातितम् । रथ्यागतञ्च चेलादि तात ! वातात् शुचि स्मृतम् ॥

ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ! ਚਾਂਡਾਲ ਆਦਿ ਮਾਸ-ਭੱਖੀ ਵੱਲੋਂ ਡਿੱਗਿਆ ਮਾਸ ਅਤੇ ਗਲੀ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਲੱਗੇ ਕੱਪੜੇ ਆਦਿ—ਹਵਾ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ।

Verse 21

रजोऽग्निरश्वो गौश्छाया रश्मयः पवनो मही । विप्रुषो मक्षिकाद्याश्च दुष्टसङ्गाददोṣिणः ॥

ਧੂੜ, ਅੱਗ, ਘੋੜਾ, ਗਾਂ, ਛਾਂ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ, ਹਵਾ, ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਅਤੇ ਮੱਖੀਆਂ ਆਦਿ—ਅਸ਼ੁੱਧ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਮੈਲੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।

Verse 22

अजाश्वौ मुखतो मेध्यौ न गोर्वत्सस्य चाननम् । मातुः प्रस्त्रवणं मेध्यं शकुनिः फलपातने ॥

ਬੱਕਰੀ ਅਤੇ ਘੋੜਾ ਮੂੰਹ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਮੇਧ੍ਯ (ਸ਼ੁੱਧ) ਮੰਨੇ ਗਏ ਹਨ; ਪਰ ਵੱਛੇ ਦਾ ਮੂੰਹ ਐਸਾ ਨਹੀਂ। ਮਾਂ ਦਾ ਵਗਦਾ ਦੁੱਧ ਸ਼ੁੱਧ ਹੈ; ਅਤੇ ਫਲ ਡਿੱਗਣ ਤੇ ਪੰਛੀ ਦੋਸ਼ੀ ਨਹੀਂ।

Verse 23

आसनं शयनं यानं नावः पथि तृणानि च । सोमसूर्यांशुपवनैः शुध्यन्ते तानि पण्यवत् ॥

ਆਸਨ, ਸੇਜ, ਵਾਹਨ, ਨੌਕਾ ਅਤੇ ਰਾਹ ਦੀ ਘਾਹ ਵੀ—ਚੰਦਨੀ, ਧੁੱਪ ਅਤੇ ਹਵਾ ਨਾਲ—ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਰੱਖੇ ਮਾਲ ਵਾਂਗ—ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 24

रथ्यावसर्पणस्नानक्षुत्पानम्लानकर्मसु । आचामेत यथान्यायं वासो विपरिधाय च ॥

ਗਲੀ ਵਿੱਚ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਤੇ ਥਕਾਵਟ ਵਾਲੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ—ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਚਮਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੱਪੜੇ ਵੀ ਯਥੋਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਬਦਲ/ਠੀਕ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 25

स्पृष्टानामप्यसंसर्गैर्विरथ्याकर्दमाम्भसाम् । पक्वेष्टरचितानाञ्च मेध्यता वायुसङ्गमात् ॥

ਛੁਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੇ ਅੱਗੇ ਅਸ਼ੌਚ ਦਾ ਹੋਰ ਸੰਪਰਕ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਗਲੀ ਦੇ ਪਾਣੀ ਤੇ ਚਿਕੜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਵਸਤੂਆਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਭਾਵ ਨਾਲ ਬਣੇ ਪੱਕੇ ਭੋਜਨ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਹਵਾ ਦੇ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 26

प्रभूतोपहतात् अन्नात् अग्रं उद्धृत्य सन्त्यजेत् । शेषस्य प्रोक्षणं कुर्याद् आचम्यादिभस् तथा मृदा ॥

ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦੂਸ਼ਿਤ ਭੋਜਨ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਪਰਲਾ/ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹਿੱਸਾ ਕੱਢ ਕੇ ਤਿਆਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕ ਕੇ, ਫਿਰ ਆਚਮਨ ਆਦਿ ਸ਼ੌਚ-ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 27

उपवासस् त्रिरात्रन्तु दुष्टभक्ताशिनो भवेत् । अज्ञाते ज्ञानपूर्वन्तु तद्दोषोपशमेन तु ॥

ਦੂਸ਼ਿਤ ਅੰਨ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਲਈ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਦਾ ਉਪਵਾਸ ਵਿਹਿਤ ਹੈ। ਅਣਜਾਣੇ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਪਰ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਦੋਸ਼ ਦੇ ਸ਼ਮਨ/ਨਿਵਾਰਣ ਲਈ ਯੋਗ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 28

उदक्याश्वशृगालादीन् सूतिकान्त्यवसायिनः । स्पृष्ट्वा स्नायीत शौचार्थं तथैव मृतहारिणः ॥

ਰਜਸਵਲਾ ਇਸਤਰੀ, ਘੋੜਾ, ਗਿੱਧੜ/ਸਿਆਲ ਆਦਿ, ਸੂਤਿਕਾ/ਪ੍ਰਸੂਤਾ ਇਸਤਰੀ ਜਾਂ ਅਵਸਾਈਨ (ਬਹਿਸ਼ਕ੍ਰਿਤ) ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮ੍ਰਿਤ-ਵਾਹਕ (ਸ਼ਵ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ) ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੇ ਵੀ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵਿਹਿਤ ਹੈ।

Verse 29

नारं स्पृष्ट्वास्थि सस्त्रेहं स्नातः शुध्यति मानवः । आचाम्यैव तु निःस्त्रेहं गामालभ्यार्कमीक्ष्य वा ॥

ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਹੱਡੀ ਉੱਤੇ ਚਰਬੀ/ਚਿਕਨਾਹਟ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜੇ ਚਿਕਨਾਹਟ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੇਵਲ ਆਚਮਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ ਗਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਨਾਲ, ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 30

न लङ्घयेत तथैवासृक्छ्ठीवनोद्वर्तनानि च । नोद्यानादौ विकालेषु प्राज्ञस्तिष्ठेत् कदाचन ॥

ਸਿਆਣੇ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਲਹੂ, ਥੁੱਕ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮੈਲ ਉੱਤੇ ਪੈਰ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਅਤੇ ਕੁਵੇਲੇ ਬਾਗਾਂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਰੁਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ।

Verse 31

न चालपेज्जनद्विष्टां वीरहीनां तथा स्त्रियम् । गृहादुच्छिष्टविण्मूत्रपादाम्भांसि क्षिपेद्वहिः ॥

ਲੋਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿੰਦੀ ਗਈ ਜਾਂ ਬੇਸਹਾਰਾ ਔਰਤ ਨਾਲ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜੂਠ, ਮਲ-ਮੂਤਰ ਅਤੇ ਪੈਰ ਧੋਣ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਘਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 32

पञ्च पिण्डाननुधृत्य न स्त्रायात् परवारिणि । स्त्रायीत देवखातेṣu गङ्गाह्रदसरित्सु च ॥

ਪੰਜ ਪਿੰਡ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਦੂਜੇ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਦੇਵ-ਸਰੋਵਰਾਂ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਝੀਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 33

देवता-पितृ-सच्छास्त्र-यज्ञ-मन्त्रादिनिन्दकैः । कृत्वा तु स्पर्शनालापं शुध्येतार्कावलोकनात् ॥

ਦੇਵਤਿਆਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਜਾਂ ਗੱਲ ਕਰਨ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 34

अवलोक्य तथोदक्यां अन्त्यजं पतितं शवम् । विधर्मि-सूतिका-षण्ढ-विवस्त्रान्त्यावसायिनः ॥

ਪਤਿਤ, ਲਾਸ਼, ਪਾਖੰਡੀ, ਜਣੇਪੇ ਵਾਲੀ ਔਰਤ, ਖੁਸਰਾ, ਨੰਗੇ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਚੰਡਾਲ ਨੂੰ ਵੇਖਣ 'ਤੇ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 35

सूतनिर्ग्यातकांश्चैव परदाररताश्च ये । एतदेव हि कर्तव्यं प्राज्ञैः शोधनमात्मनः ॥

ਜਿਵੇਂ ਸੂਤਿਕਾ-ਅਸ਼ੌਚ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਪਰਾਈ ਇਸਤਰੀ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ; ਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਇਹੀ ਵਿਧੀ ਹੈ—ਆਪਣੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਨੀ।

Verse 36

अभोज्यं सूतिका-षण्ढ-मार्जाराखुश्वकुक्कुटान् । पतिताविद्धचण्डाल-मृतहारांश्च धर्मवित् ॥

ਧਰਮ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ ਸੂਤਿਕਾ-ਅਸ਼ੌਚ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ, ਨਪੁੰਸਕ, ਬਿੱਲੀ, ਚੂਹਾ, ਕੁੱਤਾ ਅਤੇ ਮੁਰਗਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਭੋਜਨ ਅਭੱਖ ਮੰਨੇ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਿਤ, ਵੇਧਿਤ/ਦੂਸ਼ਿਤ ਹਾਲਤ ਵਾਲਾ, ਚੰਡਾਲ ਅਤੇ ਮੁਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਢੋ ਕੇ ਜੀਵਿਕਾ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਭੋਜਨ ਵੀ।

Verse 37

संस्पृश्य शुध्यते स्त्रानादुदक्यां ग्रामशूकरौ । तद्वच्च सूतिकाशौचदूषितौ पुरुषावपि ॥

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਣ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ੁੱਧੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਸੂਰ ਅਤੇ ਅਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸੰਪਰਕ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੂਤਿਕਾ-ਅਸ਼ੌਚ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਿਤ ਦੋ ਪੁਰਸ਼ ਵੀ ਛੂਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ਼ਨਾਨ ਨਾਲ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 38

यस्य चानुदिनं हानिर्गृहे नित्यस्य कर्मणः । यश्च ब्राह्मणसंत्यक्तः किल्विषी स नराधमः ॥

ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਕਰਮ ਦਿਨੋਂਦਿਨ ਘਟਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਸਮਝ ਕੇ ਤਿਆਗ ਦੇਂਦੇ ਹਨ—ਉਹ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਅਧਮ ਹੈ।

Verse 39

नित्यस्य कर्मणो हानिं न कुर्वोत कदाचन । तस्य त्वकरणे बन्धः केवलं मृतजन्मसु ॥

ਨਿੱਤ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਚੂਕ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਸ ਲਈ ਬੰਧਨ ਬਣਦਾ ਹੈ—ਮ੍ਰਿਤ-ਸਮਾਨ (ਦੁੱਖਮਈ, ਆਤਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਬੰਝ) ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ।

Verse 40

दशाहं ब्राह्मणस्तिष्ठेद्दानहोमादिवर्जितः । क्षत्रियो द्वादशाहञ्च वैश्यो मासार्धमेव च ॥

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਅਤੇ ਹਵਨ ਆਦਿ ਛੱਡ ਕੇ ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਤੱਕ ਸੂਤਕ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖੱਤਰੀ ਨੂੰ ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ ਨੂੰ ਅੱਧਾ ਮਹੀਨਾ (ਪੰਦਰਾਂ ਦਿਨ) ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 41

शूद्रस्तु मासमासीता निजकर्मविवर्जितः । ततः परं निजं कर्म कुर्युः सर्वे यथोदितम् ॥

ਪਰ ਸ਼ੂਦਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿ ਕੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਸੂਤਕ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਫਰਜ਼ ਨਿਭਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 42

प्रोताय सलिलं देयं बहिर्दग्ध्वा तु गोत्रिकैः । प्रथमे 'ह्नि चतुर्थे च सप्तमे नवमे तथा ॥

ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਭੇਟ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਸਸਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗੋਤ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ, ਚੌਥੇ, ਸੱਤਵੇਂ ਅਤੇ ਨੌਵੇਂ ਦਿਨ ਰਸਮਾਂ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 43

भस्मास्थिचयनं कार्यं चतुर्थे गोत्रिकैर्दिने । ऊर्ध्वं सञ्चयनात् तेषामङ्गस्पर्शो विधीयते ॥

ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਗੋਤ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਫੁੱਲ (ਹੱਡੀਆਂ) ਚੁਗਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਸਰੀਰਕ ਸੰਪਰਕ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ।

Verse 44

सोदकैस्तु क्रियाः सर्वाः कार्याः सञ्चयनात्परम् । स्पर्श एव सपिण्डानां मृताहनि तथोभयोः ॥

ਹੱਡੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਰੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਪਿੰਡ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਲਈ, ਮੌਤ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਸਿਰਫ਼ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਹੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 45

अन्वेकमृक्षमाशस्त्र-तोयोद्बन्धन-वह्निषु । विषप्रपातादिमृते प्रायोनाशकयोरपि ॥

ਜੰਗਲੀ ਪਸ਼ੂ, ਹਥਿਆਰ, ਪਾਣੀ, ਫਾਹੀ/ਗਲਾ ਘੁੱਟਣ ਜਾਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਮੌਤ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰ, ਡਿੱਗਣ ਆਦਿ ਕਾਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮੌਤ, ਤੇ ਆਤਮਹੱਤਿਆ/ਆਤਮ-ਵਿਨਾਸ਼ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ—ਸੰਦਰਭ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 46

बाले देशान्तरस्थे च तथा प्रव्रजिते मृते । सद्यः शौचमथान्यैश्च त्र्यहमुक्तमशौचकम् ॥

ਬੱਚੇ ਦੀ ਮੌਤ, ਦੂਰ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਮੌਤ, ਅਤੇ ਯਤੀ/ਸੰਨਿਆਸੀ ਦੀ ਮੌਤ ਵਿੱਚ—ਸ਼ੁੱਧੀ ਤੁਰੰਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੋਰ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਦਾ ਆਸ਼ੌਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 47

सपिण्डानां सपिण्डस्तु मृते 'न्यस्मिन्मृतो यदि । पूर्वाशौचसमाख्यातैः कार्यास्त्वत्र दिनैः क्रियाः ॥

ਸਪਿੰਡ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਆਸ਼ੌਚ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੌਰਾਨ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸਪਿੰਡ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਦੱਸੇ ਕਰਮ ਪਹਿਲੇ ਆਸ਼ੌਚ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਦਿਨਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 48

एष एव विधिर्दृष्टो जन्मन्यपि हि सूतके । सपिण्डानां सपिण्डेषु यथावत्सोदकेषु च ॥

ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਸੂਤਕ (ਜਨਮ-ਜਨਿਤ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ) ਲਈ ਵੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਪਿੰਡ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਯਥਾਵਤ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਾਣੀ-ਸੰਬੰਧੀ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ।

Verse 49

जाते पुत्रे पितुः स्नानं सचेलन्तु विधीयते । तत्रापि यदि चान्यस्मिन जातॆ जायेत चापरः ॥

ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ ਉੱਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕੱਪੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੈ। ਅਤੇ ਉਸੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ, ਜੇ ਇੱਕ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫਿਰ ਹੋਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋ ਜਾਵੇ (ਅਰਥਾਤ ਲਗਾਤਾਰ ਜਨਮ ਹੋਣ), ਤਾਂ… (ਅੱਗੇ ਦਾ ਵਿਧਾਨ ਸੰਦਰਭ ਅਨੁਸਾਰ)।

Verse 50

तत्रापि शुद्धिरुद्दिष्टा पूर्वजन्मवतो दिनैः । दशद्वादशमासार्ध-माससङ्ख्यैर्दिनैर्गतैः ॥

ਉਸ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜਿੰਨੇ ਦਿਨ ਲੰਘ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ੌਚ-ਕਾਲ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਦਸ ਜਾਂ ਬਾਰਾਂ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਪੱਖ ਤੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਮਾਪ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਿਨ ਘਟਣ ਦੇ ਨਾਲ।

Verse 51

स्वाः स्वाः कर्मक्रियाः कुर्युः सर्वे वर्णा यथाविधि । प्रेतमुद्दिश्य कर्तव्यमेकोद्दिष्टं ततः परम् ॥

ਸਾਰੇ ਵਰਣ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬੀ ਕਰਮ ਕਰਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪ੍ਰੇਤ ਲਈ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਏਕੋੱਦਿਸ਼ਟ ਸ਼ਰਾਧ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ।

Verse 52

दानानि चैव देयानि ब्राह्मणेभ्यो मनीषिभिः । यद्यदिष्टतमं लोके यच्चापि ययितं गृहे ॥

ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਦਾਨ ਦੇਵੇ—ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਿਆਰਾ ਹੈ।

Verse 53

तत्तद् गुणवते देयं तदेवाक्षयमिच्छता । पूर्णैस्तु दिवसैः स्पृष्ट्वा सलिलं वाहनायुधम् ॥

ਜੋ ਅਖੰਡ ਪੁੰਨ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਦਾਨ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਦੇਵੇ; ਉਹੀ ਦਾਨ ਅਖੁੱਟ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਦਿਨਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਗਿਣਤੀ ਪੂਰੀ ਹੋਣ ਤੇ ਪਾਣੀ ਛੂਹ ਕੇ ਵਾਹਨ ਤੇ ਹਥਿਆਰ ਮੁੜ ਧਾਰੇ।

Verse 54

प्रतोददण्डौ च तथा सम्यग्वर्णाः कृतक्रियाः । स्ववर्णधर्मनिर्दिष्टमुपादानं तथा क्रियाः ॥

ਅੰਕੁਸ਼ ਅਤੇ ਡੰਡੇ ਬਾਰੇ ਵੀ ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਵਰਣਾਂ ਵਾਲੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮਕਾਂਡ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਲੋੜੀਂਦੇ ਸਾਮਾਨ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਣ ਅਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਰਣ-ਧਰਮ ਮੁਤਾਬਕ ਕਰਮ ਕਰਨ।

Verse 55

कुर्युः समस्ताः शुचिनः परत्रेह च भूतिदाः । अध्येतव्या त्रयी नित्यं भवितव्यं विपश्चिता ॥

ਸਭ ਨੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇੱਥੇ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ। ਤਿੰਨਾਂ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਨਿੱਤ ਅਧਿਐਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਵਿਵੇਕੀ ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਬਣੇ।

Verse 56

धर्मतो धनमाहार्यं यष्टव्यञ्चापि यत्नतः । यच्चापि कुर्वतो नात्मा जुगुप्सामेति पुत्रक ! ॥

ਧਰਮੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਧਨ ਕਮਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਯੱਗ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰਨ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਮਨ ਆਤਮ-ਗਲਾਨੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਵੇ—ਉਹੀ ਕਰ, ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ।

Verse 57

तत्कर्तव्यमशङ्केन यन्न गोप्यं महाजने । एवमाचरतो वत्स ! पुरुषस्य गृहे सतः । धर्मार्थकामसम्प्राप्त्या परत्रेह च शोभनम् ॥

ਜੋ ਕਰਮ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਲੁਕਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਬਿਨਾ ਹਿਚਕ ਦੇ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਧਰਮ, ਅਰਥ ਅਤੇ ਕਾਮ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਇੱਥੇ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਮਾਣਯੋਗ ਫਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਿਆਰੇ ਬੱਚੇ।