Adhyaya 32: Rules for Parvana Śrāddha: Foods that Please the Ancestors and Items to Avoid

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणेऽलर्कानुशासने पार्वणश्राद्धकल्पोनाम एकत्रिंशोऽध्यायः । द्वात्रिंशोऽध्यायः । मदालसोवाच । अतः परं शृणुष्वेमं पुत्र ! भक्त्या यदाहृतम् । पितॄणां प्रीतये यद्वा वर्ज्यं वा प्रीतिकारकम् ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਅਲਰਕ-ਉਪਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ‘ਪਾਰਵਣ ਸ਼ਰਾਧ-ਵਿਧੀ’ ਨਾਮਕ ਇਕੱਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਹੁਣ ਬੱਤੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਦਾਲਸਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਅਗੋਂ, ਹੇ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣ; ਜੋ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੀ ਤਿਆਗਯ ਹੈ ਜਾਂ ਕਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 2

मासं पितॄणां तृप्तिश्च हविष्यानेन जायते । मासद्वयं मत्स्यमांसैस्तृप्तिं यान्ति पितामहाः ॥

ਹਵਿਸ਼ਿਆਨ੍ਨ ਦੇ ਭੋਜਨ-ਅਰਪਣ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਤੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਪਿਤਾਮਹ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 3

त्रीन् मासान् हारिणां मांसं विज्ञेयं पितृतृप्तये । चतुर्मासांस्तु पुष्णाति शशस्य पिशितं पितॄन् ॥

ਹਿਰਣ ਦਾ ਮਾਸ ਤਿੰਨ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਇਉਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਖਰਗੋਸ਼ ਦਾ ਮਾਸ ਚਾਰ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਤੇ ਤਰਪਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 4

शाकुनं पञ्च वै मासान् षण्मासान् शूकरामिषम् । छागलं सप्त वै मासान् ऐणेयं चाष्टमासिकीम् ॥

ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਮਾਸ ਪੰਜ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ (ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ) ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਸੂਰ/ਵਰਾਹ ਦਾ ਮਾਸ ਛੇ ਮਹੀਨੇ; ਬੱਕਰੇ ਦਾ ਮਾਸ ਸੱਤ ਮਹੀਨੇ; ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਮ੍ਰਿਗ/ਹਿਰਣ ਦਾ ਮਾਸ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 5

करोति तृप्तिं नव वै रुरोर्मांसं न संशयः । गवयस्यामिषं तृप्तिं करोति दशमासिकीम् ॥

ਰੁਰੂ-ਮ੍ਰਿਗ ਦਾ ਮਾਸ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਨੌਂ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਵਯ ਦਾ ਮਾਸ ਦਸ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 6

तथैकादशमासांस्तु औरभ्रं पितृतृप्तिदम् । संवत्सरं तथा गव्यं पयः पायसमेव वा ॥

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਔਰਭ੍ਰ (ਭੇਡ/ਮੇਢੇ) ਦਾ ਮਾਸ ਗਿਆਰਾਂ ਮਹੀਨੇ ਤੱਕ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਗਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪਦਾਰਥ—ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪਕਾਇਆ ਅੰਨ (ਪਾਇਸ)—ਪੂਰੇ ਇੱਕ ਵਰ੍ਹੇ ਤੱਕ (ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ) ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 7

वाद्ह्रीणसामिषं लौहं कालशाकं तथा मधु । दौहित्रामिषमन्यच्च यच्चान्यत् स्वकुलोद्भवैः ॥

ਵਾਧ੍ਰੀਣ ਦਾ ਮਾਸ, ਅਤੇ ਲੌਹ, ਕਾਲਸ਼ਾਕ (ਗੂੜ੍ਹੀ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੀ ਸਾਗ) ਤੇ ਸ਼ਹਿਦ; ਅਤੇ ਦੌਹਿਤ੍ਰ (ਧੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ) ਦਾ ਮਾਸ ਆਦਿ ਹੋਰ ਵੀ—ਜੋ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕੁਲ-ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਵੇ—ਪਿਤ੍ਰ-ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 8

अनन्तां वै प्रयच्छन्ति तृप्तिं गौरीसुतस्तथा । पितॄणां नात्र सन्देहो गयाश्राद्धञ्च पुत्रक ॥

ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਅਨੰਤ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ—ਇਉਂ ਗੌਰੀ-ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਆਖਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਬੱਚੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਅਤੇ ਗਿਆ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਸ਼ਰਾਧ ਵੀ (ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ)।

Verse 9

श्यामाकराजश्यामाकौ तद्वच्चैव प्रसातिकाः । नीवाराः पौष्कलाश्चैव धान्यानां पितृतृप्तये ॥

ਸ਼ਿਆਮਾਕ, ਰਾਜਸ਼ਿਆਮਾਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਤਿਕਾ; ਨੀਵਾਰ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਕਲ ਵੀ—ਇਹ ਅਨਾਜ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹਨ।

Verse 10

यवव्रीहिसगोधूमतिला मुद्गाः ससरषपाः । प्रियङ्गवः कोविदारा निष्पावाश्चातिशोभनाः ॥

ਜੌਂ, ਚੌਲ, ਗੇਹੂੰ, ਤਿਲ; ਸਰੋਂ ਨਾਲ ਮੂੰਗ; ਪ੍ਰਿਯੰਗੂ, ਕੋਵਿਦਾਰ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਪਾਵ—ਇਹ (ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਮ ਲਈ) ਬਹੁਤ ਹੀ ਉੱਤਮ ਹਨ।

Verse 11

वर्ज्या मर्कटकाः श्राद्धे राजमाषास्तथाणवः । विप्राषिका मसूराश्च श्राद्धकर्मणि गर्हिताः ॥

ਮਰਕਟਕ, ਰਾਜਮਾਸ਼, ਅਣੂ, ਵਿਪ੍ਰਾਸ਼ਿਕਾ ਅਤੇ ਮਸੂਰ—ਇਹ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਵਰਜਿਤ ਹਨ; ਸ਼ਰਾਧ-ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।

Verse 12

लशुनं गृञ्जनञ्चैव पलाण्डं पिण्डमूलकम् । करम्भं यानि चान्यानि हीनानि रसवर्णतः ॥

ਲਸਣ, ਗ੍ਰਿੰਜਨ, ਪਿਆਜ਼, ਪਿੰਡਮੂਲਕ, ਕਰੰਭ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਸੁਆਦ ਤੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਹੀਣ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਤਿਆਗਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 13

गान्धारिकामलाबूनि लवणान्यूषराणि च । आरक्ताः ये च निर्यासाः प्रत्यक्षलवणानि च ॥

ਗਾਂਧਾਰਿਕ ਲੂਣ, ਆਮਲਾ-ਬੂ ਫਲ, ਨਮਕੀਨ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਖਾਰ/ਲਵਣੀ ਪਦਾਰਥ, ਲਾਲੀਏ ਰਸ-ਸਰਾਵ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਮਕੀਨ ਵਸਤੂਆਂ—ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਤਿਆਗਣਯੋਗ ਹਨ।

Verse 14

वर्ज्यान्येतानि वै श्राद्धे यच्च वाचा न शस्यते । यच्चोत्कोचादिना प्राप्तं पतिताद्यदुपार्जितम् ॥

ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਵर्जਿਤ ਹਨ; ਅਤੇ ਜੋ ਸਦਬਾਣੀ ਨਾਲ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਰਿਸ਼ਵਤ ਆਦਿ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਪਤਿਤ/ਅਸ਼ੁੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਕਮਾਇਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ—ਉਹ ਵੀ ਤਿਆਗਣਯੋਗ ਹੈ।

Verse 15

अन्यायकन्याशुल्कोत्थं द्रव्यञ्चात्र विगर्हितम् । दुर्गन्धि फेनिलञ्चाम्बु तथैवाल्पतरोदकम् ॥

ਇੱਥੇ ਅਨਿਆਇਕ ‘ਕਨਿਆ-ਸ਼ੁਲਕ’ (ਗ਼ੈਰ-ਉਚਿਤ ਵਧੂ-ਮੁੱਲ) ਆਦਿ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਦੌਲਤ ਵੀ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੈ; ਅਤੇ ਬਦਬੂਦਾਰ ਜਾਂ ਝੱਗ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ, ਤੇ ਘੱਟ ਵਹਾਅ ਕਰਕੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਾਣੀ ਵੀ ਤਿਆਗਣਯੋਗ ਹੈ।

Verse 16

न लभेद्यत्र गौस्तृप्तिं नक्तं यच्चाप्युपाहृतम् । यन्न सर्वापचोत्सृष्टं यच्चाभोज्यं निपानजम् ॥

ਜਿਸ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਗਾਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਾ ਹੋਵੇ (ਰੱਜ ਕੇ ਨਾ ਪੀਵੇ), ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਰਤਣਾ ਨਹੀਂ; ਨਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਲਿਆਂਦਾ ਪਾਣੀ; ਨਾ ‘ਪੂਰਾ/ਕੁਸ਼ਲ ਰਸੋਈਆ’ ਵੱਲੋਂ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡਿਆ/ਸਾਫ਼ ਕੀਤਾ ਨਾ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ; ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਹੌਦ/ਥਾਂ ਦਾ ਅਣਪੀਣਯੋਗ ਪਾਣੀ।

Verse 17

तद्वर्ज्यं सलिलं तात ! सदैव पितृकर्मणि । मार्गमाविकमौष्ट्रञ्च सर्वमैैकशपफञ्च यत् ॥

ਇਸ ਲਈ, ਪ੍ਰਿਯ, ਪਿਤ੍ਰ-ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਐਸੇ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਤਿਆਗੋ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿਰਨ, ਭੇਡ, ਊਂਟ ਆਦਿ ਦਾ ਮਾਸ, ਅਤੇ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਕ-ਖੁਰ ਵਾਲੇ ਸਭ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਵੀ ਵर्जਿਤ ਹੈ।

Verse 18

माहिषञ्चामरञ्चैव धेन्वा गोश्चाप्यनिर्दशम् । पित्रर्थं मे प्रयच्छस्वेत्युक्त्वा यच्चाप्युपाहृतम् ॥

ਮਹਿਸ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਊਂਟ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਅਤੇ ਅਨਿਰਦਿਸ਼ਟ/ਅਸਵੀਕਾਰ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ‘ਮੇਰੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਦੇ ਦਿਓ’ ਕਹਿ ਕੇ ਮੰਗ ਕੇ ਲਿਆਂਦਾ ਹੋਵੇ—ਇਹ ਸਭ ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਤਿਆਗਯ ਹਨ।

Verse 19

वर्जनीयṃ सदा सदिभस्तत्पयः श्राद्धकर्मणि । वर्ज्या जन्तुमती रूक्षा क्षितिः प्लुष्टा तथाग्निना ॥

ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ‘ਸਦਿਭ’ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਦੁੱਧ ਸਦਾ ਤਿਆਗਯ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਰੁੱਖੀ-ਸੁੱਕੀ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜੀ ਹੋਵੇ—ਉਹ ਵੀ ਵਰਜਿਤ ਹੈ।

Verse 20

अनिष्टदुष्टशब्दोग्रदुर्गन्धा चात्र कर्मणि । कुलापमानकाः श्राद्धे व्यायुञ्ज्य कुलहिंसकाः ॥

ਇਸ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਅਮੰਗਲ ਅਤੇ ਕਠੋਰ/ਕ੍ਰੂਰ ਧੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਤੀਖੀ ਬਦਬੂ ਵਰਜਿਤ ਹਨ। ਜੋ ਕੁਲ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ, ਸ਼ਰਾਧ ਵਿੱਚ ਵਿਘਨ ਪਾਉਣ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਦੇਣ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 21

नग्नाः पातकिनश्चैव हन्युर्दृष्ट्या पितृक्रियाम् । अपुमानपविद्धश्च कुक्कुटो ग्रामशूकरः ॥

ਨੰਗੇ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਪਾਪੀ, ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਪਿਤ੍ਰ-ਕਰਮ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਮੁਰਗਾ, ਪਿੰਡ ਦਾ ਸੂਰ, ਅਤੇ ‘ਅਪੁਮਾਨ-ਪਵਿੱਧ’ (ਨਿੰਦਿਤ/ਅਸ਼ੁੱਧ) ਮਨੁੱਖ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੂਰ ਰੱਖੋ।

Verse 22

श्वा चैव हन्ति श्राद्धानि यातुधानाश्च दर्शनात् । तस्मात् सुसंवृतो दद्याद् तिलैश्चावकिरन् महीम् ॥

ਕੁੱਤਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸ਼ਰਾਧ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਯਾਤੁਧਾਨ ਵੀ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ। ਇਸ ਲਈ ਭੇਟ/ਅਰਪਣ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਢੱਕ ਕੇ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖ ਕੇ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਤਿਲ ਛਿੜਕਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 23

एवं रक्षा भवेच्छ्राद्धे कृता तातोभयोरपि । शावसूतकसंस्पृष्टं दीर्घरोगिभिरेव च ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿੱਚ ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ—ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ (ਵਿਧੀਕ ਸੁਰੱਖਿਆ) ਸਥਾਪਿਤ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਸ਼ਾਵ ਅਸ਼ੌਚ ਜਾਂ ਸੂਤਕ ਅਸ਼ੌਚ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਲੰਬੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਲ ਪੀੜਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਛੁਹਿਆ ਅੰਨ ਤੇ ਕਰਮ ਤਿਆਗਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 24

पतितैर्मलिनैश्चैव न पुष्णाति पितामहान् । वर्जनीयं तथा श्राद्धे तथोदक्याश्च दर्शनम् ॥

ਪਤਿਤ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਪੋਸ਼ਣ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਦਕਿਆ ਅਵਸਥਾ (ਰਜਸਵਲਾ/ਰਿਤੁਕਾਲ) ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਜਾਂ ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਵਰਜਿਤ ਹੈ।

Verse 25

मुण्डशौण्डसमाभ्यासो यजमानेन यादरात् । केशकीटावपन्नञ्च तथाश्वभिरवेक्षितम् ॥

ਜੇ ਯਜਮਾਨ ਲਾਪਰਵਾਹੀ ਨਾਲ ਮੁੰਡਿਤ (ਅਯੋਗ) ਜਾਂ ਸ਼ਰਾਬੀ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਕਰੇ ਤਾਂ ਦੋਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਵਾਲਾਂ ਜਾਂ ਕੀੜਿਆਂ ਨਾਲ ਦੂਸ਼ਿਤ ਚੀਜ਼, ਤੇ ਜੋ ਕੁੱਤਿਆਂ ਨੇ ਵੇਖੀ ਹੋਵੇ—ਉਹ ਅੰਨ ਆਦਿ ਵੀ (ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿੱਚ) ਵਰਜਿਤ ਹੈ।

Verse 26

पूति पर्युषितञ्चैव वार्ताक्यभिषवांस्तथा । वर्जनीयानि वै श्राद्धे यच्च वस्त्रानिलाहतम् ॥

ਬਦਬੂਦਾਰ ਅਤੇ ਬਾਸੀ ਅੰਨ, ਅਤੇ ਵਰਤਾਕੀ ਆਦਿ ਕੁਝ ਤਿਆਰੀਆਂ, ਤੇ ਸੁਰਾ/ਆਸਵ ਵਰਗੇ ਖਮੀਰ ਚੜ੍ਹੇ ਨਸ਼ੀਲੇ ਪੇਅ—ਇਹ ਸਭ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵਰਜਿਤ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਹ ਕੱਪੜਾ ਵੀ ਜੋ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉੱਡ ਕੇ ਮੈਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।

Verse 27

श्रद्धया परया दत्तं पितॄणां नामगोत्रतः । यदाहारास्तु ते जातास्तदाहारत्वमेति तत् ॥

ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਗੋਤ੍ਰ ਸਮੇਤ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਪਰਮ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਜੋ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਜਿਸ ਰੂਪ ਦੀ ਆਹਾਰ-ਸਹਾਇਤਾ ਯੋਗ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਰਪਣ ਉਸੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 28

तस्मात् श्रद्धावता पात्रे यच्छस्तं पितृकर्मणि । यथावच्चैव दातव्यं पितॄणां तृप्तिमिच्छता ॥

ਇਸ ਲਈ ਪਿਤ੍ਰ-ਕਰਮ (ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਨ ਕਰੇ।

Verse 29

योगिनश्च सदा श्राद्धे भोजनीया विपश्चिता । योगाधारा हि पितरस्तस्मात् तान् पूजयेत् सदा ॥

ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਤਰ ਯੋਗ ਨਾਲ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਅਜਿਹੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦਾ ਨਿੱਤ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 30

ब्राह्मणानां सहस्रेभ्यो योगी त्वग्राशनी यदि । यजमानञ्च भोक्तॄंश्च नौरीवाम्भसि तारयेत् ॥

ਜੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਵਿੱਚ ਯੋਗੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭੋਜਨ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨੌਕਾ ਵਾਂਗ ਯਜਮਾਨ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ—ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ—ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਫਲਦਾਇਕ ਹੈ।

Verse 31

पितृगाथास्तथवात्र गीयन्ते ब्रह्मवादिभिः । या गीताः पितृभिः पूर्वमैलस्यासीन् महीपतेः ॥

ਇੱਥੇ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮਵਾਦੀ ਪਿਤ੍ਰ-ਗਾਥਾਵਾਂ ਗਾਂਦੇ ਹਨ—ਉਹੀ ਪਦ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਐਲ ਰਾਜੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਗਾਏ ਸਨ, ਹੇ ਰਾਜਨ।

Verse 32

कदा नः सन्ततावग्र्यः कस्यचिद् भविता सुतः । यो योगिभुक्तशोषान्नो भुवि पिण्डं प्रदास्यति ॥

ਪਿਤਰ ਗਾਂਦੇ ਹਨ—“ਕਦੋਂ, ਸੱਚਮੁੱਚ, ਕਿਸੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਗਾ, ਜੋ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਚੇ ਅੰਨ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਿੰਡ ਅਰਪਣ ਕਰੇਗਾ?”

Verse 33

गयायामथवा पिण्डं खड्गमांसं महाहविः । कालशाकं तिलाढ्यं वा कृसरं मासतृप्तये ॥

ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਪਿੰਡਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਗੈਂਡੇ ਦਾ ਮਾਸ ਮਹਾਨ ਹਵਿ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਾਂ ਕਾਲਾ ਸਾਗ, ਜਾਂ ਤਿਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਕ੍ਰਿਸਰਾ (ਚੌਲ-ਦਾਲ ਦਾ ਭੋਜਨ) ਅਰਪਣ ਕਰੋ—ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਤੱਕ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 34

वैश्वदेवञ्च सौम्यञ्च खड्गमांसं परं हविः । विषाणवर्ज्यखड्गाप्त्या आसूर्यञ्चाश्नुवामहे ॥

ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਅਤੇ ਸੌਮ੍ਯ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਂਡੇ ਦਾ ਮਾਸ ਪਰਮ ਹਵਿ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੈ। ਸਿੰਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਗੈਂਡਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੂਰਜ ਦੇ ਰਹਿਣ ਤੱਕ ਟਿਕਣ ਵਾਲਾ ਪੁੰਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 35

दद्यात् श्राद्धं त्रयोदश्यां मघासु च यथाविधि । मधुसर्पिः समायुक्तं पायसं दक्षिणायने ॥

ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਅਤੇ ਮਘਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਿਣਾਯਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਘਿਉ ਮਿਲਿਆ ਪਾਇਸ (ਦੁੱਧ-ਚੌਲ) ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 36

तस्मात् सम्पूजयेत् भक्त्या स्वपितॄन् पुत्र मानवः । कामानभीप्सन् सकलान् पापाच्चात्मविमोचनम् ॥

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 37

वसून् रुद्रांस्तथादित्यान् नक्षत्रग्रह तारकाः । प्रीणयन्ति मनुष्याणां पितरः श्राद्धतर्पिताः ॥

ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਅਤੇ ਤਰਪਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਪਿਤਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਦ ਉਹ ਵਸੂਆਂ, ਰੁਦਰਾਂ, ਆਦਿਤਿਆਂ ਅਤੇ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ, ਗ੍ਰਹਾਂ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 38

आयुः प्रज्ञां धनं विद्यां स्वर्गं मोक्षं सुखानि च । प्रयच्छन्ति तथा राज्यं पितरः श्राद्धतर्पिताः ॥

ਸ਼ਰਾਧ ਅਤੇ ਤਰਪਣ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਪਿਤਰ ਲੰਬੀ ਉਮਰ, ਬੁੱਧੀ, ਧਨ, ਵਿਦਿਆ, ਸਵਰਗ, ਮੋਖਸ਼, ਸੁਖ ਅਤੇ ਰਾਜ/ਸਰਬਭੌਮਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਹਨ।

Verse 39

एतत् ते पुत्र कथितं श्राद्धकर्म यथोदितम् । काम्यानां श्रूयतां वत्स श्राद्धानां तिथिकीर्तनम् ॥

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਸ਼ਰਾਧ-ਵਿਧੀ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝਾਈ ਗਈ। ਹੁਣ, ਪਿਆਰੇ ਬੱਚੇ, ਕਾਮ੍ਯ ਸ਼ਰਾਧਾਂ ਲਈ ਤਿਥੀਆਂ ਦਾ ਪਾਠ ਸੁਣ।