ਮੰਦੋਦਰੀ

ਅਚਿੰਤ੍ਯ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਰਾਮ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ—ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਮੰਡੋਦਰੀ ਉੱਥੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਦਿਨ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।

ਉੱਥੇ ਕਪਿ ਨੇ ਮੰਦੋਦਰੀ ਨੂੰ ਸ਼ਯਨ ਕਰਦੀ ਵੇਖਿਆ—ਕਾਂਤੀਮਈ, ਕਨਕ-ਵਰਣੀ ਅਤੇ ਮੋਤੀ-ਮਣੀਆਂ ਨਾਲ ਜੜੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ; ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਹੀ ਦਿਪਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਹਲ ਨੂੰ ਸ਼ੋਭਿਤ ਕਰ ਰਹੀ ਹੋਵੇ; ਉਹ ਅੰਤਹਪੁਰ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯ ਮਹਾਰਾਣੀ ਸੀ।

ਕਾਮ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਦੋਦਰੀ ਨੇ ਮਿੱਠੀ ਬਾਣੀ ਨਾਲ ਕਿਹਾ: ‘ਮਹੇਂਦਰ ਸਮਾਨ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਤੈਨੂੰ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਕੀ ਲੋੜ?’

ਪਤੀ ਦੇ ਸਿਰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੰਦੋਦਰੀ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋਈ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਨੌਜਵਾਨ ਇਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਝੁੰਡ ਰੋਂਦਾ ਹੋਇਆ ਉੱਠ ਕੇ ਦੌੜੀਆਂ, ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰਾਵਣ ਕੋਲ ਆਈਆਂ। ਆਪਣੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਗਤੀ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਨ ਲੱਗੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹ ਗਏ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਸੰਭਾਲਿਆ…

ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜਾ ਪਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਏ। ਮਾਇਆ ਦੀ ਧੀ ਮੰਦੋਦਰੀ ਨਾਮ ਵਾਲੀ, ਪਰਮ ਸੁੰਦਰੀ, ਨਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ। ਉਹੀ ਮਾਇਆ ਉਸ ਨੂੰ ਲਿਆ ਕੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਉਹ ਜਾਤੂਧਾਨਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਚੰਗੀ ਪਤਨੀ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ…

ਬ੍ਰਿੱਛ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਵਿਚ ਲੁਕ ਰਿਹਾ, ਸੋਚਿਆ, "ਭਰਾ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?" ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਵਣ ਉੱਥੇ ਆਇਆ, ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਨਾਰੀਆਂ ਸਜਾਈਆਂ। ਦੁਸ਼ਟ ਨੇ ਬਹੁਤ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ, ਸਾਮ, ਦਾਨ, ਭੈ, ਭੇਦ ਦਿਖਾਇਆ। ਰਾਵਣ ਬੋਲਿਆ, "ਸੁਣ, ਸੁਮੁਖੀ ਸਿਆਣੀ, ਮੰਦੋਦਰੀ ਆਦਿ ਸਭ ਰਾਣੀਆਂ, ਮੈਂ ਇਕਰਾਰ…

ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਿਦੇਹਰਾਜ ਦੀ ਪੁੱਤਰੀ ਸੀਤਾ ਨੇ ਮੰਦੋਦਰੀ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਇੱਕ ਦਿਵਯ ਸੰਨਿਆਸੀ ਸਮਝ ਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

ਹੇ ਕੋਮਲ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀਏ! ਮੰਦੋਦਰੀ ਵਾਂਗ, ਜਿਸਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ੁਭ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਅਨੁਕੂਲ ਪਤੀ ਦਾ ਤਿਆਗ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਹ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋ ਕੇ ਇੱਕ ਧੂਰਤ ਨੂੰ ਪਤੀ ਬਣਾਇਆ।

ਮੰਦੋਦਰੀ, ਕੌਸ਼ਲਿਆ, ਸੁਭਦਰਾ, ਕੌਰਵੀ, ਰੇਵਤੀ, ਸਤਿਆਭਾਮਾ, ਕਾਲਿੰਦੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮਣਾ।

ਫਿਰ ਸੁਹਾਵਣੇ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਰੇਤਲੇ ਕੰਢਿਆਂ ਉੱਤੇ, ਭੈਮੀ ਉਸ ਨਾਲ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ—ਜਿਵੇਂ ਰਾਵਣ ਮੰਦੋਦਰੀ ਨਾਲ।

ਉਹ ਮੰਦੋਦਰੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਵਿਖਿਆਤ ਹੈ; ਪਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਤਪ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਉਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ, ਸ਼ੁਭ ਪ੍ਰਭੂ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਰ ਵਜੋਂ ਮੰਨ ਕੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਉਹ ਪਾਪੀ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ—ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੇ, ਵਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ, ਅਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਮੰਦੋਦਰੀ ਨੇ—(ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ) “ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਛੱਡ ਦੇ!”