ਇੰਦਰਜੀਤ in the Ramcharitmanas

ਉਸਦੇ ਸੁਖ, ਸੰਪਤੀ, ਪੁੱਤਰ, ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ, ਜਿੱਤ, ਪ੍ਰਤਾਪ, ਬਲ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨਤਾ, ਸਾਰੇ ਦਿਨ ਦਿਨ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਵਧਦੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ, ਜਿਵੇਂ ਲਾਭ ਨਾਲ ਲਾਭ ਲਾਲਚ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਉਸਦਾ ਅਤਿਬਲ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨਾਮਕ ਭਰਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜਗਤ ਵਿਚ ਕੋਈ ਪ੍ਰਤੀਦਵੰਦੀ ਯੋਧਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਪਾਨ ਕਰਕੇ…

ਫਿਰ ਮੇਘਨਾਦ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਖਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਬਲ ਅਤੇ ਵੈਰ ਵਧਾ ਦਿੱਤਾ। ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਧੀਰਜਵਾਨ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੜਨ ਇੱਕ ਗੌਰਵ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਲਿਆਓ। ਪੁੱਤਰ ਉੱਠ ਕੇ ਪਿਤਾ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ…

ਇੰਦਰਜੀਤ ਨੂੰ ਜੋ ਕੁਝ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਸਭ ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਕਰਤੱਬ ਸੁਣੋ। ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪੀ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦਾ ਦਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪੀੜ ਦੇਂਦਾ ਸੀ। ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਦਲ ਉਪਦਰਵ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਮਾਇਆ ਕਰ ਕੇ ਨਾਨਾ ਰੂਪ…

ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਮੌਤ ਸੁਣ ਕੇ ਲੰਕਾਪਤੀ ਰੁੱਸ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਬਲਵਾਨ ਮੇਘਨਾਦ ਨੂੰ ਭੇਜਿਆ। "ਪੁੱਤਰ, ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਨਾ, ਬੰਨ੍ਹ ਦੇ। ਇਸ ਬਾਂਦਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਜਾਣ ਲਓ ਕਿ ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈ।" ਅਤੁਲਨੀਯ ਯੋਧਾ ਇੰਦਰਜੀਤ ਭਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਸੁਣ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਨਿਕਲਿਆ। ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਇੱਕ…

ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤ੍ਰ ਧਨੁੱਖ ਤੇ ਸੱਾਧਿਆ, ਬਾਂਦਰ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਜੇ ਬ੍ਰਹਮਸ਼ਰ ਨਾ ਮੰਨਾਂ, ਤਾਂ ਅਪਾਰ ਮਹਿਮਾ ਮਿਟ ਜਾਏ।

ਬ੍ਰਹਮਾਸਤਰ ਨਾਲ ਉਸ ਬਾਂਦਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਡਿਗਦਿਆਂ ਹੀ ਵੈਰੀ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੇਘਨਾਥ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਬਾਂਦਰ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਨਾਗਪਾਸ਼ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਗਿਆ। ਸੁਣ ਭਵਾਨੀ, ਗਿਆਨੀ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪ ਕੇ ਭਵਬੰਧਨ ਕੱਟਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਦੇ ਦੂਤ ਦਾ ਕੀ ਕਦੇ ਬੰਧਨ…

ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਦੰਦ ਤੋੜਨ ਦੇ ਯੋਗ ਹਾਂ, ਪਰ ਰਘੂਨਾਥ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਹੁਕਮ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਨੂੰ ਇੰਨਾ ਗੁੱਸਾ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਦਸ ਮੂੰਹ ਭੰਨ ਦੇਵਾਂ, ਫਿਰ ਲੰਕਾ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਡੋਬ ਦੇਵਾਂ। ਤੇਰੀ ਲੰਕਾ ਗੂਲਰ ਦੇ ਫਲ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਅਣਗਿਣਤ ਜੀਵਾਂ ਵਾਂਗ ਇਸ ਵਿਚ…

ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਕ੍ਰੋੜ ਮੇਘਨਾਦ ਸਮਾਨ ਯੋਧੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ। ਉਹ ਬਾਂਦਰ ਦੇ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਝਪਟੇ, ਪਰ ਉਹ ਟਲਿਆ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਿਰ ਝੁਕਾ ਕੇ ਮੁੜ ਬੈਠ ਗਏ। ਬਾਂਦਰ ਦਾ ਪੈਰ ਧਰਤੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਵੈਰੀ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਭੱਜ ਗਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਆਉਣ ਉੱਤੇ ਵੀ ਸੰਤ ਦਾ…

ਡਰ ਨਾਲ ਘਬਰਾ ਕੇ ਬਾਂਦਰ ਭੱਜਣ ਲੱਗੇ, ਭਾਵੇਂ ਹੇ ਉਮਾ, ਉਹ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਪਰਾਪਤ ਕਰਨਗੇ। ਕੋਈ ਬੋਲਿਆ, ਅੰਗਦ ਤੇ ਹਨੂਮਾਨ ਕਿੱਥੇ ਹਨ? ਨਲ ਨੀਲ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਦ੍ਵਿਵਿਦ ਕਿੱਥੇ ਹਨ? ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਵਿਆਕੁਲ ਹੈ। ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਹਨੂਮਾਨ ਪੱਛਮੀ ਦੁਆਰ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ…

ਵੈਰ ਛੱਡ ਕੇ ਵੈਦੇਹੀ ਨੂੰ ਮੋੜ ਦੇਹ; ਕਰੁਣਾ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ, ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਪਰਮ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਭਜ। ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਵਾਂਗ ਲੱਗੇ। "ਜਾਹ, ਹੇ ਭਾਗਿਆਂ ਹੀਣ, ਮੂੰਹ ਕਾਲਾ ਕਰ ਕੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਜਾਹ।" "ਤੂੰ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦਾ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾ…

ਮੇਘਨਾਦ ਨੇ ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਬਾਂਦਰ ਫਿਰ ਆ ਕੇ ਕਿਲ੍ਹੇ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ, ਵੀਰ ਕਿਲ੍ਹੇ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਬਾਜਾ ਵਜਾ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਣ ਲਈ ਚਲ ਪਿਆ।

ਕਿੱਥੇ ਹਨ ਕੌਸ਼ਲ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਦੋ ਭਰਾ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧਨੁਰਧਰ? ਕਿੱਥੇ ਹਨ ਨਲ, ਨੀਲ, ਦੁਵਿਦ, ਸੁਗ੍ਰੀਵ, ਅੰਗਦ ਅਤੇ ਹਨੂਮਾਨ, ਜੋ ਬਲ ਦੀ ਹੱਦ ਹਨ? ਕਿੱਥੇ ਹੈ ਵਿਭੀਸ਼ਣ, ਭਰਾ ਦਾ ਗੱਦਾਰ? ਅੱਜ ਮੈਂ ਸਭ ਨੂੰ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਾਂਗਾ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਬਾਣ…

ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਦਸ ਦਸ ਤੀਰ ਮਾਰਿਆ, ਵੀਰ ਬਾਂਦਰ ਭੂਮੀ ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਸਿੰਘਨਾਦ ਕਰ ਕੇ ਗਰਜਿਆ ਮੇਘਨਾਦ, ਬਲ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ।

ਸੈਨਿਕ ਫੌਜ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਕੇ ਪਵਨਪੁੱਤਰ ਹਨੂਮਾਨ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਯਮ ਵਾਂਗ ਦੌੜਿਆ। ਉਸਨੇ ਤੁਰੰਤ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਰਬਤ-ਟੁਕੜਾ ਪਾੜ ਕੇ ਅਤਿਅੰਤ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਮੇਘਨਾਦ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟਿਆ। ਉਹ ਆਉਂਦਾ ਦੇਖ ਕੇ ਮੇਘਨਾਦ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਉਸਦਾ ਰਥ, ਸਾਰਥੀ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਸਭ ਅਦਿੱਖ ਹੋ ਗਏ। ਹਨੂਮਾਨ ਨੇ…

ਘਾਯਲ ਵੀਰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਿਤ ਹਨ? ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਕਿੰਸੁਕ ਦਰੱਖਤਾਂ ਵਾਂਗ। ਲਕਸ਼ਮਣ ਅਤੇ ਮੇਘਨਾਦ, ਦੋਵੇਂ ਯੋਧੇ, ਪਰਸਪਰ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਿੜਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਿਤ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਰਾਖਸ ਛਲ, ਬਲ ਅਤੇ ਅਨੀਤੀ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤਦ ਅਨੰਤ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਰਥ…

ਮੇਘਨਾਦ ਵਰਗੇ ਇੱਕ ਸੌ ਕਰੋੜ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਜਗਦ੍ਧਾਰ ਸ਼ੇਸ਼ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਚੁੱਕਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਲਜ਼ਿਤ ਹੋ ਕੇ ਚਲੇ ਗਏ।

ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਪਰਤ ਆਈਆਂ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵੀਰ ਯੋਧੇ ਬਹੁਤ ਥਕ ਗਏ। ਰਾਮ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਬਾਂਦਰ ਸੈਨਾ ਦਾ ਬਲ ਵਧਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਤ੍ਰਿਣ ਪਾ ਕੇ ਅੱਗ ਬਹੁਤ ਭਡ਼ਕਦੀ ਹੈ। ਰਾਖਸ ਦਿਨ ਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਖੁਰਦੇ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹੋਂ ਸੁਕ੍ਰਿਤ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਖੁਰਦਾ ਹੈ। ਰਾਵਣ ਨੇ…

ਮੇਘਨਾਦ ਮਾਇਆਮਯ ਰਥ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਭਿਆਨਕ ਹਾਸੇ ਨਾਲ ਗਰਜਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬਾਂਦਰ ਦੀ ਸੈਨਾ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਾਸ ਛਾ ਗਿਆ।

ਹੇ ਭਵਾਨੀ, ਰਾਮ ਦੇ ਸਗੁਣ ਚਰਿੱਤਰ ਤਰਕ ਨਾਲ, ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਜਾਂ ਵਾਣੀ ਨਾਲ ਅਨੁਮਾਨ ਕੀਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਜੋ ਗਿਆਨੀ ਤੇ ਵੈਰਾਗੀ ਹਨ, ਸਾਰਾ ਤਰਕ ਤਿਆਗ ਕੇ ਰਾਮ ਨੂੰ ਭਜਦੇ ਹਨ। ਮੇਘਨਾਦ ਨੇ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਬਿਹਬਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।…

ਮੇਘਨਾਦ ਮੂਰਛਾ ਤੋਂ ਜਾਗਿਆ, ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਲਾਜ ਲੱਗੀ। ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਉਹ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਪਰਬਤ ਦੀ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹਾ ਯੱਗ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕੀਤਾ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਅਜਿੱਤ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਇੱਥੇ ਬਿਭੀਸ਼ਣ ਨੇ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ: ਸੁਣੋ, ਸੁਆਮੀ, ਤੁਸੀਂ ਅਤੁਲ ਬਲ ਅਤੇ…