Anuvaka 8
ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾ: ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਸਹਿਮਤੀ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਨਿਕਾਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਘਰੇਲੂ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸਥਿਰ ਕਰਨਾ। ਉਪ-ਵਿਸ਼ੇ: ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਪੋਸ਼ਣ ਅਤੇ ਵਾਧਾ (ਊਰਜ, ਰਸ, ਰਯਿ); ਸਾਂਮਨਸ੍ਯ (ਏਕਮਤ) ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਏਕਤਾ; ਸਪਤਨ-ਕ੍ਸ਼ਯਣ (ਮੁਕਾਬਲਿਆਂ/ਵੈਰ ਦਾ ਨਾਸ); ਸੰਦੇਹਜਨਕ ਭੋਜਨ/ਸਵੀਕਾਰ ਤੋਂ ਹੋਈ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਜਾਂ ਰਿਤੁਅਲ ਦੋਸ਼ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਰਾਹੀਂ ਪੁਨਰ-ਪਵਿਤ੍ਰੀਕਰਨ; ਵਾਜੀਕਰਣ (ਪੁਰਸ਼ ਪੌਰੁਸ਼ ਅਤੇ ਸਫਲ ਸੰਯੋਗ); ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਅੰਦਰੂਨੀ ਜੀਵ-ਅਗਨੀ ਮੰਨ ਕੇ ਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਪੁਨਰ-ਸਥਾਪਨਾ; ਕੀਮਤੀ ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਭਟਕਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ/ਥਿਰ ਕਰਨਾ।
Suktas in Anuvaka 8
Sukta 71
ਇਹ ਤਿੰਨ-ਮੰਤਰੀ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਸੂਕਤ ਹੋਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੰਦੇਹਜਨਕ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖਾਧੇ ਜਾਂ ਸਵੀਕਾਰੇ ਗਏ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਧਨ-ਸੰਪਤੀ ਨੂੰ ਰਿਤੀਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ “ਪੁਨਰ-ਵਰਗੀਕ੍ਰਿਤ” ਕਰ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰਪਿਤ (ਸੁਹੁਤ) ਹੋਏ ਵਰਗਾ ਬਣ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹ (ਗ੍ਰਹਿਣ), ਹੁਤ/ਅਹੁਤ ਦੀ ਗੁੰਝਲ, ਅਤੇ ਅਨ੍ਰਿਤ (ਝੂਠ) ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਨੈਤਿਕ ਤੇ ਆਚਾਰਕ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਦਰ ਲਿਆਏ ਹੋਏ ਨੂੰ ਸ਼ੁਭ, ਮਧੁਰ-ਸਮਾਨ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਪੋਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਗਨੀ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧਿਕਾਰਕ ਯਜ્ઞ-ਅਧਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਹੈ: ਜੋ ਕੁਝ ਅਗਨੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰਿਤੀਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਠੀਕ ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Sukta 72
ਇਹ ਛੋਟਾ ਵਾਜੀਕਰਣ ਸੂਕਤ ਪੁਰਸ਼ੀ ਵੀਰਯ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਉਤੇਜਿਤ ਕਰਕੇ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸਮਰਥਾ-ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਉਤਥਾਨ ਅਤੇ ਸਫਲ ਸੰਯੋਗ ਨੂੰ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਉਣਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਅਰਕ (ਅਰਕ-ਬੂਟੀ ਅਤੇ/ਜਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਸੰਚਾਰਿਤ ‘ਸੌਰ’ ਤੇਜ) ਵਾਤ (ਪ੍ਰਾਣ-ਵਾਯੁ) ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਫੁਲਾਉਣ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਜਨਨੇਂਦ੍ਰਿਯ ਨੂੰ “ਅੰਗ ਨਾਲ ਅੰਗ” ਜੋੜਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਮ ਮਾਪ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Sukta 73
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਸੂਕਤ ਸਾਂਮਨੱਸ੍ਯ—ਏਕਮਤ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀ ਨੀਅਤ—ਲਈ ਇੱਕ ਮੰਤਰ-ਚਾਰਮ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਅਤੇ ਸਾਥੀ ਇਕੋ ਮਨ ਨਾਲ ਇਕ ਨੇਤਾ/ਘਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ। ਇਹ ਵਰੁਣ, ਸੋਮ, ਅਗਨੀ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਅਤੇ ਵਸੂਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਸਮੂਹ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ‘ਇਕੱਠਾ ਖਿੱਚਣ’ ਲਈ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਹਵਿਸ ਅਤੇ ਘਿਉ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ‘ਟਾਂਕ ਕੇ’ ਇਕਸਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੂਸ਼ਨ ਦੀ ਸਹੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਅਤੇ ਵਾਸਤੋਸ਼ਪਤੀ ਦੀ ਘਰ-ਥਾਮਣ ਵਾਲੀ ਪੁਕਾਰ ਹੇਠ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ ਵਿਖਰਾਅ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ।
Sukta 74
AV 6.74 ਇਕ ਸੰਖੇਪ ਸਹਿਮਤੀ-ਟੋਣਾ ਹੈ, ਜੋ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਰੀਰਾਂ, ਮਨਾਂ, ਦਿਲਾਂ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀਆਂ ਰੀਤਾਂ ਨੂੰ “ਇੱਕਠੇ ਗੂੰਥ” ਕੇ ਝਗੜ ਰਹੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਪਰਸਪਰ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਸਹਿਕਾਰੀ ਕ੍ਰਮ ਵੱਲ ਮੁੜ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਂਜ्ञਾਨ (ਸਾਂਝੀ ਸਮਝ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ) ਦਾ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਗ (ਯੋਗ ਹਿੱਸਾ/ਸ਼ੁਭ ਵੰਡ) ਤੇ ਅੰਨ (ਭੋਜਨ) ਦੇ ਆਸਰੇ ਨਾਲ ਰੰਜਿਸ਼ ਨੂੰ ਨਰਮ ਕਰਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਸਮੂਹਕ ਏਕਤਾ ਰਾਹੀਂ ਏਕਮਤਤਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Sukta 75
AV 6.75 ਇੱਕ ਸੰਖੇਪ ਸਪਤਨ-ਖ਼ਯਣ ਮੰਤਰ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਰੀ ਮੁਕਾਬਲਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਿਵਾਸ ਤੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਮੁੜ ਵਾਪਸੀ ਨੂੰ ਸੀਲ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਰਣਾਇਕ ਤੌਰ ਤੇ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਸੱਦਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਘਰ ਦੀ ਹੱਦ (ਓਕਸ) ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਧੱਕ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਦੂਰਲੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵੱਲ—ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਪਰੇ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ—ਭੇਜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Sukta 76
ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਆਥਰਵਣਿਕ ਟੋਣਾ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਉੱਠਦੀ, ਜੀਵਨ-ਦਾਇਨੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਅੱਗ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਪ੍ਰਾਣਿਕ ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਠਹਿਰਾਵ/ਸਥਿਰਤਾ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਮਿਧਾਂ ਦੇ ਯਥਾਰਥ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ-ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਅਗਨੀ ਦੇ “ਨਾਮ” ਨੂੰ ਪਕੜਨ ਨਾਲ, ਇਹ ਸੂਕਤ ਭਟਕਦੇ ਹਮਲਾਵਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਹਟਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਜਸੀ/ਸੁਰੱਖਿਆਤਮਕ (ਕਸ਼ਤ੍ਰਿਯ) ਪਰਿਪੇਖ ਵਿੱਚ।
Sukta 77
ਇਹ ਤਿੰਨ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਕਤ ਇੱਕ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਵਾਲਾ ਟੋਟਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਭਟਕਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਰਗੀ ਕੀਮਤੀ ਮਿਲਕियत ਨੂੰ—ਡਿੱਠਾ ਖੜ੍ਹਾ ਤੇ ਅਡੋਲ ਬਣਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਘਰੇਲੂ ਕ੍ਰਮ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੀ ਅਚਲਤਾ (ਦਿਆਉ, ਧਰਤੀ, ਪਹਾੜ) ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇੱਕ ਗੋਪਾ/ਰਖਿਅਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਗਨੀ ਜਾਤਵੇਦਸ ਨੂੰ ਆਹਵਾਨ ਕਰਕੇ ਧਮਕੀਕਾਰ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਮੋੜਦਾ, ਪਰਤਦਾਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ, ਅਤੇ ਘਰ ਦੀ ਖੈਰ-ਖੁਸ਼ੀ ਤੇ ਠੀਕ ਰਾਹ ਨੂੰ ਮੁੜ ਬਹਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Sukta 78
ਇਹ ਛੋਟਾ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਸੂਕਤ ਵਿਆਹੇ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਪੂਰਨਤਾ (ਪ੍ਯਾਯਤੀ), ਪੋਸ਼ਕ ਜੀਵਨ-ਸ਼ਕਤੀ (ਰਸ/ਪਯਸ), ਧਨ-ਸੰਪੱਤੀ (ਰਯਿ) ਅਤੇ ਥਿਰ ਠਹਿਰਾਉ/ਰਾਜ-ਸਥਿਤੀ (ਰਾਸ਼ਟਰ) ਦੀ ਬਰਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਮਲਕੀਅਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣੀ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਹਾਲਤ ਵਜੋਂ ਵੇਖਦਾ ਹੈ—ਅਖੰਡ (ਅਨੁਪਕ੍ਸ਼ਿਤ) ਵਾਧਾ, ਉਰਵਰਤਾ ਵਰਗਾ ਸਾਰ, ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ। ਦਾਂਪਤ ਬੰਧਨ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਘੜਨਹਾਰ ਤ੍ਵਸ਼ਟ੍ਰ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ ਇਸ ਬਰਕਤ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Sukta 79
ਅਵ 6.79 ਨਭਸਸਪਤੀ—‘ਬੱਦਲਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ’—ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਇਕ ਸੰਖੇਪ ਘਰੇਲੂ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ-ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਮੀਂਹ ਤੋਂ ਉਪਜਣ ਵਾਲੇ ਪੋਸ਼ਣ ਦਾ ਦਿਵ੍ਯ ਨਿਯੰਤਰਕ ਮੰਨ ਕੇ, ਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ ਊਰ੍ਜ (ਜੀਵਨ-ਪੋਸ਼ਕ ਅਹਾਰ-ਸ਼ਕਤੀ) ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਵੇ, ਘਾਟ/ਕਮੀ ਤੋਂ (ਅਸਮਾਤੀ) ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੇ, ਅਤੇ ‘ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਫਲਣ-ਫੂਲਣ’ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾਊ ਹਿੱਸਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ—ਇਹ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੀਂਹ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ ਦੇ ਕੋਸਮਿਕ ਭੰਡਾਰ ਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਕਲਿਆਣ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ, ਉਸ ਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆਤਮਕ ਤੇ ਦਿਰਘਕਾਲੀਨ ਅਵਸਥਾ ਵਜੋਂ ਖਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
Sukta 80
ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਅਪੋਤ੍ਰੋਪਾਇਕ (ਅਪਾਇ-ਨਿਵਾਰਕ) ਸੂਕਤ ਇੱਕ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਆਕਾਸ਼ੀ ‘ਮਹਿਮਾ/ਬਲ’ (ਮਹਿਮਾ) ਵਜੋਂ ਚਿੱਤਰਿਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੁਨ/ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਵਾਨ ਨਾਲ ਜੋੜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਅਤੇ ਘਰ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਤੋਂ ਬਚਾਵੇ। ਜਲਾਂ, ਮੱਧ-ਆਕਾਸ਼, ਸਵਰਗ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ‘ਸਥਾਪਿਤ’ ਕਰਕੇ, ਮੰਤਰ ਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਧਾਰਣ ਹਵਿਸ/ਆਹੁਤੀ ਰਾਹੀਂ ਉਸਨੂੰ ਰਿਤੁਅਲ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉਪਲਬਧ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.