Adhyaya 6

Verse 1

ऋषय ऊचुः । साधुसाधु महाभाग प्रह्लादा सुरसत्तम । येन नः कलिमध्ये तु दर्शितो भगवान्हरिः

ଋଷିମାନେ କହିଲେ— ସାଧୁ, ସାଧୁ! ହେ ମହାଭାଗ ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ହେ ସୁରସତ୍ତମ! ତୁମ ଦ୍ୱାରା କଳିମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଆମେ ଭଗବାନ୍ ହରିଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଲୁ।

Verse 2

त्वन्मुखक्षीरसिंधूत्था कथेयममृतोपमा । कर्णाभ्यां पिबतां तृप्तिर्मुनीनां न प्रजायते । कथयस्व महाबाहो तीर्थयात्रां सुविस्तराम्

ତୁମ ମୁଖରୁ କ୍ଷୀରସାଗରୋତ୍ଥ ଭଳି ଏହି କଥା ଅମୃତସମାନ। କାନ ଦ୍ୱାରା ପାନ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁନିମାନଙ୍କର ତୃପ୍ତି ହୁଏ ନାହିଁ। ହେ ମହାବାହୋ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାରରେ କହ।

Verse 3

अस्माभिस्तत्र गंतव्यं वहते यत्र गोमती । तिष्ठते यत्र भगवांश्चक्रतीर्थावलोककः

ଆମେ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଯିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ଗୋମତୀ ବହେ ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ଚକ୍ରତୀର୍ଥାବଲୋକକ ଭଗବାନ୍ ନିବାସ କରନ୍ତି।

Verse 4

भवाब्धौ पतितांस्तात उद्धरस्व भवार्णवात् । तीर्थयात्राविधानं च कथयस्व महामते

ହେ ପ୍ରିୟ, ଭବସାଗରେ ପତିତମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କର; ସଂସାର-ସମୁଦ୍ରରୁ ସେମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର। ହେ ମହାମତେ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର ବିଧାନ ମଧ୍ୟ କହ।

Verse 5

प्रह्लाद उवाच । गत्वा तु गोमतीतीरे प्रणमेद्दंडवच्च ताम् । प्रक्षाल्य पाणिपादौ च कृत्वा च करयोः कुशान्

ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ଗୋମତୀତୀରକୁ ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରିବ। ପରେ ହାତପା ଧୋଇ ହାତରେ କୁଶ ଧାରଣ କରିବ।

Verse 6

गृहीत्वा तु फलं शुभ्रमक्षतैश्च समन्वितम् । प्राङ्मुखः प्रयतो भूत्वा दद्यादर्घ्यं विधानतः

ତାପରେ ପବିତ୍ର ଫଳ ଓ ଅକ୍ଷତ ନେଇ, ପୂର୍ବମୁଖ ହୋଇ ସଂୟମୀ ଭାବେ ବିଧିଅନୁସାରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବ।

Verse 7

ब्रह्मलोकात्समायाते वसिष्ठतनये शुभे । सर्वपापविशुद्ध्यर्थं ददाम्यर्घ्यं तु गोमति

ବ୍ରହ୍ମଲୋକରୁ ଆସିଥିବା ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଶୁଭ କନ୍ୟେ—ହେ ଗୋମତୀ! ସର୍ବ ପାପ-ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଅର୍ଘ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରୁଛି।

Verse 8

वसिष्ठतनये देवि सुरवंद्ये यशस्विनि । त्रैलोक्यवंदिते देवि पापं मे हर गोमति

ହେ ଦେବୀ! ବସିଷ୍ଠଙ୍କ କନ୍ୟା, ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଦିତା, ଯଶସ୍ୱିନୀ; ତ୍ରିଲୋକବନ୍ଦିତା ଗୋମତୀ, ମୋ ପାପ ହରଣ କର।

Verse 9

इत्युच्चार्य्य द्विजश्रेष्ठा मृदमालभ्य पाणिना । विष्णुं संस्मृत्य मनसा मंत्रमेतमुदीरयेत्

ଏପରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ହାତରେ ମୃତ୍ତିକା ସ୍ପର୍ଶ କରି; ମନରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବ।

Verse 10

अश्वक्रांते रथक्रांते विष्णुक्रांते वसुंधरे । उद्धृताऽसि वराहेण कृष्णेन शतबाहुना

ହେ ବସୁନ୍ଧରା! ଅଶ୍ୱଦ୍ୱାରା କ୍ରାନ୍ତା, ରଥଦ୍ୱାରା କ୍ରାନ୍ତା, ବିଷ୍ଣୁପଦଦ୍ୱାରା କ୍ରାନ୍ତା; ତୁମେ ବରାହ ଦ୍ୱାରା, ଶତବାହୁ କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାରା, ଉଦ୍ଧୃତ ହୋଇଥିଲ।

Verse 11

मृत्तिके हर मे पापं यन्मया पूर्वसंचितम् । त्वया हतेन पापेन पूतः संवत्सरं भवेत्

ହେ ପବିତ୍ର ମୃତ୍ତିକା! ମୋ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ସଞ୍ଚିତ ଯେ ପାପ, ତାହା ହରଣ କର। ତୁମେ ନଶାଇଦେଇଥିବା ସେ ପାପରେ ମନୁଷ୍ୟ ଏକ ବର୍ଷ ପବିତ୍ର ହୁଏ।

Verse 12

इत्येवं मृदमालिप्य स्नानं कुर्य्याद्यथाविधि । आपो अस्मानिति स्नात्वा शृणुध्वं यत्फलं लभेत्

ଏହିପରି ମୃତ୍ତିକା ଲେପନ କରି ବିଧିମତେ ସ୍ନାନ କରିବ। ‘ଆପୋऽସ୍ମାନ୍…’ ପାଠ କରି ସ୍ନାନ କରି, ଏବେ ଶୁଣ—କେଉଁ ଫଳ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 13

कुरुक्षेत्रे च यत्पुण्यं राहुग्रस्ते दिवाकरे । स्नानमात्रेण तत्पुण्यं गोमत्यां कृष्णसन्निधौ

କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ରାହୁଗ୍ରସ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟକାଳେ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଗୋମତୀରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 14

भक्त्या स्नात्वा तु तत्रैवं कुर्यात्कर्म यथोदितम् । देवान्पितॄन्मनुष्यांश्च तर्पयेद्भावसंयुतः

ସେଠାରେ ଭକ୍ତିସହ ସ୍ନାନ କରି, ଯଥାବିଧି କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଭାବସହିତ ଦେବ, ପିତୃ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 15

ये च रौरवसंस्था हि ये च कीटत्वमागताः । गोमतीनीरदानेन मुक्तिं यांति न संशयः

ଯେମାନେ ରୌରବ ନରକରେ ଅଛନ୍ତି ଓ ଯେମାନେ କୀଟଯୋନିକୁ ପତିତ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଗୋମତୀଜଳଦାନରେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 16

विनाप्यक्षतदर्भैर्वा विना भावनया तथा । वारिमात्रेण गोमत्यां गयाश्राद्धफलं लभेत्

ଅକ୍ଷତ ଓ ଦର୍ଭ ବିନା ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ବିଶେଷ ଭାବନା ବିନା ମଧ୍ୟ—ଗୋମତୀରେ କେବଳ ଜଳମାତ୍ରେ ଗୟାଶ୍ରାଦ୍ଧର ଫଳ ମିଳେ।

Verse 17

ततश्च विप्रानाहूय वेदज्ञांस्तीरसंश्रयान् । विश्वेदेवादि संपूज्य पितॄणां श्राद्धमाचरेत्

ତାପରେ ପବିତ୍ର ତୀରତଟରେ ବସୁଥିବା ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଡାକି, ବିଶ୍ୱେଦେବ ଆଦିଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କରି, ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 18

श्रद्धया परया युक्तः श्राद्धं कृत्वा विधानतः । दक्षिणां च ततो दद्यात्सुवर्णं रजतं तथा

ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଧିମତେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି, ତାପରେ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଉ—ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ରଜତ ମଧ୍ୟ।

Verse 20

दद्याद्विप्रं समभ्यर्च्य वस्त्रालंकारभूषणैः । सप्तधान्ययुतां दद्याद्विष्णुर्मे प्रीयतामिति

ବସ୍ତ୍ର, ଅଳଙ୍କାର ଓ ଭୂଷଣଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନରେ ପୂଜି, ସପ୍ତଧାନ୍ୟସହିତ ଦାନ ଦେଇ—“ବିଷ୍ଣୁ ମୋପରେ ପ୍ରୀତ ହେଉନ୍ତୁ” ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ।

Verse 21

आसीमांतं विसृज्यैतान्ब्राह्मणान्नियतेंद्रियः । दीनांधकृपणेभ्यश्च दानं दद्यात्स्वशक्तितः

ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନରେ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସଂଯମୀ ହୋଇ; ଦୀନ, ଅନ୍ଧ ଓ ଦରିଦ୍ରମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 22

गोमती गोमयस्नानं गोदानं गोपिचन्दनम् । दर्शनं गोपिनाथस्य गकाराः पंच दुर्लभाः

ଗୋମତୀ, ଗୋମୟସ୍ନାନ, ଗୋଦାନ, ଗୋପୀଚନ୍ଦନ, ଗୋପୀନାଥଙ୍କ ଦର୍ଶନ—‘ଗ’କାରରେ ଆରମ୍ଭ ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 23

तस्माच्चैव प्रकर्तव्यं गोदानं गोमतीतटे । एवं कृत्वा द्विजश्रेष्ठाः कृतकृत्यो भवेन्नरः

ଏହିହେତୁ ଗୋମତୀ ତଟରେ ନିଶ୍ଚୟ ଗୋଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏପରି କଲେ ମନୁଷ୍ୟ କୃତକୃତ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 24

ये गता नरकं घोरं ये च प्रेतत्वमागताः । पूर्वकर्मविपाकेन स्थावरत्वं गताश्च ये

ଯେମାନେ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଗଲେ, ଯେମାନେ ପ୍ରେତତ୍ୱ ପାଇଲେ, ଏବଂ ପୂର୍ବକର୍ମର ବିପାକରେ ସ୍ଥାବର-ଯୋନି (ବନସ୍ପତି ଆଦି)କୁ ପତିତ ହେଲେ—

Verse 25

पितृपक्षे च ये केचिन्मातृपक्षे कुलोद्भवाः । सर्वे ते मुक्तिमायांति गोमत्या दर्शनात्कलौ

ପିତୃପକ୍ଷ ଓ ମାତୃପକ୍ଷରେ କୁଳରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଯେଯେ ପିତୃଗଣ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ କଳିଯୁଗରେ ଗୋମତୀର ପୁଣ୍ୟ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

Verse 26

कृतं श्राद्धं नरैर्यैस्तु गोमत्यां भूसुरोत्तमाः । हयमेधस्य यज्ञस्य फलमायांत्यसंशयम्

ହେ ଭୂସୁରୋତ୍ତମ! ଯେ ନରମାନେ ଗୋମତୀରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଆନ୍ତି।

Verse 27

गंगास्नानेन यत्पुण्यं प्रयागे परिकीर्त्तितम् । तत्पुण्यं समवाप्नोति गोमत्यां श्राद्धकृन्नरः

ପ୍ରୟାଗରେ ଗଙ୍ଗାସ୍ନାନରେ ଯେ ପୁଣ୍ୟ କୀର୍ତ୍ତିତ, ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଗୋମତୀରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରୁଥିବା ନର ପାଏ।

Verse 28

विष्णुलोकं हि गच्छंति पितरस्तत्कुलोद्भवाः । अनेकजन्मसाहस्रं पापं याति न संशयः

ନିଶ୍ଚୟ ତତ୍କୁଳୋଦ୍ଭବ ପିତୃଗଣ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି; ହଜାର ହଜାର ଜନ୍ମର ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 29

सुवर्णशृंगसहितां राजतखुरभूषिताम् । रत्नपुच्छां वस्त्रयुतां ताम्रपृष्ठां सवत्सकाम्

ସୁବର୍ଣ୍ଣଶୃଙ୍ଗଯୁକ୍ତ, ରୌପ୍ୟଖୁରରେ ଭୂଷିତ, ରତ୍ନଶୋଭିତ ପୁଛବିଶିଷ୍ଟ, ବସ୍ତ୍ରଯୁକ୍ତ, ତାମ୍ରପୃଷ୍ଠାବରଣଧାରିଣୀ—ବଛୁରାସହିତ ସେହି ଗାଈକୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 30

यो नरः कार्त्तिके स्नानं गोमत्यां कुरुते द्विजाः । प्रसन्नो भगवांस्तस्य लक्ष्म्या सह न संशयः

ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଗୋମତୀରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ନର ପ୍ରତି ଭଗବାନ ଲକ୍ଷ୍ମୀସହିତ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 31

प्रत्यहं हुतं भोक्तारं तर्पयेत्सुसमाहितः । प्रत्यहं षड्रसं देयं भोजनं च द्विजातये

ପ୍ରତିଦିନ ସୁସମାହିତ ହୋଇ ହୁତଭୋକ୍ତାଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ପ୍ରତିଦିନ ଷଡ୍ରସଯୁକ୍ତ ଭୋଜନ ଓ ଦ୍ୱିଜାତିଙ୍କୁ ଅନ୍ନଦାନ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 32

पूजयेत्कृष्णदेवं च प्रत्यहं भक्तितत्परः । येन केनापि विप्रेन्द्राः स्थातव्यं नियमेन तु

ଭକ୍ତିରେ ତତ୍ପର ହୋଇ ପ୍ରତିଦିନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ! ଯେପରି ହେଉ, ନିୟମରେ ସ୍ଥିର ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ।

Verse 33

ब्राह्मणानुज्ञया तत्र गृह्णीयान्नियमान्नरः । संपूर्णे कार्त्तिके मासि संप्राप्ते बोधवासरे

ସେଠାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ନର ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ବୋଧବାସର ଆସିଲେ (ବ୍ରତ ସମାପ୍ତିର ଯଥାକାଳ ହୁଏ)।

Verse 34

पंचामृतेन देवेशं स्नापयेत्तीर्थवारिणा । श्रीखण्डं कुंकुमोन्मिश्रं मृगनाभिसमन्वितम् । विलेपयेच्च देवेशं भक्त्या दामोदरं हरिम्

ପଞ୍ଚାମୃତ ଓ ତୀର୍ଥଜଳରେ ଦେବେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଅ। କୁଙ୍କୁମମିଶ୍ରିତ, କସ୍ତୁରୀଯୁକ୍ତ ଶ୍ରୀଖଣ୍ଡ-ଚନ୍ଦନ ଲେପ ଭକ୍ତିରେ ଦାମୋଦର ହରିଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କର।

Verse 35

कुसुमैर्वारिसंभूतैस्तुलस्या करवीरकैः । तद्देशसंभवैः पुष्पैः पूजयेद्गरुडध्वजम्

ଜଳଜ ପୁଷ୍ପ, ତୁଳସୀ, କରବୀର (କଣେର) ଫୁଲ ଏବଂ ସେହି ପବିତ୍ର ଦେଶରେ ଜନ୍ମିଥିବା ପୁଷ୍ପଦ୍ୱାରା ଗରୁଡଧ୍ୱଜ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କର।

Verse 36

नैवेद्यं रुचिरं दद्याद्वि ष्णुर्मे प्रीयतामिति । गीतवाद्यादिनृत्येन तथा पुस्तकवाचनैः

‘ବିଷ୍ଣୁ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ’ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରି ରୁଚିକର ନୈବେଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କର; ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ, ନୃତ୍ୟ ଓ ପବିତ୍ର ପୁସ୍ତକପାଠରେ ମଧ୍ୟ ସେବା କର।

Verse 37

रात्रौ जागरणं कार्य्यं स्तोत्रैर्नानाविधैरपि । आहूय ब्राह्मणान्भक्त्या भोजयेच्च स्वशक्तितः

ରାତିରେ ନାନା ପ୍ରକାର ସ୍ତୋତ୍ର ଜପ କରି ଜାଗରଣ କର; ଭକ୍ତିରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଡାକି ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଭୋଜନ କରାଅ।

Verse 38

ततो रथस्थितं देवं पूजयेद्गरुडध्वजम् । कार्त्तिकांते च विप्रेंद्रा गोमत्युदधिसंगमे

ତାପରେ ରଥରେ ଅବସ୍ଥିତ ଗରୁଡଧ୍ୱଜ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କର। ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, କାର୍ତ୍ତିକ ଶେଷରେ ଗୋମତୀ–ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମସ୍ଥଳରେ ମଧ୍ୟ (ଏହିପରି କର)।

Verse 39

स्नात्वा पितॄंश्च संतर्प्य पूजयेच्च जनार्द्दनम् । सुवस्त्रैर्भूषणैश्चापि समभ्यर्च्य रमापतिम् । अनुज्ञया तु विप्राणां व्रतं संपूर्णतां नयेत्

ସ୍ନାନ କରି ପିତୃମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଦେଇ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବ। ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଭୂଷଣରେ ରମାପତିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ୟକ୍ ଅର୍ଚ୍ଚନ କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ବ୍ରତକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣତାକୁ ନେବ।

Verse 40

एवं यः स्नाति विप्रेन्द्राः कार्त्तिके कृष्णसन्निधौ । सर्वपापविनिर्मुक्तो विष्णुलोकं स गच्छति

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ! କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଏଭଳି ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ଯେ କେହି, ସେ ସର୍ବପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ଯାଏ।

Verse 41

माघस्नानं नरो भक्त्या गोमत्यां कुरुते तु यः । वैनतेयोदये नित्यं संतुष्टः सह भार्यया

ଯେ ପୁରୁଷ ଭକ୍ତିସହିତ ଗୋମତୀରେ ମାଘସ୍ନାନ କରେ—ପ୍ରତିଦିନ ଗରୁଡୋଦୟ (ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ) ସମୟରେ—ଏବଂ ଭାର୍ଯ୍ୟାସହିତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହେ, ସେ ପ୍ରଶଂସିତ ବ୍ରତର ଫଳ ପାଏ।

Verse 42

तिला हिरण्यसहिता देया ब्राह्मणसत्तमे । मोदका गुडसंमिश्राः प्रत्यहं दक्षिणान्विताः

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣସତ୍ତମ! ତିଳ ସହିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏବଂ ପ୍ରତିଦିନ ଗୁଡ଼ମିଶ୍ରିତ ମୋଦକ ଯଥୋଚିତ ଦକ୍ଷିଣା ସହିତ ଦେବା ଉଚିତ।

Verse 43

तिलैराज्याप्लुतैर्होमः कर्त्तव्यः प्रत्यहं नरैः । होमार्थं सेवयेद्वह्निं न शीतार्थं कदाचन

ନରମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ଘୃତରେ ଭିଜାଇଥିବା ତିଳଦ୍ୱାରା ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ହୋମର ନିମିତ୍ତରେ ଅଗ୍ନିକୁ ସେବା କରିବ; କେବଳ ଶୀତ ନିବାରଣ ପାଇଁ କେବେ ନୁହେଁ।

Verse 44

गोमत्यां स्नाति यो भक्त्या माघं माधववल्लभम् । समाप्तौ रक्तवस्त्राणि कञ्चुकोष्णीषमेव च

ଯେ ଭକ୍ତିସହିତ ଗୋମତୀରେ ମାଧବପ୍ରିୟ ମାଘମାସ ସାରା ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ବ୍ରତସମାପ୍ତିରେ ରକ୍ତବସ୍ତ୍ର, କଞ୍ଚୁକ (ଅଙ୍ଗରଖା) ଓ ଉଷ୍ଣୀଷ (ପାଗଡ଼ି) ଦାନ କରୁ।

Verse 45

दद्यादुपानहौ भक्त्या कुंकुमं च विशेषतः । कम्बलं तैलपक्वं च विष्णुर्मे प्रीयतामिति

ଭକ୍ତିସହିତ ପାଦୁକା ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ବିଶେଷତଃ କୁଙ୍କୁମ (କେଶର) ଦେବା; କମ୍ବଳ ଓ ତେଲରେ ପକା ଅନ୍ନ ମଧ୍ୟ ଦାନ କରି—“ବିଷ୍ଣୁ ମୋପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ” ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା।

Verse 46

स्वामिकार्य्यमृतानां च संग्रामे शस्त्रसंकुले । गवार्थे ब्राह्मणार्थे च मृतानां या गतिः स्मृता

ସ୍ୱାମୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଶସ୍ତ୍ରସଙ୍କୁଳ ଯୁଦ୍ଧରେ, ଗୋରକ୍ଷା ପାଇଁ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ଯେମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି—ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ମୃତିରେ କହାଯାଇଥିବା ପୁଣ୍ୟଗତି—

Verse 47

माघस्नाने च सा प्रोक्ता गोमत्यां नात्र संशयः । सर्वदानफलं तस्य सर्व तीर्थफलं तथा

ସେଇ ଏକେ (ପୁଣ୍ୟଗତି) ଗୋମତୀରେ ମାଘସ୍ନାନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଘୋଷିତ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତାହାରେ ସମସ୍ତ ଦାନର ଫଳ ଓ ସମସ୍ତ ତୀର୍ଥର ଫଳ ମିଳେ।

Verse 48

माघस्नानान्नरो याति विष्णुलोकं सनातनम् । सर्वान्कामानवाप्नोति समभ्यर्च्य जनार्द्दनम्

ମାଘସ୍ନାନରେ ମନୁଷ୍ୟ ସନାତନ ବିଷ୍ଣୁଲୋକକୁ ଯାଏ; ଏବଂ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆରାଧନା କରି ସମସ୍ତ କାମନା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 49

माघं यः क्षपते सर्वं गोमत्युदधिसंगमे । ब्राह्मणानुज्ञया विप्राः सर्वं संपूर्णतां व्रजेत्

ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଯେ ଗୋମତୀ–ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମରେ ସମଗ୍ର ମାଘମାସ ବ୍ୟତୀତ କରେ, ସେ ସର୍ବପ୍ରକାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସିଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 50

पापिनोऽपि द्विजश्रेष्ठा ये स्नाता गोमतीजले । यज्विनां च गतिं यांति प्रसादाच्चक्रपाणिनः

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ଗୋମତୀଜଳରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ପାପୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଚକ୍ରପାଣି ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଯଜ୍ୱିମାନଙ୍କ (ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କ) ଗତି ପାଆନ୍ତି।

Verse 51

ब्रह्मरुद्रपदादूर्ध्वं यत्पदं चक्रपाणिनः । स्नानमात्रेण गोमत्यां तत्प्रोक्तं कृष्णसंनिधौ

ବ୍ରହ୍ମା ଓ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପଦଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ଥିବା ଚକ୍ରପାଣିଙ୍କ ପରମ ପଦ, କୃଷ୍ଣସନ୍ନିଧିରେ (ଦ୍ୱାରକାରେ) ଗୋମତୀରେ କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ଲଭ୍ୟ—ଏହିପରି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 52

मित्रद्रोहे च यत्पापं यत्पापं गुरुघातिनि । तत्पापं समवाप्नोति यात्राभंगं करोति यः

ମିତ୍ରଦ୍ରୋହରେ ଯେ ପାପ ଓ ଗୁରୁହତ୍ୟାରେ ଯେ ପାପ, ସେହି ପାପକୁ ଯେ ଯାତ୍ରାକୁ ଭଙ୍ଗ କରେ କିମ୍ବା ବାଧା ଦେଉଛି, ସେ ଅର୍ଜନ କରେ।

Verse 53

ब्रह्मस्वहारिणः पापास्तथा देवस्वहारिणः । स्नानमात्रेण शुद्ध्यंति गोमत्यां नात्र संशयः

ବ୍ରହ୍ମସ୍ୱ (ବ୍ରାହ୍ମଣ-ସମ୍ପତ୍ତି) ହରଣକାରୀଙ୍କ ପାପ ଓ ଦେବସ୍ୱ (ମନ୍ଦିର-ସମ୍ପତ୍ତି) ହରଣକାରୀଙ୍କ ପାପ ମଧ୍ୟ—ଗୋମତୀରେ କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 54

भीताऽभयप्रदानेन यत्पुण्यं लभते नरः । तत्पुण्यं समवाप्नोति गोमत्यां स्नानमात्रतः

ଭୀତକୁ ଅଭୟଦାନ ଦେଇ ମଣିଷ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ, ଗୋମତୀରେ କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।

Verse 55

भीताभय प्रदानेन पुत्रानिष्टान्न संशयः । धनकामस्तु विपुलं लभते धनमूर्जितम्

ଭୀତକୁ ଅଭୟଦାନ ଦେଲେ ନିଶ୍ଚୟ ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର ଲାଭ ହୁଏ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଧନକାମୀ ଅପାର ଓ ସୁସ୍ଥିର ସମୃଦ୍ଧି ପାଏ।

Verse 56

प्राप्नुयादीप्सितान्कामान्गोमतीनीरसंगमे । कृतकृत्यो भवेद्विप्रा ऋणान्मुच्येत पैतृकात्

ଗୋମତୀ ଜଳସଙ୍ଗମରେ ଇଚ୍ଛିତ କାମନା ସିଦ୍ଧ ହୁଏ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ କୃତକୃତ୍ୟ ହୋଇ ପୈତୃକ ଋଣରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 57

मनसा वचसा चैव कर्मणा यदुपार्जितम् । तत्सर्वं नश्यते पापं गोमतीनीरसंगमात्

ମନ, ବାଣୀ ଓ କର୍ମଦ୍ୱାରା ସଞ୍ଚିତ ଯେ ପାପ, ଗୋମତୀ ଜଳସଙ୍ଗମରୁ ସେ ସମସ୍ତ ନଶିଯାଏ।

Verse 58

पीतांबरधरो भूत्वा तथा गरुडवाहनः । वनमाली चतुर्बाहुर्दिव्यगन्धानुलेपनः । याति विष्ण्वालयं विप्रा अपुनर्भवलक्षणम्

ପୀତାମ୍ବର ଧାରଣ କରି, ଗରୁଡବାହନ ହୋଇ, ବନମାଳାରେ ଭୂଷିତ, ଚତୁର୍ଭୁଜ ଓ ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଲେପନଯୁକ୍ତ ହୋଇ—ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ—ସେ ଅପୁନର୍ଭବ-ଲକ୍ଷଣ ବିଷ୍ଣୁଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 59

गोमतीस्नानमात्रेण मानवो नात्र संशयः । सर्वपापविनिर्मुक्तो याति विष्णुं सनातनम्

ଗୋମତୀରେ କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ମନୁଷ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସନାତନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।