Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 52

Devanagari script

मित्रद्रोहे च यत्पापं यत्पापं गुरुघातिनि । तत्पापं समवाप्नोति यात्राभंगं करोति यः

Transliteration

mitradrohe ca yatpāpaṃ yatpāpaṃ gurughātini | tatpāpaṃ samavāpnoti yātrābhaṃgaṃ karoti yaḥ

Translation

ମିତ୍ରଦ୍ରୋହରେ ଯେ ପାପ ଓ ଗୁରୁହତ୍ୟାରେ ଯେ ପାପ, ସେହି ପାପକୁ ଯେ ଯାତ୍ରାକୁ ଭଙ୍ଗ କରେ କିମ୍ବା ବାଧା ଦେଉଛି, ସେ ଅର୍ଜନ କରେ।

Word by Word

• मित्रद्रोहे: in betrayal of a friend
• मित्रद्रोहे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मित्र-द्रोह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; मित्रस्य द्रोहः इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• यत्: whatever
• यत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण-रूपेण ‘पापम्’ इत्यस्य

• पापम्: sin
• पापम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• यत्: whatever
• यत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘पापम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• पापम्: sin
• पापम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन

• गुरुघातिनि: in killing a teacher
• गुरुघातिनि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गुरु-घातिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; गुरोः घातिन् इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; ‘पापम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• पापम्: sin
• पापम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• समवाप्नोति: attains
• समवाप्नोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-अव-आप् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• यात्राभङ्गम्: breaking the pilgrimage
• यात्राभङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यात्रा-भङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; यात्रायाः भङ्गः इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• करोति: does
• करोति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्

• यः: who
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

Speaker

Skanda (deduced from Dvārakā Māhātmya narrative convention within Prabhāsa Khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A moral tableau: a pilgrim caravan is blocked by a wrongdoer; sages admonish him, showing the weight of the offense; alternatively, a contrasting scene of locals helping pilgrims to emphasize the dharma.

Characters & Entities

• Yātrā (pilgrimage)
• Guru
• Mitra (friend)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Harming a pilgrim’s sacred journey is treated as a grave moral offense, comparable to betrayal and guru-harm.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Within Dvārakā Māhātmya, the admonition protects the sanctity of yātrā to Dvārakā and the Gomatī tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No positive rite is prescribed; it is a strong prohibition against obstructing or breaking a pilgrimage.