Adhyaya 4

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । एवं संपूजितस्तेन हरिणा ब्राह्मणोत्तमः । उवाच परिसन्तुष्टो वरं ब्रूहीति केशवम्

ଶ୍ରୀପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ହରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏପରି ସମ୍ୟକ୍ ପୂଜିତ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣୋତ୍ତମ ପରିତୁଷ୍ଟ ହୋଇ କେଶବଙ୍କୁ କହିଲେ—“ବର କହ, ବର ଗ୍ରହଣ କର।”

Verse 2

श्रीकृष्ण उवाच । यदि तुष्टोऽसि भगवन्यदि देयो वरो मम । स्थातव्यमत्र भवता न त्यक्तव्यं कदाचन

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ—ହେ ଭଗବନ୍! ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ ଅଟନ୍ତି ଏବଂ ଯଦି ମୋତେ ବର ଦେବାକୁ ହୁଏ, ତେବେ ଆପଣଙ୍କୁ ଏଠାରେ ରହିବାକୁ ହେବ; କେବେବି ଏହି ସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ିବେ ନାହିଁ।

Verse 3

दुर्वासा उवाच । यदि तिष्ठाम्यहं कृष्ण तथा त्वमपि केशव । तिष्ठस्व षोडशकलो नित्यं मद्वचनेन हि

ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ—ହେ କୃଷ୍ଣ! ଯଦି ମୁଁ ଏଠାରେ ରହିବି, ତେବେ ହେ କେଶବ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ରହ; ମୋ ବଚନରେ ତୁମେ ଷୋଡଶକଳା-ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ନିତ୍ୟ ଏଠାରେ ବିରାଜ କର।

Verse 4

श्रीकृष्ण उवाच । येऽत्र पश्यंति भक्त्या त्वां मां चापि द्विजसत्तम । किं दास्यसि फलं तेषां भाविनां भगवन्वद

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯେମାନେ ଏଠାରେ ଭକ୍ତିରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଏବଂ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶନ କରନ୍ତି, ସେଇ ଭାବୀ ଯାତ୍ରିକମାନଙ୍କୁ ଆପଣ କେଉଁ ଫଳ ଦେବେ? ହେ ଭଗବନ୍, କହନ୍ତୁ।

Verse 5

दुर्वासा उवाच । यः स्नात्वा संगमे कृष्ण गोमत्याः सागरस्य च । त्वां मां समर्चति नरः सर्वपापैः समुच्यते

ଦୁର୍ବାସା କହିଲେ—ହେ କୃଷ୍ଣ! ଯେ ନର ଗୋମତୀ ଓ ସାଗରର ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରି ତୁମକୁ ଓ ମୋତେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 6

तथान्यच्छृणु कृष्णात्र स्नात्वा दास्यति यद्धनम् । मम दत्तस्य देवेश प्राप्नुयात्षोडशोत्तरम्

ଆଉ ଏକ କଥା ଶୁଣ, ହେ କୃଷ୍ଣ! ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କରି ଯେ ଧନ ଦାନ କରାଯାଏ, ହେ ଦେବେଶ! ମୋ ନାମରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ସେହି ଦାନର ଫଳ ଷୋଳଗୁଣ ଅଧିକ ମିଳେ।

Verse 7

श्रीकृष्ण उवाच । यो नरः पूजयित्वा त्वां पूजयिष्यति मामिह । तस्य मुक्तिं प्रदास्यामि या सुरैरपि दुर्ल्लभा

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ—ଯେ ନର ପ୍ରଥମେ ତୁମକୁ ପୂଜି ଏଠାରେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ପୂଜିବ, ତାହାକୁ ମୁଁ ସେହି ମୁକ୍ତି ଦେବି ଯାହା ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 8

प्रह्लाद उवाच । परस्परं वरौ दत्त्वा कृष्णदुर्वाससौ मुदा । ततः प्रभृति विप्रेन्द्रास्तस्मिन्स्थाने ह्यतिष्ठताम् । वरदानमिति प्रोक्तं तत्तीर्थं सर्वकामदम्

ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—କୃଷ୍ଣ ଓ ଦୁର୍ବାସା ଆନନ୍ଦରେ ପରସ୍ପରକୁ ବର ଦେଇ, ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ! ସେହି ସମୟରୁ ସେଇ ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥାନ କଲେ। ସେ ତୀର୍ଥ ‘ବରଦାନ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇ, ସର୍ବକାମଦ ହେଲା।

Verse 9

वरदाने नरः स्नातो गोसहस्रफलं लभेत् । विष्णुदुर्वाससोर्यत्र वरदानमभूत्पुरा

ବରଦାନ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ନର ହଜାର ଗୋଦାନର ସମାନ ଫଳ ପାଏ; କାରଣ ଏଠାରେ ପୁରାତନକାଳରେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ବରଦାନ ଘଟିଥିଲା।

Verse 10

तदाप्रभृति विप्रेन्द्रास्तिष्ठते द्वारकां हरिः । दुर्वाससा गिरा बद्धो न जहाति कदाचन

ସେହି ସମୟଠାରୁ, ହେ ବିପ୍ରଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ହରି ଦ୍ୱାରକାରେ ହିଁ ବିରାଜନ୍ତି। ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ବଚନରେ ବଦ୍ଧ ହୋଇ ସେ କେବେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 11

यत्र त्रैविक्रमी मूर्तिर्वहते यत्र गोमती । नरा मुक्तिं प्रयास्यंति चक्रतीर्थेन संगताः

ଯେଉଁଠି ତ୍ରିବିକ୍ରମଙ୍କ ପବିତ୍ର ମୂର୍ତ୍ତି ବିରାଜିତ ଓ ଯେଉଁଠି ଗୋମତୀ ବହେ—ସେଠାରେ ଚକ୍ରତୀର୍ଥ ସଙ୍ଗ ପାଇଥିବା ନରମାନେ ମୁକ୍ତି ପଥେ ଅଗ୍ରସର ହୁଅନ୍ତି।

Verse 12

कलेवरं परित्यक्तं प्रभासे हरिणा यदा । कलाभिः सहितं तेजस्तस्यां मूर्तौ निवेशितम्

ପ୍ରଭାସରେ ହରି ଯେତେବେଳେ ନିଜ କଲେବର ତ୍ୟାଗ କଲେ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ଦିବ୍ୟ ତେଜ—କଳାସହିତ—ସେହି ପବିତ୍ର ମୂର୍ତ୍ତିରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା।

Verse 13

तस्मात्कलियुगे विप्रा नान्यत्र प्राप्यते हरिः । यदि कार्य्यं हि कृष्णेन तत्र गच्छत मा चिरम्

ଏହିହେତୁ, ହେ ବିପ୍ରମାନେ, କଳିଯୁଗରେ ହରି ଅନ୍ୟତ୍ର ସହଜରେ ପ୍ରାପ୍ୟ ନୁହେଁ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କିଛି ପବିତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧିବାକୁ ଥିଲେ ସେଠାକୁ ଯାଆ—ବିଳମ୍ବ କରନି।

Verse 14

ऋषय ऊचुः । साधु भागवतश्रेष्ठ साधु मार्गप्रदर्शक । यत्त्वया हि परिज्ञातं तन्न जानाति कश्चन

ଋଷିମାନେ କହିଲେ: “ସାଧୁ, ହେ ଭାଗବତଶ୍ରେଷ୍ଠ! ସାଧୁ, ହେ ମାର୍ଗପ୍ରଦର୍ଶକ! ତୁମେ ଯାହା ଯଥାର୍ଥ ଭାବେ ଜାଣିଛ, ତାହା ଅନ୍ୟ କେହି ଜାଣେ ନାହିଁ।”

Verse 15

किं फलं गमने तस्यां किं फलं कृष्णदर्शने । कानि तीर्थानि तत्रैव के देवास्तद्वदस्व नः

ସେହି ପୁଣ୍ୟପୁରୀକୁ ଯିବାର ଫଳ କ’ଣ, ଏବଂ ସେଠାରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଦର୍ଶନର ପୁଣ୍ୟ କ’ଣ? ସେଠାରେ କେଉଁ କେଉଁ ତୀର୍ଥ ଓ କେଉଁ ଦେବତା ଅଛନ୍ତି? ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।

Verse 16

कस्मिन्मासे तिथौ कस्यां कस्मिन्पर्वणि मानवैः । गन्तव्यं कानि देयानि दानानि दनुजर्षभ

ମନୁଷ୍ୟମାନେ କେଉଁ ମାସରେ, କେଉଁ ତିଥିରେ, କେଉଁ ପର୍ବଦିନରେ ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ? ଏବଂ କେଉଁ କେଉଁ ଦାନ ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ, ହେ ଦନୁଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, କହ।

Verse 17

सूत उवाच । इति पृष्टस्तदा तैस्तु महाभागवतोऽसुरः । कथयामास विप्रेभ्यो भगवद्भक्तिसंयुतः

ସୂତ କହିଲେ—ଏଭଳି ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଇଥିବାବେଳେ, ଭଗବଦ୍ଭକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ ସେଇ ମହାଭାଗବତ ଅସୁର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲା।

Verse 18

प्रह्लाद उवाच । भो भूमिदेवाः शृणुत परं गुह्यं सनातनम् । यत्कस्यचिन्न चाख्यातं तद्वदामि सुविस्तरात्

ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲା—ହେ ଭୂମିଦେବମାନେ (ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ), ପରମ ଗୁହ୍ୟ ଓ ସନାତନ ଉପଦେଶ ଶୁଣ; ଯାହା ସହଜରେ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ନାହିଁ, ତାହାକୁ ମୁଁ ବିସ୍ତାରରେ କହୁଛି।

Verse 19

यदा मतिं च कुरुते द्वारकागमनं प्रति । तदा नरकनिर्मुक्ता गायन्ति पितरो दिवि

ମଣିଷ ଯେତେବେଳେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯିବା ପାଇଁ ମନରେ ସଙ୍କଳ୍ପ କରେ, ସେତେବେଳେ ନରକରୁ ମୁକ୍ତ ପିତୃମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଗାନ କରନ୍ତି।

Verse 20

यावत्पदानि कृष्णस्य मार्गे गच्छति मानवः । पदेपदेऽश्वमेधस्य यज्ञस्य लभते फलम्

କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମାର୍ଗରେ ମଣିଷ ଯେତେ ପଦକ୍ଷେପ ଚାଲେ, ପ୍ରତି ପଦେ ସେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପାଏ।

Verse 21

यात्रार्थं देवदेवस्य यः प्रेरयति चापरान् । मानवान्नात्र सन्देहो लभते वैष्णवं पदम्

ଦେବଦେବଙ୍କ ଯାତ୍ରାର୍ଥେ ଯେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେରିତ କରେ, ସେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ବୈଷ୍ଣବ ପରମ ପଦ ପାଏ।

Verse 22

द्वारकां गच्छमानस्य यो ददाति प्रतिश्रयम् । तथैव मधुरां वाचं नन्दते क्रीडते हि सः

ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯାଉଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଯେ ଆଶ୍ରୟ ଦିଏ ଓ ମଧୁର ବଚନ କହେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ କ୍ରୀଡ଼ା କରେ।

Verse 23

अध्वनि श्रांतदेहस्य वाहनं यः प्रयच्छति । हंसयुक्तेन स नरो विमानेन दिवं व्रजेत्

ପଥରେ ଶ୍ରାନ୍ତ ଦେହ ଥିବା ଯାତ୍ରୀକୁ ଯେ ଯାନ ଦିଏ, ସେ ହଂସଯୁକ୍ତ ବିମାନରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଏ।

Verse 24

यात्रायां गच्छमानस्य मध्याह्ने क्षुधितस्य च । अन्नं ददाति यो भक्त्या शृणु तस्यापि यद्भवेत्

ଯାତ୍ରାରେ ଯାଉଥିବା ଏବଂ ମଧ୍ୟାହ୍ନେ ଭୁକ୍ତ ଯାତ୍ରୀକୁ ଯେ ଭକ୍ତିରେ ଅନ୍ନ ଦିଏ, ଶୁଣ—ତାହାର ମଧ୍ୟ କି ଫଳ ହୁଏ।

Verse 25

गयाश्राद्धेन यत्पुण्यं लभते मानवो भुवि । अन्नदानेन तत्पुण्यं पितॄणां तृप्तिरक्षया

ଗୟାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ପୃଥିବୀରେ ଯେ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ, ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଅନ୍ନଦାନରୁ ମଧ୍ୟ ମିଳେ; ପିତୃମାନଙ୍କ ତୃପ୍ତି ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।

Verse 26

उपानहौ तु यो दद्याद्द्वारकां प्रति गच्छताम् । कृष्णप्रसादात्स नरो गजस्कन्धेन गच्छति

ଯେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯାଉଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପାଦୁକା (ଜୁତା) ଦାନ କରେ, ସେ କୃଷ୍ଣପ୍ରସାଦରେ ଗଜସ୍କନ୍ଧରେ ଆରୂଢ଼ ହୋଇ ଯାତ୍ରା କରେ।

Verse 27

विघ्नमाचरते यस्तु द्वारकां प्रति गच्छताम् । नरके मज्जते मूढः कल्पमात्रं तु रौरवे

କିନ୍ତୁ ଯେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଯାଉଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ପଥରେ ବିଘ୍ନ କରେ, ସେ ମୂଢ଼ ରୌରବ ନରକରେ ଏକ କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିମଗ୍ନ ରହେ।

Verse 28

मार्गस्थितस्य यो धन्यः प्रयच्छति कमण्डलु्म् । प्रपादानसहस्रस्य फलमाप्नोति मानवः

ମାର୍ଗରେ ଥିବା ଯାତ୍ରୀକୁ ଯେ ଧନ୍ୟ ପୁରୁଷ କମଣ୍ଡଲୁ (ଜଳପାତ୍ର) ଦାନ କରେ, ସେ ମନୁଷ୍ୟ ସହସ୍ର ପ୍ରପା (ପାଣିପିଆଉ) ସ୍ଥାପନର ଫଳ ପାଏ।

Verse 29

यात्रायां गच्छमानस्य पादभ्यंगं ददाति यः । पादप्रक्षालनं चैव सर्वान्कामानवाप्नुयात्

ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ଯାଉଥିବା ଯାତ୍ରୀଙ୍କୁ ଯେ ପାଦାଭ୍ୟଙ୍ଗ (ପାଦମର୍ଦ୍ଦନ) ଦେଇ ଏବଂ ପାଦପ୍ରକ୍ଷାଳନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ କାମନା ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

Verse 30

गाथां शृणोति यो विष्णोर्गीतं च गायतः पथि । दानं ददाति विप्रेन्द्रास्तस्माद्धन्यतरो न हि

ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର! ଯେ ପଥରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଗାଥା ଶୁଣେ, ଗାଉଥିବା କୀର୍ତ୍ତନ ଶୁଣି ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଗାଏ ଏବଂ ଦାନ ଦିଏ—ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଧନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।

Verse 31

कैलासशिखरावासं श्वेताभ्रमिव निर्मलम् । प्रासादं कृष्णदेवस्य यः पश्यति नरोत्तमः

ଯେ ନରୋତ୍ତମ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଦେବଙ୍କ ପ୍ରାସାଦକୁ ଦେଖେ—କୈଲାସଶିଖରର ନିବାସ ପରି, ଶ୍ୱେତ ମେଘ ପରି ନିର୍ମଳ ଓ ଦୀପ୍ତ—ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନୁଷ୍ୟ।

Verse 32

दूराद्धेममयं दृष्ट्वा कलशं ध्वजसंयुतम् । वाहनं संपरित्यज्य लुठते धरणीं गतः

ଦୂରରୁ ଧ୍ୱଜସହିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କଳଶକୁ ଦେଖି ସେ ନିଜ ବାହନ ତ୍ୟାଗ କରେ, ଭୂମିକୁ ଅବତରି ଭକ୍ତିରେ ଧରଣୀରେ ଲୁଠେ।

Verse 34

पञ्चसूनाकृतं पापं तथाऽधर्मकृतं च यत् । कृमिकीटपतंगाश्च निहताः पथि गच्छता । परान्नं परपानीयमस्पृश्य स्पर्शसंगमम् । तत्सर्वं नाशमाप्नोति भगवत्केतुदर्शनात्

ପଞ୍ଚସୂନାଜନିତ ପାପ ଓ କୃତ ଅଧର୍ମ; ପଥରେ ଚାଲିବାବେଳେ କୃମି-କୀଟ-ପତଙ୍ଗଙ୍କ ନିହତି; ପରାନ୍ନ-ପରପାନୀୟ ଗ୍ରହଣ ଓ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ସ୍ପର୍ଶ—ଏ ସବୁ ଭଗବତ୍ କେତୁଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ନଶିଯାଏ।

Verse 35

पठेन्नामसहस्रं तु स्तवराजमथापि वा । गजेन्द्रमोक्षणं चैव पथि गच्छञ्छनैः शनैः

ପଥରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଚାଲିବା ସମୟରେ ନାମସହସ୍ର, କିମ୍ବା ସ୍ତବରାଜ, କିମ୍ବା ଗଜେନ୍ଦ୍ରମୋକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ପାଠ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 36

गायमानो भगवतः प्रादुर्भावाननेकधा । नृत्यद्भिर्हर्षसंयुक्तैर्हृष्यमाणः पुनःपुनः । स्वयं नृत्यन्हर्षयुक्तो भक्तो गच्छेद्धरेः पुरम्

ଭଗବାନଙ୍କ ଅନେକ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବର ଗାନ କରି, ହର୍ଷରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିବା ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁନଃପୁନଃ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ; ନିଜେ ମଧ୍ୟ ହର୍ଷଭରେ ନୃତ୍ୟ କରି ଭକ୍ତ ହରିଙ୍କ ପୁରୀ—ଦିବ୍ୟ ଧାମ—କୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ।

Verse 37

विष्णोः क्रीडाकरं स्थानं भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् । यस्मिन्दृष्टे कलौ नॄणां मुक्तिरेवोपजायते

ଏହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କ୍ରୀଡାମୟ ଦିବ୍ୟ ସ୍ଥାନ, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ—ଦୁହେଁ ପ୍ରଦାନ କରେ; କଳିଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ନିଶ୍ଚୟ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।

Verse 38

प्रह्लाद उवाच । पूर्वं हि देवराजेन बृहस्पतिरुदारधीः । प्रणम्य परया भक्त्या पृष्टश्च स महामतिः

ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ପୂର୍ବେ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ପରମ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଣାମ କରି, ଉଦାରବୁଦ୍ଧି ମହାମତି ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ।

Verse 39

इन्द्र उवाच । द्वारकायाश्च माहात्म्यं कथयस्व प्रसादतः । चतुर्युगं यथाभागैर्धर्मवृद्धिं जनो लभेत्

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—କୃପାକରି ଦ୍ୱାରକାର ମାହାତ୍ମ୍ୟ କହନ୍ତୁ; ଏବଂ ଚାରି ଯୁଗର ଯଥାଯଥ ବିଭାଗ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଲୋକେ ଧର୍ମବୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରିବେ।

Verse 40

एतच्छ्रुत्वा महेन्द्रस्य वचनं मुनिसत्तमाः । बृहस्पतिरुवाचैनं महेन्द्रं देव संवृतम्

ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ୍ତ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ।

Verse 41

बृहस्पतिरुवाच । कृतं त्रेता द्वापरं च कलिश्च सुरसत्तम । चतुर्युगमिदं प्रोक्तं तत्त्वतो मुनिसत्तमैः

ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ—ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ! କୃତ, ତ୍ରେତା, ଦ୍ୱାପର ଓ କଳି—ଏହି ଚାରି ଯୁଗର ସମୁଦାୟ ‘ଚତୁର୍ଯୁଗ’ ବୋଲି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ତତ୍ତ୍ୱତଃ ସତ୍ୟରୂପେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛନ୍ତି।

Verse 42

कृते धर्मश्चतुष्पादो वेदादिफलमेव च । तीर्थं दानं तपो विद्या ध्यानमायुररोगता

କୃତଯୁଗରେ ଧର୍ମ ଚାରି ପାଦରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଥାଏ ଏବଂ ବେଦାଦି ସାଧନାର ଫଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମିଳେ। ତୀର୍ଥ, ଦାନ, ତପ, ବିଦ୍ୟା, ଧ୍ୟାନ, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ନିରୋଗତା—ସବୁ ତାହାରେ ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ହୁଏ।

Verse 43

पादहीनं सर्वमेतद्युगं त्रेताभिधं प्रभो । पादद्वयं द्वापरे तु सर्वस्यैतस्य वासव

ହେ ପ୍ରଭୋ! ତ୍ରେତା ନାମକ ଯୁଗରେ ଏ ସବୁ ଏକ ପାଦ ହ୍ରାସ ପାଏ। ହେ ବାସବ! ଦ୍ୱାପରଯୁଗରେ ତ ଏ ସମସ୍ତର କେବଳ ଦୁଇ ପାଦ ମାତ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ ରହେ।

Verse 44

पादेनैकेन तत्सर्वं विभागे प्रथमे कलौ । ऊर्ध्वं विनाशः सर्वस्य भविष्यति न संशयः

କଳିର ପ୍ରଥମ ବିଭାଗରେ ସେ ସବୁ କେବଳ ଗୋଟିଏ ପାଦରେ ଟିକିଥାଏ। ତାପରେ ସମସ୍ତର ବିନାଶ ହେବ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 45

मन्त्रास्तीर्थानि यज्ञाश्च तपो दैवादिकं तथा । प्रगच्छंति समुच्छेदं वेदाः शास्त्राणि चैव हि

ମନ୍ତ୍ର, ତୀର୍ଥ, ଯଜ୍ଞ, ତପ ଓ ଦୈବବିଧାନ ମଧ୍ୟ—ଏ ସବୁ କ୍ରମେ ଉଚ୍ଛେଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ଏବଂ ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଯାନ୍ତି।

Verse 46

म्लेच्छप्रायाश्च भूपाला भविष्यन्त्यमराधिप । लोकः करिष्यते निन्दां साधूनां व्रतचारिणाम्

ହେ ଅମରାଧିପ! ଭବିଷ୍ୟତରେ ରାଜାମାନେ ପ୍ରାୟଃ ମ୍ଲେଚ୍ଛ-ସ୍ୱଭାବୀ ହେବେ; ଲୋକେ ବ୍ରତାଚାରୀ ସାଧୁମାନଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବେ।

Verse 47

प्रह्लाद उवाच । श्रुत्वा बृहस्पतेर्वाक्यमेतत्तीर्थस्य भो द्विजाः । प्रकंपिताः सुराः सर्वे म्लेच्छ संसर्गजाद्भयात्

ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ଏହି ତୀର୍ଥ ବିଷୟରେ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ମ୍ଲେଚ୍ଛ-ସଂସର୍ଗଜ ଭୟରୁ ସମସ୍ତ ଦେବତା କମ୍ପିତ ହେଲେ।

Verse 48

बृहस्पतिं सुरगुरुं पप्रच्छुर्विनयान्विताः । म्लेच्छसंसर्गजो दोषो गंगयापि न पूयते

ବିନୟସହ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦେବଗୁରୁ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—‘ମ୍ଲେଚ୍ଛ-ସଂସର୍ଗଜ ଦୋଷ ଗଙ୍ଗାରେ ମଧ୍ୟ ପବିତ୍ର ହୁଏ ନାହିଁ।’

Verse 49

कथयस्व प्रसादेन स्थानं कलिविवर्जितम् । यत्र गत्वा निवत्स्यामो यास्यामो निर्वृतिं पराम्

କୃପାକରି କଳିବିବର୍ଜିତ ସେହି ସ୍ଥାନ କହନ୍ତୁ; ଯେଉଁଠାକୁ ଯାଇ ଆମେ ବସିବୁ ଏବଂ ପରମ ଶାନ୍ତି ଲାଭ କରିବୁ।

Verse 50

येन दुःखविनिर्मुक्ता भविष्यामो गतव्यथाः । कृपया सुमुखो भूत्वा ब्रूहि तीर्थं हिताय नः

ଯାହାଦ୍ୱାରା ଆମେ ଦୁଃଖମୁକ୍ତ ହୋଇ ବ୍ୟଥାରହିତ ହେବୁ—କୃପାକରି ପ୍ରସନ୍ନମୁଖ ହୋଇ ଆମ ହିତ ପାଇଁ ସେହି ତୀର୍ଥ କହନ୍ତୁ।

Verse 51

प्रह्लाद उवाच । एतच्छ्रुत्वा सुरेन्द्रस्य वाक्यमंगिरसां वरः । चिरं ध्यात्वा जगादेदं वाक्यं देवपुरोहितः

ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ସୁରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣି, ଅଙ୍ଗିରସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବପୁରୋହିତ ବୃହସ୍ପତି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧ୍ୟାନ କରି ପରେ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 52

बृहस्पतिरुवाच । पञ्चक्रोशप्रमाणं हि तीर्थं तीर्थवरोत्तमम् । द्वारकानाम विख्यातं कलिदोषविवर्जितम्

ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ—ପଞ୍ଚ କ୍ରୋଶ ପରିମାଣର ଏହି ତୀର୍ଥ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋତ୍ତମ; ‘ଦ୍ୱାରକା’ ନାମେ ବିଖ୍ୟାତ ଏବଂ କଳିଦୋଷରୁ ବିମୁକ୍ତ।

Verse 53

विष्णुना निर्मितं स्थानं लोकस्य गतिदायकम् । मुक्तिदं कलिकाले तु ज्ञानहीनजनस्य च

ଏହି ସ୍ଥାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ; ଲୋକକୁ ସଦ୍ଗତି ଦେଇଥାଏ; କଳିକାଳରେ ଜ୍ଞାନହୀନ ଲୋକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 54

ऊषरं कर्मणां क्षेत्रं पुण्यं पापविनाशनम् । न प्ररोहंति पापानि पुनर्नष्टानि तत्र वै

ସେହି ପୁଣ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର ପାପକର୍ମ ପାଇଁ ଉଷର ଭୂମି ସଦୃଶ—ପାପନାଶକ। ସେଠାରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ପାପ ପୁଣି କେବେ ଅଙ୍କୁରିତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 55

तिस्रः कोटयोऽर्धकोटी च तीर्थानीह महीतले

ଏହି ପୃଥିବୀରେ ତିନି କୋଟି ଏବଂ ଆଉ ଅର୍ଧକୋଟି—ଅର୍ଥାତ୍ ସାଢେ ତିନି କୋଟି—ତୀର୍ଥ ଅଛି।

Verse 56

एवं तीर्थयुता तत्र द्वारका मुक्तिदायका । सेवनीया प्रयत्नेन प्राप्य मानुष्यमुत्तमम्

ଏହିପରି ତୀର୍ଥରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେଇ ଦ୍ୱାରକା ସେଠାରେ ମୋକ୍ଷଦାୟିନୀ। ଉତ୍ତମ ମାନବଜନ୍ମ ପାଇ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ତାହାର ସେବା ଓ ତୀର୍ଥସେବନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 57

प्रह्लाद उवाच । बृहस्पतेर्वचः श्रुत्वा शतक्रतुरथाऽब्रवीत् । वाचस्पते मम इहि द्वारवत्या महोदयम् । गमने किं फलं प्रोक्तं कृष्णदेवस्य दर्शने

ପ୍ରହ୍ଲାଦ କହିଲେ—ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର) କହିଲେ: ‘ହେ ବାଚସ୍ପତେ! ଦ୍ୱାରବତୀର ମହାମହିମା ମୋତେ କୁହ। ସେଠାକୁ ଯିବାରେ ଏବଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଦେବଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ କେଉଁ ଫଳ କୁହାଯାଇଛି?’

Verse 58

अन्यानि तत्र तीर्थानि मुख्यानि वद मे गुरो । यथाभिषेके गोमत्याः फलं यदपि संगमे

ହେ ଗୁରୁଦେବ! ସେଠାର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରଧାନ ତୀର୍ଥମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୋତେ କୁହ; ଗୋମତୀର ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ (ଅଭିଷେକ) କଲେ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ସେଥି ମଧ୍ୟ କହ।

Verse 59

बृहस्पतिरुवाच । श्रूयतां तात वक्ष्यामि माहात्म्यं द्वारकोद्भवम् । मनुष्यरूपो भगवान्यत्र क्रीडति केशवः

ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ—ହେ ତାତ! ଶୁଣ; ମୁଁ ଦ୍ୱାରକାରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ମାହାତ୍ମ୍ୟ କହୁଛି—ଯେଉଁଠାରେ ଭଗବାନ କେଶବ ମାନବରୂପ ଧାରଣ କରି ଲୀଳା କରନ୍ତି।

Verse 60

नारायणः स ईशानो ध्येयश्चादौ जगन्मयः । स एव देवतामुख्यः पुरीं द्वारवतीं स्थितः

ସେଇ ନାରାୟଣ ପରମେଶ୍ୱର—ଆଦିରୁ ଧ୍ୟାନଯୋଗ୍ୟ, ଜଗତ୍‌ବ୍ୟାପୀ। ସେଇ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଭୁ ଦ୍ୱାରବତୀ ପୁରୀରେ ବିରାଜିତ।

Verse 61

एकैकस्मिन्पदे दत्ते पुरीं द्वारवतीं प्रति । पुण्यं क्रतुसहस्रेण कलौ भवति देहिनाम्

କଳିଯୁଗରେ ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦ୍ୱାରବତୀ ପୁରୀ ପ୍ରତି ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଦକ୍ଷେପରେ ସହସ୍ର କ୍ରତୁ ସମ ପୁଣ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

Verse 62

कलौ कृष्णपुरीं रम्यां ये गच्छंति नरोत्तमाः । कुलकोटिशतैर्युक्तास्ते गच्छन्ति हरेः पदम्

କଳିଯୁଗରେ ଯେ ନରୋତ୍ତମମାନେ ରମ୍ୟ କୃଷ୍ଣପୁରୀ (ଦ୍ୱାରକା)କୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନେ କୁଳର କୋଟି କୋଟି ଜନ ସହିତ ହରିଙ୍କ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 63

ये ध्यायंति मनोवृत्त्या गमनं द्वारकां प्रति । तेषां विलीयते पापं पूर्वजन्मायुतैः कृतम्

ଯେମାନେ ମନୋବୃତ୍ତିରେ କେବଳ ଦ୍ୱାରକା ପ୍ରତି ଗମନକୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଅଯୁତ ପୂର୍ବଜନ୍ମର ପାପ ମଧ୍ୟ ଲୟ ହୋଇଯାଏ।

Verse 64

कृष्णस्य दर्शने बुद्धिर्जायते यस्य देहिनः । वक्त्रावलोकनात्तस्य पापं याति सहस्रधा

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ଯାହାର ଦେହଧାରୀ ବୁଦ୍ଧି ଜାଗ୍ରତ ହୁଏ, ତାହାର ମୁଖାବଲୋକନମାତ୍ରେ ପାପ ସହସ୍ରଧା ଭାଙ୍ଗି ନଶ୍ଟ ହୁଏ।

Verse 65

ये गता द्वारकायां च ये मृताः कृष्णसन्निधौ । न तेषां पुनरावृत्तिर्यावदाभूतसंप्लवम्

ଯେମାନେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଯେମାନେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ସନ୍ନିଧିରେ ଦେହତ୍ୟାଗ କଲେ, ସେମାନଙ୍କର ଭୂତସମ୍ପ୍ଲବ ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁନରାବୃତ୍ତି (ପୁନର୍ଜନ୍ମ) ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 66

सुलभा मथुरा काशी ह्यवन्ती च तथा सुराः । अयोध्या सुलभा लोके दुर्लभा द्वारका कलौ

ମଥୁରା, କାଶୀ, ଅବନ୍ତୀ ଏବଂ ଦେବଲୋକ ସହଜରେ ପ୍ରାପ୍ୟ। ଅଯୋଧ୍ୟା ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ସୁଲଭ; କିନ୍ତୁ କଳିଯୁଗେ ଦ୍ୱାରକା ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 67

गत्वा कृष्णपुरीं रम्यां षण्मासात्कृष्णसंनिधौ । जीवन्मुक्तास्तु ते ज्ञेयाः सत्यमेतत्सुरोत्तम

ରମ୍ୟ କୃଷ୍ଣପୁରୀକୁ ଯାଇ କୃଷ୍ଣସନ୍ନିଧିରେ ଛଅ ମାସ ରହିଲେ ସେମାନେ ଜୀବନ୍ମୁକ୍ତ ବୋଲି ଜାଣିବା ଯୋଗ୍ୟ—ହେ ଦେବୋତ୍ତମ, ଏହା ସତ୍ୟ।

Verse 68

कृष्णक्रीडाकरं स्थानं वाञ्छन्ति मनसा प्रिये । तेषां हृदि स्थितं पापं क्षालयेत्प्रेतनायकः

ହେ ପ୍ରିୟେ, ଯେମାନେ ମନରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କ୍ରୀଡାସ୍ଥାନକୁ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ହୃଦୟସ୍ଥ ପାପକୁ ପ୍ରେତନାୟକ (ଯମ) ମଧ୍ୟ ଧୋଇଦିଏ।

Verse 69

अत्युग्राण्यपि पापानि तावत्तिष्ठन्ति विग्रहे । यावन्न गच्छति नरः कलौ द्वारवतीं प्रति

ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଗ୍ର ପାପମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେହରେ ସେତେଦିନ ଯାଏଁ ରହେ, ଯେତେଦିନ କଳିଯୁଗେ ନର ଦ୍ୱାରବତୀ (ଦ୍ୱାରକା) ପ୍ରତି ଯାତ୍ରା କରେନାହିଁ।

Verse 70

पुण्यसंख्या च तीर्थानां ब्रह्मणा विहिता पुरा । दानाध्ययन संज्ञानां मुक्त्वा द्वारवतीं कलौ

ପୂର୍ବେ ବ୍ରହ୍ମା ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର ପୁଣ୍ୟମାନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ କଳିଯୁଗେ ଦ୍ୱାରବତୀକୁ ଛାଡ଼ି ଦାନ, ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଧର୍ମକର୍ମର ପୁଣ୍ୟ (ତୁଳନାରେ) କ୍ଷୀଣ ହୁଏ।

Verse 71

चक्रतीर्थे तु यो गच्छेत्प्रसंगेनापि मानवः । कुलैकविंशतियुतः स गच्छेत्परमं पदम्

ଯେ ମନୁଷ୍ୟ କେବଳ ସଂଯୋଗବଶତଃ ମଧ୍ୟ ଚକ୍ରତୀର୍ଥକୁ ଯାଏ, ସେ ନିଜ କୁଳର ଏକୋଇଶ ପିଢ଼ି ସହିତ ପରମ ପଦ ପାଏ।

Verse 72

लोभेनाऽप्यपराधेन दम्भेन कपटेन वा । चक्रतीर्थं च यो गच्छेन्न पुनर्विशते भवम्

ଲୋଭରେ, ଅପରାଧରେ କଳୁଷିତ ହୋଇ, କିମ୍ବା ଦମ୍ଭ ଓ କପଟରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଯେ ଚକ୍ରତୀର୍ଥକୁ ଯାଏ, ସେ ପୁଣି ସଂସାର-ଭବରେ ପ୍ରବେଶ କରେ ନାହିଁ (ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନାହିଁ)।

Verse 73

प्रयागे ह्यस्थिपातेन यत्फलं परिकीर्तितम् । तदेव शतसाहस्रं चक्रतीर्थास्थिपातनात्

ପ୍ରୟାଗରେ ଅସ୍ଥି-ବିସର୍ଜନରୁ ଯେ ଫଳ କଥିତ, ଚକ୍ରତୀର୍ଥରେ ଅସ୍ଥି-ବିସର୍ଜନ କଲେ ସେଇ ଫଳ ଲକ୍ଷଗୁଣ ହୁଏ।

Verse 74

पृथिव्यां चैव तत्तीर्थं परमं परिकीर्तितम् । चक्रतीर्थमिति ख्यातं ब्रह्महत्याविनाशनम्

ପୃଥିବୀରେ ସେଇ ତୀର୍ଥ ପରମ ବୋଲି ପ୍ରକୀର୍ତିତ—‘ଚକ୍ରତୀର୍ଥ’ ନାମେ ଖ୍ୟାତ—ବ୍ରହ୍ମହତ୍ୟା ମହାପାପର ବିନାଶକ।

Verse 75

ये ये कुले भविष्यंति तत्पूर्वं मानवाः क्षितौ । सर्वे विष्णुपुरं यांति चक्रतीर्थास्थिपातनात्

ସେଇ କୁଳରେ ପୂର୍ବେ ଜନ୍ମିଥିବା ଏବଂ ଆଗାମୀରେ ଜନ୍ମିବା ସମସ୍ତେ—ଚକ୍ରତୀର୍ଥରେ ଅସ୍ଥି-ବିସର୍ଜନ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଧାମକୁ ଯାଆନ୍ତି।

Verse 76

किं जातैर्बहुभिः पुत्रैर्गणनापूरकात्मकैः । वरमेको भवेत्पुत्रश्चक्रतीर्थं तु यो व्रजेत्

କେବଳ ଗଣନା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଅନେକ ପୁତ୍ରରେ କି ଲାଭ? ଚକ୍ରତୀର୍ଥକୁ ଯାଉଥିବା ଏକମାତ୍ର ପୁତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 77

तपसा किं प्रतप्तेन दानेनाध्ययनेन किम् । सर्वावस्थोऽपि मुच्येत गतः कृष्णपुरीं यदि

କଠୋର ତପସ୍ୟାର କି ଆବଶ୍ୟକ? ଦାନ ଓ ଶାସ୍ତ୍ରାଧ୍ୟୟନରେ ବା କି? ଯେ କୌଣସି ଅବସ୍ଥାରେ ଥାଉ, କୃଷ୍ଣପୁରୀ (ଦ୍ୱାରକା)କୁ ଯାଇଥିଲେ ସେ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 78

कलिकाल कृतैर्दोषैरत्युग्रैरपि मानवः । कलौ कृष्णमुखं दृष्ट्वा लिप्यते न कदाचन

କଳିକାଳଜନିତ ଅତ୍ୟୁଗ୍ର ଦୋଷରେ ପୀଡ଼ିତ ମଣିଷ ମଧ୍ୟ, କଳିରେ କୃଷ୍ଣମୁଖ ଦର୍ଶନ କଲେ କେବେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 79

दानं चाध्ययनं शौचं कारणं न हि पुत्रक । हीनवर्णोऽपि पापात्मा गतः कृष्णपुरीं यदि

ହେ ପୁତ୍ର, ଏଠାରେ ଦାନ, ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ଶୌଚ ହିଁ କାରଣ ନୁହେଁ। ହୀନବର୍ଣ୍ଣର ହେଉ, ପାପୀ ହେଉ—କୃଷ୍ଣପୁରୀକୁ ଯାଇଥିଲେ (ଉଦ୍ଧାର ପାଏ)।

Verse 80

वाराणस्यां कुरुक्षेत्रे नर्मदायां च यत्फलम् । तत्फलं निमिषार्धेन द्वारवत्यां दिनेदिने

ବାରାଣସୀ, କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଓ ନର୍ମଦାରେ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ସେଇ ଫଳ ଦ୍ୱାରବତୀରେ ଦିନେଦିନେ ଅର୍ଧ ନିମେଷରେ ମିଳେ।

Verse 81

धन्यानामपि धन्यास्ते देवानामपि देवताः । कृष्णोपरि मतिर्येषां हीयते न कदाचन

ଧନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ପରମ ଧନ୍ୟ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଦେବତୁଲ୍ୟ—ଯାହାଙ୍କ ମନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣରେ ନିଶ୍ଚଳ, ସେ କେବେ ହ୍ରାସ ପାଏ ନାହିଁ।

Verse 82

श्रवणद्वादशीयोगे गोमत्युदधिसंगमे । स्नात्वा कृष्णसुतं दृष्ट्वा लिप्यते नैव स क्वचित्

ଶ୍ରବଣ ନକ୍ଷତ୍ର–ଦ୍ୱାଦଶୀର ଶୁଭଯୋଗେ, ଗୋମତୀ–ସମୁଦ୍ର ସଙ୍ଗମରେ ସ୍ନାନ କରି କୃଷ୍ଣସୁତଙ୍କ ଦର୍ଶନ କଲେ ସେ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ପାପରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 83

यस्य कस्यापि मासस्य द्वादशी प्राप्य मानवः । कृष्णक्रीडापुरीं दृष्ट्वा मुक्तः संसारगह्वरात्

ଯେକୌଣସି ମାସର ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନେ ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ କ୍ରୀଡାପୁରୀ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଦର୍ଶନ କରିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସଂସାର-ଗହ୍ୱରରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।

Verse 84

येषां कृष्णालये प्राणा गताः सुरपते कलौ । स्वर्गान्न तेषामावृत्तिः कल्पकोटिशतैरपि

ହେ ସୁରପତି! କଳିଯୁଗରେ ଯାହାଙ୍କ ପ୍ରାଣ କୃଷ୍ଣାଳୟରେ ନିଷ୍କ୍ରମଣ କରେ, ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱର୍ଗରୁ ମଧ୍ୟ ପୁନରାବୃତ୍ତି ନାହିଁ—କୋଟି କୋଟି କଳ୍ପରେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 85

विज्ञेया मानुषा वत्स गर्भस्थास्ते महीतले । द्वारवत्यां न यैर्देवो दृष्टः कंसनिषूदनः

ବତ୍ସ! ଜାଣ, ପୃଥିବୀରେ ସେମାନେ ମନୁଷ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଯେନେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗର୍ଭସ୍ଥ—ଯେମାନେ ଦ୍ୱାରବତୀରେ କଂସନିଷୂଦନ ଦେବଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିନାହାନ୍ତି।

Verse 86

दुर्लभो द्वारकावासो दुर्लभं कृष्णदर्शनम् । दुर्लभं गोमतीस्नानं दुर्लभो रुक्मिणीपतिः

ଦ୍ୱାରକାରେ ବାସ ଦୁର୍ଲଭ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଦର୍ଶନ ଦୁର୍ଲଭ। ଗୋମତୀରେ ସ୍ନାନ ଦୁର୍ଲଭ, ରୁକ୍ମିଣୀପତି ପ୍ରଭୁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 87

तपः परं कृतयुगे त्रेतायां ज्ञानमुच्यते । द्वापरे तु परो यज्ञः कलौ केशवकीर्तनम्

କୃତଯୁଗରେ ତପ ହିଁ ପରମ, ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଜ୍ଞାନ ପରମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଦ୍ୱାପରରେ ଯଜ୍ଞ ପରମ; କଳିଯୁଗରେ କେଶବ କୀର୍ତ୍ତନ ହିଁ ପରମ ସାଧନ।

Verse 88

हेमभारसहस्रैस्तु दत्तैर्यत्फलमाप्यते । दृष्ट्वा तत्कोटि गुणितं हरेः सर्वप्रदं मुखम्

ହଜାର ହେମଭାର ଦାନ କଲେ ଯେ ପୁଣ୍ୟଫଳ ମିଳେ, ହରିଙ୍କ ସର୍ବପ୍ରଦ ମୁଖ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ସେହି ଫଳ କୋଟିଗୁଣିତ ହୁଏ।

Verse 89

द्वारकायां च यद्दत्तं शंखोद्धारे तथैव च । पिंडारके महातीर्थे दत्तं चैवाक्षयं भवेत्

ଦ୍ୱାରକାରେ ଯେ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ଶଙ୍ଖୋଦ୍ଧାରରେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି; ମହାତୀର୍ଥ ପିଣ୍ଡାରକରେ ଦିଆ ଦାନ ମଧ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ଫଳଦାୟକ ହୁଏ।

Verse 90

गोमहिष्यादि यद्दत्तं सुवर्णवसनानि च । वृषो भूमिग्रहो रूप्यं कन्यादानं तथैव च

ଗୋ-ମହିଷ ଆଦିର ଦାନ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ବସ୍ତ୍ରଦାନ; ବୃଷଭଦାନ, ଭୂମିଦାନ, ରୂପ୍ୟଦାନ, ଏବଂ ସେହିପରି କନ୍ୟାଦାନ ମଧ୍ୟ—

Verse 91

यच्चान्यदपि देवेन्द्र त्रिषु स्थानेषु यच्छति । तन्मुक्तिकारकं प्रोक्तं पितॄणामात्मनस्तथा

ହେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର! ସେଇ ତିନି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଯାହା କିଛି ଦାନ କରାଯାଏ, ତାହା ପିତୃମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଓ ନିଜ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ମୋକ୍ଷକାରକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

Verse 92

ऊषरं हि यतो लोके क्षेत्रमेतत्प्रकीर्तितम् । अतो मुक्तिकरं सर्वं दानं चोक्तं महर्षिभिः

ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଲୋକେ ‘ଊଷର’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିବାରୁ, ମହର୍ଷିମାନେ କହିଛନ୍ତି—ଏଠାରେ କରାଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ଦାନ ମୋକ୍ଷକାରକ।

Verse 93

यत्किंचित्कुरुते तत्र दानं क्रीडावगाहनम् । तदनन्तफलं प्राह भगवान्मधुसूदनः

ସେଠାରେ ଯାହା କିଛି କରାଯାଏ—ଦାନ, କ୍ରୀଡା, କିମ୍ବା ଜଳରେ ଅବଗାହନ—ଭଗବାନ ମଧୁସୂଦନ ତାହାକୁ ଅନନ୍ତ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।

Verse 94

प्रेतत्वं नैव तस्यास्ति न याम्या नारकी व्यथा । येन द्वारवतीं गत्वा कृतं कृष्णाऽवलोकनम्

ଯେ ଦ୍ୱାରବତୀକୁ ଯାଇ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରେ, ତାହାର ପ୍ରେତତ୍ୱ ନାହିଁ; ଯମଲୋକର ଯାତନା ନାହିଁ; ନରକର ଦୁଃଖ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

Verse 95

वारिमात्रेण गोमत्यां पिण्डदाने कृते कलौ । पितॄणां जायते तृप्तिर्यावदाभूतसंप्लवम्

କଳିଯୁଗରେ ଗୋମତୀ ତୀରେ କେବଳ ଜଳମାତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ପିଣ୍ଡଦାନ କଲେ, ପିତୃମାନଙ୍କ ତୃପ୍ତି ପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହେ।

Verse 96

नित्यं कृष्णपुरीं रम्यां ये स्मरन्ति गृहस्थिताः । नमस्याः सर्वलोकानां देवानां च सुरोत्तम

ଯେ ଗୃହସ୍ଥମାନେ ନିତ୍ୟ ରମ୍ୟ କୃଷ୍ଣପୁରୀ (ଦ୍ୱାରକା)କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଣମ୍ୟ, ହେ ସୁରୋତ୍ତମ।

Verse 97

ब्रह्मज्ञानं गयाश्राद्धं मरणं गोग्रहेषु च । वासः पुंसां द्वारकायां मुक्तिरेषा चतुर्विधा

ମୁକ୍ତି ଚାରି ପ୍ରକାର ବୋଲି କୁହାଯାଏ—ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନରେ, ଗୟାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ, ଗୋଶାଳାରେ (ଗୋମାତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ) ମରଣରେ, ଏବଂ ଦ୍ୱାରକାରେ ବାସରେ।

Verse 98

ब्रह्मज्ञानेन मुच्यन्ते प्रयागे मरणेन वा । अथवा स्नानमात्रेण गोमत्यां कृष्णसंनिधौ

ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, କିମ୍ବା ପ୍ରୟାଗରେ ମରଣରେ; ଅଥବା କୃଷ୍ଣସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ଗୋମତୀରେ କେବଳ ସ୍ନାନମାତ୍ରେ ମଧ୍ୟ।

Verse 99

कृतार्थः कृतपुण्योऽहं ब्रवीत्येवं महोदधिः । पवित्रितं च मद्गात्रं गोमतीवारिसंप्लवात्

ମହାସାଗର ଏଭଳି କହେ—“ମୁଁ କୃତାର୍ଥ, ମୁଁ ପୁଣ୍ୟବାନ ହେଲି; ଗୋମତୀର ଜଳପ୍ରବାହ ମୋ ଦେହକୁ ପବିତ୍ର କରିଦେଇଛି।”

Verse 100

अत्युग्राण्यपि पापानि तावत्तिष्ठंति विग्रहे । यावत्स्नानं न गोमत्यां वारिणा पापहारिणा

ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ପାପମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେହରେ ସେତେଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହନ୍ତି, ଯେତେଦିନ ପାପହାରିଣୀ ଗୋମତୀର ଜଳରେ ସ୍ନାନ ହୋଇନାହିଁ।

Verse 101

चक्रतीर्थे नरः स्नात्वा गोमत्यां रुक्मिणीह्रदे । दृष्ट्वा कृष्णमुखं रम्यं कुलानां तारयेच्छतम्

ଚକ୍ରତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରି, ଗୋମତୀତଟର ରୁକ୍ମିଣୀହ୍ରଦରେ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ରମ୍ୟ ମୁଖ ଦର୍ଶନ କରେ, ସେ ନିଜ କୁଳର ଶତ ପିଢ଼ିକୁ ତାରେ।

Verse 102

कृष्णं च ये द्वारवतीं मनुष्याः स्मरंति नित्यं हरिभक्तियुक्ताः । विधूतपापाः किल संभवांते गच्छंति लोकं परमं मुरारेः

ହରିଭକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଯେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ନିତ୍ୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ପବିତ୍ର ଦ୍ୱାରବତୀକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାପ ଧୋଇଯାଏ ଏବଂ ଦେହାନ୍ତେ ସେମାନେ ମୁରାରିଙ୍କ ପରମ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 103

अधौतपादः प्रथमं नमस्कुर्याद्गणेश्वरम् । सर्वविघ्रविनाशश्च जायते नात्र संशयः

ପାଦ ଧୋଇନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଥମେ ଗଣେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ; ତାହାପରେ ସମସ୍ତ ବିଘ୍ନର ନାଶ ନିଶ୍ଚୟ ହୁଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 104

नीलोत्पलदलश्यामं कृष्णं देवकिनन्दनम् । दण्डवत्प्रणमेत्प्रीत्या प्रणमेदग्रजं पुनः

ନୀଳ ଉତ୍ପଳଦଳ ପରି ଶ୍ୟାମ, ଦେବକୀନନ୍ଦନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରୀତିରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ; ପରେ ତାଙ୍କ ଅଗ୍ରଜଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୁନଃ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।

Verse 105

बाल्ये च यत्कृतं पापं कौमारे यौवने तथा । दर्शनात्कृष्णदेवस्य तन्नश्येन्नात्र संशयः

ବାଲ୍ୟରେ, କୌମାରରେ ଓ ଯୌବନରେ ଯେ କୌଣସି ପାପ କରାଯାଇଥାଉ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଦେବଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ସେ ନଶିଯାଏ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 106

वाण्याऽथ मनसा यच्च कर्मणा समुपार्जितम् । पापं जन्मसहस्रेण तन्नश्येन्नात्र संशयः

ବାଣୀ, ମନ ଓ କର୍ମଦ୍ୱାରା ସଞ୍ଚିତ ପାପ—ହଜାର ଜନ୍ମର ହେଲେ ମଧ୍ୟ—ନଶିଯାଏ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 107

हेमभारसहस्रैस्तु दत्तैर्यत्फलमाप्यते । तत्फलं कोटिगुणितं कृष्णवक्त्रावलोकनात्

ହଜାର ହେମଭାର ଦାନରେ ଯେ ଫଳ ମିଳେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୁଖଦର୍ଶନରେ ସେହି ଫଳ କୋଟିଗୁଣ ହୁଏ।

Verse 108

नमस्कृत्य च देवेशं पुण्डरीकाक्षमच्युतम् । दुर्वाससं महेशानं द्वारकापरिरक्षकम्

ଦେବେଶ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଦ୍ୱାରକାର ପରିରକ୍ଷକ ମହେଶାନ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଣାମ କରି…

Verse 109

प्रणम्य परया भक्त्या वैनतेयसमन्वितम् ।ऽ । द्वारमागत्य च पुनः स्वर्गद्वारोपमं शुभम्

ବୈନତେୟ (ଗରୁଡ) ସହିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପରମ ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରଣାମ କରି, ପରେ ସ୍ୱର୍ଗଦ୍ୱାର ସଦୃଶ ଶୁଭ ଦ୍ୱାରକୁ ପୁନଃ ଆସେ।

Verse 110

विश्रम्य च मुहूर्त्तार्द्धं सुहृद्भिर्बान्धवैर्वृतः । तत्राश्रितान्समाहूय ब्राह्मणान्मन्त्रकोविदान् । पूजाद्रव्यं समानीय ततस्तीर्थं व्रजेद्बुधः

ଅର୍ଧ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ବିଶ୍ରାମ କରି, ସୁହୃଦ ଓ ବାନ୍ଧବମାନଙ୍କ ଘେରାରେ ଥାଇ, ସେଠାରେ ଆଶ୍ରିତ ମନ୍ତ୍ରକୋବିଦ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଡାକିବ; ପୂଜାଦ୍ରବ୍ୟ ସମାନି ତାପରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ତୀର୍ଥକୁ ଯିବ।