Adhyaya 206

Verse 1

विश्वामित्र उवाच । इंद्रोऽपि विष्णुवाक्येन हिमवंतं समागतः । ऐरावतं समारुह्य नागेद्रं पर्वतोपमम्

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ—ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବାକ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ହିମବାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ଐରାବତରେ ଆରୋହଣ କରି, ପର୍ବତସମ ଉଚ୍ଚ ନାଗେନ୍ଦ୍ର—ପର୍ବତରାଜଙ୍କୁ ସମୀପ କଲେ।

Verse 2

तत्रापश्यदृषींस्तान्स चमत्कार समुद्भवान् । नियमैः संयमैर्युक्तान्सदाचारपरायणान् । वानप्रस्थाश्रमोपेतान्कामक्रोधविवर्जितान्

ସେଠାରେ ସେ ସେହି ଋଷିମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ନିୟମ ଓ ସଂଯମରେ ଯୁକ୍ତ, ସଦାଚାରରେ ପରାୟଣ, ବାନପ୍ରସ୍ଥ ଆଶ୍ରମରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଏବଂ କାମ-କ୍ରୋଧବର୍ଜିତ।

Verse 3

एके विप्राः स्थितास्तेषामेकांतरितभोजनाः । षष्ठकालाशिनश्चान्ये चांद्रायणपरायणाः

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେତେକ ବିପ୍ର ଏକ ଦିନ ଛାଡ଼ି ଏକ ଦିନ ଭୋଜନ କରୁଥିଲେ; କେତେକ ଷଷ୍ଠକାଳରେ ମାତ୍ର ଆହାର ନେଉଥିଲେ; ଆଉ କେତେକ ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରାୟଣ ଥିଲେ।

Verse 4

अश्मकुट्टाः स्थिताः केचिद्दंतोलूखलिनः परे । शीर्णपर्णाशनाः केचिज्जलाहारास्तथा परे । वायुभक्षास्तथैवान्ये तपस्तेपुः सुदारुणम्

କେତେକ ଲୋକ ପଥର କୁଟି କୁଟି ତପ କରୁଥିଲେ; କେତେକ ଦାନ୍ତକୁ ହିଁ ଉଲୁଖଳ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ। କେତେକ ଝରା ପତ୍ର ଖାଇ ଜୀବନ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ; କେତେକ କେବଳ ଜଳାହାରୀ; ଆଉ କେତେକ ବାୟୁଭକ୍ଷ ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ତପସ୍ୟା କରୁଥିଲେ।

Verse 5

अथ शक्रं समालोक्य तत्राऽयांतं द्विजोत्तमाः । पूजितं चारणैः सिद्धैस्तैरदृष्टं कदाचन

ତେବେ ସେଠାକୁ ଆସୁଥିବା ଶକ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ ବିସ୍ମିତ ହେଲେ। ଚାରଣ ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ପୂଜୁଥିବା ସେ ଦେବଙ୍କୁ ସେମାନେ ପୂର୍ବେ କେବେ ଦେଖିନଥିଲେ।

Verse 6

ते सर्वे ब्राह्मणाः प्रोक्तास्तदाश्रमसमीपगैः

ତେବେ ସେ ଆଶ୍ରମର ସମୀପବାସୀମାନେ ସେହି ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 7

अयं शक्रः समायातो भवतामाश्रमे द्विजाः । क्रियतामर्हणं चास्मै यच्चोक्तं शास्त्रचिंतकैः

“ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ! ଏହି ଶକ୍ର ତୁମ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ଶାସ୍ତ୍ରବିଦ୍ମାନେ ଯେପରି କହିଛନ୍ତି, ସେପରି ତାଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ଅର୍ହଣ-ସମ୍ମାନ କର।”

Verse 8

ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे विस्मयोत्फुल्ललोचनाः । संमुखाः प्रययुस्तूर्णं कृतांजलिपुटाः स्थिताः

ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବିସ୍ମୟରେ ପ୍ରସାରିତ ନୟନ ନେଇ ଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ କରଯୋଡ଼ି ଭକ୍ତିରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ।

Verse 9

गृह्योक्तविधिना तस्मै संप्रहृष्टतनूरुहा । प्रोचुश्च विनयात्सर्वे किमागमनकारणम्

ଆନନ୍ଦରେ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇ ସେମାନେ ଗୃହ୍ୟବିଧିଅନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କଲେ ଏବଂ ବିନୟରେ ସମସ୍ତେ ପଚାରିଲେ—“ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନର କାରଣ କ’ଣ?”

Verse 10

निरीहस्यापि देवेंद्र कौतुकं नो व्यवस्थितम्

ହେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର! ନିରୀହ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଆମକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ।

Verse 11

इन्द्र उवाच । कुशलं वो द्विजश्रेष्ठा अनिहोत्रेषु कृत्स्नशः । तपश्चर्यासु सर्वासु वेदाभ्यासे तथा श्रुते

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ କୁଶଳ ତୋ? ଅନିହୋତ୍ର ଆଚାରରେ, ସମସ୍ତ ତପଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟାରେ, ଏବଂ ବେଦାଭ୍ୟାସ ଓ ଶ୍ରୁତି-ଅଧ୍ୟୟନରେ ସବୁ ଭଲ ତୋ?

Verse 12

हाटकेश्वरजं क्षेत्रं त्यक्त्वा तीर्थमयं शुभम् । कस्मादत्र समायाता हिमार्तिजनके गिरौ

ତୀର୍ଥମୟ ଶୁଭ ହାଟକେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଛାଡ଼ି, ଶୀତପୀଡ଼ା ଜନକ ଏହି ପର୍ବତରେ ତୁମେ କାହିଁକି ଏଠାକୁ ଆସିଛ?

Verse 13

तस्मात्सर्वे मया सार्धं समागच्छंतु सद्द्विजाः । चमत्कारपुरे पुण्ये बहुविप्रसमाकुले

ଏହେତୁ, ହେ ସଦ୍ଦ୍ୱିଜମାନେ! ତୁମେ ସମସ୍ତେ ମୋ ସହିତ ଆସ—ବହୁ ବିପ୍ରରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ପୁଣ୍ୟ ଚମତ୍କାରପୁରକୁ।

Verse 14

वासुदेवसमादेशात्तत्र गत्वाथ सांप्रतम् । गयाकूपे करिष्यामि श्राद्धं भक्त्या द्विजोत्तमाः

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ! ବାସୁଦେବଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଏବେ ସେଠାକୁ ଯାଇ, ଗୟା-କୂପରେ ଭକ୍ତିସହିତ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବି।

Verse 15

युष्मदग्रे चतुर्दश्यां प्रेतपक्ष उपस्थिते । खेचरत्वं समायातं सर्वेषां भवतां स्फुटम्

ତୁମମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ପ୍ରେତପକ୍ଷ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ତୁମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ ଖେଚରତ୍ୱ (ଆକାଶଗମନ-ସ୍ଥିତି) ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି।

Verse 16

सबालवृद्धपत्नीकाः साग्निहोत्रा मया सह । तस्माद्गच्छत भद्रं वस्तत्र स्थानं भविष्यति

ଶିଶୁ, ବୃଦ୍ଧ ଓ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସହ—ତୁମ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଅଗ୍ନି ସହିତ—ମୋ ସହ ଯାଅ। ତେଣୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କର; ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ। ସେଠାରେ ତୁମକୁ ଯଥୋଚିତ ନିବାସସ୍ଥାନ ମିଳିବ।

Verse 17

ब्राह्मणा ऊचुः । न वयं तत्र यास्यामश्चमत्कारपुरं पुनः । अन्येऽपि ब्राह्मणास्तत्र वेदवेदांगपारगाः

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ—ଆମେ ପୁଣି ସେଇ ଚମତ୍କାରପୁରକୁ ଯିବୁ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।

Verse 18

नागरा याज्ञिकाः संति स्मार्ताः श्रुतिपरायणाः । तेषामग्रे कुरु श्राद्धं श्रद्धा चेच्छ्राद्धजा तव

ସେଠାରେ ନାଗର ଯାଜ୍ଞିକ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅଛନ୍ତି—ସ୍ମାର୍ତ, ଶ୍ରୁତିପରାୟଣ। ଯଦି ତୋର ଶ୍ରଦ୍ଧା ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ପାଇଁ ଜାଗ୍ରତ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କର।

Verse 19

इन्द्र उवाच । तत्र ये ब्राह्मणाः केचिद्भवद्भिः संप्रकीर्तिताः । तथाविधाश्च ते सर्वे वेदवेदांगपारगाः

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—ସେଠାରେ ତୁମେ ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ନିଶ୍ଚୟ ତେମିତି—ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗରେ ପାରଙ୍ଗତ।

Verse 20

श्रुताध्ययनसंपन्ना याज्ञिकाश्च विशेषतः । परं द्वेषपराः सर्वे तथा परुषवादिनः

ସେମାନେ ଶ୍ରୁତି-ଅଧ୍ୟୟନରେ ସମ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ଯଜ୍ଞକର୍ମରେ ନିପୁଣ; ତଥାପି ସମସ୍ତେ ଅତିଦ୍ୱେଷପରାୟଣ ଓ କଠୋରବାକ୍ୟଭାଷୀ।

Verse 21

अहंकारेण संयुक्ताः परस्परजिगीषवः । तपसा विप्रयुक्ताश्च भोगसक्ता दिवानिशम्

ଅହଂକାରେ ବନ୍ଧିତ, ପରସ୍ପରକୁ ଜିତିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ, ତପସ୍ୟାରୁ ଚ୍ୟୁତ ଏବଂ ଦିବାନିଶି ଭୋଗରେ ଆସକ୍ତ—ସେମାନେ ଧର୍ମ ନୁହେଁ, ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧାରେ ପ୍ରେରିତ।

Verse 22

यूयं सर्वगुणोपेता विष्णुना मे प्रकीर्तिताः । तस्मादागमनं कार्यं मया सार्धं समस्तकैः

ତୁମେ ସର୍ବଗୁଣସମ୍ପନ୍ନ; ବିଷ୍ଣୁ ମୋତେ ତୁମ ଗୁଣକୀର୍ତ୍ତି କହିଛନ୍ତି। ତେଣୁ ତୁମେ ସମସ୍ତେ, କୌଣସି ଅପବାଦ ବିନା, ମୋ ସହ ଆସ।

Verse 23

ब्राह्मणा ऊचुः । अस्माभिस्तेन दोषेण त्यक्तं स्थानं निजं हि तत् । बहुतीर्थसमोपेतं स्वर्गमार्गप्रदर्शकम्

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ: ସେହି ଦୋଷର କାରଣରୁ ଆମେ ଆମ ନିଜ ନିବାସସ୍ଥାନ ତ୍ୟାଗ କରିଛୁ—ଯେ ସ୍ଥାନ ଅନେକ ତୀର୍ଥରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗମାର୍ଗ ପ୍ରଦର୍ଶକ।

Verse 24

यदि यास्यामहे तत्र त्वया सार्धं पुरंदर । अस्माकं स्वजनाः सर्वे रागद्वेषपरायणाः

ହେ ପୁରନ୍ଦର! ଯଦି ଆମେ ତୁମ ସହ ସେଠାକୁ ଯାଉ, ତେବେ ଆମ ସ୍ୱଜନମାନେ ସମସ୍ତେ ରାଗ-ଦ୍ୱେଷରେ ପରାୟଣ।

Verse 25

अपराधान्करिष्यंति नित्यमेव पदेपदे । ईर्ष्याधर्मसमोपेताः परुषाक्षरजल्पकाः

ସେମାନେ ପଦେ ପଦେ ସଦା ଅପରାଧ କରିବେ; ଈର୍ଷ୍ୟା ଓ ଅଧର୍ମରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ କଠୋର ବଚନ କହିବେ।

Verse 26

ततः संपत्स्यते क्रोधः क्रोधाच्च तपसः क्षयः । ततो न प्राप्यते मुक्तिस्तद्गच्छामः कथं विभो

ତାହାପରେ କ୍ରୋଧ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ; କ୍ରୋଧରୁ ତପସ୍ୟାର କ୍ଷୟ ହୁଏ। ତେବେ ମୁକ୍ତି ମିଳେନାହିଁ—ହେ ବିଭୋ, ଆମେ ସେଠାକୁ କିପରି ଯିବୁ?

Verse 27

अपरं तत्र भूपोऽस्ति देशे दानपरः सदा । आनर्ताधिपतिः ख्यातः सर्वभूमौ सदैव सः

ଅପରେ, ସେହି ଦେଶରେ ଏକ ରାଜା ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ସଦା ଦାନପରାୟଣ। ସେ ‘ଆନର୍ତ’ର ଅଧିପତି ଭାବେ ଖ୍ୟାତ, ସମସ୍ତ ଭୂମିରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

Verse 28

ददाति विविधं दानं हस्त्यश्वकनकादिकम् । यदि तत्र न गृह्णीमस्तदा कोपं स गच्छति

ସେ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ସୁନା ଆଦି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଦାନ ଦିଅନ୍ତି। ଯଦି ଆମେ ସେଠାରେ ଗ୍ରହଣ ନକରିବୁ, ତେବେ ସେ କ୍ରୋଧିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 29

भूपाले कोपमापन्ने स्वजनेषु विरोधिषु । सिद्धिर्नो तपसोऽस्माकं तेन त्यक्तं निजं पुरम्

ରାଜା କ୍ରୋଧାବେଶରେ ପଡ଼ିଲେ ଏବଂ ନିଜ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ବିରୋଧୀ ହେଲେ, ଆମ ତପସ୍ୟାର ସିଦ୍ଧି ହୁଏନାହିଁ; ସେହି କାରଣରୁ ଆମେ ନିଜ ପୁର ତ୍ୟାଗ କଲୁ।

Verse 30

यदि गृह्णीमहे दानं तस्य भूपस्य देवप । तपसः संप्रणाशः स्याद्यद्धि प्रोक्तं स्वयंभुवा

ହେ ଦେବ! ଯଦି ଆମେ ସେଇ ରାଜାଙ୍କ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା, ତେବେ ଆମର ତପସ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଶିଯିବ—ଏହି କଥା ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମା ନିଜେ କହିଛନ୍ତି।

Verse 31

दशसूनासमश्चक्री दशचक्रिसमो ध्वजी । दशध्वजि समा वेश्या दशवेश्यासमो नृपः

ଚକ୍ର ତିଆରିକାରୀକୁ ଦଶଟି ବଧଶାଳା ସମ ପାପୀ କୁହାଯାଏ; ଧ୍ୱଜଧାରୀ ଦଶ ଚକ୍ରକାର ସମ; ବେଶ୍ୟା ଦଶ ଧ୍ୱଜଧାରୀ ସମ; ଏବଂ ରାଜା ଦଶ ବେଶ୍ୟା ସମ।

Verse 32

तत्कथं तस्य गृह्णीमो दानं पापरतस्य च । यथाऽन्ये नागराः सर्वे लोभेन महतान्विताः

ତେବେ ପାପରେ ଆସକ୍ତ ସେ ଲୋକର ଦାନ ଆମେ କିପରି ଗ୍ରହଣ କରିବୁ? ଯେପରି ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ନାଗରିକମାନେ ମଧ୍ୟ ମହାଲୋଭରେ ଆବୃତ।

Verse 33

इन्द्र उवाच । प्रभावोऽयं द्विजश्रेष्ठास्तस्य क्षेत्रस्य संस्थितः । हाटकेश्वरसंज्ञस्य सर्वदैव व्यवस्थितः

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ! ସେଇ କ୍ଷେତ୍ରର ଏହି ପ୍ରଭାବ ସେଠାରେ ହିଁ ସ୍ଥାପିତ; ହାଟକେଶ୍ୱର ନାମକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହା ସର୍ବଦା ବିରାଜମାନ।

Verse 34

पितॄणां च सुतानां च बंधूनां च विशेषतः । श्वश्रूणां च स्नुषाणां च भगिनीभ्रातृभार्ययोः

ପିତାମାନଙ୍କ ଓ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ବିଶେଷତଃ ବନ୍ଧୁଜନଙ୍କ ପାଇଁ; ଶ୍ୱଶୁରୀମାନଙ୍କ ଓ ସ୍ନୁଷାମାନଙ୍କ ପାଇଁ; ଏବଂ ଭଗିନୀମାନଙ୍କ ଓ ଭ୍ରାତୃଭାର୍ୟାମାନଙ୍କ ପାଇଁ—

Verse 35

तस्याधस्तात्स्वयं देवो हाटकेश्वरसंज्ञितः । पुरस्य विद्यते तस्य प्रतापेनाखिला जनाः

ତାହାର ତଳେ ସ୍ୱୟଂ ଦେବ ‘ହାଟକେଶ୍ୱର’ ନାମରେ ବିରାଜନ୍ତି; ସେହି ପୁରର ପ୍ରତାପରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 36

सन्तप्यंते ततो द्वेषं प्रकुर्वंति परस्परम् । किं न श्रुतं भवद्भिस्तु यथा रामः सलक्ष्मणः । सीतया सह संप्राप्तो विरोधं परमं गतः

ତାପରେ ସେମାନେ ଅନ୍ତରେ ଜଳି ଉଠି ପରସ୍ପର ଦ୍ୱେଷ କରନ୍ତି। ତୁମେ ଶୁଣିନାହ କି—ସୀତା ସହ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ନେଇ ଆସିଥିବା ରାମ ମଧ୍ୟ ମହା ବିରୋଧରେ ପଡ଼ିଥିଲେ?

Verse 37

सीतया लक्ष्मणेनैव सार्धं कोपेन संयुतः । अवाच्यं प्रोक्तवान्विप्रास्तौ च तेन समं तदा

କ୍ରୋଧରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସୀତା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ସହିତ ଥାଇ ସେ ଅକଥ୍ୟ ବଚନ କହିଲେ; ଏବଂ ସେ ଦୁଇଜଣ ମଧ୍ୟ ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ସେହିପରି ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 38

अपि मासं वसेत्तत्र यदि कोपविवर्जितः । तदा मुक्तिमवाप्नोति स्वर्गभाक्पञ्चरात्रतः

ଯଦି କେହି କ୍ରୋଧବିହୀନ ହୋଇ ସେଠାରେ ଏକ ମାସ ମଧ୍ୟ ବସେ, ତେବେ ସେ ମୋକ୍ଷ ପାଏ; ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ରାତିରେ ସ୍ୱର୍ଗର ଭାଗୀ ହୁଏ।

Verse 39

तस्मात्तत्र प्रगंतव्यं युष्माभिस्तु मया सह । ईर्ष्याधर्मं न युष्माभिस्ते करिष्यंति नागराः

ଏହେତୁ ତୁମେମାନେ ମୋ ସହିତ ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ନଗରବାସୀମାନେ ତୁମ ପ୍ରତି ଈର୍ଷ୍ୟାଧର୍ମ ଆଚରଣ କରିବେ ନାହିଁ।

Verse 40

न चैव भवतां कोपस्तत्रस्थानां भविष्यति । प्रसादान्मम विप्रेंद्राः सत्यमेतन्मयोदितम्

ସେଠାରେ ତୁମେ ଅବସ୍ଥାନ କଲେ ତୁମମାନଙ୍କ କ୍ରୋଧ ମଧ୍ୟ କେବେ ଉଦ୍ଭବିବ ନାହିଁ। ମୋ ପ୍ରସାଦରେ, ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ, ଏହା ମୁଁ ସତ୍ୟ କହିଛି।

Verse 41

आनर्तः पार्थिवो दाने योजयिष्यति न क्वचित् । युष्माकं पुत्रपौत्रेभ्यो ये दास्यंति च कन्यकाः

ଆନର୍ତ୍ତର ରାଜା ଦାନବିଷୟରେ କେବେ ମଧ୍ୟ କାହାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିବେ ନାହିଁ। ତୁମ ପୁତ୍ର-ପୌତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଯେ କନ୍ୟାମାନେ ଦିଆଯିବେ, ସେମାନଙ୍କ ଦାନ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ହେବ, ବଳପୂର୍ବକ ନୁହେଁ।

Verse 42

सहस्रगुणितं तेषां तत्फलं संभविष्यति । अमावास्यादिने श्राद्धं कन्यासंस्थे दिवाकरे

ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେହି କର୍ମର ଫଳ ନିଶ୍ଚୟ ହଜାରଗୁଣ ହେବ—ବିଶେଷକରି ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ, ସୂର୍ଯ୍ୟ କନ୍ୟାରାଶିରେ ଥିବାବେଳେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ।

Verse 43

युष्मदग्रे द्विजश्रेष्ठा गया कूप्यां करिष्यति । यस्तस्य तत्फलं भावि सहस्रशतसंमितम्

ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ, ତୁମମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କୂପ୍ୟାରେ ଗୟା-ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯିବ। ଯେ ଏହା କରିବ, ତାହାର ଭାବୀ ଫଳ ଲକ୍ଷଗୁଣ ହେବ।

Verse 44

गयाश्राद्धान्न सन्देहः सत्यमेतन्मयोदितम् । यदि श्राद्धकृते तत्र नायास्यथ द्विजोत्तमाः

ଗୟା-ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିଷୟରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏହା ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି। ଯଦି ତୁମେ, ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବା ପାଇଁ ସେଠାକୁ ଯିବେ ନାହିଁ…

Verse 45

ततः शापं प्रदास्यामि तपोविघ्नकरं हि वः । एवं ज्ञात्वा मया सार्धं तत्राऽगच्छत सत्वरम्

ତାପରେ ମୁଁ ତୁମମାନଙ୍କ ଉପରେ ଏମିତି ଶାପ ଦେବି, ଯାହା ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ ତପସ୍ୟାକୁ ବାଧା ଦେବ। ଏହା ଜାଣି ମୋ ସହ ସେଠାକୁ ଶୀଘ୍ର ଆସ।

Verse 46

इत्युक्तास्तेन ते सर्वे शक्रेण सह तत्क्षणात् । कश्यपश्चैव कौंडिन्य उक्ष्णाशः शार्कवो द्विषः

ସେ ଏପରି କହିବା ସହିତ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ସେଇ କ୍ଷଣେ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ସହ ଯାତ୍ରା କଲେ—କଶ୍ୟପ, କୌଣ୍ଡିନ୍ୟ, ଉକ୍ଷ୍ଣାଶ, ଶାର୍କବ ଓ ଦ୍ୱିଷ।

Verse 47

बैजवापश्चैव षष्ठः कापिष्ठलो द्विकस्तथा । एतत्कुलाष्टकं प्राप्तमिंद्रेण सह पार्थिव

ଷଷ୍ଠ ଭାବେ ବୈଜବାପ, ଏବଂ କାପିଷ୍ଠଲ ଓ ଦ୍ୱିକ ମଧ୍ୟ—ହେ ପାର୍ଥିବ! ଏହି ଆଠ କୁଳର ସମୂହ ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲା।

Verse 48

अग्निष्वात्तादिकान्सर्वान्पितॄनाहूय कृत्स्नशः । विश्वेदेवांस्तथा चैव प्रस्थितः पाकशासनः

ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍ତ ଆଦି ସମସ୍ତ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଏବଂ ବିଶ୍ୱେଦେବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଡାକି, ପାକଶାସନ (ଇନ୍ଦ୍ର) ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ।

Verse 49

सम्यक्छ्रद्धासमाविष्टश्चमत्कारपुरं प्रति । एतस्मिन्नेव काले तु ब्रह्मा लोकपितामहः

ସେ ସମ୍ୟକ୍ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଚମତ୍କାରପୁର ଦିଗକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା (ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିଲେ)।

Verse 50

गयायां प्रस्थितः सोऽपि श्राद्धार्थं तत्र वासरे । विश्वेदेवाः प्रतिज्ञाय गयायां प्रस्थिता विधिम्

ସେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଦିନ ଶ୍ରାଦ୍ଧାର୍ଥେ ଗୟାକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା। ଏବଂ ବିଶ୍ୱେଦେବମାନେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି, ବିଧିଅନୁସାରେ ଗୟାକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।

Verse 51

शक्र श्राद्धं परित्यज्य गता यत्र पितामहः । शक्रोऽपि तत्पुरं प्राप्य गयाकूप्यामुपागतः

ଯେଉଁଠାରେ ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା) ଶ୍ରାଦ୍ଧକୁ ମଧ୍ୟ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଗଲେ, ସେହି ନଗରକୁ ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚି ଗୟା-କୂପୀ (ପବିତ୍ର କୂପ) ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।

Verse 52

ततः स्नात्वाह्वयामास श्राद्धार्थं श्रद्धयान्वितः । विश्वेदेवान्पितॄंश्चैव काले कुतपसंज्ञिते

ତାପରେ ସ୍ନାନ କରି, ଶ୍ରଦ୍ଧାଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଶ୍ରାଦ୍ଧାର୍ଥେ ‘କୁତପ’ ନାମକ କାଳରେ ବିଶ୍ୱେଦେବମାନଙ୍କୁ ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲା।

Verse 53

एतस्मिन्नंतरे प्राप्ताः समाहूताश्च तेन ये । पितरो देवरूपा ये प्रेतरूपास्तथैव च

ଏହି ମଧ୍ୟବେଳେ ସେ ଯାହାଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଥିଲା ସେମାନେ ପହଞ୍ଚିଲେ—ପିତୃମାନେ; କେହି ଦେବରୂପରେ, ଆଉ କେହି ସେହିପରି ପ୍ରେତରୂପରେ।

Verse 54

प्रत्यक्षरूपिणः सर्वे द्विजोपांते समाश्रिताः । विश्वेदेवा न संप्राप्ता ये गयायां गतास्तदा

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ରୂପରେ ଦ୍ୱିଜ (ବ୍ରାହ୍ମଣ)ଙ୍କ ନିକଟରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଲେ; କିନ୍ତୁ ସେ ସମୟରେ ବିଶ୍ୱେଦେବମାନେ ଆସିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ଗୟାକୁ ଯାଇଥିଲେ।

Verse 55

ततो विलंबमकरोत्तदर्थं पाक शासनः । विश्वेदेवा यतः श्राद्धे पूज्याः प्रथममेव च

ତେଣୁ ପାକଶାସନ (ଇନ୍ଦ୍ର) ସେହି କାରଣରୁ କ୍ରିୟାକୁ ବିଳମ୍ବ କଲେ; କାରଣ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ବିଶ୍ୱେଦେବମାନେ ପ୍ରଥମେ ପୂଜ୍ୟ।

Verse 56

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो नारदो मुनिसत्तमः । शक्रं प्राह समागत्य विश्वेदेवाऽभिकांक्षिणम्

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରଦ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ; ବିଶ୍ୱେଦେବମାନଙ୍କୁ ଆଶା କରୁଥିବା ଶକ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ।

Verse 57

नारद उवाच । विश्वेदेवा गताः शक्र श्राद्धे पैतामहेऽधुना । गयायां ते मया दृष्टा गच्छमानाः प्रहर्षिताः

ନାରଦ କହିଲେ—ହେ ଶକ୍ର! ବିଶ୍ୱେଦେବମାନେ ଏବେ ପିତାମହଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୁ ଗଲେ। ଗୟାରେ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲି—ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଯାଉଥିଲେ।

Verse 58

तच्छ्रुत्वा तत्र कुपितस्तेषामुपरि तत्क्षणात् । अब्रवीत्परुषं वाक्यं विप्राणां पुरतः स्थितः

ଏହା ଶୁଣି ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦାଁଡି କଠୋର ବଚନ କହିଲେ।

Verse 59

विश्वेदेवान्विना श्राद्धं करिष्याम्यहमद्य भोः । तथान्ये मानवाः सर्वे करिष्यंति धरातले

ସେ କହିଲେ—ହେ! ଆଜି ମୁଁ ବିଶ୍ୱେଦେବମାନଙ୍କ ବିନା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବି; ଏହିପରି ଧରାତଳର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ କରିବେ।

Verse 61

एवमुक्त्वा सहस्राक्ष एकोद्दिष्टानि कृत्स्नशः । चकार सर्वदेवानां ये हता रणमूर्धनि

ଏପରି କହି ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ର ରଣଭୂମିରେ ହତ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମ କଲେ।

Verse 62

एतस्मिन्नेव काले तु वागुवाचाशरीरिणी । येषामुद्दिश्य तच्छ्राद्धं कृतं तेषां नृपोत्तम

ସେହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଏକ ଅଶରୀରୀ ବାଣୀ କହିଲା— “ହେ ନୃପୋତ୍ତମ! ଯାହାଙ୍କ ନାମ ଓ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି ସେଇ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଇଛି, ସେମାନେ ତାହାର ନିୟତ ଫଳ ନିଶ୍ଚୟ ପାଇବେ।”

Verse 63

शक्रशक्र महाबाहो येषां श्राद्धं कृतं त्वया । प्रेतत्वे संस्थितानां च प्रेतत्वेन विवर्जिताः

“ହେ ଶକ୍ର, ହେ ମହାବାହୋ! ଯାହାଙ୍କ ପାଇଁ ତୁମେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଛ, ସେମାନେ ପ୍ରେତାବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରେତତ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି।”

Verse 64

गताः स्वर्गप्रसादात्ते दिव्यरूपवपुर्धराः । ये पुनः स्वर्गताः पूर्वं युध्यमाना महाहवे

“ସ୍ୱର୍ଗପ୍ରସାଦରେ ସେମାନେ ଦିବ୍ୟରୂପ ଧାରଣ କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ଏବଂ ଯେମାନେ ପୂର୍ବେ ମହାହବେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାବେଳେ ସ୍ୱର୍ଗଗତ ହୋଇଥିଲେ…”

Verse 65

ते च मोक्षं गताः सर्वे प्रसादात्तव वासव । तच्छ्रुत्वा वासवो वाक्यं तोषेण महतान्वितः

“ଏବଂ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ, ହେ ବାସବ! ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ମୋକ୍ଷକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ବାସବ ଇନ୍ଦ୍ର ମହା ସନ୍ତୋଷରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।

Verse 66

अहो तीर्थमहो तीर्थं शंसमानः पुनःपुनः । एतस्मिन्नन्तरे प्राप्ता विश्वे देवाः समुत्सुकाः

ସେ ପୁନଃପୁନଃ “ଅହୋ! ତୀର୍ଥ—ଅହୋ! ତୀର୍ଥ!” ବୋଲି କହି ତାହାର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା କଲା। ସେହି ମଧ୍ୟବେଳେ ଉତ୍ସୁକ ଓ ଆଶାଭରା ବିଶ୍ୱେଦେବମାନେ ସେଠାକୁ ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 67

निर्वृत्य ब्रह्मणः श्राद्धं गयायां तत्र पार्थिव । प्रोचुश्च वृत्रहंतारं कुरु श्राद्धं शतक्रतो

ହେ ରାଜନ୍! ଗୟାରେ ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିଧିପୂର୍ବକ ସମ୍ପନ୍ନ କରି ସେମାନେ ବୃତ୍ରହନ୍ତାଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ଶତକ୍ରତୁ! ଶ୍ରାଦ୍ଧ କର।”

Verse 68

भूयोऽपि न विनाऽस्माभिर्लभ्यते श्राद्धजं फलम् । वयं दूरात्समायातास्तव श्राद्धस्य कारणात् । निर्वर्त्य ब्रह्मणः श्राद्धं येन पूर्वं निमंत्रिताः

ପୁନର୍ବାର କହୁଛୁ—ଆମ (ବିଶ୍ୱେଦେବମାନଙ୍କ) ବିନା ଶ୍ରାଦ୍ଧଜ ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ। ତୁମ ଶ୍ରାଦ୍ଧର କାରଣରୁ ଆମେ ଦୂରରୁ ଆସିଛୁ; ପୂର୍ବରୁ ଯେଉଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୁ ଆମେ ନିମନ୍ତ୍ରିତ ଥିଲୁ, ସେହି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସମ୍ପନ୍ନ କରି।

Verse 69

तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां कुपितः पाकशासनः । अब्रवीत्परुषं वाक्यं मेघगम्भीरया गिरा

ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ପାକଶାସନ (ଇନ୍ଦ୍ର) କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ମେଘଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱରରେ ସେ କଠୋର ବାକ୍ୟ କହିଲେ।

Verse 70

अद्यप्रभृति यः श्राद्धं मर्त्यलोके करिष्यति । अन्योऽपि यो भवत्पूर्वं वृथा तस्य भविष्यति

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ— “ଆଜିଠାରୁ ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ଯେ କେହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବ, ତୁମମାନଙ୍କ ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ଅନ୍ୟ ଯେକୌଣସି ପ୍ରକାର ତାହା ପାଇଁ ନିଷ୍ଫଳ ହେବ।”

Verse 71

एकोद्दिष्टानि श्राद्धानि करिष्यंत्यखिला जनाः । सांप्रतं मर्त्यलोकेऽत्र मर्यादेयं कृता मया

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—ଏବେ ଏହି ମର୍ତ୍ୟଲୋକରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ-ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବେ। ଏହି ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ନିୟମ ମୁଁ ସ୍ଥାପନ କରିଛି।

Verse 72

भूताः प्रेताः पिशाचाश्च ये चान्ये श्राद्धहारकाः । विश्वेदेवैः प्ररक्ष्यंते रक्षयिष्यामि तानहम्

ଭୂତ, ପ୍ରେତ, ପିଶାଚ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ-ହାରକମାନେ—ଯାହାଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱେଦେବମାନେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ନିଜେ ରକ୍ଷା କରିବି।

Verse 73

यजमानस्य काये च श्राद्धं संयोज्य यत्नतः । मया हताः प्रयास्यंति सर्वे ते दूरतो द्रुतम्

ଯଜମାନଙ୍କ ଦେହରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୁ ଯତ୍ନପୂର୍ବକ ସଂଯୋଜିଲେ, ମୋ ପ୍ରହାରରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଶୀଘ୍ର ଦୂରକୁ ପଳାଇଯିବେ।

Verse 74

एवमुक्त्वा सहस्राक्षो विश्वेदेवांस्ततः परम् । प्रोवाच ब्राह्मणान्सर्वान्विश्वेदेवैर्विना कृतम् । श्राद्धकर्म भवद्भिस्तु कार्यमन्यैश्च मानवैः

ଏଭଳି କହି ସହସ୍ରାକ୍ଷ (ଇନ୍ଦ୍ର) ପରେ ବିଶ୍ୱେଦେବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଘୋଷଣା କଲେ—“ବିଶ୍ୱେଦେବମାନଙ୍କ ବିନା କୃତ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମ ତୁମେ ଓ ଅନ୍ୟ ମାନବମାନେ କରିବା ଉଚିତ।”

Verse 76

तेषामुष्णाश्रुणा तेन यत्पृथ्वी प्लाविता नृप । भूतान्यंडान्यनेकानि संख्यया रहितानि च

ହେ ନୃପ, ସେମାନଙ୍କ ଉଷ୍ଣ ଅଶ୍ରୁରେ ପୃଥିବୀ ପ୍ଲାବିତ ହେଲା; ଏବଂ ଭୂତପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଅଣ୍ଡ ଅସଂଖ୍ୟ ଥିଲା—ଗଣନାର ପାରେ।

Verse 77

ततोंऽडेभ्यो विनिष्क्रांताः प्राणिनो रौद्ररूपिणः । कृष्णदंताः शंकुकर्णा ऊर्ध्वकेशा भयावहाः । रक्ताक्षाश्च ततः प्रोचुर्विश्वेदेवांश्च ते नृप

ତେବେ ସେହି ଅଣ୍ଡମାନଙ୍କୁ ଠାରୁ ଭୟଙ୍କର ରୂପଧାରୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ବାହାରିଲେ—କଳା ଦାନ୍ତ, ଶଙ୍କୁସଦୃଶ କାନ, ଉପରକୁ ଉଠିଥିବା କେଶ, ଭୟାବହ ଏବଂ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ। ପରେ, ହେ ରାଜନ୍, ସେମାନେ ବିଶ୍ୱେଦେବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 78

वयं बुभुक्षिताः सर्वे भोजनं दीयतां ध्रुवम् । भवद्भिर्विहिता यस्माद्याचयामो न चापरम्

ଆମେ ସମସ୍ତେ ଭୁଖା; ନିଶ୍ଚୟ ଆମକୁ ଭୋଜନ ଦିଅ। ଯେହେତୁ ତୁମେ ଆମକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିଛ, ତେଣୁ ଆମେ ଏହିଟିକୁ ମାତ୍ର ଯାଚନା କରୁଛୁ, ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ।

Verse 79

तथेत्युक्ते द्विजेंद्रैश्च विश्वेदेवाः सुदुःखिताः । रुरुदुर्बाष्पपूरेण प्लावयन्तो वसुन्धराम्

ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ “ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି କହିବା ସହିତ ବିଶ୍ୱେଦେବମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋକାକୁଳ ହେଲେ। ଅଶ୍ରୁଧାରାରେ କାନ୍ଦି, ଯେନେ ପୃଥିବୀକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ଲାବିତ କରୁଥିଲେ।

Verse 80

एवमुक्त्वा तु ते श्राद्धं विश्वेदेवा नृपोत्तम । ब्रह्मलोकं गताः सर्वे दुःखेन महताऽन्विताः । प्रोचुश्च दीनया वाचा प्रणिपत्य पितामहम्

ଶ୍ରାଦ୍ଧ ବିଷୟରେ ଏଭଳି କହି, ହେ ନୃପୋତ୍ତମ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱେଦେବ ମହାଦୁଃଖରେ ଭାରାକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଦୀନ ବାଣୀରେ କହିଲେ।

Verse 81

वयं बाह्याः कृता देव श्राद्धानां बलविद्विषा । तव श्राद्धे गता यस्माद्गयायां प्राङ्निमंत्रिताः

ହେ ଦେବ! ବଳର ଶତ୍ରୁ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଆମକୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମରୁ ବହିଷ୍କୃତ କରିଛି। କାରଣ ଆମେ ପୂର୍ବରୁ ନିମନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ ଗୟାରେ ଆପଣଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧକୁ ଯାଇଥିଲୁ।

Verse 82

तेन रुष्टः सहस्राक्षस्तव चांते समागताः । तस्मात्कुरु प्रसादं नः श्राद्धार्हाः स्याम वै यथा

ସେହି କାରଣରୁ ସହସ୍ରାକ୍ଷ (ଇନ୍ଦ୍ର) କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ଏବଂ ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ଆସିଛୁ। ତେଣୁ ଆମପ୍ରତି ପ୍ରସାଦ କରନ୍ତୁ, ଯେପରି ଆମେ ନିଶ୍ଚୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧାର୍ହ ହେବୁ।

Verse 83

तच्छ्रुत्वा सत्वरं ब्रह्मा कृपया परयान्वितः । विश्वेदेवान्समादाय कूप्माण्डैस्तैः समन्वितान्

ତାହା ଶୁଣି ବ୍ରହ୍ମା ପରମ କୃପାରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସତ୍ୱରେ ବିଶ୍ୱେଦେବମାନଙ୍କୁ ସଂଗ୍ରହ କଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସହ କୂଷ୍ମାଣ୍ଡମାନେ ମଧ୍ୟ ସମେତ ଥିଲେ।

Verse 85

एतस्मिन्नेव काले तु ब्रह्मा तत्र समागतः । विश्वेदेवसमायुक्तो हंसयानसमाश्रितः

ସେହି ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ସେଠାକୁ ଆଗମନ କଲେ; ବିଶ୍ୱେଦେବମାନଙ୍କ ସହିତ, ହଂସଯାନରେ ଆସୀନ ଥିଲେ।

Verse 86

शक्रोऽपि सहसा दृष्ट्वा संप्राप्तं कमलासनम् । अर्घ्यमादाय पाद्यं च सत्वरं सम्मुखो ययौ

ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ମଧ୍ୟ ହଠାତ୍ କମଳାସନଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ପାଦ୍ୟ ନେଇ ସତ୍ୱରେ ସମ୍ମୁଖକୁ ଗଲେ।

Verse 87

ततः प्रणम्य शिरसा साष्टांगं विनयान्वितः । प्रोवाच प्रांजलिर्भूत्वा स्वागतं ते पितामह

ତାପରେ ବିନୟସହିତ ଶିର ନମାଇ ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରି, ହାତ ଯୋଡ଼ି କହିଲେ—“ପିତାମହ, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ।”

Verse 88

तव संदर्शनादेव ज्ञातं जन्मत्रयं मया । द्रुतं पूर्वं शुभं कर्म करोमि च यथाऽधुना

ଆପଣଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେ ମୋତେ ମୋର ତ୍ରିଜନ୍ମର ଜ୍ଞାନ ହେଲା। ଏବେ ମୁଁ ପୂର୍ବନିୟତ ଶୁଭକର୍ମ ଶୀଘ୍ର କରୁଛି।

Verse 89

करिष्यामि परे लोके व्यक्तमेतदसंशयम्

ପରଲୋକରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଏହା କରିବି—ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ, କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 90

निःस्पृहस्यापि ते देव यदागमनकारणम् । तन्मे द्रुततरं ब्रूहि येन सर्वं करोम्यहम्

ହେ ଦେବ! ଆପଣ ନିଃସ୍ପୃହ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ଆଗମନର କାରଣ କ’ଣ? ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର କହନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ସମସ୍ତ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରିପାରିବି।

Verse 91

ब्रह्मोवाच । यैर्विना न भवेच्छ्राद्धं ममापि सुरसत्तम । विश्वेदेवास्त्वया तेऽद्य श्राद्धबाह्या विनिर्मिताः

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ହେ ଦେବଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଯାହାଙ୍କ ବିନା ମୋର ମଧ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ହୁଏନା, ସେଇ ବିଶ୍ୱେଦେବମାନଙ୍କୁ ଆଜି ତୁମେ ଶ୍ରାଦ୍ଧରୁ ବାହାରେ କରିଦେଇଛ।

Verse 92

तत्त्वया न कृतं भद्रं तेन कर्म वितन्वता । अप्रमाणं कृता वेदा यतश्च स्मृतयस्तथा

ସେ କର୍ମକୁ ବିସ୍ତାର କରି ତୁମେ କୌଣସି ମଙ୍ଗଳ କରିନାହ; କାରଣ ତାହାଦ୍ୱାରା ବେଦ ଏବଂ ସେପରି ସ୍ମୃତିମାନେ ମଧ୍ୟ ଅପ୍ରମାଣ (ଅଧିକାରହୀନ) ଭାବେ ପ୍ରତୀତ ହେଲେ।

Verse 93

एते पूर्वं मया शक्र श्राद्धार्थं विनिमंत्रिताः । पश्चात्त्वया न दोषोऽस्ति तस्माच्चैषां महात्मनाम्

ହେ ଶକ୍ର! ଶ୍ରାଦ୍ଧାର୍ଥେ ଏମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ମୁଁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲି। ପରେ ତୁମର କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ; ତେଣୁ ଏହି ମହାତ୍ମାମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ…

Verse 94

तस्माच्छापप्रमोक्षार्थं त्वं यतस्व सुरेश्वर । येन स्युः श्राद्धयोग्याश्च सर्वेऽमी दुःखिता भृशम्

ଏହିହେତୁ, ହେ ସୁରେଶ୍ୱର! ଏହି ଶାପରୁ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ତୁମେ ପ୍ରୟତ୍ନ କର; ଯେପରି ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ପୁନର୍ବାର ଶ୍ରାଦ୍ଧଯୋଗ୍ୟ ହେବେ, କାରଣ ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ।

Verse 95

पुरा ह्येतन्मया प्रोक्तं सर्वेषां च द्विजन्मनाम् । एतत्पूर्वं च यच्छ्राद्धं सफलं तद्भविष्यति

ନିଶ୍ଚୟ, ଏହି କଥା ମୁଁ ପୂର୍ବେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ କହିଥିଲି; ଏବଂ ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଯେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଇଛି, ସେହିଟି ସଫଳ ଓ ଫଳଦାୟକ ହେବ।

Verse 96

तत्कथं मम वाक्यं त्वमसत्यं प्रकरोषि च

ତେବେ ତୁମେ ମୋର ବାକ୍ୟକୁ କିପରି ଅସତ୍ୟ କରୁଛ?

Verse 97

इंद्र उवाच । मयाऽपि कोपयुक्तेन शप्ता एते पितामह । तद्यथा सत्यवाक्योऽहं प्रभवामि तथा कुरु

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ: ହେ ପିତାମହ! କ୍ରୋଧରେ ଆବେଶିତ ହୋଇ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏମାନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇଥିଲି। ତେଣୁ ଏପରି କର, ଯେପରି ମୁଁ ସତ୍ୟବାକ୍ୟ ରହିପାରିବି ଏବଂ ମୋର ବଚନ ପ୍ରଭାବୀ ସିଦ୍ଧ ହେବ।

Verse 98

ब्रह्मोवाच । तव वाक्यं यथा सत्यं प्रभविष्यति वासव । तथाऽहं संविधास्यामि विश्वेदेवार्थमेव ह

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ହେ ବାସବ! ତୁମ ବାକ୍ୟ ଯେପରି ସତ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହେବ, ସେପରି ବିଶେଷତଃ ବିଶ୍ୱେଦେବମାନଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବି।

Verse 99

विश्वेदेवैर्विना श्राद्धं यत्त्वया समुदाहृतम् । एकोद्दिष्टं नराः सर्वे करिष्यंति धरातले

ବିଶ୍ୱେଦେବମାନଙ୍କ ବିନା ଯେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବାକୁ ତୁମେ ଘୋଷଣା କଲ, ପୃଥିବୀରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ତାହାକୁ ଏକୋଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶ୍ରାଦ୍ଧରୂପେ କରିବେ।

Verse 100

तस्मिन्नहनि देवेंद्र त्वया यत्र विनिर्मितम् । प्रेतपक्षे चतुर्दश्यां शस्त्रेण निहतस्य च

ହେ ଦେବେନ୍ଦ୍ର! ତୁମେ ଯେ ଦିନ ନିର୍ମିତ କରିଛ—ପ୍ରେତପକ୍ଷର ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ—ଏବଂ ଶସ୍ତ୍ରରେ ନିହତ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ (ସେହି ଦିନର ବିଧାନ ହେବ)।

Verse 101

क्षयाहे चाऽपि संजाते विश्वेदेवैर्विना कृतम् । नागरस्य शुभं श्राद्धं वचनान्मे भविष्यति

କ୍ଷୟାହ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ବିଶ୍ୱେଦେବମାନଙ୍କ ବିନା କରାଯାଇଥିବା ନାଗରର ଶୁଭ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ମୋର ବଚନରେ ସିଦ୍ଧ ଓ ଫଳଦାୟକ ହେବ।

Verse 102

शेषकाले तु यः श्राद्धं प्रकरिष्यति तैर्विना । व्यर्थं संपत्स्यते तस्य मम वाक्यादसंशयम्

କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ଯେ କେହି ସେମାନଙ୍କୁ (ବିଶ୍ୱେଦେବମାନଙ୍କୁ) ବିନା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବ, ତାହା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ୟର୍ଥ ହେବ—ମୋର ବଚନରୁ ନିଶ୍ଚିତ।

Verse 104

मुक्त्वा शस्त्रहतं चैकं तस्मिन्नहनि यो नरः । करिष्यति तथा श्राद्धं भूतभोज्यं भविष्यति । विश्वामित्र उवाच । तथेत्युक्ते तु शक्रेण ब्रह्मा लोकपितामहः । विश्वेदेवैस्ततः प्रोक्तो विनयावनतैः स्थितैः

ଶସ୍ତ୍ରରେ ହତ ଏକଜଣକୁ ଛାଡ଼ି, ସେହି ଦିନ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ସେପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିବ, ତାହାର ଅନ୍ନ ଭୂତମାନଙ୍କର ଭୋଜ୍ୟ ହେବ। ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ—ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ‘ତଥାସ୍ତୁ’ କହିବା ପରେ, ବିନୟରେ ନମି ଦାଁଡ଼ିଥିବା ବିଶ୍ୱେଦେବମାନେ ଲୋକପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନିବେଦନ କଲେ।

Verse 105

एते पुत्राः समुत्पन्ना अस्मदश्रुभ्य एव च । तेषां तु भोजनं दत्तं क्षुधार्तानां मया विभो

ଏହି ପୁତ୍ରମାନେ ମୋର ଅଶ୍ରୁଠାରୁ ହିଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି; ହେ ବିଭୋ, ସେମାନେ କ୍ଷୁଧାର୍ତ୍ତ ଥିବାବେଳେ ମୁଁ ହିଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଇଛି।

Verse 106

अस्मद्विवर्जितं श्राद्धं कुपितैर्वासवोपरि । तद्यथा जायते सत्यं वाक्यमस्मदुदीरितम्

ଆମକୁ ବାଦ ଦେଇ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରାଯାଉଛି; ଏହାରେ ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଉପରେ (ଦେବମାନେ) କ୍ରୋଧିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଆମେ ଉଚ୍ଚାରିତ କରିଥିବା ବାକ୍ୟ ଯେପରି କହାଯାଇଛି ସେପରି ସତ୍ୟ ହେଉ।

Verse 107

अस्माकं वासवस्यापि तथा कुरु पितामह । निरूपय शुभाहारं येन स्यात्तृप्तिरुत्तमा

ହେ ପିତାମହ, ଆମ ପାଇଁ ଏବଂ ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେପରି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତୁ। ଯେପରି ଉତ୍ତମ ତୃପ୍ତି ହେବ, ସେପରି ଶୁଭ ଆହାର-ନିବେଦନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରନ୍ତୁ।

Verse 108

एतेषामेव सर्वेषां प्रसादात्तव पद्मज

ହେ ପଦ୍ମଜ (ବ୍ରହ୍ମା), ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରସାଦ ତୁମ କୃପାରୁ ହିଁ ଲଭ୍ୟ ହୁଏ।

Verse 109

पद्मज उवाच । श्राद्धकाले तु विप्राणां भोज्यपात्रेषु कृत्स्नशः । भस्मरेखां प्रदास्यंति ह्येतैस्तत्त्याज्यमेव हि

ପଦ୍ମଜ (ବ୍ରହ୍ମା) କହିଲେ—ଶ୍ରାଦ୍ଧକାଳରେ ଏମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଭୋଜନପାତ୍ରର ଚାରିପାଖେ ଭସ୍ମରେଖା ଆଙ୍କିଦେବେ; ତେଣୁ ସେହି ଭୋଜନ/ବ୍ୟବସ୍ଥା ନିଶ୍ଚୟ ତ୍ୟାଜ୍ୟ।

Verse 111

एतेभ्यश्चैव तद्दत्तं मया तुष्टेन सांप्रतम् । एवमुक्त्वा ततो नाम तेषां चक्रे पितामहः

ଏମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ—ମୁଁ ଏବେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ—ବର୍ତ୍ତମାନ ସେହି ଭାଗ ଦେଲି। ଏପରି କହି ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା) ପରେ ସେମାନଙ୍କ ନାମ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ।

Verse 112

कुशब्देन स्मृता भूमिः संसिक्ता चाश्रुणा यतः । ततोंऽडानि च जातानि तेभ्यो जाता अमी घनाः । कूष्मांडा इति विख्याता भविष्यंति जगत्त्रये

‘କୁ’ ଶବ୍ଦରେ ଭୂମି ସ୍ମରଣ ହେଲା ଏବଂ ସେ ଅଶ୍ରୁରେ ସିକ୍ତ ହେଲା; ତାହାରୁ ଅଣ୍ଡ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଏବଂ ସେହି ଅଣ୍ଡରୁ ଏହି ଘନଦେହୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ତ୍ରିଲୋକରେ ସେମାନେ ‘କୂଷ୍ମାଣ୍ଡ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବେ।

Verse 113

ततस्तांश्च त्रिधा कृत्वा क्रमेणैवार्पयत्तदा । अग्नेर्वायोस्तथार्कस्य वाक्यमेतदुवाच ह

ତାପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ତିନି ଭାଗ କରି କ୍ରମେ ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ ଏବଂ ଅର୍କ (ସୂର୍ଯ୍ୟ)ଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ; ଏବଂ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 114

यजुर्वेदे प्रविख्यातं यद्देवति ऋचां त्रयम् । तेन भागः प्रदातव्य एतेषां भक्तिहोमतः

ଯଜୁର୍ବେଦରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରିଥିବା ତିନି ଋକ୍‌ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା—ଭକ୍ତିସହ ହୋମାହୁତି ଦେଇ—ଏମାନଙ୍କ ଭାଗ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଉଚିତ।

Verse 115

कोटिहोमोद्भवे चैव निजभागस्य मध्यतः । तेन तृप्तिं प्रयास्यंति मम वाक्यादसंशयम्

କୋଟି ହୋମରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପୁଣ୍ୟଦ୍ୱାରା—ନିଜ ଭାଗର ମଧ୍ୟରୁ ହିଁ—ସେମାନେ ତୃପ୍ତି ପାଇବେ; ମୋ ବାକ୍ୟରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 116

एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रस्ततश्चादर्शनं गतः । विश्वेदेवास्तथा हृष्टाः कूष्माण्डाश्च विशेषतः

ଏପରି କହି ଚତୁର୍ମୁଖ (ବ୍ରହ୍ମା) ପରେ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ବିଶ୍ୱେଦେବମାନେ ହର୍ଷିତ ହେଲେ, ଏବଂ ବିଶେଷତଃ କୂଷ୍ମାଣ୍ଡମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ।

Verse 117

एतस्मात्कारणाद्रक्षा क्रियते भस्मसम्भवा । विप्राणां भोज्यपात्रेषु श्राद्धे कूष्मांडजाद्भयात् । नागराणां न वांछंति श्राद्धे छिद्रं यतः शृणु

ଏହି କାରଣରୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଭୋଜନପାତ୍ରରେ କୂଷ୍ମାଣ୍ଡଜନ୍ୟ ଭୟରୁ ଭସ୍ମସମ୍ଭବ ରକ୍ଷାକ୍ରିୟା କରାଯାଏ। ତେଣୁ ନାଗରମାନେ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ କୌଣସି ‘ଛିଦ୍ର’ (ଦୋଷ) ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ; କାହିଁକି, ଶୁଣ।

Verse 118

तेषां स्थाने यतो जाता दाक्षिण्येन समन्विताः । निषिद्धा भस्मजा रक्षा भर्तृयज्ञेन तेजसा

ସେମାନଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ଦାକ୍ଷିଣ୍ୟ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାସମ୍ପନ୍ନ ଲୋକ ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲେ; ତେଣୁ ଭର୍ତୃ-ଯଜ୍ଞର ତେଜରେ ଭସ୍ମଜ ରକ୍ଷା ନିଷିଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 119

तदर्थं नागराः सर्वे न कुर्वन्ति हि कर्हिचित् । इन्द्रोऽपि च गते तस्मिंश्चतुर्वक्त्रे निजालयम्

ଏହି ହେତୁ ସମସ୍ତ ନାଗର କେବେବି ତାହା କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏବଂ ସେଇ ଚତୁର୍ମୁଖ ନିଜ ଆଳୟକୁ ଗଲାପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ (ତଦନୁସାରେ) କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।

Verse 120

अब्रवीद्ब्राह्मणान्सर्वांश्चमत्कारपुरोद्भवान् । कृतांजलिपुटो भूत्वा विनयावनतः स्थितः

ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ନଗରରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସେ ସମ୍ବୋଧନ କଲା; ଅଞ୍ଜଳି ବାନ୍ଧି, ବିନୟରେ ନତ ହୋଇ ଭକ୍ତିସହ ଦାଁଡ଼ି ରହିଲା।

Verse 121

श्रूयतां मद्वचो विप्राः करिष्यथ ततः परम् । स्थापयिष्याम्यहं लिंगं देवदेवस्य शूलिनः

ହେ ବିପ୍ରମାନେ, ମୋ କଥା ଶୁଣ; ତାପରେ ଯଥୋଚିତ ଭାବେ ତୁମେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ। ମୁଁ ଦେବଦେବ ଶୂଲିନଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରିବି।

Verse 122

ततस्तैर्ब्राह्मणैस्तस्य दर्शितं स्थानमुत्तमम् । सोऽपि लिंगं च संस्थाप्य प्रहृष्टस्त्रिदिवं ययौ

ତାପରେ ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଉତ୍ତମ ସ୍ଥାନ ଦେଖାଇଲେ। ସେ ମଧ୍ୟ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରି ହର୍ଷିତ ହୋଇ ତ୍ରିଦିବକୁ ଗଲା।

Verse 123

विश्वामित्र उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽस्मि नराधिप । गयाकूप्याश्च माहात्म्यं सर्वकामप्रदायकम्

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ—ହେ ନରାଧିପ, ତୁମେ ଯାହା ପଚାରିଥିଲ, ସେ ସବୁ ମୁଁ ତୁମକୁ କହିଦେଲି; ଗୟାକୂପୀର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ସର୍ବକାମ ପ୍ରଦାୟକ।

Verse 124

आनर्त उवाच । गयाकूप्याश्च माहात्म्यं भवता मे प्रकीर्तितम् । बालमंडनजं वापि सांप्रतं वक्तुमर्हसि

ଆନର୍ତ୍ତ କହିଲେ—ଆପଣ ମୋତେ ଗୟାକୂପୀର ମାହାତ୍ମ୍ୟ କୀର୍ତ୍ତନ କରି କହିଲେ। ଏବେ ବାଳମୁଣ୍ଡନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ତୀର୍ଥଫଳ ମଧ୍ୟ କହିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।

Verse 126

विश्वामित्र उवाच । सहस्राक्षेण ते विप्रा लिंगार्थं याचिता यदा । स्थानं शुभं पवित्रं च सर्वक्षेत्रस्य मध्यगम्

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ—ସହସ୍ରାକ୍ଷ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଯେତେବେଳେ ଲିଙ୍ଗ-ସ୍ଥାପନାର୍ଥେ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, ସେମାନେ ସମଗ୍ର କ୍ଷେତ୍ରର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଥିବା ଶୁଭ ଓ ପରମ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଦର୍ଶାଇଲେ।

Verse 127

ततस्तैर्दर्शितं लिंगं सुपुण्यं बालमंडनम् । यत्र बालाः पुरा जाता मरुदाख्या दितेः सुताः

ତାପରେ ସେମାନେ ‘ବାଲମଣ୍ଡନ’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ ଲିଙ୍ଗକୁ ଦର୍ଶାଇଲେ—ଯେଉଁଠାରେ ପୁରାତନ କାଳରେ ଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ର ‘ମରୁତ’ ନାମକ ଯୁବଦେବଗଣ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।

Verse 128

तेनैव च पुरा ध्वस्ता न च मृत्युमुपागताः । तच्च मेध्यतमं ज्ञात्वा स्थानं दृष्टं पुरा च यत्

ସେହି ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପୂର୍ବେ ଧ୍ୱସ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ନାହିଁ। ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ସର୍ବାଧିକ ଶୁଦ୍ଧିକର ବୋଲି, ପୁରାତନକାଳରୁ ଦର୍ଶିତ ଓ ପୂଜିତ ବୋଲି ଜାଣି ସେମାନେ ଏପରି କହିଲେ।

Verse 129

यत्र दित्या तपस्तप्तं सुसुतं कांक्षमाणया । तद्दृष्ट्वा परमं स्थानं जीवं प्रोवाच देवपः

ଯେଉଁଠାରେ ସୁପୁତ୍ର ଆକାଙ୍କ୍ଷାରେ ଦିତି ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ସେହି ପରମ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଦେଖି ଦେବାଧିପତି ‘ଜୀବ’ଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 130

गुरो ब्रूहि ममाशु त्वं सुमुहूर्तं च सांप्रतम् । दिवसं यत्र सल्लिंगं स्थापयामि हरोद्भवम् । प्रलयेऽपि समुत्पन्ने न नाशो यत्र जायते

ହେ ଗୁରୋ! ଏହିମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଓ ସେହି ଦିନ କହନ୍ତୁ, ଯେଦିନ ମୁଁ ହର-ଉଦ୍ଭବ ଏହି ସତ୍ୟ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବି—ସେହି ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରଳୟ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ନାଶ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 131

ततः सोऽपि चिरं ध्यात्वा तं प्रोवाच शचीपतिम् । माघमासे सिते पक्षे पुष्यर्क्षे रविवासरे

ତାପରେ ସେ ମଧ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧ୍ୟାନ କରି ଶଚୀପତିଙ୍କୁ କହିଲା— ‘ମାଘମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ, ପୁଷ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ରେ, ରବିବାରେ…’

Verse 132

त्रयोदश्यामभीष्टे तु संजातेऽ भ्युदये शुभे । संस्थापय विभो लिंगं मम वाक्येन सांप्रतम्

‘ଅଭୀଷ୍ଟ ତ୍ରୟୋଦଶୀରେ, ଶୁଭ ଅଭ୍ୟୁଦୟ ହେଲେ, ହେ ବିଭୋ— ମୋ ବାକ୍ୟାନୁସାରେ ଏବେ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କର।’

Verse 133

आकल्पांतसमं दिव्यं स्थिरं ते तद्भविष्यति । तच्छ्रुत्वा देवराजस्तु हर्षेण महताऽन्वितः

‘ଏହା ତୁମ ପାଇଁ କଳ୍ପାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଓ ସ୍ଥିର ରହିବ।’ ଏହା ଶୁଣି ଦେବରାଜ ମହାହର୍ଷରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।

Verse 134

बालमंडनसांनिध्ये स्थापयामास तत्तदा । विप्रपुण्याहघोषेण गीतवादित्रनिस्वनैः

ତେବେ ବାଳମଣ୍ଡନଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ସେ ତାହା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ— ବିପ୍ରମାନଙ୍କ ପୁଣ୍ୟାହଘୋଷ ଓ ଗୀତ-ବାଦ୍ୟର ନିନାଦ ମଧ୍ୟରେ।

Verse 135

ततो होमावसाने तु तर्पयित्वा द्विजोत्तमान् । दक्षिणायां ददौ तेषामाघाटं स्थानमुत्तमम्

ତାପରେ ହୋମ ସମାପ୍ତିରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଲେ— ଏବଂ ‘ଆଘାଟ’ ନାମକ ଉତ୍ତମ ସ୍ଥାନ ଦାନ କଲେ।

Verse 136

मांकूले संस्थितं यच्च दिव्यप्राकारभूषितम् । सर्वेषामेव विप्राणां सामान्येन नृपोत्तम

ମାଙ୍କୂଳରେ ସ୍ଥିତ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରାକାରଦ୍ୱାରା ଭୂଷିତ ଯାହା, ହେ ନୃପୋତ୍ତମ, ତାହା ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ସାଧାରଣ ଅଟେ।

Verse 137

ततोऽष्टकुलिकान्विप्रान्समाहूयाब्रवीदिदम् । युष्माभिस्तु सदा कार्या चिंता लिंगसमुद्भवा

ତାପରେ ଅଷ୍ଟକୁଳୀୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଡାକି ସେ କହିଲେ—“ଶିବଲିଙ୍ଗ-ସେବାରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ପବିତ୍ର ଚିନ୍ତା ଓ ସତତ ସଂରକ୍ଷଣ ତୁମେ ସଦା କରିବା ଉଚିତ।”

Verse 138

अस्य यस्मान्मया दत्ता वृत्तिश्चन्द्रार्ककालिका । सा च ग्राह्या तदर्थे च द्वादशग्रामसंभवा

“ଯେହେତୁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଚନ୍ଦ୍ର-ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯାଏଁ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟିକିଥିବା ଜୀବିକା ଦେଇଛି; ତେଣୁ ସେହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣୀୟ, ଏବଂ ସେହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତାହା ଦ୍ୱାଦଶ ଗ୍ରାମରୁ ଆଣିବା ଉଚିତ।”

Verse 139

ब्राह्मणा ऊचुः । न वयं विबुधश्रेष्ठ करिष्यामो वचस्तव । लिंगचिंतासमुद्भूतं श्रूयतामत्र कारणम्

ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଲେ—“ହେ ବିବୁଧଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ ଆପଣଙ୍କ ବଚନ ପାଳନ କରିବୁ ନାହିଁ। ଲିଙ୍ଗ-ଚିନ୍ତାରୁ ଉଦ୍ଭବିତ କାରଣଟି ଏଠାରେ ଶୁଣନ୍ତୁ।”

Verse 140

ब्रह्मस्वं विबुधस्वं च तडागोत्थं विशेषतः । भक्षितं स्वल्पमप्यत्र नाश येत्सर्वपूर्वजान्

“ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଧନ ଓ ଦେବଧନ—ବିଶେଷତଃ ତଡାଗ (ପୋଖରୀ) ଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦାନ-ସମ୍ପତ୍ତି—ଏଠାରେ ଅଳ୍ପମାତ୍ରେ ମଧ୍ୟ ଭୋଗ କଲେ, ତାହା ସମସ୍ତ ପୂର୍ବଜଙ୍କୁ ନାଶ କରେ।”}]}

Verse 141

यदि कश्चित्कुलेऽस्माकं जातस्तद्भक्षयिष्यति । पातयिष्यति नः सर्वांस्तदस्माकं महद्भयम्

ଆମ କୁଳରେ ଜନ୍ମିଥିବା କେହି ଯଦି ତାହା ଭକ୍ଷଣ କରେ, ତେବେ ସେ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପତନରେ ପକାଇଦେବ; ଏହି ହେଉଛି ଆମର ମହାଭୟ।

Verse 142

अथ तं मध्यगः प्राह कृतांजलिर्द्विजोत्तमः । दृष्ट्वाऽन्यमनसं शक्रं कृतपूर्वोपकारिणम्

ତାପରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, କରଯୋଡ଼ିଥିବା ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ—ପୂର୍ବେ ଉପକାର କରିଥିବା ଶକ୍ରଙ୍କୁ ମନୋବିକ୍ଷିପ୍ତ ଦେଖି—ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 143

देवशर्माभिधानस्तु विख्यातः प्रवरैस्त्रिभिः । अहं चिंतां करिष्यामि तव लिंगसमुद्भवाम्

ମୁଁ ଦେବଶର୍ମା ନାମରେ ପରିଚିତ, ତିନିଜଣ ପ୍ରବରମଧ୍ୟରେ ବିଖ୍ୟାତ; ତୁମ ପକ୍ଷରୁ ଲିଙ୍ଗ-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବ୍ରତକର୍ତ୍ତବ୍ୟର ଭାର ମୁଁ ନେବି।

Verse 144

अपुत्रस्य तु मे पुत्रं यदि यच्छसि वासव । यस्मात्संजायते वंशो यावदाभूतसंप्लवम्

ହେ ବାସବ, ମୁଁ ଅପୁତ୍ର; ଯଦି ତୁମେ ମୋତେ ଏକ ପୁତ୍ର ଦିଅ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ବଂଶ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ମହାପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହିବ, (ତେବେ ମୁଁ ତାହା କରିବି)।

Verse 145

धर्मज्ञस्तु कृतज्ञस्तु देवस्वपरिवर्जकः । तच्छ्रुत्वा वासवो हृष्टस्तमुवाच द्विजोत्तमम्

ସେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, କୃତଜ୍ଞ ଏବଂ ଦେବସ୍ୱର ଦୁରୁପଯୋଗ ପରିହାରକ ଥିଲେ; ଏହା ଶୁଣି ବାସବ ହୃଷ୍ଟ ହୋଇ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 146

इन्द्र उवाच । भविष्यति शुभस्तुभ्यं पुत्रो वंशधरः परः । धर्मात्मा सत्यवादी च देवस्वपरिवर्जकः

ଇନ୍ଦ୍ର କହିଲେ—ତୁମ ପାଇଁ ଏକ ଶୁଭ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିବ; ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଂଶଧର, ଧର୍ମାତ୍ମା, ସତ୍ୟବାଦୀ ଏବଂ ଦେବସ୍ୱ ଅପହରଣରୁ ବିରତ।

Verse 147

तस्यान्वये तु ये पुत्रा भविष्यंति महात्मनः । ते सर्वेऽत्र भविष्यंति तद्रूपा वेदपारगाः

ସେଇ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ବଂଶରେ ଯେ ପୁତ୍ରମାନେ ଜନ୍ମିବେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ନିବାସ କରିବେ; ସେମାନେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱଭାବସଦୃଶ, ସିଦ୍ଧ ଓ ବେଦପାରଗ ହେବେ।

Verse 148

अपरं शृणु मे वाक्यं यत्ते वक्ष्यामि सद्द्विज । तथा शृण्वंतु विप्रेंद्राः सर्वे येऽत्र समागताः

ହେ ସଦ୍ଦ୍ୱିଜ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଯାହା କହିବି ସେ ଆଉ ଏକ ବଚନ ଶୁଣ; ଏଠାରେ ସମାଗତ ସମସ୍ତ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତୁ।

Verse 149

बालमण्डनके तीर्थे मयैतल्लिंगमुत्तमम् । चतुर्वक्त्र समादेशाच्चतुर्वक्त्रं प्रतिष्ठितम्

ବାଲମଣ୍ଡନକ ତୀର୍ଥରେ ମୁଁ ଏହି ଉତ୍ତମ ଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲି; ଚତୁର୍ମୁଖ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଏହା ‘ଚତୁର୍ବକ୍ତ୍ର’ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା।

Verse 150

योऽत्र स्नानविधिं कृत्वा तीर्थेऽत्र पितृतर्पणम् । आजन्म पितरस्तेन प्रभविष्यंति तर्पिताः

ଯେ କେହି ଏଠାରେ ସ୍ନାନବିଧି କରି ଏହି ତୀର୍ଥରେ ପିତୃତର୍ପଣ କରେ, ସେହି କର୍ମଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ପିତୃମାନେ ଜନ୍ମଜନ୍ମାନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଶ୍ଚୟ ତୃପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 151

ग्रामा द्वादश ये दत्ता मया देवस्य चास्य भोः । वसिष्यंति च ये विप्रा वृद्धिश्राद्ध उपस्थिते । ते श्राद्धं प्रथमं चास्य कृत्वा श्राद्धं ततः परम्

ହେ ମହାଶୟ! ଏହି ଦେବଙ୍କ ନିମିତ୍ତେ ମୁଁ ଦ୍ୱାଦଶ ଗ୍ରାମ ଦାନ କରିଛି। ବୃଦ୍ଧି-ଶ୍ରାଦ୍ଧର ସମୟ ଆସିଲେ ସେଠାରେ ବସୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରଥମେ ଏହି ଦେବଙ୍କ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରି, ପରେ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମ କରିବେ।

Verse 152

तत्कृत्यानि करिष्यन्ति ते विघ्नेन विवर्जिताः । वृद्धिः संपत्स्यते तेषां नो चेद्विघ्नं भविष्यति

ସେମାନେ କରଣୀୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ବିଘ୍ନବିନା ସମ୍ପାଦନ କରିବେ। ସେମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ଓ ସମୃଦ୍ଧି ହେବ, କୌଣସି ବାଧା ହେବ ନାହିଁ।

Verse 153

माघमासे सिते पक्षे त्रयो दश्यां दिने स्थिते । तद्ग्रामसंस्थिता लोका येऽत्रागत्य समाहिताः

ମାଘମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ତିଥି ଆସିଲେ, ସେହି ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକରେ ବସୁଥିବା ଲୋକମାନେ ଏଠାକୁ ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତରେ ଆସି—

Verse 154

बालमण्डनके स्नात्वा लिंगमेतत्समाहिताः । पूजयिष्यंति सद्भक्त्या ते यास्यंति परां गतिम्

ସେମାନେ ବାଳମଣ୍ଡନକରେ ସ୍ନାନ କରି, ଏକାଗ୍ରଚିତ୍ତ ହୋଇ, ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ସଦ୍ଭକ୍ତିରେ ପୂଜିବେ; ଏବଂ ସେମାନେ ପରମ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ।

Verse 155

ग्रामाणां मम लिंगस्य ये करिष्यंति पीडनम् । कालांतरेऽपि संप्राप्तास्ते यास्यंति च संक्षयम्

ଯେମାନେ ମୋର ଲିଙ୍ଗକୁ କିମ୍ବା (ଏହି ସ୍ଥାନ ପାଇଁ) ଦତ୍ତ ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକୁ ପୀଡ଼ା ଦେବେ, ସେମାନେ ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ଶେଷରେ ବିନାଶକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ।

Verse 156

पृथिव्यां यानि तीर्थानि ह्यासमुद्रसरांसि च । बालमण्डनके तीर्थ आगमिष्यंति तद्दिने

ପୃଥିବୀରେ ଯେତେ ତୀର୍ଥ ଅଛି, ସମୁଦ୍ର ଓ ସରୋବର-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ତୀର୍ଥମାନେ ମଧ୍ୟ—ସେହି ଦିନେ ସମସ୍ତେ ବାଲମଣ୍ଡନକ ତୀର୍ଥକୁ ଆସି ଏକତ୍ର ହେବେ।

Verse 157

विश्वामित्र उवाच । एतदुक्त्वा सहस्राक्षस्ततश्चाष्टकुलान्द्विजान् । अग्रतः कोपसंयुक्तस्ततोवचनमब्रवीत्

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ—ଏହିପରି କହି ସହସ୍ରାକ୍ଷ (ଇନ୍ଦ୍ର) କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ। ସେ ଅଷ୍ଟକୁଳୀୟ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କୁ ନିଜ ସମ୍ମୁଖରେ ଡାକି, ପରେ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 158

एतैः सप्तकुलैर्विप्रैर्यत्कृतं वचनं न मे । कृतघ्नैस्ता ञ्छपिष्यामि कृतघ्नत्वान्न संशयः

ଏହି ସପ୍ତକୁଳୀୟ ବିପ୍ରମାନେ ମୋ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିନାହାନ୍ତି; ସେମାନେ କୃତଘ୍ନ। ତେଣୁ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେବି—ସେମାନଙ୍କ କୃତଘ୍ନତାରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 159

यस्मादिदंपुरा प्रोक्तं मनुना सत्यवादिना । स्वायंभुवेन प्रोद्दिश्य कृतघ्नं सकलं जनम्

କାରଣ ଏହି କଥା ପୂର୍ବେ ସତ୍ୟବାଦୀ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନୁ କହିଥିଲେ—କୃତଘ୍ନତା ସମଗ୍ର ଜନକୁ ସର୍ବତ୍ର କଳୁଷିତ କରେ ବୋଲି ସେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଥିଲେ।

Verse 160

ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चौरे भग्नवते शठे । निष्कृतिर्विहिता सद्भिः कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः

ବ୍ରାହ୍ମଣହନ୍ତା, ସୁରାପାନୀ, ଚୋର, ବିଶ୍ୱାସଭଙ୍ଗକାରୀ ଓ ଶଠ—ଏମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଜ୍ଜନମାନେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ କୃତଘ୍ନ ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ନାହିଁ।

Verse 161

अवध्या ब्राह्मणा गावः स्त्रियो बालास्तपस्विनः । तेनाऽहं न वधाम्येताञ्छिद्रेऽपि महति स्थिते

ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ, ନାରୀ, ଶିଶୁ ଓ ତପସ୍ବୀମାନେ ଅବଧ୍ୟ। ତେଣୁ ମହାଦୋଷ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିବି ନାହିଁ।

Verse 162

ततस्तोयं समादाय सदर्भं निजपाणिना । शशाप तान्द्विजश्रेष्ठान्कृतघ्नान्पाकशासनः

ତାପରେ ପାକଶାସନ ଇନ୍ଦ୍ର ନିଜ ହାତରେ ଦର୍ଭାସହିତ ଜଳ ନେଇ, କୃତଘ୍ନତା ହେତୁ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।

Verse 163

मम वाक्यादपि प्राप्य एते लक्ष्मीं द्विजोत्तमाः । निर्धनाः संभविष्यंति नीत्वा यद्द्वारतो ऽखिलम्

ମୋର ବାକ୍ୟରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ ଦ୍ୱାରକୁ ଆସିଥିବା ସବୁକିଛି ନେଇଯାଇ, ଶେଷେ ନିର୍ଧନ ହେବେ।

Verse 164

भक्तानां च पीरत्यागमेतेषां वंशजा द्विजाः । करिष्यंति न सन्देहो यथा मम सुनिष्ठुराः । दाक्षिण्यरहिताः सर्वे तथा बह्वाशिनः सदा

ଏମାନଙ୍କ ବଂଶଜ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୀଡିତ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିବେ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ମୋ ପ୍ରତି ଯେପରି ନିଷ୍ଠୁର ଥିଲେ ସେପରି; ସମସ୍ତେ ଦାକ୍ଷିଣ୍ୟହୀନ ଓ ସଦା ଅତିଭୋଜୀ ହେବେ।

Verse 165

एवमुक्त्वाऽथ तान्विप्रान्सप्तवंशसमुद्भवान् । पुनः प्रोवाच तान्विप्राञ्छेषान्नगरसंभवान्

ଏପରି କହି ସାତ ବଂଶରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି, ସେ ପୁନର୍ବାର ନଗରରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ଅବଶିଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 166

ममात्र दीयतां स्थानं स्थानेऽत्रैव द्विजोत्तमाः । येन संवत्सरस्यांते पंचरात्रं वसाम्यहम्

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମମାନେ, ମୋତେ ଏଠାରେ ଏକ ସ୍ଥିର ସ୍ଥାନ ଦିଅନ୍ତୁ; ଯେପରି ପ୍ରତି ବର୍ଷାନ୍ତେ ମୁଁ ପଞ୍ଚରାତ୍ର ଏଠାରେ ବସିପାରିବି।

Verse 167

देवस्यास्य प्रपूजार्थं मर्त्यलोकसु खाय च । ब्राह्मणानां प्रपूजार्थं सर्वेषां भवतामिह

ଏହି ଦେବଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା ପାଇଁ, ମର୍ତ୍ୟଲୋକର ସୁଖକୁଶଳ ପାଇଁ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସତ୍କାର ପାଇଁ—ଆପଣମାନେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ।

Verse 168

विश्वामित्र उवाच । ततस्ते ब्राह्मणाः सर्वे तदर्थं स्थानमुत्तमम् । दर्शयामासुः संहृष्टाः प्रोचुश्च तदनंतरम्

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ—ତାପରେ ସେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ସେହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଉତ୍ତମ ସ୍ଥାନ ଦେଖାଇଲେ; ଏବଂ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପରେ ସେମାନେ କହିଲେ।

Verse 169

ब्रह्मस्थाने त्वया शक्र पंचरात्रमुपेत्य च । स्थातव्यं मर्त्यलोकस्य सुखमासेव्यतां प्रभो

ହେ ଶକ୍ର, ବ୍ରହ୍ମସ୍ଥାନକୁ ଆସି ତୁମେ ପଞ୍ଚରାତ୍ର ରହିବା ଉଚିତ; ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ମର୍ତ୍ୟଲୋକର ସୁଖ ଉପଭୋଗ୍ୟ ହେଉ।

Verse 170

अत्र स्थाने तवाऽग्रे तु करिष्यामो महोत्सवम् । गीतवादित्रनिर्घोषैर्गंधमाल्यानुलेपनैः । द्विजानां तर्पणैश्चैव सर्वकामसमृद्धिदम्

ଏହି ସ୍ଥାନରେ, ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ, ଆମେ ମହୋତ୍ସବ କରିବୁ—ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟର ନିନାଦରେ, ସୁଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପମାଳା ଓ ଅନୁଲେପନରେ, ଏବଂ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ତର୍ପଣରେ ଯୁକ୍ତ—ଯାହା ସମସ୍ତ କାମନାର ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ।

Verse 171

विश्वामित्र उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तेषां प्रहृष्टः पाकशासनः । पूजयित्वा द्विजान्सर्वान्गतोऽथ त्रिदिवालयम्

ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ—ତାଙ୍କର ବଚନ ଶୁଣି ପାକଶାସନ (ଇନ୍ଦ୍ର) ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଦ୍ୱିଜଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ପରେ ନିଜ ତ୍ରିଦିବ-ଧାମକୁ ଗଲେ।

Verse 206

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्ड हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये बालमण्डनतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनाम षडुत्तर द्विशततमोऽध्यायः

ଏହିପରି ଶ୍ରୀସ୍କାନ୍ଦ ମହାପୁରାଣର ଏକାଶୀତିସାହସ୍ରୀ ସଂହିତାର ଷଷ୍ଠ ଭାଗର ନାଗରଖଣ୍ଡରେ, ହାଟକେଶ୍ୱରକ୍ଷେତ୍ରମାହାତ୍ମ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ବାଲମଣ୍ଡନତୀର୍ଥମାହାତ୍ମ୍ୟବର୍ଣ୍ଣନ’ ନାମକ ୨୦୬ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 215

कस्मिन्स्थाने च शक्रेण तच्च लिंगं प्रतिष्ठितम । वदास्माकं महाभाग तस्मिन्दृष्टे तु किं फलम्

ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ସେହି ଲିଙ୍ଗକୁ କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ? ହେ ମହାଭାଗ, ଆମକୁ କୁହ—ତାହାର ଦର୍ଶନରେ କି ଫଳ ମିଳେ?

Verse 984

शक्रोऽपि श्राद्धकर्माणि कृत्वा तेषां दिवौकसाम् । तीर्थयात्रापरो भूत्वा तथैव च व्यवस्थितः

ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର) ମଧ୍ୟ ସେହି ଦିବୌକସମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରାଦ୍ଧକର୍ମ କଲେ। ପରେ ସେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ପରାୟଣ ହୋଇ ସେହି ପଥରେ ନିରତ ରହିଲେ।