Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 65

Devanagari script

ते च मोक्षं गताः सर्वे प्रसादात्तव वासव । तच्छ्रुत्वा वासवो वाक्यं तोषेण महतान्वितः

Transliteration

te ca mokṣaṃ gatāḥ sarve prasādāttava vāsava | tacchrutvā vāsavo vākyaṃ toṣeṇa mahatānvitaḥ

Translation

“ଏବଂ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ, ହେ ବାସବ! ତୁମ ପ୍ରସାଦରେ ମୋକ୍ଷକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ବାସବ ଇନ୍ଦ୍ର ମହା ସନ୍ତୋଷରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।

Word by Word

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; कर्ता

• च: and
• च: Sam uccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• मोक्षम्: liberation
• मोक्षम्: Karma (Goal/object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मोक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (गत्यर्थे)

• गताः: attained/gone to
• गताः: Kriyā (Result state/क्रियाफल)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) + क्त (कृदन्त) → गत (प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; ‘ते’ इत्यस्य विधेय

• सर्वे: all
• सर्वे: Karta (Apposition/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; ‘ते’ इत्यस्य समनाधिकरण

• प्रसादात्: from (the) grace
• प्रसादात्: Hetu/Apādāna (Cause/Source/हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; हेतौ/अपादान

• तव: of you/your
• तव: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध

• वासव: O Vāsava (Indra)
• वासव: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वासव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सम्बोधन (8th/सम्बोधन), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; ‘श्रुत्वा’ इत्यस्य कर्म

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + क्त्वा (क्त्वान्त कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकाल

• वासवः: Vāsava (Indra)
• वासवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वासव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्ता

• वाक्यम्: statement/words
• वाक्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्म (श्रवण/बोधन)

• तोषेण: with delight
• तोषेण: Karaṇa (Instrument/manner/करण)
• Type: Noun
• Root: तोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण (means/manner)

• महता: great
• महता: Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; ‘तोषेण’ इत्यस्य विशेषण

• अन्वितः: endowed with
• अन्वितः: Karta (Subject complement/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्वि + इ (धातु) + क्त (कृदन्त) → अन्वित (प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; ‘वासवः’ इत्यस्य विधेयविशेषण

Speaker

Aśarīriṇī vāk (first half); Narrator (second half)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Indra (Vāsava)

Visual Art Cues

Scene: The voice declares mokṣa; Indra’s face softens into profound satisfaction. Above, liberated beings dissolve into pure light beyond form, indicating release rather than mere ascent.

Characters & Entities

• Vāsava (Indra)
• Mokṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha-linked śrāddha can culminate not only in heavenly upliftment but even mokṣa, by divine grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Gayā, as the preeminent pilgrimage-site for pitṛ-kārya leading to supreme outcomes.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śrāddha performed with devotion and proper dedication, acknowledged by divine voice as mokṣa-bestowing.