Adhyaya 151

Verse 1

सूत उवाच । अन्धकोऽपि परां विद्यां ज्ञात्वा शुक्रार्जितां तदा । केलीश्वर्याः प्रसादं च भक्तिजं बलवृद्धिदम्

ସୂତ କହିଲେ—ତେବେ ଅନ୍ଧକ ମଧ୍ୟ ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଜିତ ପରା ବିଦ୍ୟାକୁ ଜାଣି, ଭକ୍ତିଜନ୍ୟ ଓ ବଳବୃଦ୍ଧିଦାୟକ କେଳୀଶ୍ୱରୀଙ୍କ ପ୍ରସାଦ ପାଇ ଶକ୍ତିମାନ ହେଲା।

Verse 2

अवध्यतामात्मनश्च पितामहवरोद्भवम् । महेश्वरं समुद्दिश्य कोपं चक्रे ततः परम्

ତଦନନ୍ତର ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା)ଙ୍କ ବରପ୍ରଭାବରୁ ନିଜକୁ ଅବଧ୍ୟ ଭାବି ସେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦିଶ୍ୟ କରି କ୍ରୋଧ କଲା ଏବଂ ପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଲା।

Verse 3

दूतं च प्रेषयामास कैलासं पर्वतं प्रति । गच्छ दूत हरं ब्रूहि मम वाक्येन सांप्रतम्

ସେ କୈଲାସ ପର୍ବତ ପ୍ରତି ଏକ ଦୂତକୁ ପଠାଇ କହିଲା—“ଯା, ଦୂତ! ଏବେ ମୋ ବାକ୍ୟରେ ହର (ଶିବ)ଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହ।”

Verse 4

शक्रमेनं परित्यज्य सुखं तिष्ठात्र पर्वते । नो चेद्द्रुतं समागत्य सकैलासं सभार्यकम्

“ଏହି ଶକ୍ର (ଇନ୍ଦ୍ର)କୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରି ଏହି ପର୍ବତରେ ସୁଖରେ ରୁହ; ନଚେତ୍ ଶୀଘ୍ର ଆସ—କୈଲାସ ସହିତ ଓ ପତ୍ନୀ ସହିତ।”

Verse 5

सगणं च रणे हत्वा सुखी स्थास्यामि नंदने । त्वामहं नाशयिष्यामि सत्येनात्मानमालभे

“ରଣରେ ତୋତେ ତୋର ଗଣମାନଙ୍କ ସହିତ ବଧ କରି ମୁଁ ନନ୍ଦନରେ ସୁଖରେ ରହିବି; ତୋତେ ମୁଁ ନାଶ କରିବି—ଏହି ସତ୍ୟରେ ମୁଁ ନିଜ ପ୍ରାଣକୁ ପଣ କରୁଛି।”

Verse 6

एवमुक्तः स दैत्येन दूतो गत्वा द्रुतं ततः । प्रोवाच शंकरं वाक्यैः परुषैः स विशेषतः

ଦୈତ୍ୟ ଏପରି କହିଲାପରେ ଦୂତ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସେହି କଥାଗୁଡ଼ିକ କହିଲା—ଯାହା କଠୋର ଏବଂ ବିଶେଷତଃ ଅହଙ୍କାରପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।

Verse 7

ततः कोपपरीतात्मा भगवान्वृषभध्वजः । गणान्संप्रेषयामास वधार्थं तस्य दुर्मतेः

ତେବେ ଧର୍ମୋଚିତ କ୍ରୋଧରେ ଆବୃତ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ ଶିବ ସେଇ ଦୁର୍ମତିର ବଧାର୍ଥେ ନିଜ ଗଣମାନଙ୍କୁ ପ୍ରେଷଣ କଲେ।

Verse 8

वीरभद्रं महाकालं नंदिं हस्तिमुखं तथा । अघोरं घोरनादं च घोरघंटं महाबलम्

ସେ ବୀରଭଦ୍ର, ମହାକାଳ, ନନ୍ଦୀ, ହସ୍ତିମୁଖ; ଏବଂ ଅଘୋର, ଘୋରନାଦ, ମହାବଳୀ ଘୋରଘଣ୍ଟକୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ।

Verse 9

एतेषामनुगाश्चान्ये कोटिरेका पृथक्पृथक् । सर्वान्संप्रेषयामास वधार्थं तस्य दुर्मतेः

ଏମାନଙ୍କ ସହ ଅନ୍ୟ ଅନୁଗାମୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ—ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଦଳରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଏକ କୋଟି—ସେ ଦୁର୍ମତିର ବଧାର୍ଥେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରେଷଣ କଲେ।

Verse 10

अथ संप्रेषितास्तेन गणास्ते विकृताननाः । हर्षेण महताविष्टा गर्जमाना यथा घनाः

ତାପରେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେଷିତ ସେଇ ବିକୃତମୁଖ ଗଣମାନେ ମହାହର୍ଷରେ ଆବିଷ୍ଟ ହୋଇ ଘନମେଘ ପରି ଗର୍ଜନ କରି ଅଗ୍ରସର ହେଲେ।

Verse 11

धृतायुधा गताः सर्वे युद्धार्थं यत्र सा पुरी । शक्रस्यासादिता तेन दानवेन बलीयसा

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥେ ସେଇ ପୁରୀକୁ ଗଲେ; ଯାହାକୁ ଶକ୍ରର ଶତ୍ରୁ ସେଇ ବଳବାନ ଦାନବ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲା।

Verse 12

अथ प्राप्तान्गणान्दृष्ट्वा दानवास्ते धृतायुधाः । निश्चक्रमुर्वै सहसा युद्धार्थमतिगर्विताः

ତେବେ ଆସିଥିବା ଗଣମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ସେଇ ଦାନବମାନେ ଅତିଗର୍ବରେ ଫୁଲି, ହଠାତ୍ ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥେ ବାହାରି ପଡ଼ିଲେ।

Verse 13

ततः समभवद्युद्धं गणानां दानवैः सह । परस्परं महारौद्रं मृत्युं कृत्वा निवर्तनम्

ତାପରେ ଗଣମାନଙ୍କ ସହ ଦାନବମାନଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା—ପରସ୍ପର ମହାରୌଦ୍ର—ଯେଉଁଠାରେ ପଛୁଆ ହେବା ମୃତ୍ୟୁର ମୂଲ୍ୟ ହେଲା।

Verse 14

ततो हरगणाः सर्वे दानवैस्तै रणाजिरे । जिता जग्मुर्दिशो भीता हरवीक्षणतत्पराः

ତେବେ ରଣଭୂମିରେ ସେଇ ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇ, ହରଙ୍କ ସମସ୍ତ ଗଣ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଦିଗଦିଗକୁ ପଳାଇଲେ; ହରଦର୍ଶନ-ଶରଣ ପାଇଁ ଆତୁର ହେଲେ।

Verse 15

हरोऽपि तान्गणान्भग्नान्दृष्ट्वा कोपाद्विनिर्ययौ । हरं दृष्ट्वा ततो दैत्या दुद्द्रुवुस्ते दिशो दश

ହର ମଧ୍ୟ ନିଜ ଭଙ୍ଗ ଗଣମାନଙ୍କୁ ଦେଖି କ୍ରୋଧରେ ବାହାରିଲେ; ହରଙ୍କୁ ଦେଖିମାତ୍ରେ ସେଇ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଭୟରେ ଦଶଦିଗକୁ ଦୌଡ଼ି ପଳାଇଲେ।

Verse 16

अन्धकोऽपि हरं दृष्ट्वा युद्धार्थं संमुखो ययौ । ततो युद्धं समभवदंधकस्य हरेण तु । वृत्रवासवयोः पूर्वं यथा युद्धमभून्महत्

ଅନ୍ଧକ ମଧ୍ୟ ହରଙ୍କୁ ଦେଖି ଯୁଦ୍ଧାର୍ଥେ ସମ୍ମୁଖକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଲା। ତାପରେ ଅନ୍ଧକ ଓ ହରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାଯୁଦ୍ଧ ହେଲା; ପୂର୍ବେ ବୃତ୍ର ଓ ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ମଧ୍ୟରେ ଯେପରି ମହାସମର ହୋଇଥିଲା।

Verse 17

चक्रनालीकनाराचैस्तोमरैः खड्गमुद्गरैः । एवं न शक्यते हंतुं दानवो विविधायुधैः

ଚକ୍ର, ବାଣ, ଲୋହ ଶୂଳ, ଖଡ୍ଗ ଓ ମୁଦ୍ଗର ଆଦି ବିଭିନ୍ନ ଆୟୁଧରେ ପ୍ରହାର କଲେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଦାନବକୁ ଏଭଳି ଭାବେ ବଧ କରିହେଲା ନାହିଁ।

Verse 18

अस्त्रयुद्धं परित्यज्य बाहु युद्धमुपागतौ । करं करेण संगृह्य मुष्टिप्रहरणौ तदा

ଅସ୍ତ୍ରଯୁଦ୍ଧ ତ୍ୟାଗ କରି ସେ ଦୁଇଜଣ ବାହୁଯୁଦ୍ଧକୁ ଆସିଲେ। ହାତକୁ ହାତରେ ଧରି, ତେବେ ପରସ୍ପରକୁ ମୁଷ୍ଟିପ୍ରହାର କଲେ।

Verse 19

दानवेनाथ देवेशो बंधेनाक्रम्य पीडितः । निष्पंदभावमापन्नस्ततो मूर्च्छामुपागतः

ତେବେ ଦାନବ ନିଜ ବନ୍ଧନଦ୍ୱାରା ଦେବେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ପୀଡ଼ିତ କଲା। ସେ ନିଷ୍ପନ୍ଦ ହୋଇ ସେଠାରେ ମୂର୍ଛାଗତ ହେଲେ।

Verse 20

मूर्छागतं तु तज्ज्ञात्वा ह्यन्धको निर्ययौ गृहात् । तावत्स्थाणुः क्षणाल्लब्ध्वा चेतनामात्तकार्मुकः

ସେ ମୂର୍ଛାଗତ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣି ଅନ୍ଧକ ନିଜ ଗୃହରୁ ବାହାରିଲା। ଏତିକିବେଳେ ସ୍ଥାଣୁ କ୍ଷଣମାତ୍ରେ ଚେତନା ପାଇ ଧନୁଷ ଧରିଲେ।

Verse 21

आयसीं लकुटीं गृह्य प्रभुर्भारसहसि काम् । दानवेन्द्रं ततः प्राप्य ताडयामास मूर्धनि

ତାପରେ ପ୍ରଭୁ ଭାରୀ ଲୋହ ଲକୁଟି ଧରି ଦାନବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନିକଟେ ପହଞ୍ଚି ତାଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ପ୍ରହାର କଲେ।

Verse 22

सोऽपि खड्गेन देवेशं ताडयामास वेगतः । अथ देवोऽपि सस्मार कौबेरास्त्रं महाहवे

ସେ ମଧ୍ୟ ବେଗରେ ଖଡ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଦେବେଶଙ୍କୁ ପ୍ରହାର କଲା । ତେବେ ସେହି ମହାଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବ ମଧ୍ୟ କୌବେରାସ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ।

Verse 23

अस्त्रेण तेन हृदये ताडयामास दानवम् । ततः स ताडितस्तेन रुधिरोद्गारमुद्वमन्

ସେହି ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେ ଦାନବର ହୃଦୟରେ ପ୍ରହାର କଲେ । ତାହା ଦ୍ୱାରା ଆହତ ହୋଇ ସେ ରକ୍ତ ବମନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲା ।

Verse 24

पतितोऽधोमुखो भूत्वा ततः शूलेन भेदितः । शूलाग्रसंस्थितः पापश्चक्रवद्भ्रमते ततः

ସେ ଅଧୋମୁଖ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲା ଏବଂ ତ୍ରିଶୂଳ ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ଧ ହେଲା । ତ୍ରିଶୂଳର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ରହି ସେହି ପାପୀ ଚକ୍ର ପରି ଘୂରିବାକୁ ଲାଗିଲା ।

Verse 25

अन्धकोऽपि तदात्मानं तथावस्थमवेक्ष्य च । ततो वाग्भिः सुपुष्टाभिरस्तौद्देवं महेश्वरम्

ଅନ୍ଧକ ମଧ୍ୟ ନିଜକୁ ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି, ସୁପୁଷ୍ଟ ବାକ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଭଗବାନ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କର ସ୍ତୁତି କଲା ।

Verse 26

अन्धक उवाच । नमस्ते जगतां धात्रे शर्वाय त्रिगुणात्मने । वृषभासनसंस्थाय शशांककृतभूषण

ଅନ୍ଧକ କହିଲା - ହେ ଜଗତର ଧାତା, ତ୍ରିଗୁଣାତ୍ମା, ଶର୍ବ! ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର । ଆପଣ ବୃଷଭ ଉପରେ ବିରାଜମାନ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ର ଆପଣଙ୍କର ଭୂଷଣ ଅଟନ୍ତି ।

Verse 27

नमः खट्वांगहस्ताय नमः शूलधराय च । नमो डमरुकोदण्डकपालानलधारिणे

ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗ ହସ୍ତଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଡମରୁ, ଦଣ୍ଡ, କପାଳ ଓ ଅଗ୍ନି ଧାରଣକାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମଃ॥

Verse 28

स्मरदेहविनाशाय मूर्त्यष्टकमयात्मने । नमः स्वरूपदेहाय ह्यरूपबहुरू पिणे

ସ୍ମର (କାମ) ଦେହବିନାଶକଙ୍କୁ ନମଃ, ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତିମୟ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ନମଃ। ସ୍ୱରୂପଦେହୀ, ନିରାକାର ହୋଇ ମଧ୍ୟ ବହୁରୂପୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର॥

Verse 29

उत्तमांगविनाशाय विरिंचेः सृष्टिकारिणे । स्मशानवासिने नित्यं नमो भैरवरूपिणे

ଉତ୍ତମାଙ୍ଗ (ଅହଂକାର-ଶିଖର) ବିନାଶକଙ୍କୁ ନମଃ, ବିରିଞ୍ଚି (ବ୍ରହ୍ମା) ସୃଷ୍ଟିର କାରଣଭୂତଙ୍କୁ ନମଃ। ଶ୍ମଶାନବାସୀ ଭୈରବରୂପ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ନମସ୍କାର॥

Verse 30

सर्वगः सर्वकर्ता च त्वं हर्ता नान्य एव हि । त्वं भूमिस्त्वं रजश्चैव त्वं ज्योतिस्त्वं तमस्तथा

ତୁମେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ, ସର୍ବକର୍ତ୍ତା; ତୁମେଇ ସଂହର୍ତ୍ତା—ତୁମ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ। ତୁମେ ଭୂମି, ତୁମେ ରଜଃ; ତୁମେ ଜ୍ୟୋତି, ତୁମେ ତମସ୍ ମଧ୍ୟ॥

Verse 31

त्वं वपुः सर्वभूतानां जीवभूतो महेश्वर । अस्तौदेवं दानवेन्द्रो देवशूलाग्र संस्थितः

ହେ ମହେଶ୍ୱର, ତୁମେ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କର ଦେହ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଜୀବରୂପେ ବିରାଜିତ। ଏହିପରି ଦାନବେନ୍ଦ୍ର ଦେବତ୍ରିଶୂଳର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲା॥

Verse 32

सूत उवाच । एवं तस्य स्तुतिं श्रुत्वा परितुष्टो महेश्वरः । ततः प्रोवाच तं हर्षाच्छूलाग्रस्थं दनूत्तमम्

ସୂତ କହିଲେ—ଏପରି ତାହାର ସ୍ତୁତି ଶୁଣି ମହେଶ୍ୱର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ତାପରେ ହର୍ଷସହ ତ୍ରିଶୂଳାଗ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦନୁସନ୍ତାନଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 33

श्रीभगवानुवाच । नेदं वीरव्रतं दैत्य यच्छत्रुकरपीडनात् । प्रोच्यन्ते सामवाक्यानि विशेषाद्दैत्यजन्मना

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—ହେ ଦୈତ୍ୟ! ଶତ୍ରୁର ହସ୍ତପୀଡନରେ ପଡି ସାମବାକ୍ୟ କହିବା ଏହା ବୀରବ୍ରତ ନୁହେଁ; ବିଶେଷକରି ତୁମେ ଦୈତ୍ୟଜନ୍ମ ହେଉଛ।

Verse 34

अन्धक उवाच । निर्विण्णोऽस्मि सुरश्रेष्ठ त्रिशूलाऽग्रं समाश्रितः । तस्मात्सूदय मां येन द्रुतं स्यान्मे व्यथाक्षयः

ଅନ୍ଧକ କହିଲା—ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଲାନ୍ତ, ତ୍ରିଶୂଳାଗ୍ରକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛି। ତେଣୁ ମୋତେ ବଧ କରନ୍ତୁ, ଯେନେ ମୋର ବ୍ୟଥା ଶୀଘ୍ର ନଶିଯାଉ।

Verse 35

श्रीभगवानुवाच । न तेऽस्ति मरणं दैत्य कथंचिच्चिंतितं मया । तेनेत्थं विधृतं व्योम्नि भित्त्वा शूलेन वक्षसि

ଶ୍ରୀଭଗବାନ କହିଲେ—ହେ ଦୈତ୍ୟ! ତୋ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ; ଏହିପରି ମୁଁ ନିଶ୍ଚୟ କରିଛି। ତେଣୁ ଶୂଳରେ ବକ୍ଷ ଭେଦି ତୋତେ ଆକାଶରେ ଏଭଳି ଧାରଣ କରାଯାଇଛି।

Verse 36

तस्मात्त्वं गणतां गच्छ सांप्रतं पापवर्जितः । त्यक्त्वा दानवजं भावं श्रद्धया परया युतः

ତେଣୁ ଏବେ ପାପବର୍ଜିତ ହୋଇ ମୋର ଗଣପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଅ। ଦାନବଜ ଭାବ ତ୍ୟାଗ କରି ପରମ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଯୁକ୍ତ ହେଅ।

Verse 37

अन्धक उवाच । गतो मे दानवो भावः सांप्रतं तव किंकरः । भविष्यामि न सन्देहः सत्येनात्मानमालभे

ଅନ୍ଧକ କହିଲା—ମୋର ଦାନବ ଭାବ ଏବେ ନିବୃତ୍ତ; ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁଁ ତୁମର ଦାସ। ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ସତ୍ୟକୁ ସାକ୍ଷୀ କରି ମୁଁ ନିଜକୁ ତୁମକୁ ସମର୍ପଣ କରୁଛି।

Verse 38

शंकर उवाच । परितुष्टोऽस्मि ते वत्स ब्रूहि यत्तेऽभिवांछितम् । प्रार्थयस्व प्रयच्छामि यद्यपि स्यात्सुदुर्लभम्

ଶଙ୍କର କହିଲେ—ବତ୍ସ, ମୁଁ ତୁମପରେ ପ୍ରସନ୍ନ। ତୁମର ଅଭିଲାଷ କ’ଣ, କହ। ପ୍ରାର୍ଥନା କର; ଯଦିଓ ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ, ମୁଁ ଦେବି।

Verse 39

अन्धक उवाच । अनेनैव तु रूपेण शृलाग्रस्थितमत्तनुम् । यो मर्त्योर्च्चां प्रकृत्वा ते स्थापयिष्यति भूतले

ଅନ୍ଧକ କହିଲା—ଏହି ଏକେ ରୂପରେ, ତ୍ରିଶୂଳାଗ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ ତୁମ ଦେହକୁ ଆଧାର କରି—ଯେ କୌଣସି ମର୍ତ୍ୟ ତୁମ ପୂଜାର୍ଥେ ପ୍ରତିମା ଗଢ଼ି ଭୂତଳେ ସ୍ଥାପନ କରିବ…

Verse 40

तस्य मोक्षस्त्वया देयो मद्वाक्यात्सुरसत्तम । तथेत्युक्त्वा महेशस्तं शूलाग्रात्प्रमुमोच ह । अस्थिशेषं कृशांगं च चामुण्डासदृशं द्विजाः

ହେ ସୁରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ବାକ୍ୟ ଅନୁସାରେ ତାହାକୁ ମୋକ୍ଷ ଦିଅ। ଏହା ଶୁଣି ମହେଶ “ତଥାସ୍ତୁ” କହି ତାକୁ ତ୍ରିଶୂଳାଗ୍ରରୁ ମୁକ୍ତ କଲେ। ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେ ଅସ୍ଥିଶେଷ, କୃଶାଙ୍ଗ, ଚାମୁଣ୍ଡାସଦୃଶ ହୋଇ ରହିଗଲା।

Verse 41

ततः स गणतां प्राप्तो गीतं चक्रे मनोहरम् । पुरतो देवदेवस्य पार्वत्याश्च विशेषतः

ତାପରେ ସେ ଗଣତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କଲା ଏବଂ ଦେବଦେବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ—ବିଶେଷତଃ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ—ମନୋହର ସ୍ତୁତିଗୀତ ଗାଇଲା।

Verse 42

भृंगवद्रटनं यस्मात्तस्य श्रोत्रसुखा वहम् । भृंगीरिटि इति प्रोक्तस्ततः स त्रिपुरारिणा

ଯାହାର ଧ୍ୱନି ଭୃଙ୍ଗର ଗୁଞ୍ଜନ ପରି କର୍ଣ୍ଣସୁଖକର ଥିଲା, ସେହିହେତୁ ତ୍ରିପୁରାରି ଶିବ ତାଙ୍କୁ “ଭୃଙ୍ଗୀରିଟି” ବୋଲି କହିଲେ।

Verse 43

एवं स गणतां प्राप्तो देवदेवस्य शूलिनः । विश्वास्यः सर्वकृत्येषु तत्परं समपद्यत

ଏଭଳି ଦେବଦେବ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଗଣତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ସେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ ଏବଂ ସେହି ସେବାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତତ୍ପର ହେଲେ।

Verse 44

ततःप्रभृति लोकेऽत्र देवदेवो महेश्वरः । तादृशेनैव रूपेण स्थाप्यते भूतले जनैः

ସେହି ସମୟରୁ ଏହି ଲୋକରେ ଦେବଦେବ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଲୋକମାନେ ଭୂତଳରେ ସେହି ଏକେ ରୂପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରନ୍ତି।

Verse 45

प्राप्यतेऽत्र परा सिद्धिस्तत्प्रसादादलौ किकी । कस्यचित्त्वथ कालस्य राज्याद्भ्रष्टो महीपतिः

ଏଠାରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ କଳିଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ପରମ ସିଦ୍ଧି ଲଭ୍ୟ ହୁଏ; ପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ ଜଣେ ରାଜା ନିଜ ରାଜ୍ୟରୁ ଚ୍ୟୁତ ହେଲେ।

Verse 46

सुरथाख्यः प्रसिद्धोऽत्र सूर्यवंशसमुद्भवः । ततो वसिष्ठमासाद्य स चात्मीयं पुरो हितम् । प्रोवाच प्रणतो भूत्वा बाष्पव्याकुललोचनः

ଏଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶଜ ସୁରଥ ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ଥିଲେ। ସେ ନିଜ କୁଳପୁରୋହିତ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ପ୍ରଣାମ କରି, ଅଶ୍ରୁବ୍ୟାକୁଳ ନୟନରେ କଥା କହିଲେ।

Verse 47

त्वया नाथेन मे ब्रह्मन्संस्थितेनाऽपि शत्रुभिः । बलाच्च यद्धृतं राज्यं मन्द भाग्यस्य सांप्रतम्

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ! ଆପଣ ମୋର ନାଥ ଓ ରକ୍ଷକ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶତ୍ରୁମାନେ ବଳପୂର୍ବକ ମୋର ରାଜ୍ୟ ହରିନେଲେ। ବର୍ତ୍ତମାନ ମୋର ଭାଗ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନ୍ଦ।

Verse 48

तस्मात्कुरु प्रसादं मे येन मे राज्यसंस्थितिः । भूयोऽपि त्वत्प्रसादेन नान्या मे विद्यते गतिः

ଏହିହେତୁ ମୋ ପ୍ରତି ପ୍ରସାଦ କରନ୍ତୁ, ଯେନ ମୋର ରାଜ୍ୟ ଦୃଢ଼ଭାବେ ସ୍ଥିର ହେଉ। ପୁନଃ ପୁନଃ ମଧ୍ୟ କେବଳ ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ—ମୋର ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଗତି ନାହିଁ।

Verse 49

वसिष्ठ उवाच । यद्येवं ते महाराज मद्वाक्यात्सत्वरं व्रज । हाटकेश्वरजं क्षेत्रं सर्वसिद्धिप्रदायकम्

ବସିଷ୍ଠ କହିଲେ—ଯଦି ଏମିତି, ହେ ମହାରାଜ, ତେବେ ମୋ ବଚନରେ ଶୀଘ୍ର ଯାଅ। ହାଟକେଶ୍ୱରର ସେ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ସର୍ବସିଦ୍ଧି ପ୍ରଦାନକାରୀ।

Verse 50

तत्र भैरवरूपेण स्थापयित्वा महेश्वरम् । भुजोद्यतोग्रशूलाग्रविद्धान्धककलेवरम्

ସେଠାରେ ଭୈରବରୂପେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କର—ତାଙ୍କର ଭୁଜ ଉଦ୍ୟତ, ଉଗ୍ର ତ୍ରିଶୂଳର ଅଗ୍ରଦ୍ୱାରା ଅନ୍ଧକର ଦେହ ବିଦ୍ଧ।

Verse 51

नारसिंहेन मंत्रेण ततः पूजय तं नृप । रक्तपुष्पैस्तथा धूपै रक्तैश्चैवानुलेपनैः

ତାପରେ, ହେ ନୃପ, ନାରସିଂହ ମନ୍ତ୍ରରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କର—ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ପୁଷ୍ପ, ରକ୍ତ ଧୂପ ଏବଂ ରକ୍ତ ଅନୁଲେପନ ଦ୍ୱାରା।

Verse 52

ततः सद्वीर्य मासाद्य तेजोवीर्यसमन्वितः । हनिष्यस्यखिलाञ्छत्रूंस्तत्प्रसादादसंशयम्

ତାପରେ ତୁମେ ସତ୍ୟ ପରାକ୍ରମ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ତେଜ ଓ ବଳରେ ସମନ୍ୱିତ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ନିଶ୍ଚୟ ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବ।

Verse 53

परं शौचसमेतेन संपूज्यो भगवांस्त्वया । अन्यथा प्राप्स्यसे विघ्नान्सत्यमेतन्मयोदितम्

କିନ୍ତୁ ପରମ ଶୌଚ ସହିତ ତୁମେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ନହେଲେ ତୁମେ ବିଘ୍ନ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବ—ଏହା ମୋର ସତ୍ୟ ଉକ୍ତି।

Verse 54

अथ तस्य वचः श्रुत्वा स राजा सत्वरं ययौ । तत्र क्षेत्रे ततो देवं स्थापयामास भैरवम्

ତାଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସେ ରାଜା ଶୀଘ୍ର ଗଲେ; ଏବଂ ସେହି ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପରେ ଭୈରବ ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

Verse 55

ततः संपूजयामास नारसिंहेन भक्तितः । मन्त्रेण प्रयतो भूत्वा ब्रह्मचर्यपरायणः

ତାପରେ ସେ ଭକ୍ତିସହିତ ନାରସିଂହ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା (ଭୈରବଙ୍କୁ) ଯଥାବିଧି ପୂଜା କଲେ; ସଂଯମୀ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟରେ ପରାୟଣ ରହିଲେ।

Verse 56

ततो दशसहस्रांते तस्य मंत्रस्य संख्यया । भैरवस्तुष्टिमापन्नः प्रोवा च तदनन्तरम्

ତାପରେ ସେହି ମନ୍ତ୍ରର ଜପସଂଖ୍ୟା ଦଶହଜାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲାପରେ ଭୈରବ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ପରେ କଥା କହିଲେ।

Verse 57

श्रीभैरव उवाच । परितुष्टोऽस्मि ते राजन्मंत्रेणानेन पूजितः । तस्मात्प्रार्थय यच्चेष्टं येन सर्वं ददाम्यहम्

ଶ୍ରୀଭୈରବ କହିଲେ—ହେ ରାଜନ୍, ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜିତ ହୋଇ ମୁଁ ତୁମପ୍ରତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସନ୍ନ। ତେଣୁ ଯାହା ତୁମର ଇଷ୍ଟ, ତାହା ପ୍ରାର୍ଥନା କର; ମୁଁ ସବୁକିଛି ଦେବି।

Verse 58

सुरथ उवाच । शत्रुभिर्मे हृतं राज्यं त्वत्प्रसादात्सुरेश्वर । तन्मे भवतु भूयोऽपि शत्रुभिः परिवर्ज्जितम्

ସୁରଥ କହିଲେ—ହେ ସୁରେଶ୍ୱର, ଶତ୍ରୁମାନେ ମୋର ରାଜ୍ୟ ହରଣ କରିଛନ୍ତି। ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ସେଇ ରାଜ୍ୟ ମୋତେ ପୁନର୍ବାର ମିଳୁ, ଏବଂ ଏଥର ଶତ୍ରୁବିହୀନ ହେଉ।

Verse 59

अन्योऽपि यः पुमानित्थं त्वामिहागत्य पूजयेत् । अनेनैव तु मंत्रेण तस्य सिद्धिस्त्वया विभो

ଅନ୍ୟ କେହି ପୁରୁଷ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଏଠାକୁ ଆସି ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ତୁମକୁ ପୂଜିଲେ, ହେ ବିଭୋ, ତାହାର ସିଦ୍ଧି ତୁମ ଦ୍ୱାରା ହେବ।

Verse 60

देया देव सहस्रांते यथा मम सुरेश्वर । तथेति तं प्रतिज्ञाय गतश्चादर्शनं हरः

ହେ ସୁରେଶ୍ୱର, ହେ ଦେବ, ସହସ୍ରାନ୍ତେ ଯେପରି ମୋତେ ଦେବାକୁ କହିଛ, ସେପରି ଦୟାକରି ଦିଅ। ‘ତଥାସ୍ତୁ’ ବୋଲି ହର ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରି ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।

Verse 61

सुरथोऽपि निजं राज्यं प्राप हत्वा रणे रिपून्

ସୁରଥ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ବଧ କରି ନିଜ ରାଜ୍ୟ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ।