Adhyaya 21

Verse 1

लोमश उवाच । वर्द्धमाना तदा साध्वी रराज प्रतिवासरम् । अष्टवर्षा यदा जाता हिमालयगृहे सती

ଲୋମଶ କହିଲେ—ସେ ସାଧ୍ବୀ ବଢ଼ିବା ସହିତ ପ୍ରତିଦିନ ଅଧିକ ଶୋଭାମୟ ହେଉଥିଲେ। ସତୀ ଯେତେବେଳେ ଆଠ ବର୍ଷର ହେଲେ, ସେ ହିମାଳୟଙ୍କ ଗୃହରେ ବସୁଥିଲେ।

Verse 2

महेशो हिमवद्द्रोण्यां तताप परमं तपः । सर्वैर्गणैः परिवृतो वीरभद्रादिभिस्तदा

ତେବେ ମହେଶ ହିମାଳୟର ଏକ ଦ୍ରୋଣୀରେ ପରମ ତପ କଲେ। ସେ ସମୟରେ ବୀରଭଦ୍ର ଆଦି ସମସ୍ତ ଗଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ।

Verse 3

एतत्तपो जुषाणं तं महेशं हिमवान्ययौ । तत्पादपल्लवं द्रष्टुं पार्वत्या सह बुद्धिमान्

ଏହି ତପସ୍ୟାରେ ଲୀନ ମହେଶଙ୍କୁ ଦେଖି ବୁଦ୍ଧିମାନ ହିମବାନ୍ ପାର୍ବତୀ ସହ, ତାଙ୍କ ଚରଣକମଳର କୋମଳ ପଲ୍ଲବ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।

Verse 4

यावत्समागतो द्रष्टं नंदिनासौ निवारितः । द्वारि स्थिते च तदा क्षणमेकं स्थिरोऽभवत्

ସେ ଶିବଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆସିବାମାତ୍ରେ ନନ୍ଦୀ ତାକୁ ନିବାରିଲେ। ଦ୍ୱାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ସେ ତେବେ ଏକ କ୍ଷଣ ନିଶ୍ଚଳ ରହିଲା।

Verse 5

पुनर्विज्ञापयामास नंदिना हिमवान्गिरिः । विज्ञप्तो नंदिना शंभुरचलो द्रष्टुमागतः

ପୁନର୍ବାର ଗିରିରାଜ ହିମବାନ୍ ନନ୍ଦୀ ମାଧ୍ୟମରେ ନିବେଦନ କଲେ। ନନ୍ଦୀଙ୍କ ଖବରେ ତପସ୍ୟାରେ ଅଚଳ ଶମ୍ଭୁ ଦର୍ଶନାର୍ଥ ଆସିଥିବାକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 6

तदाकर्ण्य वचस्तस्य नंदिनः परमेश्वरः । आनयस्व गिरिं चात्र नंदिनं वाक्यमब्रवीत्

ନନ୍ଦୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ପରମେଶ୍ୱର କହିଲେ—“ସେ ଗିରିକୁ ଏଠାକୁ ଆଣ।” ଏଭଳି କହି ସେ ନନ୍ଦୀଙ୍କୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ।

Verse 7

तथेति मत्वा नंदी तं पर्वतं च हिमाचलम् । आनयामास स तथा शंकरं लोकशंकरम्

“ତଥାସ୍ତୁ” ବୋଲି ଭାବି ନନ୍ଦୀ ସେ ହିମାଚଳ ପର୍ବତକୁ ସେଠାକୁ ଆଣିଲେ; ଏଭଳି ଲୋକମଙ୍ଗଳକାରୀ ଶଙ୍କରଙ୍କ ସହ ସାକ୍ଷାତ୍କାର କରାଇଲେ।

Verse 8

दृष्ट्वा तदानीं सकलेश्वरं प्रभुं तपो जुषाणं विनिमीलितेक्षणम्

ତେବେ ସେ ସକଳେଶ୍ୱର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲା—ତପସ୍ୟାରେ ଲୀନ, ଏବଂ ନୟନ ମୃଦୁଭାବେ ନିମୀଳିତ।

Verse 9

कपर्द्धिनं चंद्रकलाविभूषणं वेदांतवेद्यं परमात्मनि स्थितम् । ववंद शीर्ष्णा च तदा हिमाचलः परां मुदं प्रापदहीनसत्त्वः

ତେବେ ହିମାଚଳ ଜଟାଧାରୀ, ଚନ୍ଦ୍ରକଳାଭୂଷିତ, ବେଦାନ୍ତଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞେୟ ଏବଂ ପରମାତ୍ମାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ପ୍ରଣାମ କଲା; ଅଚଳ ହୃଦୟରେ ପରମ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲା।

Verse 10

उवाच वाक्यं जगदेकमंगलं हिमालयो वाक्यविदां वरिष्ठः

ତେବେ ବାକ୍‌ବିଦ୍ୟାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହିମାଳୟ ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ମଙ୍ଗଳମୟ ବଚନ କହିଲା।

Verse 11

सभाग्योऽहं महादेव प्रसादात्तव शंकर । प्रत्यहं चागमिष्यामि दर्शनार्थं तव प्रभो

ହେ ମହାଦେବ, ହେ ଶଙ୍କର! ତୁମ ପ୍ରସାଦରୁ ମୁଁ ଧନ୍ୟ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମ ଦର୍ଶନାର୍ଥେ ମୁଁ ପ୍ରତିଦିନ ଆସିବି।

Verse 12

अनया सह देवेश अनुज्ञां दातुर्महसि । श्रुत्वा तु वचनं तस्य देवदेवो महेश्वरः

ହେ ଦେବେଶ! ଏହା ସହ ଯିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେବା ତୁମ ପାଇଁ ଯୁକ୍ତ। ତାହାର ବଚନ ଶୁଣି ଦେବଦେବ ମହେଶ୍ୱର ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 13

आगंतव्यं त्वया नित्यं दर्शनार्थं ममाचल । कुमारीं च गृहे स्थाप्य नान्यथा मम दर्शनम्

ହେ ଅଚଳ! ମୋ ଦର୍ଶନାର୍ଥେ ତୁମେ ନିତ୍ୟ ଆସିବାକୁ ହେବ। କୁମାରୀକୁ ଘରେ ରଖି ତାପରେ ମୋ ଦର୍ଶନ ମିଳିବ; ନହେଲେ ନୁହେଁ।

Verse 14

अचलः प्रत्युवाचेदं गिरिशं नतकंधरः । कस्मान्मयानया सार्द्धं नागंतव्यं तदुच्यताम् । अचलं च व्रीत शंभुः प्रहसन्वाक्यमब्रवीत्

ଅଚଳ ମସ୍ତକ ନମାଇ ଗିରୀଶଙ୍କୁ କହିଲା— “ମୁଁ ତାଙ୍କ ସହ କାହିଁକି ଆସିବି ନାହିଁ? ଦୟାକରି କହନ୍ତୁ।” ତେବେ ଶମ୍ଭୁ ହସି ଅଚଳଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।

Verse 15

इयं कुमारी सुश्रोणी तन्वी चारुप्रभाषिणी । नानेतव्या मत्समीपे वारयामि पुनः पुनः

ଏହି କୁମାରୀ—ସୁଶ୍ରୋଣୀ, ସୁକୁମାର ଓ ମଧୁରଭାଷିଣୀ—ମୋ ସମୀପକୁ ଆଣିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ମୁଁ ପୁନଃପୁନଃ ନିଷେଧ କରୁଛି।

Verse 16

एतच्छ्रुत्वा वचनं तस्य शंभोर्निरामयं निःस्पृहनिष्ठुरं वा । तपस्विनोक्तं वचनं निशम्य उवाच गौरी च विहस्य शंभुम्

ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ସେହି ବଚନ—ନିର୍ବିକାର, ନିଃସ୍ପୃହ ଓ କିଛି କଠୋର ମଧ୍ୟ—ଶୁଣି, ତପସ୍ବୀଙ୍କ କଥା ବୁଝି, ଗୌରୀ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ହସି କହିଲେ।

Verse 17

गौर्युवाच । तपःशक्त्यान्वितः शंभो करोषि विपुलं तपः । तव बुद्धिरियं जाता तपस्तप्तुं महात्मनः

ଗୌରୀ କହିଲେ— “ହେ ଶମ୍ଭୁ, ତପଃଶକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଆପଣ ବିପୁଳ ତପ କରୁଛନ୍ତି। ହେ ମହାତ୍ମନ୍, ତପ କରିବାର ଏହି ସଙ୍କଳ୍ପ ଆପଣଙ୍କ ମନେ ଜନ୍ମିଛି।”

Verse 18

कस्त्वं का प्रकृतिः सूक्ष्मा भगवंस्तद्विमृश्यताम् । पार्वत्यास्तद्वचः श्रुत्वा महेशो वाक्यमब्रवीत्

“ତୁମେ କିଏ? ଏହି ସୂକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରକୃତି କ’ଣ? ହେ ଭଗବନ୍, ଏଥିରେ ବିଚାର କରନ୍ତୁ।” ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ମହେଶ ଉତ୍ତର କହିଲେ।

Verse 19

तपसा परमेणैव प्रकृतिं नाशयाम्यहम् । प्रकृत्या रहितः सुभ्रु अहं तिष्ठमि तत्त्वतः । तस्माच्च प्रकृते सिद्धैर् कार्यः संग्रहः क्वचित्

ମୁଁ ପରମ ତପସ୍ୟାଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ପ୍ରକୃତିକୁ ଲୟ କରେ। ହେ ସୁଭ୍ରୁ, ପ୍ରକୃତିରହିତ ହୋଇ ମୁଁ ତତ୍ତ୍ୱରେ ସ୍ଥିତ। ତେଣୁ ସିଦ୍ଧମାନେ କେବେ କେବେ ନିଜ ପ୍ରକୃତିକୁ ସଂୟମେ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତୁ।

Verse 20

पार्वत्युवाच । यदुक्तं परया वाचा वचननं शंकर त्वया । सा किं प्रकृति र्नैव स्यादतीतस्तां भवान्कथम्

ପାର୍ବତୀ କହିଲେ—ହେ ଶଙ୍କର, ତୁମେ ପରାବାଣୀରେ ଯେ ବଚନ କହିଲ, ସେଇ କି ପ୍ରକୃତି ନୁହେଁ? ତେବେ ତୁମେ ତାହାକୁ କିପରି ଅତୀତ ହେଲ?

Verse 21

यच्छृणोपि यदश्रासि यच्च पश्यसि शंकर । वाग्वादेन च किं कार्यमस्माके चाधुना प्रभो

ହେ ଶଙ୍କର, ତୁମେ ଯାହା ଶୁଣ, ଯାହା (ଅନ୍ୟକୁ) ଶୁଣାଅ, ଏବଂ ଯାହା ଦେଖ—ହେ ପ୍ରଭୋ, ଏବେ ଆମ ପାଇଁ ବାକ୍‌ବିତର୍କର କି ପ୍ରୟୋଜନ?

Verse 22

तत्सर्वं प्रकृतेः कार्यं मिथ्यावादो निर्र्थकः । प्रकृतेः परतो भूत्वा किमर्थं तप्यते तपः

ସେ ସବୁ ପ୍ରକୃତିର କାର୍ଯ୍ୟ; ଅନ୍ୟଥା କହିବା ନିରର୍ଥକ। ଯଦି ତୁମେ ସତ୍ୟରେ ପ୍ରକୃତିର ପରେ ଅଛ, ତେବେ ଏହି ତପସ୍ୟା କାହିଁପାଇଁ?

Verse 23

त्वया शंभोऽधुना ह्यस्मिन्गिरौ हिमवति प्रभो । प्रकृत्या मिलितोऽसि त्वं न जानासि हि शंकर

ହେ ଶମ୍ଭୋ, ହେ ପ୍ରଭୋ, ଏହି ହିମବତ୍ ଗିରିରେ ଏବେ ତୁମେ ପ୍ରକୃତି ସହିତ ମିଶିଗଲ; ହେ ଶଙ୍କର, ତୁମେ ତାହା ଜାଣୁନାହାଁ ଭଳି ଲାଗୁଛ।

Verse 24

वाग्वादेन च किं कार्यमस्माकं चाधुना प्रभो । प्रकृतेः परतस्त्वं च यदि सत्यं वचस्तव । तर्हि त्वया न भेतव्यं मम शंकर संप्रति

ହେ ପ୍ରଭୁ! ଏବେ ଆମ ପାଇଁ କେବଳ ବାଦବିବାଦର କ’ଣ ପ୍ରୟୋଜନ? ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ବଚନ ସତ୍ୟ ଯେ ଆପଣ ପ୍ରକୃତିର ପରେ, ତେବେ ହେ ଶଙ୍କର, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମୋତେ ଭୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।

Verse 25

प्रहस्य भगवान्देवो गिरिजां प्रत्युवाच ह

ତେବେ ଭଗବାନ ଦେବ ଶିବ ହସି ଗିରିଜାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 27

महादेव उवाच । प्रत्यहं कुरु मे सेवां गिरिजे साधुभाषिणि

ମହାଦେବ କହିଲେ—ହେ ଗିରିଜେ, ସଦ୍ଭାଷିଣୀ! ପ୍ରତିଦିନ ମୋର ସେବା କର।

Verse 28

तपस्तप्तुमनुज्ञा मे दातव्या पर्वताधिप । अनुज्ञया विना किंचित्तपः कर्तुं न पार्यते

ହେ ପର୍ବତାଧିପ! ତପ କରିବା ପାଇଁ ମୋତେ ଅନୁମତି ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ; ଅନୁମତି ବିନା ଅଳ୍ପ ତପ ମଧ୍ୟ ସାଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 29

एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य देवदेवस्य शूलिनः । प्रहस्य हिमवाञ्छंभुमिदं वचनमब्रवीत्

ଦେବଦେବ ଶୂଳଧାରୀଙ୍କ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ହିମବାନ ହସିଲେ ଏବଂ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଏହି ପ୍ରତିଉତ୍ତର କହିଲେ।

Verse 30

त्वदीयं हि जगत्सर्वं सदेवासुरमानुषम् । किमहं तु महादेव तुच्छो भूत्वा ददामि ते

ହେ ମହାଦେବ! ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମନୁଷ୍ୟ ସହିତ ଏହି ସମଗ୍ର ଜଗତ ତୁମର ହିଁ। ତେବେ ତୁଚ୍ଛ ମୁଁ ତୁମକୁ କ’ଣ ଦେଇପାରିବି?

Verse 31

एवमुक्तो हिमवता शंकरो लोकशंकरः । प्रहस्य गिरिराजं तं याहीति प्राह सादरम्

ହିମବାନ ଏଭଳି କହିଲେ, ଲୋକମଙ୍ଗଳକାରୀ ଶଙ୍କର ହସି, ସେହି ଗିରିରାଜଙ୍କୁ ସାଦରେ କହିଲେ—“ଯାଅ।”

Verse 32

शंकरेणाब्यनुज्ञातः स्वगृहं हिमवान्ययौ । सार्द्धं गिरिजया सोऽपि प्रत्यहं दर्शने स्थितः

ଶଙ୍କରଙ୍କ ଅନୁମତି ପାଇ ହିମବାନ ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ। ଗିରିଜା ସହ ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଦିନ ଦର୍ଶନରେ ଉପସ୍ଥିତ ରହିଲେ।

Verse 33

एवं कतिपयः कालो गतश्चोपासनात्तयोः

ଏଭଳି ଭାବେ ସେଇ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଉପାସନାରେ କିଛି ସମୟ କଟିଗଲା।

Verse 34

सुतापित्रोश्च तत्रैव शंकरो दुरतिक्रमः । पार्वतीं प्रति तत्रैव चिंतामापेदिरे सुराः

ସେଠାରେଇ ସୁତାପିତାଙ୍କ ସମୀପରେ ଦୁରତିକ୍ରମ ଶଙ୍କର ଅବସ୍ଥିତ ରହିଲେ; ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ନେଇ ଦେବଗଣ ସେଠାରେଇ ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ।

Verse 35

ते चिंत्यमानाश्च सुरास्तदानीं कथं महेशो गिरिजां समेष्यति । किं कार्यमद्यैव वयं च कुर्मो बृहस्पते तत्कथयस्व मा चिरम्

ତେବେ ଦେବମାନେ ଚିନ୍ତା କରି କହିଲେ— “ମହେଶ କିପରି ଗିରିଜାଙ୍କ ସହ ମିଳିବେ? ଆଜିହିଁ ଆମେ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ? ହେ ବୃହସ୍ପତି, ବିଳମ୍ବ ନକରି ଶୀଘ୍ର କହ।”

Verse 36

बृहस्पतिरुवाचेदं महेंद्रं प्रति सद्वचः । एवमेतत्त्वया कार्यं महेंद्र श्रूयतां तदा

ବୃହସ୍ପତି ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଶୁଭବଚନ କହିଲେ— “ହେ ମହେନ୍ଦ୍ର, ତୁମେ ଏହି କାମଟି ହିଁ କରିବାକୁ ହେବ; ଏବେ ଶୁଣ।”

Verse 37

एतत्कार्यं मदनेनैव राजन्नान्यः समर्थो भविता त्रिलोके । विप्लावितं तापसानां तपो हि तस्मात्त्वरात्प्रार्थनीयो हि मारः

“ହେ ରାଜନ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କେବଳ ମଦନ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସାଧ୍ୟ; ତ୍ରିଲୋକରେ ଅନ୍ୟ କେହି ସମର୍ଥ ନୁହେଁ। ସେ ତପସ୍ବୀମାନଙ୍କ ତପକୁ ମଧ୍ୟ ବିଚଳିତ କରେ; ତେଣୁ ମାର (କାମଦେବ)ଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି ଡାକିବା ଉଚିତ।”

Verse 38

गुरोर्वचनमाकर्ण्य आह्वयन्मदनं हरिः । आह्वानादाजगामाथ मदनः कार्यसाधकः

ଗୁରୁଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ହରି ମଦନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କଲେ; ସେଇ ଆହ୍ୱାନରେ କାର୍ଯ୍ୟସାଧକ ମଦନ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।”

Verse 39

रत्या समेतः सह माधवेन स पुष्पधन्वा पुरतः सभायाम् । महेंद्रमागम्य उवाच वाक्यं सगर्वितं लोकमनोहरं च

ରତି ସହିତ ଏବଂ ମାଧବଙ୍କ ସହ ତାହି ପୁଷ୍ପଧନ୍ୱା (କାମଦେବ) ସଭାର ସମ୍ମୁଖକୁ ଆସିଲେ; ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ସେ ଗର୍ବିତ ଓ ଲୋକମନୋହର ବଚନ କହିଲେ।

Verse 40

अहमाकारितः कस्माद्ब्रूहि मेऽद्य शचीपते । किं कार्यं करवाण्यद्य कथ्यतां मा विलंबितम्

ହେ ଶଚୀପତି! ଆଜି ମୋତେ କାହିଁକି ଡାକାଇଛ? କହ। ଆଜି ମୁଁ କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି? ବିଳମ୍ବ ନ କରି କହ।

Verse 41

मम स्मरणमात्रेण विभ्रष्टा हि तपस्विनः । त्वमेव जानासि हरे मम वीर्यपराक्रमौ

ମୋର କେବଳ ସ୍ମରଣମାତ୍ରେ ତପସ୍ବୀମାନେ ତପରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି; ହେ ହରି, ମୋର ବୀର୍ୟ ଓ ପରାକ୍ରମ ତୁମେ ଏକା ଜାଣ।

Verse 42

मम वीर्यं च जानाति शक्तेः पुत्रः पराशरः । एवं चानये च बहवो भृग्वाद्य ऋषयो ह्यमी

ମୋର ବୀର୍ୟକୁ ଶକ୍ତିପୁତ୍ର ପରାଶର ଜାଣନ୍ତି; ଏହିପରି ଭୃଗୁ ଆଦି ଅନେକ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଭଲଭାବେ ଜାଣନ୍ତି।

Verse 43

गुरुरप्यभिजानाति भार्योतथ्यस्य चैव हि । तस्यां जातो भरद्वाजो गुरुणा संकरो हि सः

ଗୁରୁ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ସେ ଉତଥ୍ୟଙ୍କର ପତ୍ନୀ; ତଥାପି ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଭରଦ୍ୱାଜ ଜନ୍ମିଲେ—ଗୁରୁଦ୍ୱାରା ଜନିତ ହେବାରୁ ସେ ‘ସଂକର’ ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି।

Verse 44

भरद्वाजो महाभाग इत्युवाच गुरुस्तदा । जानाति मम वीर्यं च शौर्यं चैव प्रजापतिः

ତେବେ ଗୁରୁ କହିଲେ—“ଭରଦ୍ୱାଜ ମହାଭାଗ।” ପ୍ରଜାପତି ମଧ୍ୟ ମୋର ବୀର୍ୟ ଓ ଶୌର୍ୟକୁ ଭଲଭାବେ ଜାଣନ୍ତି।

Verse 45

क्रोधो हि मम बंधुश्च महाबलपरक्रमः । उभाभ्यां द्रावितं विश्वं जंगमाजंगमं महत् । ब्रह्मादिस्तंबपर्यंतं प्लावितं सचराचरम्

କ୍ରୋଧ ହିଁ ମୋର ବନ୍ଧୁ, ମହାବଳ ଓ ପରାକ୍ରମଶାଳୀ। ଆମ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିଶାଳ ବିଶ୍ୱ—ଚର ଓ ଅଚର—ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇଛି; ବ୍ରହ୍ମାଦିରୁ ତୃଣପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ସଚରାଚର ଜଗତ ପ୍ଲାବିତ ହୋଇଛି।

Verse 46

देवा ऊचुः । मदनद्वं समर्थोसि अस्माञ्जेतुं सदैव हि । महेशं प्रति गच्छाशु सुरकार्यार्थसिद्धये । पार्वत्या सहितं शंभुं कुरुष्वाद्य महामते

ଦେବମାନେ କହିଲେ—ହେ ମଦନ! ତୁମେ ସଦା ଆମକୁ ମଧ୍ୟ ଜିତିବାରେ ସମର୍ଥ। ସୁରକାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ମହେଶଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଅ। ହେ ମହାମତି! ଆଜି ପାର୍ବତୀସହିତ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ବଶ କର।

Verse 47

एवमभ्यर्थितो देवैर्मदनो विश्वमोहनः । जगाम त्वरितो भूत्वा अप्सरोभिः समन्वितः

ଦେବମାନଙ୍କ ଏପରି ଅନୁରୋଧରେ, ବିଶ୍ୱମୋହନ ମଦନ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କ ସହ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲା।

Verse 48

ततो जगामाशु महाधनुर्द्धरो विस्फार्य चापं कुसुमान्वितं महत् । तथैव बाणांश्च मनोरमांश्च प्रगृह्य वीरो भुवनैकजेता । तस्मिन्हिमाद्रौ परिदृश्यमानोऽवनौ स्मरो योधयतां वरिष्ठः

ତାପରେ ସେ ମହାଧନୁର୍ଧର ଶୀଘ୍ର ଗଲା; କୁସୁମଶୋଭିତ ସେଇ ମହାଧନୁଷକୁ ଟାଣି ଧରି, ମନୋହର ବାଣମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲା। ସେ ବୀର, ଭୁବନର ଏକମାତ୍ର ଜେତା, ହିମାଦ୍ରିରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲା—ଯୋଧାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ମର।

Verse 49

तत्रागता तदा रंभा उर्वशी पुंजिकस्थली । सुम्लोचा मिश्रकेशी च सुभगा च तिलोत्तमा

ସେଠାରେ ତେବେ ରମ୍ଭା, ଉର୍ବଶୀ, ପୁଞ୍ଜିକସ୍ଥଳୀ, ସୁମ୍ଲୋଚା, ମିଶ୍ରକେଶୀ, ସୁଭଗା ଓ ତିଲୋତ୍ତମା ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ।

Verse 50

अन्याश्च विविधाः जाताः साहाय्ये मदनस्य च । अप्सरसो गणैर्दृष्टा मदनेन सहैव ताः

ମଦନଙ୍କ ସହାୟତା ପାଇଁ ନାନାପ୍ରକାର ଅନ୍ୟ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆସିଲେ। ସେଇ ଅପ୍ସରାମାନେ ମଦନ ସହିତ ଗଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦେଖାଗଲେ।

Verse 51

सर्वे गणाश्च सहसा मदनेन विमोहिताः । भृंगिणा च तदा रंभा चण्डेन सह चोर्वशी

ସମସ୍ତ ଗଣମାନେ ସହସା ମଦନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋହିତ ହେଲେ। ତେବେ ଭୃଙ୍ଗି ସହ ରମ୍ଭା, ଏବଂ ଚଣ୍ଡ ସହ ଉର୍ବଶୀ ଥିଲେ।

Verse 52

मेनका वीरभद्रेण चण्डेन पुंजिकस्थली । तिलोत्तमादयस्तत्र संवृताश्च गणैस्तदा

ମେନକା ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କ ସହ ଥିଲେ, ଏବଂ ପୁଞ୍ଜିକସ୍ଥଳୀ ଚଣ୍ଡଙ୍କ ସହ ଥିଲେ। ସେଠାରେ ତିଲୋତ୍ତମା ଆଦିମାନେ ତେବେ ଗଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲେ।

Verse 53

अमत्तभूतैर्बहुभिस्त्रपां त्यक्त्वा मनीषिभिः । अकाले कोकिला भिश्च व्याप्तामासीन्महीतलम्

ଅନେକ ପ୍ରାଣୀ ମତ୍ତ ହୋଇଥିବା ପରି ଲଜ୍ଜା ତ୍ୟାଗ କରି—ମନୀଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ—ପୃଥିବୀତଳକୁ ବ୍ୟାପିଗଲେ। ଏବଂ ଅକାଳରେ କୋଇଲିର କୁହୁକୁହୁ ଧ୍ୱନି ମଧ୍ୟ ସର୍ବତ୍ର ପ୍ରସାରିତ ହେଲା।

Verse 54

अशोकाश्चंपकाश्चूता यूथ्यश्चैव कदंबकाः । नीषाः प्रियालाः पनसा राजवृक्षाश्चरायणाः

ଅଶୋକ, ଚମ୍ପକ, ଆମ୍ବ, ଯୂଥିକା ଲତା ଓ କଦମ୍ବ; ନୀଷ, ପ୍ରିୟାଳ, ପନସ ଏବଂ ରାଜବୃକ୍ଷ—ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବନସ୍ପତି ସହ—ପ୍ରଚୁରତାରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।

Verse 55

द्राक्षावल्लयः प्रदृश्यंते बहुला नागकेशराः । तथा कदल्यः केतक्यो भ्रमरैरुपशोभिताः

ସବୁଦିଗରେ ଦ୍ରାକ୍ଷାଲତା ଦେଖାଯାଉଥିଲା; ନାଗକେଶର ଗଛ ବହୁତ ଥିଲା। କଦଳୀ ଓ କେତକୀ ପୁଷ୍ପ ଭ୍ରମରଦଳରେ ଅଧିକ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା।

Verse 56

मत्ता मदनसंगेन हंसीभिः कलहंसकाः । करेणुभिर्गजाह्यासञ्छिखंडीभिः शिखंडिनः

ମଦନସ୍ପର୍ଶରେ ମତ୍ତ ହୋଇ କଲହଂସମାନେ ହଂସିନୀମାନଙ୍କ ସହ ଲଗି ରହିଲେ। ଗଜମାନେ କରେଣୁମାନଙ୍କୁ ନିକଟେ ଚାପିଲେ, ଶିଖଣ୍ଡୀମାନେ ଶିଖଣ୍ଡିନୀମାନଙ୍କୁ ଆସକ୍ତ ହେଲେ।

Verse 57

निष्कामा ह्यतुरा ह्यासञ्छिवसंपर्कजैर्गुणैः । अकस्माच्च तथाभूतं कथं जातं विमृश्य च

ସେମାନେ ନିଷ୍କାମ ଓ ଅତୁର ଥିଲେ, ଶିବସଂସ୍ପର୍ଶଜ ଗୁଣରେ ଯୁକ୍ତ ଥିଲେ। ଚିନ୍ତା କରି କହିଲେ—‘ଏହି ହଠାତ୍ ପରିବର୍ତ୍ତନ କିପରି ହେଲା?’

Verse 58

शैलादो हि महातेजा नंदी ह्यमितविक्रमः । रक्षसं विबुधानां वा कृत्यमस्तीत्यचिंतयत्

ତେବେ ଶୈଲାଦଙ୍କ ପୁତ୍ର ନନ୍ଦୀ—ମହାତେଜସ୍ବୀ ଓ ଅମିତବିକ୍ରମୀ—ଚିନ୍ତା କଲେ: ‘ନିଶ୍ଚୟ ଏହା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ କିମ୍ବା ଦେବମାନଙ୍କ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ।’

Verse 59

एतस्मिन्नंतरे तत्र मदनो हि धनुर्द्धरः । पंचबाणान्समारोप्य स्वकीये धनुषि द्विजाः । तरोश्छायां समाश्रित्य देवदारुगतां तदा

ଏହି ମଧ୍ୟରେ ସେଠାରେ ଧନୁର୍ଧର ମଦନ—ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ—ନିଜ ଧନୁଷରେ ପଞ୍ଚବାଣ ଆରୋପ କରି, ତେବେ ଦେବଦାରୁ ଗଛର ଛାୟାକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲା।

Verse 60

निरीक्ष्य शंभुं परमासने स्तितं तपो जुषाणं परमेष्ठिनां पतिम् । गंगाधरं नीलतमालकंठं कपर्दिनं चन्द्रकलासमेतम्

ପରମ ଆସନରେ ଅବସ୍ଥିତ, ତପସ୍ୟାରେ ଲୀନ ପରମେଷ୍ଠୀମାନଙ୍କ ପତି ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଗଙ୍ଗାଧର, ନୀଳ-ତମାଳ ସଦୃଶ କଣ୍ଠ, ଜଟାଧାରୀ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକଳାଭୂଷିତ।

Verse 61

भुजंगभोगांकितसर्वगात्रं पंचाननं सिंहविशालविक्रमम् । कर्पूरगौरे परयान्वितं च स वेद्धुकामो मदनस्तपस्विनम्

ଯାହାଙ୍କ ସର୍ବ ଗାତ୍ର ଭୁଜଙ୍ଗଭୋଗଚିହ୍ନରେ ଅଙ୍କିତ, ଯିଏ ପଞ୍ଚାନନ, ସିଂହସଦୃଶ ବିଶାଳ ବିକ୍ରମଶାଳୀ, କର୍ପୂରଗୌର ଓ ପରାଶକ୍ତିସହିତ—ସେଇ ତପସ୍ବୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ବେଧିବାକୁ ମଦନ ଉଦ୍ୟତ ହେଲା।

Verse 62

दुरासदं दीप्तिमतां वरिष्ठं महेशमुग्रं सह माधवेन । यावच्छिवं वेद्धुकामः शरेण तावद्याता गिरिजा विश्वमाता । सखीजनैः संवृता पूजनार्थं सदाशिवं मंगलं मंगलानाम्

ଦୀପ୍ତିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୁରାସଦ, ଉଗ୍ର ମହେଶ ମାଧବଙ୍କ ସହ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ମଦନ ଯେତେବେଳେ ଶରଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କୁ ବେଧିବାକୁ ଚାହିଲା, ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସଖୀଜନେ ଘେରା ବିଶ୍ୱମାତା ଗିରିଜା ପୂଜାର୍ଥେ ମଙ୍ଗଳମୟ ସଦାଶିବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ।

Verse 63

कनककुसुममालां संदधे नीलकंठे सितकिरणमनोज्ञादुर्ल्लभा सा तदानीम् । स्मितविकसितनेत्रा चारुवक्त्रं शिवस्य सकलजननित्री वीक्षमाणा बभूव

ସେତେବେଳେ ସକଳଜନନୀ ନୀଳକଣ୍ଠଙ୍କ ଗଳାରେ କନକକୁସୁମମାଳା ପରାଇଲେ—ଚନ୍ଦ୍ରକିରଣସଦୃଶ ମନୋହର ଓ ଦୁର୍ଲଭ। ମୃଦୁସ୍ମିତରେ ବିକଶିତ ନୟନେ ସେ ଶିବଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ମୁଖକୁ ନିହାରିଲେ।

Verse 64

तावद्विद्धः शरेणैव मोहनाख्येन चत्वरात् । विध्यमानस्तदा शंभुः शनैरुन्मील्य लोचने । ददर्श गिरिजां देवोब्धिर्यथा शशिनः कलाम्

ସେତେବେଳେ ଚତ୍ୱରରୁ ‘ମୋହନ’ ନାମକ ଶରଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ଧ ହୋଇ ଶମ୍ଭୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ନୟନ ଖୋଲି ଗିରିଜାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଯେପରି ଦେବସମୁଦ୍ର ଶଶୀର କଳାକୁ ନିହାରେ।

Verse 65

चारुप्रसन्नवदनां बिंबोष्ठीं सस्मितेक्षणाम् । सुद्विजामग्निजां तन्वीं विशालवदनोत्सवाम्

ସେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ଚାରୁ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ ମୁଖମଣ୍ଡଳା, ବିମ୍ବଫଳ ସଦୃଶ ରକ୍ତିମ ଓଷ୍ଠା, ସ୍ମିତଭରା ନୟନା; ତନୁଦେହୀ, ଦୀପ୍ତ ଶୁଭଲକ୍ଷଣା, ବିଶାଳ ମୁଖମଣ୍ଡଳ ଦର୍ଶନର ଉତ୍ସବ ସମ।

Verse 66

गौरीं प्रसन्नमुद्रां च विश्वमोहनमोहनाम् । यया त्रिलोकरचना कृता ब्रह्मादिभिः सह

ସେ ଗୌରୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ—ପ୍ରସନ୍ନ ମୁଦ୍ରାଯୁକ୍ତା, ବିଶ୍ୱମୋହକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ କରୁଥିବା ମୋହିନୀ; ଯାହାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ବ୍ରହ୍ମାଦି ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ତ୍ରିଲୋକର ରଚନା-ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।

Verse 67

उत्पत्तिपालनविनाशकरी च या वै कृत्वाग्रतः सत्त्वरजस्तमांसि । सा चेतनेन ददृशे पुरतो हरेण संमोहनी सकलमंगलमंगलैका

ଯିଏ ସୃଷ୍ଟି-ପାଳନ-ବିନାଶ କରୁଥାଏ, ଏବଂ ସତ୍ତ୍ୱ-ରଜସ୍-ତମସ୍ ଗୁଣମାନଙ୍କୁ ନିଜ ସମ୍ମୁଖେ ସ୍ଥାପିତ କରିଛି—ସେଇ ସଂମୋହିନୀ, ସକଳ ମଙ୍ଗଳମଧ୍ୟରେ ଏକମାତ୍ର ପରମମଙ୍ଗଳା, ଚେତନ ହରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ଦର୍ଶିତ ହେଲେ।

Verse 68

तां निरीक्ष्य भवो देवो गिरिजां लोकपावनीम् । मुमोह दर्शनात्तस्या मदनेनातुरीकृतः । विस्मयोत्फुल्लनयनो बभूव सहसा शिवः

ଲୋକପାବନୀ ଗିରିଜାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦେବ ଭବ, ତାଙ୍କ ଦର୍ଶନମାତ୍ରରେ ମଦନବାଣେ ଆତୁର ହୋଇ ମୋହିତ ହେଲେ; ସହସା ଶିବଙ୍କ ନୟନ ବିସ୍ମୟରେ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲିତ ହେଲା।

Verse 69

एवं विलोकमानोऽसौ देवदेवो जगत्पतिः । मनसा दूयमानेन इदमाह सदाशिवः

ଏଭଳି ନିରୀକ୍ଷଣ କରୁଥିବା ଦେବଦେବ, ଜଗତ୍ପତି—ମନେ ଦହିଯାଉଥିବାବେଳେ—ସଦାଶିବ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 70

अनया मोहितः कस्मात्तपःस्थोऽहं निरामयः । कुतः कस्माच्च केनेदं कृतमस्ति ममाप्रियम्

ମୁଁ ତପସ୍ୟାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଓ ନିରାମୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ନାରୀଦ୍ୱାରା କାହିଁକି ମୋହିତ ହେଲି? କେଉଁଠୁ, କେଉଁ କାରଣରୁ, କାହା ଦ୍ୱାରା ମୋ ପାଇଁ ଏହି ଅପ୍ରିୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଗଲା?

Verse 71

ततो व्यलोकयच्छंभुर्द्दिक्षु सर्वासु सादरम् । तावद्दृष्टो दक्षिणस्यां दिशि ह्यात्तशरासनः

ତାପରେ ଶମ୍ଭୁ ସାଦରରେ ସମସ୍ତ ଦିଗକୁ ଦେଖିଲେ। ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ହାତରେ ଧନୁଷ-ବାଣ ଧରିଥିବା ଜଣେକୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 72

चक्रीकृतधनुः सज्जं चक्रे बेद्धुं सदाशिवम् । यावत्पुनः संधयति मदनो मदनांतकम् । तावद्दृष्टो महेशेन सरोषेण तदा द्विजाः

ଧନୁଷକୁ ଚକ୍ରାକାରେ ଟାଣି ସଜ୍ଜ କରି ମଦନ ସଦାଶିବଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲା। କିନ୍ତୁ ସେ ଯେତେବେଳେ ପୁଣି ମଦନାନ୍ତକଙ୍କ ଉପରେ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସାଧୁଥିଲା, ସେତେବେଳେ, ହେ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ରୋଷଭରା ମହେଶ ତାକୁ ଦେଖିଲେ।

Verse 73

निरीक्षितस्तृतीयेन चक्षुषा परमेण हि । मदनस्तत्क्षणादेव ज्वालामालावृतोऽभवत् । हाहाकारो महानासीद्देवानां तत्र पश्यताम्

ପରମ ତୃତୀୟ ଚକ୍ଷୁରେ ନିରୀକ୍ଷିତ ହେବାମାତ୍ରେ ମଦନ ସେଇ କ୍ଷଣରେ ଜ୍ୱାଳାମାଳାରେ ଆବୃତ ହେଲା। ସେଠାରେ ଦେଖୁଥିବା ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହା ହାହାକାର ଉଠିଲା।

Verse 74

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव देवानां वरदो भव । गिरिजायाः सहायार्थं प्रेषितो मदनोऽधुना

ଦେବମାନେ କହିଲେ— ହେ ଦେବଦେବ, ହେ ମହାଦେବ, ଦେବମାନଙ୍କୁ ବରଦାତା ହୁଅ। ଗିରିଜାଙ୍କ ସହାୟତା ପାଇଁ ଏବେ ମଦନକୁ ପ୍ରେଷିତ କରାଯାଇଛି।

Verse 75

वृथा त्वयाथ दग्धोऽसौ मदनो हि महाप्रभः

ହେ ମହାପ୍ରଭୁ! ସେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ମଦନ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟର୍ଥରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଛି।

Verse 76

त्वया हि कार्यं जगदेकबंधो कार्यं सुराणां परमेण वर्चसा । अस्यां समुत्पत्स्यति देव शंभो तेनैव सर्वं भवतीह कार्यम्

ହେ ଜଗତର ଏକମାତ୍ର ବନ୍ଧୁ! ଦେବମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ପରମ ତେଜରେ ହିଁ ସିଦ୍ଧ ହେବ। ହେ ଦେବ ଶମ୍ଭୋ! ତାଙ୍କଠାରୁ ନିୟତ ଜନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବେ; ତାହା ଦ୍ୱାରା ଏଠାରେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ।

Verse 77

तारकेण महादेव देवाः संपीडिता भृशम् । तदर्थं जीवितं चास्य दत्त्वा च गिरिजां प्रभो

ହେ ମହାଦେବ! ତାରକ ଦ୍ୱାରା ଦେବମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୀଡିତ। ସେହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ହେ ପ୍ରଭୋ, ଆମେ ତାକୁ ଜୀବନଦାନ ଦେଇ ଗିରିଜାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିଛୁ।

Verse 78

वरयस्व महाभाग देवाकार्ये भव क्षमः । गजासुरात्तवया त्राता वयं सर्वे दिवौकसः

ହେ ମହାଭାଗ! ଅନୁଗ୍ରହ କରି ବରଣ କରନ୍ତୁ; ଦେବକାର୍ଯ୍ୟରେ ସମର୍ଥ ହୁଅନ୍ତୁ। ଗଜାସୁରଠାରୁ ଆପଣ ହିଁ ଆମ ସମସ୍ତ ଦିବୌକସଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।

Verse 79

कालकूटाच्च नूनं हि रक्षिताः स्मो न चान्यथा । भस्मासुराच्च सर्वेश त्वया त्राता न संशयः

କାଳକୂଟ ବିଷରୁ ନିଶ୍ଚୟ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଆମେ ରକ୍ଷିତ ହୋଇଛୁ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ଏବଂ ଭସ୍ମାସୁରଠାରୁ ମଧ୍ୟ, ହେ ସର୍ବେଶ୍ୱର, ଆପଣ ହିଁ ଆମକୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଛନ୍ତି—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

Verse 80

मदनोयं समायातः सुराणां कार्यसिद्धये । तस्मात्त्वया रक्षणीय उपकारः परो हि नः

ଏହି ମଦନ ଦେବମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆସିଛି। ତେଣୁ ତୁମେ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କର; ଏହାର ଉପକାର ଆମ ପାଇଁ ପରମ ମୂଲ୍ୟବାନ।

Verse 81

विना तेन जगत्सर्वं नाशमेष्यति शंकर । निष्कामस्त्वं कथं शंभो स्वबुद्ध्या च विमृस्यताम्

ହେ ଶଙ୍କର, ତାହା ବିନା ସମଗ୍ର ଜଗତ ନାଶକୁ ଯିବ। ହେ ଶମ୍ଭୁ, ତୁମେ ନିଷ୍କାମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ବୁଦ୍ଧିରେ ଏହା ବିଚାର କର।

Verse 82

तदोवाच रुषाविष्टो देवान्प्रति महेश्वरः । विना कामेन भो देवा भवितव्यं न चान्यथा

ତେବେ କ୍ରୋଧାବିଷ୍ଟ ମହେଶ୍ୱର ଦେବମାନଙ୍କୁ କହିଲେ— “ହେ ଦେବମାନେ, କାମ ବିନା ଏହା ହେବ ନାହିଁ; ଅନ୍ୟଥା କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ।”

Verse 83

यदाःकामं पुरस्कृत्य सर्वे देवाः सवासवाः । पदभ्रष्टाश्च दुःखेन व्याप्ता दैन्यं समाश्रिताः

ଯେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ କାମକୁ ଅଗ୍ରେ ରଖିଲେ, ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ପଦରୁ ଚ୍ୟୁତ ହେଲେ; ଦୁଃଖରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇ ଦୈନ୍ୟକୁ ଆଶ୍ରୟ କଲେ।

Verse 84

कामो हि नरकायैव सर्वेषां प्राणिनां ध्रुवम् । दुःखरूपी ह्यनंगोऽयं जानीध्वं मम भाषितम्

କାମ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ନରକ ପଥକୁ ନେଇଯାଏ। ଏହି ଅନଙ୍ଗ କାମ ଦୁଃଖସ୍ୱରୂପ— ମୋ କଥା ଜାଣ।

Verse 85

तारकोऽपि दुराचारो निष्कामोऽद्य भविष्यति । विनाकामेन च कथं पापमाचरते नरः

ଦୁରାଚାରୀ ତାରକ ମଧ୍ୟ ଆଜି ନିଷ୍କାମ ହେବ; କାମନା ବିନା ମନୁଷ୍ୟ କିପରି ପାପ କରିପାରିବ?

Verse 86

तस्मात्कामो मया दग्धः सर्वेषां शांतिहेतवे । युष्माभिश्च सुरैः सर्वैरसुरैश्च महर्षिभिः

ଏହେତୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ମୁଁ କାମକୁ ଦଗ୍ଧ କଲି—ତୁମେ ସମସ୍ତ ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମହର୍ଷିମାନେ ସହିତ।

Verse 87

अन्यैः प्राणिभिरेवात्र तपसे धीयतां मनः । कामक्रोधविहीनं च जगत्सर्वं मया कृतम्

ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ତପସ୍ୟାରେ ମନ ନିବେଶ କରୁନ୍ତୁ; କାରଣ ମୁଁ ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ କାମ-କ୍ରୋଧହୀନ କରିଛି।

Verse 88

तस्मादेनं पापिनं दुःखमूलं न जीवयिष्यामि सुराः प्रतीक्ष्यताम् । निरन्तरं चात्मसुखप्रबोधमानंदलक्षणमागाधमनन्यरूपम्

ଏହେତୁ ଦୁଃଖର ମୂଳ ଏହି ପାପୀକୁ ମୁଁ ଜୀବିତ ରହିବାକୁ ଦେବି ନାହିଁ; ହେ ଦେବମାନେ, ପ୍ରତୀକ୍ଷା କର। ଏବଂ ତାହାର ସ୍ଥାନରେ ଆତ୍ମସୁଖର ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ପ୍ରବୋଧ ହେଉ—ଶୁଦ୍ଧ ଆନନ୍ଦଲକ୍ଷଣ, ଅଗାଧ ଓ ଅନନ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ।

Verse 89

एवमुक्तास्तदा तेन शंभुना परमेष्ठिना । ऊचुर्महर्षयः सर्वे शकर लोकशंकरम्

ପରମେଷ୍ଠୀ ଶମ୍ଭୁ ଏପରି କହିଲେ, ଲୋକମଙ୍ଗଳକାରୀ ଶକରଙ୍କୁ ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ମହର୍ଷିମାନେ କହିଲେ।

Verse 90

यदुक्तं भवता शंभो परं श्रेयस्करं हि नः । किं तु वक्ष्याम देवेश श्रूयतां चावधार्यताम्

ହେ ଶମ୍ଭୋ! ଆପଣ କହିଥିବା କଥା ଆମ ପାଇଁ ପରମ ଶ୍ରେୟସ୍କର। କିନ୍ତୁ ହେ ଦେବେଶ! କିଛି କହିବାକୁ ଅଛି—ଦୟାକରି ଶୁଣନ୍ତୁ ଓ ସାବଧାନରେ ବିଚାର କରନ୍ତୁ।

Verse 91

यथा सृष्टमिदं विश्वं कामक्रोधसमन्वितम् । तत्सर्वं कामरूपं हि स कामो न तु हन्यते

ଯେପରି ଏହି ବିଶ୍ୱ କାମ ଓ କ୍ରୋଧ ସହିତ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି, ସେପରି ସବୁ କାମସ୍ୱରୂପ ହିଁ; ତେଣୁ ସେ କାମ ସତ୍ୟରେ ହତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 92

धर्मार्थकामामोक्षाश्च चत्वारो ह्येकरूपताम् । नीतायेन महादेव स कामोऽयं न हन्यते

ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ମୋକ୍ଷ—ଏହି ଚାରିଟିକୁ ଆପଣ, ହେ ମହାଦେବ, ଏକତ୍ୱରେ ଏକରୂପ କରିଛନ୍ତି; ତେଣୁ ଏହି କାମ ହତ ହୁଏ ନାହିଁ।

Verse 93

कथं त्वया हि संदग्धः कामो हि दुरतिक्रमः । येन संघटितं विश्वमाब्रह्मस्थावरात्मकम्

ଯେ କାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁରତିକ୍ରମ, ସେହି କାମକୁ ଆପଣ କିପରି ଦଗ୍ଧ କଲେ? ଯାହାଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସ୍ଥାବର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ସଂଘଟିତ ଅଛି।

Verse 94

कामेन हीयते विश्वं कामेन पाल्यते । कामेनोत्पद्यते विश्वं तस्मात्कामो महाबलः

କାମ ଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱ କ୍ଷୟ ପାଏ, କାମ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ତାହା ପାଳିତ ହୁଏ; କାମ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ—ତେଣୁ କାମ ମହାବଳୀ।

Verse 95

यस्मात्क्रोधो भवत्युग्रो येन त्वं च वशीकृतः । तस्मात्कामं महादेव संबोधयितुमर्हसि

ଯାହାଠାରୁ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ ଏବଂ ଯାହାଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମଧ୍ୟ ବଶୀଭୂତ ହେଉଛ, ତେଣୁ ହେ ମହାଦେବ, କାମଦେବଙ୍କୁ ପୁନଃ ଚେତନାରେ ଜାଗ୍ରତ କରିବା ତୁମର ଉଚିତ।

Verse 96

त्वया संपादितो देव मदनो हि महाबलः । समर्थो हि समर्थत्वात्तत्सामर्थ्यं करिष्यति

ହେ ଦେବ, ମହାବଳୀ ମଦନ ତୁମ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସେହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି; ସେ ସମର୍ଥ ଥିବାରୁ ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ (କାର୍ଯ୍ୟ) ପୁନଃ ସାଧନ କରିବ।

Verse 97

ऋषिभिश्चैवमुक्तोऽपि द्विगुणं रूपमास्थितः । चक्षुषा हि तृतीयेन दग्धुकामो हरस्तदा

ଋଷିମାନେ ଏପରି କହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ହର ଦ୍ୱିଗୁଣ ତୀବ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ; ତାପରେ ତୃତୀୟ ନୟନରେ (କାମକୁ) ଦଗ୍ଧ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ।

Verse 98

मुनिभिश्चारणैः सिद्धैर्गणैश्चापि सदाशिवः । स्तुतश्च वंदितो रुद्रः पिनाकी वृषवाहनः

ମୁନି, ଚାରଣ, ସିଦ୍ଧ ଏବଂ ଗଣମାନେ ମଧ୍ୟ ପିନାକଧାରୀ, ବୃଷବାହନ ରୁଦ୍ର—ସଦାଶିବଙ୍କୁ—ସ୍ତୁତି କରି ବନ୍ଦନା କଲେ।

Verse 99

मदनं च तथा दग्ध्वा त्यक्त्वा तं पर्वतं रुषा । हिमवंताभिधं सद्यस्तिरोधानगतोऽभवत्

ଏହିପରି ମଦନକୁ ଦଗ୍ଧ କରି, କ୍ରୋଧରେ ସେହି ପର୍ବତକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ‘ହିମବନ୍ତ’ ନାମକ ପର୍ବତରେ ସେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ତିରୋଧାନ (ଅନ୍ତର୍ଧାନ) ହୋଇଗଲେ।

Verse 100

तिरोधानगतं देवी वीक्ष्य दग्धं च मन्मथम् । सकोकिलं सचूतं च सभृंगं सहचंपकम्

ଦେବୀ ତିରୋଧାନଗତା ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି ଏବଂ ମନ୍ମଥ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଛି—ଏହା ଦେଖି ସେ ବସନ୍ତର ଦୃଶ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲା: କୋଇଲି ସହ, ଆମ୍ବ ଗଛ ସହ, ଭୃଙ୍ଗ ସହ ଓ ଚମ୍ପକ ପୁଷ୍ପ ସହ।

Verse 101

तथैव दग्धं मदनं विलोक्य रत्या विलापं च तदा मनस्विनी । सबाष्पदीर्घं विमना विमृस्य कथं स रुद्रो वशगो भवेन्मम

ସେହିପରି ଦଗ୍ଧ ମଦନକୁ ଦେଖି ଏବଂ ରତିର ବିଳାପ ଶୁଣି ସେ ମନସ୍ୱିନୀ ମନମରା ହେଲା; ଅଶ୍ରୁଭରା ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ସହ ଭାବିଲା—“ସେ ରୁଦ୍ର ମୋର ବଶଗୋ କିପରି ହେବ?”

Verse 102

एवं विमृश्य सुचिरं गिरिजा तदानीं संमोहमाप च सती हि तथा बभाषे । संमुह्यमाना रुदतीं निरीश्यरतिर्महारूपवतीं मनस्विनीम्

ଏଭଳି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଚିନ୍ତା କରି ଗିରିଜା ସେତେବେଳେ ସମ୍ମୋହକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ; ଏବଂ ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ସତୀ କହିଲେ—ସମ୍ମୋହିତ ହୋଇ କାନ୍ଦୁଥିବା, ମହାରୂପବତୀ ଓ ମନସ୍ୱିନୀ ରତିକୁ ଦେଖି।

Verse 103

मा विषादं कुरु सखि मदनं जीवयाम्यहम् । त्वदर्थं भो विशालाक्षि तपसाऽराधयाम्यहम्

“ହେ ସଖି, ବିଷାଦ କରନି; ମୁଁ ମଦନକୁ ଜୀବିତ କରିଦେବି। ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷି, ତୋ ପାଇଁ ମୁଁ ତପସ୍ୟାଦ୍ୱାରା (ଶିବଙ୍କ) ଆରାଧନା କରିବି।”

Verse 104

हरं रुद्रं विरुपाक्षं देवदेवं जगद्गुरुम् । मा चिंतां कुरु सुश्रोमि मदनं जीवयाम्यहम्

“ମୁଁ ହର—ରୁଦ୍ର, ବିରୂପାକ୍ଷ, ଦେବଦେବ, ଜଗଦ୍ଗୁରୁ—ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବି। ହେ ସୁଶ୍ରୋଣି, ଚିନ୍ତା କରନି; ମୁଁ ମଦନକୁ ଜୀବିତ କରିଦେବି।”

Verse 105

एवम श्वास्य तां साध्वी गिरिजां रतिरंजसा । तपस्तेपे च सुमहत्पतिं प्राप्तुं सुमध्यमा

ଏହିପରି ସାଧ୍ବୀ ରତିଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ସୁମଧ୍ୟମା ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ପୁନଃ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ମହାତପ କଲେ।

Verse 106

मदनो यत्र दग्धश्च रुद्रेण परमात्मना । तप्यमानां तपस्तत्र नारदो ददृशे तदा

ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ପରମାତ୍ମା ରୁଦ୍ର ମଦନଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରିଥିଲେ, ସେଠାରେ ତପରେ ଦହିତ ହେଉଥିବା ତାଙ୍କୁ ନାରଦ ତେବେ ଦେଖିଲେ।

Verse 107

उवाच गत्वा सहसा भामिनीं रतिमंतिके । कस्यासि त्वं विशालाक्षि केन वा तप्यते तपः

ନାରଦ ଶୀଘ୍ର ରତି ନାମ୍ନୀ ସେଇ ଭାମିନୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ କହିଲେ—“ହେ ବିଶାଳାକ୍ଷି! ତୁମେ କାହାର? ଏହି ତପ କାହା ପାଇଁ କରୁଛ?”

Verse 108

तरुणी रूपसंपन्ना सौभाग्येन परेण हि । नारदस्य वचः श्रुत्वा रोषेण महता तदा । उवाच वाक्यं मधुरं किंचिन्निष्ठुरमेव च

ସେ ଯୁବତୀ, ରୂପସମ୍ପନ୍ନା ଓ ପରମ ସୌଭାଗ୍ୟବତୀ; ନାରଦଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ମହା କ୍ରୋଧରେ, ମଧୁର କିନ୍ତୁ କିଛି କଠୋର ଶବ୍ଦ କହିଲେ।

Verse 109

रतिरुवाच । नारदोऽसि मया ज्ञातः कुमारस्त्वं न संशयः । स्वस्वरूपादर्शनं च कर्तुमर्हसि सुव्रत

ରତି କହିଲେ—“ମୁଁ ତୁମକୁ ଚିହ୍ନିଛି—ତୁମେ ନାରଦ; ଏବଂ ତୁମେ କୁମାର, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ହେ ସୁବ୍ରତ, ଏଠାରେ ନିଜ ପରିଚିତ ସ୍ୱରୂପ ଦେଖାଇବା ତୁମ ପାଇଁ ଉଚିତ ନୁହେଁ।”

Verse 110

यथागतेन मार्गेण गच्छ त्वं मा विलंबितम् । बटो न किंचिज्जानासि केवलं कलिकृन्महान्

ଯେଉଁ ପଥରେ ଆସିଛ, ସେହି ପଥରେ ଅବିଳମ୍ବେ ଫେରିଯାଅ। ହେ ବଟୁ, ତୁମେ କିଛି ଜାଣିନାହଁ, କେବଳ କଳି ସୃଷ୍ଟି କରୁଛ।

Verse 111

परस्त्रीकामुकाः क्षुद्रा विटा व्यसनिनश्च ये । तथा ह्यकर्मिणः स्तब्धास्तेषां मध्ये त्वमग्रणीः

ଯେଉଁମାନେ ପରସ୍ତ୍ରୀକାମୀ, କ୍ଷୁଦ୍ର, ଲମ୍ପଟ, ବ୍ୟସନୀ, ଅକର୍ମଣ୍ୟ ଏବଂ ଅହଂକାରୀ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ।

Verse 112

एवं निर्भर्त्सितो रत्या नारदो मुनिसत्तमः । स्वयं जगाम त्वरीतं शंबरं दैत्यपुंगवम्

ରତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏପରି ଭର୍ତ୍ସିତ ହୋଇ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରଦ ନିଜେ ଶୀଘ୍ର ଦୈତ୍ୟରାଜ ଶମ୍ବରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ।

Verse 113

शशंस दैत्यराजाय दग्धं मदनमेव च । रुद्रेण क्रोधयुक्तेन तस्य भार्या मनस्विनी

କ୍ରୋଧିତ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଦନ ଭସ୍ମ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ମନସ୍ୱିନୀ ଅଟନ୍ତି ବୋଲି ସେ ଦୈତ୍ୟରାଜଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ।

Verse 114

तामानय महाभाग भार्यां कुरु महाबल । अतीव रूपसंपन्ना या आनीतास्त्वयानघ । तासां मध्ये रूपवती रतिः सा मदनप्रिया

ହେ ମହାଭାଗ! ତାଙ୍କୁ ଆଣି ନିଜର ପତ୍ନୀ କର। ହେ ନିଷ୍ପାପ! ତୁମେ ଆଣିଥିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୂପବତୀ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଦନପ୍ରିୟା ରତି ସର୍ବାଧିକ ସୁନ୍ଦରୀ।

Verse 115

एवमाकर्ण्य वचनं देवर्षेर्भावितात्मनः । जगाम सहसा तत्र यत्रास्ते सा सुशोभना

ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ତ ଦେବର୍ଷିଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସେ ଶୀଘ୍ର ସେଠାକୁ ଗଲେ ଯେଉଁଠାରେ ସେହି ସୁନ୍ଦରୀ ବିରାଜମାନ ଥିଲେ।

Verse 116

तां दृष्ट्वा सु विशालाक्षीं रतिं मदनमोहिनीम् । उवाच प्रहसन्वाक्यं शंबरो देवसंकटः

କାମଦେବଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ କରୁଥିବା ବିଶାଳ ନେତ୍ର ବିଶିଷ୍ଟା ରତିଙ୍କୁ ଦେଖି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଙ୍କଟ ସ୍ୱରୂପ ଶମ୍ବର ହସି ହସି କହିଲେ।

Verse 117

एहि तन्वि मया सार्द्धं राज्यं भोगान्यथेष्टतः । भुंक्ष्व देवि प्रसादान्मे तपसा किं प्रयोजनम्

"ହେ କୃଶାଙ୍ଗୀ! ଆସ, ମୋ ସହିତ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ଯଥେଷ୍ଟ ଭୋଗର ଆନନ୍ଦ ନିଅ। ହେ ଦେବୀ! ମୋ କୃପାରୁ ସୁଖ ଭୋଗ କର, ତପସ୍ୟାର କଣ ପ୍ରୟୋଜନ?"

Verse 118

एवमुक्ता तदा तेन शंबरेण महात्मना । उवाच तन्वी मधुरं महिषी मदनस्य सा

ସେହି ମହାବଳୀ ଶମ୍ବର ଦ୍ୱାରା ଏପରି କୁହାଯିବା ପରେ, କାମଦେବଙ୍କ ପାଟରାଣୀ ସେହି ସୁନ୍ଦରୀ ମଧୁର ଭାବରେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 119

विधवाहं महाबाहो नैवं भाषितुमर्हसि । राजा त्वं सर्वदैत्यानां लक्ष्णैः परिवारितः

"ହେ ମହାବାହୁ! ମୁଁ ବିଧବା ଅଟେ, ଆପଣଙ୍କୁ ଏପରି କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଆପଣ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କର ରାଜା ଏବଂ ରାଜକୀୟ ଲକ୍ଷଣରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟନ୍ତି।"

Verse 120

एतत्तद्वचनं श्रुत्वा शंबरः काममोहितः । करे ग्रहीतु कामोऽसौ तदा रत्या निवारितः

ତାହାର ବଚନ ଶୁଣି କାମମୋହିତ ଶମ୍ବର ତାଙ୍କ ହାତ ଧରିବାକୁ ଚାହିଲା; କିନ୍ତୁ ସେତେବେଳେ ରତି ତାକୁ ରୋକିଲେ।

Verse 121

विमृश्य मनसा सर्वमजेयत्वं च तस्य वै । मा स्पृश त्वं च रे मूढ मम संस्पर्शजेन वै

ମନରେ ସବୁ କଥା ଭାବ—ତାହାର ଅଜେୟତାକୁ ମଧ୍ୟ; ହେ ମୂଢ, ମୋତେ ସ୍ପର୍ଶ କରନି, ମୋ ସ୍ପର୍ଶମାତ୍ରରେ…

Verse 122

संपर्केण च दग्धोऽसि नान्यथा मम भाषितम् । तदोवाच महातेजाः शंबरः प्रहसन्निव

ସ୍ପର୍ଶରେ ତୁମେ ଦଗ୍ଧ ହେବ—ମୋ କଥା ଅନ୍ୟଥା ହେବ ନାହିଁ। ତେବେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ଶମ୍ବର ହସିବା ପରି କହିଲା।

Verse 123

विभीषिकाभिर्बह्वीभिर्मां भीषयसि मानिनि । गच्छ शीघ्रं मम गृहं बहूक्त्या किं प्रयोजनम्

ହେ ମାନିନୀ, ଅନେକ ଭୟଦେଖାଇ ତୁମେ ମୋତେ ଭୀତ କରୁଛ। ଶୀଘ୍ର ମୋ ଘରକୁ ଚାଲ; ଏତେ କଥାର କି ପ୍ରୟୋଜନ?

Verse 124

इत्युच्यमानेन तदा नीता सा प्रसभं तथा । स्वपुरं परमं तन्वी शंबरेण मनस्विनी

ଏପରି କୁହାଯାଉଥିବାବେଳେ ସେ ସୁକୁମାରୀ, ଦୃଢମନା ନାରୀକୁ ଶମ୍ବର ବଳପୂର୍ବକ ନିଜର ଅତି ଶୋଭନ ପୁରକୁ ନେଇଗଲା।

Verse 125

कृता महानसेऽध्यक्षा नाम्ना मायावतीति च

ତାଙ୍କୁ ମହା ରନ୍ଧନଶାଳାର ଅଧ୍ୟକ୍ଷା ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଗଲା, ଏବଂ ସେ ‘ମାୟାବତୀ’ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 126

ऋषय ऊचुः । पार्वत्याधिकृतं सर्वं मदनानयनं प्रति । संबरेण हृतातन्वी मदनस्य प्रिया सती । अत ऊर्ध्वं तदा सूत किं जातं तत्र वर्ण्यताम्

ଋଷିମାନେ କହିଲେ—“ମଦନଙ୍କୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ପାର୍ବତୀ ଯାହା ଯାହା କରିଥିଲେ ସବୁ କୁହାଗଲା। ମଦନଙ୍କ ସତୀ, ସୁକୁମାର ପ୍ରିୟାକୁ ଶମ୍ବର ହରଣ କଲା। ତାପରେ କ’ଣ ଘଟିଲା, ହେ ସୂତ? ଦୟାକରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତୁ।”

Verse 127

सूत उवाच । गतं तदा शिवं दृष्ट्वा दग्ध्वा मदनमोजसा । पार्वती तपसा युक्ता स्थिता तत्रैव भामिनी

ସୂତ କହିଲେ—“ତେବେ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କରୁଥିବା ଦେଖି, ନିଜ ତେଜରେ ମଦନକୁ ଦଗ୍ଧ କରି, ତପସ୍ୟାଯୁକ୍ତ ପାର୍ବତୀ ସେଠିଏ ଅଚଳ ରହିଲେ।”

Verse 128

पित्रा तेन तदा तन्वी मात्रा चैव विचारिता । बाले एहि गृहे शीघ्रं मा श्रमं कर्तुमर्हसि

ତେବେ ତାଙ୍କ ପିତା ଓ ମାତା ସେ ସୁକୁମାରୀକୁ କହିଲେ—“ବାଳେ, ଶୀଘ୍ର ଘରକୁ ଆସ; ଏପରି ଶ୍ରମ କରିବା ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।”

Verse 129

उक्ता ताभ्यां तदा साध्वी गिरिजा वाक्यमब्रवीत्

ସେମାନେ ଦୁହେଁ ଏପରି କହିବା ପରେ, ସାଧ୍ବୀ ଗିରିଜା ତେବେ ଏହି ବଚନ କହିଲେ।

Verse 130

पार्वत्युवाच । नागच्छामि गृहं मातस्तात मे श्रृणु तत्त्वतः । वाक्यं धर्मार्थयुक्तं च येन त्वं तोषमेष्यसि

ପାର୍ବତୀ କହିଲେ—ମାଆ, ବାପା, ମୁଁ ଘରକୁ ଯିବିନି। ତତ୍ତ୍ୱତଃ ମୋ କଥା ଶୁଣ। ଧର୍ମ ଓ ଯଥାର୍ଥ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟଯୁକ୍ତ ବଚନ ମୁଁ କହିବି, ଯାହାରେ ତୁମେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେବ।

Verse 131

शंभुः परेषां परमो दग्धो येन महाबलः । मदनो मम सान्निध्यमानयेऽत्रैव तं शिवम्

ଶମ୍ଭୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରମ; ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମହାବଳୀ ମଦନ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିଲା। ତେଣୁ ସେଇ ଶିବଙ୍କୁ ଏଠିଏ ମୋ ସାନ୍ନିଧ୍ୟକୁ ଆଣିବି।

Verse 132

दुर्लभोहि तदा शंभुः प्राणिनां गृहमिच्छताम् । नागच्छामि गृहं मातस्तस्मात्सर्वं विमृश्यताम्

ଯେ ପ୍ରାଣୀମାନେ କେବଳ ଗୃହଜୀବନ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶମ୍ଭୁ ଦୁର୍ଲଭ। ତେଣୁ ମାଆ, ମୁଁ ଘରକୁ ଯିବିନି; ସବୁ କଥା ସମ୍ୟକ୍ ବିଚାର ହେଉ।

Verse 133

तदोवाच महातेजा हिमवान्स्वसुतां प्रति । दुराराध्यः शिवः साक्षात्सर्वदेवनमस्कृतः । त्वया प्राप्तुमशक्यो हि तस्मात्त्वं स्वगृहं व्रज

ତେବେ ମହାତେଜସ୍ବୀ ହିମବାନ୍ ନିଜ କନ୍ୟାକୁ କହିଲେ—ସାକ୍ଷାତ୍ ଶିବ ଦୁରାରାଧ୍ୟ; ସେ ସର୍ବଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନମସ୍କୃତ। ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ସହଜେ ପାଇପାରିବ ନାହିଁ; ତେଣୁ ନିଜ ଘରକୁ ଯାଅ।

Verse 134

सा बाष्पपूरितेनैव कंठेन स्वसुतां प्रति । उवाच मेना तन्वंगियाहि शीघ्रं गृहं प्रति

ତେବେ ଅଶ୍ରୁପୂରିତ କଣ୍ଠରେ ମେନା ନିଜ କନ୍ୟାକୁ କହିଲେ—ହେ ସୁକୁମାରାଙ୍ଗୀ, ଶୀଘ୍ର ଘରକୁ ଫେରିଯାଅ।

Verse 135

तदा प्रहस्य चोवाच मातरं प्रति पार्वती । प्रतिज्ञां श्रृणु मे मातस्तपसा परमेण हि

ତେବେ ପାର୍ବତୀ ହସି ମାତାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମା, ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ଶୁଣ; ପରମ ତପସ୍ୟାରେ ମୁଁ ତାହା ସିଦ୍ଧ କରିବି।”

Verse 136

अत्रैव तं समानीय वरयामि विचक्षणम् । नाशयामि रुद्रस्य रुद्रत्वं वारवर्णिनि

“ଏଠିଏ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଡାକି ସେଇ ବିଚକ୍ଷଣଙ୍କୁ ବର ଭାବେ ବରିବି। ହେ ଗୌରବର୍ଣ୍ଣି ମା, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ରୁଦ୍ରତ୍ୱ—ତାଙ୍କ ଉଗ୍ରତାକୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଶାନ୍ତ କରିଦେବି।”

Verse 137

सुखरूपं परित्यज्य गिरिजा च मनस्विनी । शंभोरारधनं चक्रे परमेण समाधिना

ସୁଖ-ସୁବିଧା ତ୍ୟାଗ କରି ଦୃଢମନା ଗିରିଜା ପରମ ସମାଧିରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଆରାଧନା କଲେ।

Verse 138

जया च विजया चैव माधवी च सुलोचना । सुश्रुता च श्रुता चैव तथैव च शुकी परा

ଜୟା ଓ ବିଜୟା, ମାଧବୀ ଓ ସୁଲୋଚନା; ସୁଶ୍ରୁତା ଓ ଶ୍ରୁତା, ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଶୁକୀ।

Verse 139

प्रम्लोचा सुभगा श्यामा चित्रांगी चारुणी स्वधा । एताश्चान्याश्च बहवः सख्यस्ता गिरिजां प्रति । उपासांचक्रिरे सा च देवगर्भा च भामिनी

ପ୍ରମ୍ଲୋଚା, ସୁଭଗା, ଶ୍ୟାମା, ଚିତ୍ରାଙ୍ଗୀ, ଚାରୁଣୀ, ସ୍ୱଧା—ଏମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ସଖୀ ଗିରିଜାଙ୍କ ପ୍ରତି ସେବା-ଉପାସନା କଲେ; ତଥା ଦୀପ୍ତିମତୀ ଦେବଗର୍ଭା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପରିଚର୍ଯ୍ୟା କଲେ।

Verse 140

तपसा परमोग्रेण चरंती चारुहासिनी । मदनो यत्र दग्धश्च रुद्रेण च महात्मना । तत्रैव वेदिं कृत्वा च तस्योपरि सुसंस्थिता

ପରମ ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା କରି କରି ସେ ସୁମଧୁର-ହାସିନୀ ସେଇ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମହାତ୍ମା ରୁଦ୍ର ମଦନକୁ ଦଗ୍ଧ କରିଥିଲେ। ସେଠାରେ ହିଁ ବେଦୀ କରି ତାହାର ଉପରେ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଆସୀନ ହେଲେ।

Verse 141

त्यक्त्वा जलाशनं बाला पर्णादा ह्यभवच्च सा । ततः साऽर्द्राणि पर्णानि त्यक्त्वा शुष्काणि चाददे

ସେଇ ବାଳିକା ଜଳ ଓ ଆହାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତ୍ୟାଗ କରି ପର୍ଣ୍ଣାହାରିଣୀ ହେଲେ। ପରେ ସେ ଭିଜା ପତ୍ର ଛାଡ଼ି କେବଳ ଶୁଷ୍କ ପତ୍ର ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Verse 142

शुष्काणि चैव पर्णानि नाशितानि तया यदा । अपर्णेति च विख्याता बभुव तनुमध्यमा

ଯେତେବେଳେ ସେ ଶୁଷ୍କ ପତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ସେତେବେଳେ ସେ ‘ଅପର୍ଣ୍ଣା’—ଅର୍ଥାତ୍ ‘ଯାହାର ପତ୍ର ନାହିଁ’—ବୋଲି ବିଖ୍ୟାତ ହେଲେ। ସେଇ ତନୁମଧ୍ୟମା ଏହି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

Verse 143

वायुपानरता जाता अंबुपानादनंतरम् । कालक्रमेण महता बभूव गिरिजा सती । एकांगुष्ठेन च तदा दधार च निजं वपुः

ଅମ୍ବୁପାନ ପରେ ଗିରିଜା ସତୀ ବାୟୁପାନରେ ରତ ହେଲେ। ଦୀର୍ଘ କାଳକ୍ରମରେ ସେତେବେଳେ ସେ କେବଳ ଏକ ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠ (ପାଦର ଏକ ବଡ଼ ଆଙ୍ଗୁଠି) ଉପରେ ନିଜ ଦେହକୁ ଧାରଣ କଲେ।

Verse 144

एवमुग्रेण तपसा शंकराराधनं सती । चकार परया तुष्ट्या शंभोः प्रीत्यर्थमेव च

ଏହିପରି ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସତୀ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଆରାଧନା କଲେ—ପରମ ତୁଷ୍ଟି ସହିତ—କେବଳ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପ୍ରୀତିର୍ଥେ ହିଁ।

Verse 145

परं भावं समाश्रित्य जगन्मंगलमंगला । तुष्ट्यर्थं च महेशस्य तताप परमं तपः

ପରମ ଭାବକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି, ଜଗତକୁ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥିବା ସେଇ ମଙ୍ଗଳମୟୀ ମହେଶଙ୍କ ତୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ପରମ ତପ କଲେ।

Verse 146

एवं दिव्यसहस्राणि वर्षाणि च तताप वै । हिमा लयस्तदागत्य पार्वतीं कृतनिश्चयाम्

ଏଭଳି ସେ ନିଶ୍ଚୟ ହଜାର ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ ତପ କଲେ। ତାପରେ ହିମାଳୟ ଦୃଢ଼ନିଶ୍ଚୟୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ।

Verse 147

सभार्यः स सुतामाप्त उवाच च महासतीम् । मा खिद्यतां महादेवि तपसानेन भामिनि

ସେ ହିମାଳୟ ପତ୍ନୀ ସହିତ ସେଠାକୁ ଆସି, କନ୍ୟାକୁ ଦେଖି ଆଦରରେ ମହାସତୀଙ୍କୁ କହିଲେ—“ହେ ମହାଦେବୀ, ହେ ଦୀପ୍ତିମତୀ, ଏହି ତପ ନିମିତ୍ତେ ଦୁଃଖ କରନି।”

Verse 148

क्व रुद्रो दृश्यते बाले विरक्तो नात्र संशयः । त्वं तन्वी तरुणी बाला तपसा च विमोहिता

“ହେ ବାଳେ, ରୁଦ୍ର କେଉଁଠି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି? ସେ ବିରକ୍ତ—ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତୁମେ ସୁକୁମାର, ଯୁବତୀ କନ୍ୟା; ଏହି ତପ ତୁମକୁ ମୋହିତ କରିଛି।”

Verse 149

भविष्यति न संदेहः सत्यं प्रतिवदामि ते । तस्मादुत्तिष्ठ याह्याशु स्वगृहं वरवर्णिनि

“ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ଘଟିବ—ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହୁଛି। ତେଣୁ ଉଠି ଶୀଘ୍ର ନିଜ ଘରକୁ ଯାଅ, ହେ ସୁନ୍ଦରବର୍ଣ୍ଣିନୀ।”

Verse 150

किं तेन तव रुद्रेण ये दग्धः पुराऽनघे । मदनो निर्विकारित्वात्तं कथं प्रार्थयिष्यसि

ହେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷେ! ଯିଏ ପୂର୍ବେ କାମଦେବଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରିଥିଲେ ସେ ରୁଦ୍ର ତୁମ ପାଇଁ କି ପ୍ରୟୋଜନ? ସେ ନିର୍ବିକାର; ତେବେ ତୁମେ କିପରି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବ?

Verse 151

गगनस्थो यथा चंद्रो ग्रहीतुं न हि शक्यते । तथैव दुर्गमः शर्भुर्जानीहि त्वं शुचिस्मिते

ଯେପରି ଆକାଶସ୍ଥ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଧରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ସେପରି ଶର୍ଭୁ (ଶିବ) ଦୁର୍ଗମ—ହେ ଶୁଚିସ୍ମିତେ, ଏହା ଜାଣ।

Verse 152

तथैव मेनया चोक्ता तथा सह्याद्रिणा सती । मेरुणा मंदरेणैव मैनाकेन तथैव च

ସେହିପରି ମେନା ସତୀଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ; ତେଣୁ ସହ୍ୟାଦ୍ରି, ମେରୁ, ମନ୍ଦର ଏବଂ ମୈନାକ ମଧ୍ୟ (ତାଙ୍କୁ) ବୁଝାଇଲେ।

Verse 153

एभिरुक्ता तदा तन्वी पार्वती तपसि स्थिता । उवाच प्रहसन्त्तेव हिमवंतं शुचिस्मिता

ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ତପସ୍ୟାରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ସୁକୁମାରାଙ୍ଗୀ ପାର୍ବତୀ—ଶୁଚିସ୍ମିତ ହୋଇ, ଯେନେ ମୃଦୁ ହସୁଥିବା ପରି—ହିମବାନଙ୍କୁ କହିଲେ।

Verse 154

पुरा प्रोक्तं त्वया तात अंब किं विस्मृतं त्वया । अधुनैव प्रतिज्ञां च श्रृणुध्वं मम बांधवाः

ହେ ତାତ, ତୁମେ ପୂର୍ବେ ଏହା କହିଥିଲ—ତୁମେ କି ଭୁଲିଗଲ? ଏବେ, ହେ ମୋ ବାନ୍ଧବମାନେ, ମୋ ପ୍ରତିଜ୍ଞା ତୁରନ୍ତ ଶୁଣ।

Verse 155

विरक्तोऽसौ महादेवो मदनो येन वै हतः । तं तोषयामि तपसा शंकरं लोकशंकरम्

ସେଇ ମହାଦେବ ବିରକ୍ତ; ଯାହାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମଦନ (କାମଦେବ) ନିଶ୍ଚୟ ହତ ହୋଇଥିଲା। ତପସ୍ୟାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଲୋକମଙ୍ଗଳକାରୀ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବି।

Verse 156

सर्वे यूयं च गच्छंतु नात्र कार्या विचारणा । दग्धो हि मदनो येन येन दग्धं गिरेर्वनम्

ତୁମେ ସମସ୍ତେ ଯାଅ; ଏଠାରେ ବିଚାର ଦରକାର ନାହିଁ। ଯିଏ ମଦନକୁ ଦଗ୍ଧ କଲେ, ସେଇ ଏହି ପର୍ବତର ବନକୁ ମଧ୍ୟ ଦଗ୍ଧ କଲେ।

Verse 157

तमानयामि चात्रैव तपसा केवलेन हि । तपोबलेन महता सुसेव्यो हि सदाशिवः

ଏଠାରେ ହିଁ କେବଳ ତପସ୍ୟାଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତାଙ୍କୁ (ମୋ ପାଖକୁ) ଆଣିବି। ମହାନ ତପୋବଳରେ ସଦାଶିବ ନିଶ୍ଚୟ ସୁସେବ୍ୟ ଓ ପ୍ରାପ୍ୟ।

Verse 158

तं जानीध्वं महाभागाः सत्यंसत्यं वदाम्यहम्

ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନମାନେ, ଏହା ଜାଣ; ମୁଁ ସତ୍ୟ ହିଁ, ସତ୍ୟ ହିଁ କହୁଛି।

Verse 159

संभाषमाणा जननीं तदानीं हिमालयं चैव तथा च मेनाम् । तथैव मेरुं मितभाषिणी तदा सा मंदरं पर्वतराजकन्या । जग्मुस्तदा तेन पथा च पर्वता यथागतेनापि विचक्षमाणाः

ସେତେବେଳେ ମିତଭାଷିଣୀ ପର୍ବତରାଜକନ୍ୟା ଜନନୀଙ୍କ ସହ, ଏବଂ ହିମାଳୟ ଓ ମେନାଙ୍କ ସହ କଥାହୋଇ ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କଲା; ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଇ ମାର୍ଗରେ, ସେ ଯେପରି ଗଲା, ତାହାକୁ ଯାଉଥିବା ଦେଖିଦେଖି ସହଯାତ୍ରା କଲେ।

Verse 160

गतेषु तेषु सर्वेषु सखीभिः परिवारिता । तत्रैव च तपस्तेपे परमार्था सती तदा

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଚାଲିଗଲାପରେ, ସଖୀମାନଙ୍କ ଘେରାରେ ଥିବା ସତୀ ସେଠାରେଇ ପରମାର୍ଥରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି ସେତେବେଳେ ତପସ୍ୟା କଲେ।

Verse 161

तपसा तेन महता तप्तमासीच्चराचरम् । तदा सुरासुराः सर्वे ब्रह्माणं शरणं गताः

ସେଇ ମହାତପସ୍ୟାରେ ଚରାଚର ସମସ୍ତ ଜଗତ ଦଗ୍ଧ ହେଲା; ତେବେ ସମସ୍ତ ଦେବ ଓ ଅସୁର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶରଣକୁ ଗଲେ।

Verse 162

देवा ऊचुः । त्वया सृष्टमिदं सर्वं जगद्देव चराचरम् । त्रातुमर्हसि देवान्नस्त्वदन्यो नोपपद्यते

ଦେବମାନେ କହିଲେ—ହେ ଦେବ! ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ଆପଣ ହିଁ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି। ତେଣୁ ଆମ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଆପଣ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ଆପଣ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେହି ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।

Verse 163

अस्माकं रक्षणे शक्त इत्याकर्ण्य वचस्तदा । विमृश्य च तदा ब्रह्मा मनसा परमेण हि

‘ସେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ସମର୍ଥ’ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ବ୍ରହ୍ମା ସେତେବେଳେ ନିଜ ପରମ ମନରେ ଗଭୀର ଭାବେ ବିଚାର କଲେ।

Verse 164

गिरिजातपसोद्भूतं दावाग्निं परमं महत् । ज्ञात्वा ब्रह्मा जगा माशु क्षीराब्धिं परमाद्भुतम्

ଗିରିଜାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରୁ ଉଦ୍ଭବିତ ସେଇ ପରମ ମହାନ ଦାବାଗ୍ନିକୁ ଜାଣି, ବ୍ରହ୍ମା ଶୀଘ୍ରେ ପରମାଦ୍ଭୁତ କ୍ଷୀରସାଗରକୁ ଗଲେ।

Verse 165

तत्र सुप्तं सुप्लयंके शेषाख्ये चातिशोभने । लक्ष्म्या पादोपयुगलं सेव्यमानं निरंतरम्

ସେଠାରେ ସେ ଶେଷ-ନାମକ ଅତିଶୋଭନ ଶୟ୍ୟାରେ ଶୟନରତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ଲକ୍ଷ୍ମୀଦେବୀ ତାଙ୍କ ପାଦଯୁଗଳକୁ ନିରନ୍ତର ସେବା କରୁଥିଲେ।

Verse 166

दूरस्थेनापि तार्क्ष्येण नतकंधरधारिणा । सेव्यमानं श्रिया कांत्या क्षांत्या वृत्त्या दयादिभिः

ଦୂରେ ଦାଁଡ଼ି ଗଳା ନମାଇଥିବା ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ (ଗରୁଡ) ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରୁଥିଲେ; ଏବଂ ଶ୍ରୀଦେବୀ କାନ୍ତି, କ୍ଷାନ୍ତି, ସଦ୍ବୃତ୍ତି, ଦୟା ଆଦି ରୂପରେ ନିତ୍ୟ ପରିଚର୍ଯ୍ୟା କରୁଥିଲେ।

Verse 167

नवशक्तियुतं विष्णुं पार्पदैः परिवारितम् । कुमुदोथ कुमुद्वांश्च सनकश्च सनंदनः

ସେ ନବଶକ୍ତିଯୁକ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ପାର୍ଷଦମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିବୃତ—କୁମୁଦ, କୁମୁଦ୍ୱାନ, ଏବଂ ମୁନି ସନକ ଓ ସନନ୍ଦନ।

Verse 168

सनातनो महाभागः प्रसुप्तो विजयोऽरिजित् । जयंतश्च जयत्सेनो जयश्चैव महाप्रभः

ସେଠାରେ ସନାତନ ମହାଭାଗ, ପ୍ରସୁପ୍ତ, ଶତ୍ରୁଜିତ ବିଜୟ; ଏବଂ ଜୟନ୍ତ, ଜୟତ୍ସେନ, ମହାପ୍ରଭ ଜୟ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

Verse 169

सनत्कुमारः सुतपा नारदश्चैव तुंबुरुः । पांचजन्यो महाशंखो गदा कौमोदकी तथा

ସେଠାରେ ସନତ୍କୁମାର, ସୁତପା, ନାରଦ ଓ ତୁମ୍ବୁରୁ ଥିଲେ; ଏବଂ ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ନାମକ ମହାଶଙ୍ଖ ଓ କୌମୋଦକୀ ଗଦା ମଧ୍ୟ ଥିଲା।

Verse 170

सुदर्शनं तथा चापं शार्ङ्गं च परमाद्भुतम् । एतानि वै रूपवंति दृष्टानि परमेष्ठिना

ସେ ସୁଦର୍ଶନ ଏବଂ ପରମ ଅଦ୍ଭୁତ ଶାର୍ଙ୍ଗ ଧନୁଷକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ରୂପଗୁଡ଼ିକ ସତ୍ୟରେ ପରମେଷ୍ଠୀ (ବ୍ରହ୍ମା) ଦ୍ୱାରା ଦୃଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା।

Verse 171

विष्णोः समीपे परमामनो भृशं समेत्य सर्वे सुरदानवास्तदा । विष्णुं चाहुः परमेष्ठिनां पतिं तीरे तदानीमुदधेर्महात्मनः

ତେବେ ସମସ୍ତ ଦେବ ଓ ଦାନବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାକୁଳ ମନେ ମହାସମୁଦ୍ରର ତଟରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମୀପକୁ ଏକତ୍ର ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ‘ପରମେଷ୍ଠିମାନଙ୍କ ପତି’ ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।

Verse 172

त्राहित्राहि महाविष्णो तप्तान्नः शरणागतान् । तपसोग्रेण महता पार्वत्याः परमेण हि । शेषासने चोपविष्ट उवाच परमेश्वरः

ସେମାନେ କହିଲେ—“ତ୍ରାହି ତ୍ରାହି, ହେ ମହାବିଷ୍ଣୁ! ଆମେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ଶରଣାଗତ; ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଉଗ୍ର, ମହାନ, ପରମ ତପସ୍ୟାର ପ୍ରଭାବରେ ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର।” ତେବେ ଶେଷାସନରେ ଉପବିଷ୍ଟ ପ୍ରଭୁ କହିଲେ।

Verse 173

युष्माभिः सहितश्चापि व्रजामि परमेश्वरम् । महादेवं प्रार्थयामो गिरिजां प्रति वै सुराः

“ତୁମମାନଙ୍କ ସହିତ ମୁଁ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଉଛି। ହେ ଦେବମାନେ! ଗିରିଜା (ପାର୍ବତୀ) ବିଷୟରେ ଆମେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା।”

Verse 174

पाणिग्रहार्थमधुना देवदेवः पिनाकधृक् । यथा नेष्यति तत्रैव करिष्यामोऽधुना वयम्

“ଏବେ ପାଣିଗ୍ରହଣ (ବିବାହ) ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ଦେବଦେବ ପିନାକଧାରୀ ଶିବ ଯେପରି ନେଇଯିବେ, ସେପରି ହିଁ ଆମେ ଏବେ କରିବା।”

Verse 175

तस्माद्वयं गमिष्यामो यत्र रुद्रो महाप्रभुः । तपसोग्रेण संयुक्तो ह्यास्ते परममंगलः

ଏହେତୁ ଆମେ ସେଠାକୁ ଯିବା; ଯେଉଁଠାରେ ମହାପ୍ରଭୁ ରୁଦ୍ର ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟାରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ବିରାଜିତ—ସେ ପରମ ମଙ୍ଗଳସ୍ୱରୂପ।

Verse 176

विष्णोस्तद्वचनं श्रुत्वा ऊचुः सर्वे सुरासुराः । न यास्यामो वयं सर्वे विरूपाक्षं महाप्रभम्

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଦେବ ଓ ଅସୁର କହିଲେ—“ଆମେ ସମସ୍ତେ ମହାପ୍ରଭୁ ବିରୂପାକ୍ଷଙ୍କ ପାଖକୁ ଯିବୁ ନାହିଁ।”

Verse 177

यदा दग्धः पुरा तेन मदनो दुरतिक्रमः । तथैव धक्ष्यत्यस्माकं नात्र कार्या विचारणा

କାରଣ ପୂର୍ବେ ସେଇ ଦୁର୍ଜୟ ମଦନକୁ ଦଗ୍ଧ କରିଥିଲେ; ସେହିପରି ଆମକୁ ମଧ୍ୟ ଦହିଦେବେ—ଏଠାରେ ବିଚାର ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ।

Verse 178

प्रहस्य भगवान्विष्णुरुवाच परमेश्वरः । मा भयं क्रियतां सर्वैः शिवरूपी सदाशिवः

ତେବେ ପରମେଶ୍ୱର ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ହସି କହିଲେ—“ତୁମମାନେ କେହି ଭୟ କରନି; ସଦାଶିବ ଶିବସ୍ୱରୂପ।”

Verse 179

स न धक्ष्यति सर्वेषां देवानां भयनाशनः । तस्माद्भवद्भिर्गतव्यं मया सार्द्धं विचक्षणाः

ସେ ତୁମମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦହିବେ ନାହିଁ—ସେ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କର ଭୟନାଶକ। ତେଣୁ, ହେ ବିଚକ୍ଷଣମାନେ, ମୋ ସହିତ ଯାଅ।

Verse 180

शंभुं पुराणं पुरुषं ह्यधीशं वरेण्यरूपं च परं पराणाम् । तपो जुषाणं परमार्थरूपं परात्परं तं शरणं व्रजामि

ପୁରାତନ ପୁରୁଷ, ଅଧୀଶ୍ୱର, ବରେଣ୍ୟ ରୂପଧାରୀ, ପରାତ୍ପର ପରମ—ସେଇ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ମୁଁ ଶରଣ ଯାଉଛି; ଯିଏ ତପସ୍ୟାରେ ରମେ ଏବଂ ଯାହାଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ପରମ ସତ୍ୟ।