Skanda Purana — Mahesvara Khanda, Shloka 78

Devanagari script

वरयस्व महाभाग देवाकार्ये भव क्षमः । गजासुरात्तवया त्राता वयं सर्वे दिवौकसः

Transliteration

varayasva mahābhāga devākārye bhava kṣamaḥ | gajāsurāttavayā trātā vayaṃ sarve divaukasaḥ

Translation

ହେ ମହାଭାଗ! ଅନୁଗ୍ରହ କରି ବରଣ କରନ୍ତୁ; ଦେବକାର୍ଯ୍ୟରେ ସମର୍ଥ ହୁଅନ୍ତୁ। ଗଜାସୁରଠାରୁ ଆପଣ ହିଁ ଆମ ସମସ୍ତ ଦିବୌକସଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।

Word by Word

• वरयस्व: choose (as a boon), accept
• वरयस्व: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु, वृञ् वरणे)
• Form: लोट्-लकार (Imperative/आज्ञार्थ), मध्यम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• महाभाग: O greatly fortunate one
• महाभाग: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महā (पूर्वपद) + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• देवाकार्ये: in the gods' task
• देवाकार्ये: Adhikaraṇa (Domain/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (देवानां कार्यम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/अधिकरण), एकवचन

• भव: be
• भव: Kriyā (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• क्षमः: capable, competent
• क्षमः: Kriyāviśeṣya (Predicate adjective/विधेय-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्षम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (समर्थ/able)

• गजासुरात्: from Gajāsura
• गजासुरात्: Apādāna (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: गज (प्रातिपदिक) + असुर (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास; पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/अपादान), एकवचन

• त्वया: by you
• त्वया: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), एकवचन

• त्राताः: saved, protected
• त्राताः: Kriyā (Predicate participle/विधेय)
• Type: Verb
• Root: त्रा (धातु) → त्रात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP/क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• वयम्: we
• वयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• दिवौकसः: dwellers of heaven (gods)
• दिवौकसः: Karta (Appositional subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक) + ओकस् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (दिवि ओकः यस्य/दिवि ओकसि वसन्ति इति); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

Speaker

Devas

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāra/Kedāranātha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śiva

Visual Art Cues

Scene: Devas urge Śiva to choose/act for the gods’ work, recalling his rescue from Gajāsura; the scene blends gratitude with a call to renewed intervention.

Characters & Entities

• Śiva
• Devas
• Gajāsura

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Remembering Śiva’s past protections strengthens faith and invites divine intervention for present crises.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kedārakhaṇḍa overall; the verse itself praises Śiva’s saving acts rather than a named tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is praise (stuti) and petition.